Κιουπρί (Έδεσσα)
Συντεταγμένες: 40°48′10″N 22°2′42″E / 40.80278°N 22.04500°E
| Κιουπρί | |
|---|---|
 | |
| Συντεταγμένες | 40°48′10″N 22°2′42″E / 40.80278°N 22.04500°E |
| Διασχίζει | Εδεσσαίος |
| Τοποθεσία | Έδεσσα, Ελλάδα |
| Χαρακτηριστικά | |
| Σχέδιο | γέφυρα |
| Αρχιτεκτονική | Οθωμανική αρχιτεκτονική |
| Υλικό | Πέτρωμα |
| Συνολικό μήκος | 28 μ. |
| Πλάτος | 3 μ. |
| Ύψος | 4 μ. |
| Κύρια καμάρα | 8,70 μ. & 4 μ. |
| Καμάρες | 1 |
| Εγκαίνια | 17ος-19ος αιώνας |
 | |
 Σχετικά πολυμέσα | |
| δεδομένα (π) | |
Το Κιουπρί (από το τουρκικό köprü που θα πει γεφύρι) είναι πέτρινη τοξωτή γέφυρα, την οποία οι ντόπιοι αποκαλούν - εσφαλμένα - βυζαντινή. Πρόκειται ένα μνημείο της Οθωμανικής εποχής που βρίσκεται στο δυτικό τμήμα της Έδεσσας, εκεί που ο ποταμός Εδεσσαίος εισέρχεται στην πόλη. Εικάζεται ότι στο σημείο που βρίσκεται, περνούσε η αρχαία Εγνατία Οδός.[1]
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η ημερομηνία ανοικοδόμησης της γέφυρας είναι άγνωστη, αλλά η μορφή της δόμησής της και τα αρχιτεκτονικά της στοιχεία την τοποθετούν στα τέλη του 18ου αιώνα - αρχές του 19ου, από τους λεγόμενους «Κιουπρολήδες» (γεφυροποιούς) της Δυτικής Μακεδονίας. Την πρώτη γραπτή μαρτυρία για την ύπαρξη γέφυρας στην περιοχή παρέχει ο Οθωμανός περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή, ο οποίος, κατά το έτος 1668, πέρασε από την Έδεσσα και περίγραψε γλαφυρά την köprü ovasi («κοιλάδα της γέφυρας»). Αργότερα γίνονται πάλι αναφορές (W.M. Leak, 1835, και E.M. Cousinery, 1831), ενώ άμεσες μαρτυρίες παρέχουν και φωτογραφίες της εποχής, όπως του Αμερικανού φωτογράφου Merl Lavoy και του Γάλλου στρατηγού Adolphe Guillaumat, καθώς και από καρτ-ποστάλ.[2]
Παλαιότερα οι Εδεσσαίοι, και συγκεκριμένα οι γαμπροί, είχαν την θέση της γέφυρας ως εξοχικό τόπο και λειτουργούσε ένα κέντρο στο σημερινό χώρο που βρίσκεται το Δημοτικό Αθλητικό Κέντρο. Αυτά μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1940. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο ο χώρος γίνεται ένα από τα χειρότερα θέατρα συγκρούσεων τα χρόνια του Εμφυλίου Πολέμου, αφού μία από τις σκληρότερες μάχες πραγματοποιήθηκε στο πέρασμα του ορμητικού ποταμού. Μετά τον πόλεμο ο χώρος απόκτησε σιγά-σιγά την παλιά του αίγλη. Δημιουργήθηκαν κολυμβητήριο, αθλητικό κέντρο αλλά και ένα μεγάλο πάρκο με πεζόδρομους και παιδική χαρά. Στο Κιουπρί (Έδεσσα) τελείται κάθε χρόνο ο «καθαγιασμός των υδάτων» από τον Μητροπολίτη, ο οποίος βυθίζει το σταυρό κατά την εορτή των Θεοφανίων.[1]
Το χώρο αυτό όπως και αρκετούς άλλους διάλεξε ο Νίκος Κούρκουλος για τα γυρίσματα της ταινίας Το φράγμα (1982).[1]
Περιγραφή
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σήμερα η οικοδομική ανάπτυξη της πόλης «αγγίζει πλέον» τη γέφυρα, ενσωματώνοντας την στον ιστό της και διαμορφώνοντας την περιοχή «Στο Κιουπρί (Έδεσσα)». Αυτή, μαζί με τη γέφυρα και τα πλατάνια, περιλαμβάνει τη σύγχρονη γέφυρα της οδού Δ. Πετρίτση (ανατολικά), την οδό Ιουστινιανού και την πλατεία Αιγών (βόρεια). Πρόκειται για μια μονότοξη, πέτρινη γέφυρα, μήκους 28 μ. Το κατάστρωμά της είναι καλντερίμι πλάτους 3 μ. Ως υλικό δόμησης επιλέγεται ο τοπικός μαλακός πορόλιθος, συνδεδεμένος με σοβά ασβέστη. Η καμάρα του τόξου έχει άνοιγμα (D)= 8,70 μ. και ύψος (h)= 4 μ. Είναι ελαφρώς οξυκόρυφη και καταβιβασμένη. Στο εσωρράχιο του τόξου το χτίσιμο είναι αραδωτό - οι λίθοι τετραγωνισμένοι, τοποθετημένοι σε διαδοχικές παράλληλες στρώσεις, ενώ στα ακρόβαθρα ελεύθερα και ημιλαξευμένοι.[2]
Το Κιουπρί (Έδεσσα) αποτελεί το μοναδικό παράδειγμα γεφυροποιίας σε όλο τον Νομό Πέλλας. Η κατάσταση του μνημείου κρίνεται επαρκής, ωστόσο υπάρχει ακόμη η ανάγκη αποκατάστασης σε διάφορα σημεία, όπως στις ρηγματώσεις του ακρόβαθρου και στις αποκολλήσεις των λίθων του καταστρώματος.[2]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Γρηγόρης (Άκης) Γκωτσίου, Νίκος Χατζητρύφων. Έδεσσα: Η γέφυρα Κιουπρί (Έδεσσα) Γέφυρες αιχμηρού τόξου. Έδεσσα 2025: Φιλοπρόοδος Σύλλογος Έδεσσας «Μέγας Αλέξανδρος».
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Κιουπρί (Έδεσσα) στο Wikimedia Commons
