Κατακλυσμός του Νώε

Χαρακτικό με απεικόνιση του κατακλυσμού του Νώε, 1550-1551, Μελχιώρ Λορκ.

Ο Κατακλυσμός του Γκουστάβ Ντορέ (1865).

Με τον όρο κατακλυσμός του Νώε αναφερόμαστε σε ένα γεγονός μιας παγκόσμιας πλημμύρας, όπως αυτή περιγράφεται στο βιβλίο της Γένεσης (κεφ. 6-9) της Αγίας Γραφής, καθώς επίσης και στο Κοράνι.

Η βιβλική αφήγηση περιγράφει πώς ο Θεός προειδοποίησε τον Νώε για έναν επερχόμενο κατακλυσμό και τον καθοδήγησε να κατασκευάσει μια κιβωτό για να σωθεί αυτός και τα ζώα που πήρε μαζί του σε αυτή. Πήρε ένα ζευγάρι από κάθε είδος ζώου. Ένα αρσενικό και ένα θηλυκό για να ζευγαρώσουν και να αναπαραχθεί η ζωή μετά τον κατακλυσμό. Στην κιβωτό μαζί με τον Νώε υπήρχε και η γυναίκα του με τους τρεις γιους του και τις γυναίκες τους. Η αφήγηση αναφέρει ότι ο κατακλυσμός αυτός, που διήρκεσε 40 ημέρες, έγινε ως τιμωρία μερικού αφανισμού ανθρώπων και ζώων, εξ' αιτίας της ηθικής κατάπτωσης του αρχαίου βιβλικού κόσμου, όπου ο Νώε διασώθηκε, ως άνθρωπος δίκαιος σε σύγκριση με τους σύγχρονούς του. Σύμφωνα με την ίδια αφήγηση, μετά από 150 ημέρες τα νερά υποχώρησαν και η κιβωτός βρέθηκε στο όρος Ουραρτού. Τα νερά συνέχισαν να υποχωρούν και τον δέκατο μήνα οι κορυφές των βουνών άρχισαν να γίνονται ορατές.

Παρόμοιοι κατακλυσμικοί μύθοι συναντώνται σε αρκετούς πολιτισμούς και θρησκευτικές παραδόσεις, με χαρακτηριστικές εκδοχές αυτές του Ωγύγιου κατακλυσμού και του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα στην ελληνική μυθολογία ή του κατακλυσμού που περιγράφεται στο έπος του Γκιλγκαμές κ.ά.

Χρονολόγιο πλημμύρας

Οι αριθμοί στη Βίβλο έχουν συχνά συμβολική ή ιδιωματική σημασία, και οι 40 ημέρες και νύχτες για τις οποίες έπεσε βροχή στη Γη δείχνουν έναν πλήρη κύκλο. [24]

Ο κατακλυσμός αρχίζει την 17η ημέρα του δεύτερου μήνα, του Μαρκεσβάν,[25] όταν «οι πηγές του μεγάλου βάθους αναβλύζουν, και οι πύλες των ουρανών άνοιξαν», και μετά από 40 ημέρες η κιβωτός επιπλέει (Γένεση 7:11–12). Τα νερά ανεβαίνουν και στη συνέχεια υποχωρούν, και την 17η ημέρα του έβδομου μήνα (ή την 27η ημέρα στην ελληνική έκδοση) η κιβωτός στηρίζεται στα βουνά (Γένεση 8:4). Τα νερά συνεχίζουν να πέφτουν, η κιβωτός αποκαλύπτεται την 1η ημέρα του 1ου μήνα του 601ου έτους του Νώε και ανοίγει την 27η ημέρα του 601ου έτους του (Γένεση 8:13–14). [26]

Η περίοδος από την αρχή του κατακλυσμού μέχρι την προσγείωση στο βουνό είναι πέντε μήνες (ο δεύτερος μήνας έως τον έβδομο, Γένεση 7:11 και 8:4) και 150 ημέρες (8:3), καθιστώντας αδύνατο πέντε μήνες 30 ημερών ο καθένας. Ο αριθμός είναι σχηματικός και βασίζεται στο βαβυλωνιακό αστρονομικό ημερολόγιο των 360 ημερών (12 μήνες των 30 ημερών ο καθένας). [27] Αυτό σημαίνει ότι η πλημμύρα διαρκεί 36 εβδομάδες σύμφωνα με το ημερολόγιο πλημμύρας, κατά την οποία προστίθεται μια επιπλέον ημέρα σε κάθε τρίτο μήνα. [28] Ο αριθμός των εβδομάδων είναι συμβολικά σημαντικός, αντιπροσωπεύοντας τον βιβλικό κύθηρα για καταστροφή (ο αριθμός 6, που εκφράζεται ως 6x6=36), ενώ ο αριθμός 7 (ο αριθμός των ημερών σε μια εβδομάδα) αντιπροσωπεύει την επιμονή της δημιουργίας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου καταστροφής. [28]

Οι μελετητές έχουν από καιρό προβληματιστεί σχετικά με τη σημασία του κατακλυσμού που διαρκεί ένα έτος και έντεκα ημέρες (ημέρα 17 του έτους 600 έως ημέρα 27 του έτους 601). Μια λύση είναι ότι το βασικό ημερολόγιο είναι ένα σεληνιακό 354 ημερών, στο οποίο έχουν προστεθεί έντεκα ημέρες για να ταιριάζουν με ένα ηλιακό έτος 365 ημερών. [29]

Η «αρχική», ιαχβιστική αφήγηση του Μεγάλου Κατακλυσμού ήταν μέτρια. Μια εβδομάδα φαινομενικά μη ουράνιας βροχής ακολουθείται από έναν κατακλυσμό σαράντα ημερών, ο οποίος χρειάζεται μόνο μια εβδομάδα για να υποχωρήσει προκειμένου να παράσχει στον Νώε τη σκηνή του για τη διαθήκη του Θεού. Είναι η Ιερατική πηγή που προσθέτει πιο φανταστικές μορφές ενός κατακλυσμού 150 ημερών, ο οποίος αναδύθηκε από θεϊκό χέρι από τον ουρανό και τη γη και χρειάστηκε δέκα μήνες για να σταματήσει τελικά. Ότι η ιδιότροπη και κάπως απλοϊκή απεικόνιση του Γιαχβέ από την πηγή του Γιαχβέ διακρίνεται σαφώς από τον χαρακτηριστικά μεγαλοπρεπή, υπερβατικό και αυστηρό ενάρετο Γιαχβέ της Ιερατικής πηγής. [30]

Η αφήγηση του ιερατικού κατακλυσμού είναι το μόνο ιερατικό κείμενο που καλύπτει ημερομηνίες με πολλές λεπτομέρειες πριν από την αφήγηση της Εξόδου. Αυτό ίσως οφείλεται σε μια εκδοχή του μύθου της πλημμύρας που ήταν διαθέσιμη εκείνη την εποχή. Υπάρχει ένα κείμενο που ανακαλύφθηκε από την Ugarit γνωστό ως RS 94.2953, αποτελούμενο από δεκατέσσερις γραμμές που λένε μια αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο για το πώς εμφανίστηκε η Ea στον πρωταγωνιστή της ιστορίας και τον διέταξε να χρησιμοποιήσει εργαλεία για να φτιάξει ένα παράθυρο (aptu) στην κορυφή της κατασκευής που έχτιζε και πώς εφάρμοσε αυτήν την οδηγία και απελευθέρωσε ένα πουλί. Η μετάφραση αυτού του κειμένου από τον Antoine Cavigneaux τον έκανε να προτείνει ότι αυτό το κομμάτι ανήκει σε έναν μύθο πλημμύρας της Μεσοποταμίας, ίσως Atrahasis ή Πινακίδα IX του Γκιλγκαμές, η οποία έχει μια έκδοση που βρέθηκε στην Ugarit (RS 22.421) που περιέχει μια αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο για τον κατακλυσμό. Εάν αυτή η πρόταση είναι σωστή, τότε ο RS 94.2953 αντιπροσωπεύει μια μοναδική εκδοχή της ιστορίας των πλημμυρών της Μεσοποταμίας. Η γραμμή 1 του κειμένου λέει "Στην αρχή του χρόνου εξαφάνισης του φεγγαριού, στις αρχές του μήνα". Αυτή η αναφορά στη σεληνιακή ημερομηνία που δίνει τη συγκεκριμένη ημερομηνία που ο πρωταγωνιστής απελευθέρωσε το πουλί είναι σημαντική καθώς είναι η μόνη παραλλαγή της ιστορίας της πλημμύρας που δίνει συγκεκριμένη ημερομηνία και οι υπόλοιπες δεν αποδίδουν συγκεκριμένες ημερομηνίες ή ημερολογιακές λεπτομέρειες στα διάφορα στάδια της πλημμύρας. Τόσο το RS 94.2953 όσο και το Genesis 8 αφορούν τον πρωταγωνιστή της πλημμύρας που απελευθερώνει ένα πουλί σε μια συγκεκριμένη ημερολογιακή ημερομηνία για να βρει γη στη μέση της πλημμύρας. [31]

Σημερινά ευρήματα

Μερικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ένα πραγματικό (αν και εντοπισμένο) γεγονός πλημμύρας στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε ενδεχομένως να ενέπνευσε τις προφορικές και μεταγενέστερες γραπτές αφηγήσεις. Μια πλημμύρα στον Περσικό Κόλπο ή στη Μαύρη Θάλασσα πριν από 7.500 χρόνια έχει προταθεί ως τέτοια ιστορική υποψήφια.

Το 2020, αρχαιολόγοι βρήκαν αποδεικτικά στοιχεία για τσουνάμι που κατέστρεψε παράκτιους οικισμούς της μέσης Προ-Κεραμικής Νεολιθικής Β στο Τελ Ντορ του Ισραήλ καθώς προχώρησε μεταξύ 3,5 και 1,5 χιλιομέτρων στην ενδοχώρα. Υπολογίζεται πως είχε 16 μέτρα ύψος. Η ανάκαμψη στις πληγείσες περιοχές ήταν αργή, αλλά συνολικά, δεν επηρέασε σημαντικά την κοινωνική ανάπτυξη του νότιου Λεβάντε. Ενώ το τσουνάμι δεν ταυτίζεται με τη Βιβλική πλημμύρα, πιστεύεται ότι αποτέλεσε την πηγή των συγκεκριμένων ιστοριών.

Βιβλιογραφία

• Alter, Robert (2008). The Five Books of Moses. W. W. Norton & Company. ISBN 9780393070248. 
• Arnold, Bill T. (2009). Genesis. Cambridge University Press. ISBN 9780521000673. 
• Baden, Joel S. (2012). The Composition of the Pentateuch. Yale University Press. ISBN 978-0300152647. 
• Bandstra, Barry L. (2008). Reading the Old Testament : an introduction to the Hebrew Bible. Wadsworth/ Cengage Learning. ISBN 978-0495391050. 
• Barr, James (28 Μαρτίου 2013). Bible and Interpretation: The Collected Essays of James Barr. Volume II: Biblical Studies. Oxford: Oxford University Press. σελ. 380. ISBN 978-0-19-969289-7. 
• Berman, Joshua A. (2017). Inconsistency in the Torah: Ancient Literary Convention and the Limits of Source Criticism. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-065882-3. 
• Blenkinsopp, Joseph (2011). Creation, Un-creation, Re-creation: A discursive commentary on Genesis 1–11. Bloomsbury T&T Clark. ISBN 9780567372871. 
• Bridge, Steven L. (2009). Getting the Old Testament. Baker. ISBN 9781441232779. 
• Burton, Keith A. (2019). Symbolic numbers. Eerdmans. ISBN 9781467460460. 
• Carr, David M. (2021). Genesis 1–11. Kohlhammer Verlag. ISBN 978-0-567-13439-4. 
• Bodner, Keith (2016). An Ark on the Nile: The Beginning of the Book of Exodus. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-878407-4. 
• Browne, Janet (1983), The Secular Ark: Studies in the History of Biogeography, New Haven & London: Yale University Press, σελ. 276, ISBN 0-300-02460-6 
• Chen, Y. S. (2013). The Primeval Flood Catastrophe: Origins and Early Development in Mesopotamian Traditions. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780199676200. 
• Cline, Eric H. (2007). From Eden to Exile. National Geographic. ISBN 9781426212246. 
• Cohn, Norman (1999). Noah's Flood: The Genesis Story in Western Thought. Yale University Press. ISBN 978-0300076486. 
• Guillaume, Philippe (2010). Land and Calendar. Bloomsbury. ISBN 9780567401205. 
• Collins, Matthew A. (2017). «An Ongoing Tradition». Στο: Burnette-Bletsch, Rhonda· Morgan, Jon, επιμ. Noah as Antihero. Routledge. ISBN 9781351720700. 
• Dalley, Stephanie (2008). Myths from Mesopotamia. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-102721-5. 
• Dalrymple, G. Brent (1991), The Age of the Earth, Stanford University Press, ISBN 0-8047-2331-1 
• Finkel, Irving (2014). The Ark Before Noah. Hachette UK. ISBN 9781444757071. 
• Friedman, Richard E. (1996). «Non-Arguments Concerning the Documentary Hypothesis». Στο: Fox, Michael V.· Hurowitz, V. A., επιμ. Texts, Temples and Traditions. Eisenbrauns. ISBN 9781575060033. 
• Gmirkin, Russell E. (2006). Berossus and Genesis, Manetho and Exodus. Bloomsbury. ISBN 978-0-567-13439-4. 
• Isaak, M (1998). «Problems with a Global Flood». TalkOrigins Archive. Ανακτήθηκε στις 29 Μαρτίου 2007. 
• Isaak, Mark (5 Νοεμβρίου 2006). «Index to Creationist Claims, Geology». TalkOrigins Archive. Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2010. 
• Isaak, Mark (2007). The Counter-Creationism Handbook. University of California Press. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαΐου 2010. 
• Kaltner, John· McKenzie, Steven L. (2014). The Old Testament: Its Background, Growth, and Content. Wipf and Stock. ISBN 978-1-62564-264-6. 
• Keiser, Thomas A. (2013). Genesis 1-11: Its Literary Coherence and Theological Message. Wipf and Stock Publishers. ISBN 9781625640925. 
• Lamb, Hubert H. (1995). Climate, History, and the Modern World. London: Routledge. ISBN 0-415-12735-1. 
• Leeming, David A. (2010). Creation Myths of the World: An Encyclopedia. 1. ABC-CLIO. ISBN 9781598841749. 
• Levenson, Jon Douglas (1988). Creation and the persistence of evil : the Jewish drama of divine omnipotence. Harper & Row. ISBN 9780062548450. OCLC 568745811. 
• Montgomery, David R. (2012). The Rocks Don't Lie: A Geologist Investigates Noah's Flood. Norton. ISBN 9780393082395. 
• Miano, David (2010). Shadow on the Steps. Society for Biblical Literature. ISBN 9781589834781. 
• Morton, Glenn (17 Φεβρουαρίου 2001). «The Geologic Column and its Implications for the Flood». TalkOrigins Archive. Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2010. 
• Oliver, Simon (2017). Creation. Bloomsbury. ISBN 9780567656117. 
• Sailhamer, John H. (2010). The Meaning of the Pentateuch: Revelation, Composition and Interpretation. InterVarsity Press. ISBN 9780830878888. 
• Schule, Andreas (2017). Theology from the Beginning. Mohr Siebeck. ISBN 9783161539978. 
• Stewart, Melville Y. (2010). Science and religion in dialogue. Malden, MA: Wiley-Blackwell. σελ. 123. ISBN 978-1-4051-8921-7. 
• Young, Davis A. (1995). «Diluvial Cosmogonies and the Beginnings of Geology». The Biblical Flood: A Case Study of the Church's Response to Extrabiblical Evidence. Eerdmans. σελ. 79. ISBN 978-0-8028-0719-9. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Μαρτίου 2007. 
• Young, Davis A.· Stearley, Ralph F. (18 Αυγούστου 2008). The Bible, Rocks and Time: Geological Evidence for the Age of the Earth. InterVarsity Press. σελ. 45. ISBN 978-0-8308-2876-0. 
• VanderKam, James C. (2002). Calendars in the Dead Sea Scrolls. Routledge. ISBN 9781134709632. 
• Walton, John H.· Longman III, Tremper (2018). The Lost World of the Flood: Mythology, Theology, and the Deluge Debate. InterVarsity Press. ISBN 978-0-8308-8782-8. 
• Worthington, Martin (2019). Ea's Duplicity in the Gilgamesh Flood Story. Routledge. ISBN 9780830878888. 

Περαιτέρω ανάγνωση

• Cotter, David W. (2003). Genesis. Liturgical Press. ISBN 978-0814650400. 
• Habel, Norman C. (1988). «Two Flood Myths». Στο: Dundes, Alan, επιμ. The Flood Myth. University of California Press. ISBN 9780520063532. 
• Hamilton, Victor P (1990). The book of Genesis: chapters 1–17. Eerdmans. ISBN 9780802825216. 
• Kessler, Martin· Deurloo, Karel Adriaan (2004). A commentary on Genesis: the book of beginnings. Paulist Press. ISBN 9780809142057. 
• Knecht, Friedrich Justus (1910). «Chapter VI. The Deluge». A Practical Commentary on Holy Scripture. B. Herder. 
• Levenson, Jon D. (2004). «Genesis: introduction and annotations». Στο: Berlin, Adele· Brettler, Marc Zvi, επιμ. The Jewish Study Bible. Oxford University Press. ISBN 9780195297515. 
• McKeown, James (2008). Genesis. Eerdmans. ISBN 9780802827050. 
• Middleton, J. Richard (2005). The Liberating Image: The Imago Dei in Genesis 1. Brazos Press. ISBN 9781441242785. 
• Rogerson, John William (1991). Genesis 1–11. T&T Clark. ISBN 9780567083388. 
• Sacks, Robert D (1990). A Commentary on the Book of Genesis. Edwin Mellen. 
• Towner, Wayne Sibley (2001). Genesis. Westminster John Knox Press. ISBN 9780664252564. 
• Wenham, Gordon (2003). «Genesis». Στο: James D. G. Dunn, John William Rogerson, επιμ. Eerdmans Bible Commentary. Eerdmans. ISBN 9780802837110. 
• Whybray, R.N (2001). «Genesis». Στο: John Barton, επιμ. Oxford Bible Commentary. Oxford University Press. ISBN 9780198755005. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Κατακλυσμός του Νώε στο Wikimedia Commons
• «Ο κατακλυσμός του Νώε «διέσπειρε» τη γεωργία στην Ευρώπη», Το Βήμα, 20/11/2007