Κανονικό πολύγωνο
Στην γεωμετρία, το κανονικό πολύγωνο είναι ένα πολύγωνο το οποίο είναι ισογώνιο (όλες οι γωνίες του είναι ιδίων μοιρών) και ισόπλευρο (όλες οι πλευρές του είναι ιδίου μήκους).[1][2][3][4]:319-320
Το κανονικό τρίγωνο είναι το ισόπλευρο τρίγωνο. Το κανονικό τετράπλευρο με τέσσερις πλευρές είναι το τετράγωνο.
Τα κανονικά πολύγωνα μπορούν να είναι κυρτά ή αστεροειδή.
Κανονικά κυρτά πολύγωνα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Κυρτά κανονικά πολύγωνα για . | |
| Ιδιότητες | |
|---|---|
| Είδος | απλό, κυρτό, κανονικό |
| Πλευρές | n, ισόπλευρο |
| Γωνίες | n, ισογώνιο |
| Διαγώνιοι | |
| Σύμβολο Schläfli | |
| Συμμετρία | |
| Άξονες συμμετρίας | n |
| Περιστροφική συμμετρία | -οστής τάξης |
| Κύκλοι | εγγράψιμο, περιγράψιμο |
| Μετρικές σχέσεις | |
| Μέτρο γωνιών | (ή ακτίνια) |
| Εμβαδόν | |
| Περίμετρος | |
| Ακτίνα εγγεγρ. κύκλου | |
| Ακτίνα περιγ. κύκλου | |
| Σχετικά σχήματα | |
| Επίπεδα σχήματα | Κανονικό αστεροειδές πολύγωνο |
| Στερεά σχήματα | κανονικό πολύεδρο, Πλατωνικό στερεό |
Ιδιότητες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- .
- .
| Απόδειξη |
|
Σε ένα απλό πολύγωνο με πλευρές το άθροισμα των γωνιών του είναι ίσο με . Οι γωνίες του κανονικού πολυγώνου είναι ίσες με , δηλαδή
και επομένως
|
| Απόδειξη |
|
Από την προηγούμενη ιδιότητα δύο κανονικά πολύγωνα με τον ίδιο αριθμό κορυφών έχουν όλες τις γωνίες τους ίσες. Επίσης οι πλευρές του κάθε πολυγώνου είναι ίσες μεταξύ τους άρα θα έχουν και τον ίδιο λόγο ομοιότητας. Συνεπώς, τα δύο κανονικά πολύγωνα είναι όμοια. |
- Κάθε κανονικό πολύγωνο είναι περιγράψιμο σε κύκλο.[1]: 205 [2]: 256 Η ακτίνα του εγγεγραμμένου του κύκλου λέγεται απόστημα του πολυγώνου και συμβολίζεται με .
- Κάθε κανονικό πολύγωνο είναι εγγράψιμο σε κύκλο.[1]: 205 [2]: 256 Η ακτίνα του περιγεγραμμένου του κύκλου λέγεται ακτίνα του πολυγώνου.
- Οι δύο αυτοί κύκλοι είναι ομόκεντροι, και το κέντρο τους λέγεται κέντρο του πολυγώνου.
- Το κέντρο του πολυγώνου είναι και κέντρο βάρους του, καθώς και κέντρο συμμετρίας του πολυγώνου όταν είναι ζυγός.
- Έχει άξονες συμμετρίας.[1]: 206 [2]: 258
- Αν , είναι ζυγός, τότε οι άξονες ενώνουν αντιδιαμετρικές κορυφές ή μέσα απέναντι πλευρών.
- Αν είναι μονός, τότε οι άξονες ενώνουν κορυφές με τα μέσα απέναντι πλευρών.
- Έχει περιστροφική συμμετρία τάξης .
Μετρικές σχέσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Οι παρακάτω σχέσεις μεταξύ της πλευράς ενός κανονικού πολυγώνου, της ακτίνας του περιγεγραμμένου του κύκλου και της ακτίνας του εγγεγραμμένου του κύκλου προκύπτουν αν θεωρήσουμε το ορθογώνιο τρίγωνο που σχηματίζεται από το απόστημα μίας πλευράς του κανονικού πολυγώνου.
Πιο συγκεκριμένα, το Πυθαγόρειο θεώρημα δίνει την εξής σχέση[2]: 256
- ,
και οι τριγωνομετρικοί αριθμοί της γωνίας δίνουν τις παρακάτω σχέσεις.
Ακτίνα περιγεγραμμένου κύκλου
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Η ακτίνα του περιγεγραμμένου κύκλου ενός κανονικού πολυγώνου είναι ίση με
Ακτίνα εγγεγραμμένου κύκλου
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Η ακτίνα του εγγεγραμμένου κύκλου ενός κανονικού πολυγώνου είναι ίση με το απόστημα του πολυγώνου
- Η πλευρά του πολυγώνου συναρτήσει της ακτίνας και της κεντρικής γωνίας δίνεται ως
Διαγώνιοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Το κανονικό πολύγωνο έχει διαγωνίους.[Σημείωση 1]
- Η διαγώνιος (για ) που συνδέει την κορυφή με την έχει μήκος[5][6]
- .
| Απόδειξη (με συντεταγμένες) |
|
Θεωρούμε το κανονικό πολύγωνο όπου η κορυφή έχει Καρτεσιανές συντεταγμένες
Τότε, όπου στην τελευταία γραμμή χρησιμοποιήσαμε τον τύπο για το ημίτονο της μισής γωνίας. |
| Απόδειξη με θεώρημα Πτολεμαίου |
|
Θα αποδείξουμε την σχέση με επαγωγή. Βασική περίπτωση: Για η σχέση ισχύει από τα παραπάνω. Επαγωγή: Έστω ότι η σχέση ισχύει για . Θα αποδείξουμε ότι ισχύει για . Θεωρούμε το τετράπλευρο . Το τετράπλευρο αυτό είναι εγγράψιμο και εφαρμόζοντας το θεώρημα Πτολεμαίου, λαμβάνουμε ότι
Λύνοντας ως προς έχουμε ότι
Χρησιμοποιώντας τον τύπο για το άθροισμα ημιτόνων
καθώς και την επαγωγική σχέση, έχουμε ότι |
- Ισχύει ότι
- .
| Απόδειξη |
|
|
Άλλοι τύποι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
: ακτίνα κοινού περιγεγραμμένου κύκλου
: πλευρά οκταγώνου
(: πλευρά τετραπλεύρου)
: ακτίνα εγγεγραμμένου κύκλου τετραγώνου
- (Τύπος του Αρχιμήδη) Έστω ένας κύκλος ακτίνας στον οποίο είναι εγγεγραμμένα ένα κανονικό πολύγωνο με πλευρές μήκους και ένα κανονικό πολύγωνο με πλευρές και ακτίνα του εγγεγραμμένου του κύκλου . Τότε,[Σημείωση 2]
- .
- Σημείωση: Ο τύπος του Αρχιμήδη χρησιμοποιείται στην απόδειξη του θεωρήματος του Ιπποκράτη.
- Σε δύο όμοια κανονικά πολύγωνα, ο λόγος των ακτίνων και των αποστημάτων τους είναι ίσος με τον λόγο ομοιότητάς τους.[2]: 256
- (Θεώρημα Βιβιάνι) Το αλγεβρικό άθροισμα των αποστάσεων ενός σημείο από τις πλευρές ενός κανονικού πολυγώνου με κορυφές είναι ίσο με .[7]:Thm.102
| Απόδειξη |
|
Έστω ένα κανονικό πολύγωνο εγγεγραμμένο σε κύκλο με κέντρο , και ένα σημείο . Το εμβαδόν του κανονικού πολυγώνου ισούται με το άθροισμα των προσημασμένων εμβαδών των τριγώνων που σχηματίζει το σημείο με τις κορυφές του πολυγώνου, δηλαδή όπου η απόσταση του από το . Από τον παραπάνω τύπο για το εμβαδόν του κανονικού πολυγώνου έχουμε ότι
Συνδυάζοντας τους δύο τύπους για το εμβαδόν του πολυγώνου, καταλήγουμε ότι
|
- Το άθροισμα των αποστάσεων των κορυφών ενός κανονικού πολυγώνου από μία ευθεία είναι φορές η απόσταση της από το κέντρο του πολυγώνου.[7]: Thm.102(c)
- Ειδική περίπτωση: Το άθροισμα των αποστάσεων των κορυφών ενός κανονικού πολυγώνου από μία ευθεία εφαπτόμενη στον περιγεγραμμένο της κύκλο είναι .[7]: Thm.102(b)
| Απόδειξη |
|
Το θεώρημα προκύπτει άμεσα από το γεγονός ότι το κέντρο του πολυγώνου είναι και κέντρο βάρους του πολυγώνου, επομένως,
όπου είναι η απόσταση του σημείου από την ευθεία. Η ειδική περίπτωση προκύπτει από το γεγονός ότι μία εφαπτομένη απέχει από το κέντρο του κύκλου απόσταση όσο και η ακτίνα του κύκλου. |
- Το άθροισμα των τετραγώνων των αποστάσεων των κορυφών ενός κανονικού πολυγώνου από ένα σημείο του περιγεγραμμένου του κύκλου είναι ίσο με .[7]: Thm.102(d)
| Απόδειξη |
|
Από την γενίκευση της σχέσης Λάιμπνιτς, έχουμε ότι για ένα πολύγωνο με κέντρο βάρους και ένα σημείο
Σε ένα κανονικό πολύγωνο το κέντρο βάρους είναι και κέντρο του περιγεγραμμένου του κύκλου. Επομένως, που δίνει την σχέση
|
- Το άθροισμα των τετραγώνων των αποστάσεων των μέσων των πλευρών ενός κανονικού πολυγώνου από ένα σημείο του περιγεγραμμένου του κύκλου είναι ίσο με[7]: Thm.102(d) Cor
- .
| Απόδειξη |
|
Τα μέσα των πλευρών ενός κανονικού πολυγώνου ορίζουν επίσης ένα κανονικό πολύγωνο με το ίδιο κέντρο . Από την γενίκευση της σχέσης Λάιμπνιτς, για ένα σημείο του περιγεγραμμένου κύκλου του αρχικού πολυγώνου, έχουμε
καθώς είναι η ακτίνα του εγγεγραμμένου κύκλου του πολυγώνου. Τέλος, από την σχέση , λαμβάνουμε την ζητούμενη. |
Περίμετρος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Η περίμετρος ενός κανονικού πολυγώνου είναι ίση με
- .
Εμβαδόν
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το εμβαδόν ενός κανονικού πολυγώνου είναι ίσο με
- .
| Απόδειξη |
|
Έστω ένα κανονικό πολύγωνο με κέντρο . Θεωρούμε τις ακτίνες που χωρίζουν το πολύγωνο σε ίσα ισοσκελή τρίγωνα με ύψος και βάση ίση με . Επομενως το εμβαδόν του κάθε τέτοιου τριγώνου είναι
και το εμβαδόν ολόκληρου του πολυγώνου είναι
|
Επίσης συναρτήσει της πλευράς δίνεται ως
- ,
συναρτήσει της ακτίνας του εγγεγραμμένου κύκλου ως
- ,
και συναρτήσει της ακτίνας του περιγεγραμμένου κύκλου ως
- .
| Απόδειξη |
|
Οι δύο πρώτοι τύποι προκύπτουν από τις παραπάνω σχέσεις μεταξύ των ακτινών και των πλευρών του κανονικού πολυγώνου. Ο τρίτος τύπος προκύπτει πάλι χωρίζοντας το κανονικό πολύγωνο σε ισοσκελή τρίγωνα κάθε ένα από το οποίο έχει εμβαδόν ίσο με
|
Για δοσμένη περίμετρο και πλήθος πλευρών , το κανονικό πολύγωνο είναι το πολύγωνο με το μεγαλύτερο εμβαδόν.
Προσέγγιση κύκλου
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Θεωρώντας έναν κύκλο ακτίνας και εγγράφοντας σε αυτόν κανονικά πολύγωνα με πλευρές, το εμβαδόν τους σιγά σιγά προσεγγίζει (από κάτω) το εμβαδόν του κύκλου. Αντίστοιχα περιγράφοντας σε αυτόν τα κανονικά πολύγωνα με πλευρές, το εμβαδόν τους σιγά σιγά προσεγγίζει (από πάνω) το εμβαδόν του κύκλου.
Παρατηρήστε ότι στον παρακάτω πίνακα, το εμβαδόν του κανονικού πολυγώνου προσεγγίζει τον κύκλο, στην περίπτωση του περιγεγραμμένου κύκλου από κάτω (γι'αυτό η σχετική απόκλιση είναι ) και στην περίπτωση του εγγεγραμμένου κύκλου από πάνω (γι'αυτό η σχετική απόκλιση είναι ). Και στις δύο περιπτώσεις, η σχετική απόκλιση τίνει στο .
Προσέγγιση εμβαδού κύκλου # Όνομα Περιγεγραμμένος κύκλος Εγγεγραμμένος κύκλος Ακριβής τύπος Προσέγγιση Σχετικό σφάλμα Ακριβής τύπος Προσέγγιση Σχετικό σφάλμα -γωνο 3 Ισόπλευρο τρίγωνο 1.299038 0.413497 
5.196152 1.653987 
4 Τετράγωνο 2.000000 0.636620 
4.000000 1.273240 
5 Κανονικό πεντάγωνο 2.377641 0.756827 
3.632713 1.156328 
6 Κανονικό εξάγωνο 2.598076 0.826993 
3.464102 1.102658 
7 Κανονικό επτάγωνο 2.736410 0.871026 
3.371022 1.073030 
8 Κανονικό οκτάγωνο 2.828427 0.900316 
3.313708 1.054786 
9 Κανονικό εννεάγωνο 2.892544 0.920725 
3.275732 1.042698 
10 Κανονικό δεκάγωνο 2.938926 0.935489 
3.249197 1.034252 
11 Κανονικό ενδεκάγωνο 2.973524 0.946502 
3.229891 1.028106 
12 Κανονικό δωδεκάγωνο 3.000000 0.954930 
3.215390 1.023491 
13 Κανονικό δεκατριάγωνο 3.020701 0.961519 
3.204212 1.019932 
14 Κανονικό δεκατετράγωνο 3.037186 0.966766 
3.195409 1.017130 
15 Κανονικό δεκαπεντάγωνο 3.050525 0.971012 
3.188348 1.014883 
16 Κανονικό δεκαεξάγωνο 3.061467 0.974495 
3.182598 1.013052 
17 Κανονικό δεκαεπτάγωνο 3.070554 0.977388 
3.177851 1.011541 
18 Κανονικό δεκαοκτάγωνο 3.078181 0.979816 
3.173886 1.010279 
19 Κανονικό δεκαεννεάγωνο 3.084645 0.981873 
3.170539 1.009214 
20 Κανονικό εικοσάγωνο 3.090170 0.983632 
3.167689 1.008307 
103 Κανονικό χιλιάγωνο 3.141572 0.999993 3.141603 1.000003 104 Κανονικό μυριάγωνο 3.141592 0.999999 3.141592 1.000000+
Κατασκευή με κανόνα και διαβήτη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα](Θεώρημα Γκάους-Βαντσέλ) Ένα κανονικό πολύγωνο με πλευρές είναι κατασκευάσιμο με κανόνα και διαβήτη αν και μόνο αν , όπου ένας φυσικός αριθμός και είναι διακριτοί πρώτοι αριθμοί Φερμά.[8]
- Το ισόπλευρο τρίγωνο, το τετράγωνο, το κανονικό πεντάγωνον, το κανονικό εξάγωνο, το κανονικό οκτάγωνο, το κανονικό δεκάγωνο, το κανονικό δωδεκάγωνο, το κανονικό δεκαπεντάγωνο, το κανονικό δεκαεξάγωνο, το κανονικό δεκαεπτάγωνο, ... είναι κατασκευάσιμα.
Κατασκευή με οριγκάμι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ένα κανονικό πολύγωνο με πλευρές μπορεί να κατασκευαστεί με οριγκάμι αν και μόνο αν όπου φυσικοί αριθμοί και είναι διακριτοί πρώτοι αριθμοί Pierpont.[9]
Σχηματισμός κανονικών πολυγώνων
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Αν σημεία διαιρούν έναν κύκλο σε ίσα μέρη, τότε σχηματίζουν κανονικό πολύγωνο.[2]: 255 [3]: 414
- Έστω ένα κανονικό πολύγωνο και ο περιγεγραμμένος του κύκλος. Τα σημεία τομής των εφαπτομένων στις κορυφές του πολυγώνου, ορίζουν ένα κανονικό πολύγωνο.[2]: 255 [3]: 414
- Τα μέσα των πλευρών ενός κανονικού πολυγώνου, ορίζουν ένα κανονικό πολύγωνο.
Κανονικά πολύγωνα ως έδρες πολυέδρων
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Ένα ομοιόμορφο πολύεδρο έχει ως έδρες κανονικά πολύγωνα, έτσι ώστε για κάθε δύο κορυφές να υπάρχει μια ισομετρία χαρτογραφώντας το ένα μέσα στο άλλο (ομοίως με τα κανονικά πολύγωνα).
- Ένα σχεδόν-κανονικό πολύεδρο είναι ένα ομοιόμορφο πολύεδρο που έχει μόνο δύο είδη εδρών που εναλλάσσονται γύρω από κάθε κορυφή του.
- Ένα κανονικό πολύεδρο είναι ένα ομοιόμορφο πολύεδρο που έχει μόνο ένα είδος έδρας.
- Τα υπόλοιπα (ανομοιόμορφα) κυρτά πολύεδρα με κανονικές έδρες είναι γνωστά ως στερεά του Τζόνσον.
- Ένα πολύεδρο που έχει κανονικά τρίγωνα ως έδρες ονομάζεται δελτάεδρο.
Περαιτέρω ανάγνωση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Weisstein, Eric W., "Regular polygon" από το MathWorld.
- Διαδραστικές εφαρμογές στο Φωτόδεντρο: στοιχεία κανονικού πολυγώνου
- Διαδραστικές εφαρμογές στο mathopenref: περιγραφή κανονικού πολυγώνου, Εγγεγραμμένος κύκλος κανονικού πολυγώνου, τρεις τύποι για το εμβαδόν κανονικού πολυγώνου
- Κατασκευές κανονικών πολυγώνων από αναγεννησιακούς καλλιτέχνες
Ελληνικά άρθρα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Γιαννακόπουλος, Σπύρος (Ιανουαρίου 2022). «Κανονικά πολύγωνα - Κύκλος». Ευκλείδης Β΄ (123): 41-48. http://niobe.hms.gr/sites/default/files/subsites/problems/material/EYKLEIDHS_B_t123_2022.pdf.
- Κυριακόπουλος Αθανάσιος (1992). «Κανονικά Πολύγωνα». Ευκλείδης Β΄ (3): 30-34. http://niobe.hms.gr/apothema/?s=sa&i=3504.
- «Γεωμετρία Β'Λυκείου: Κανονικά πολύγωνα». Ευκλείδης Β΄ (5): 12-15. 1980. http://niobe.hms.gr/apothema/?s=sa&i=4313.
Ξενόγλωσσα άρθρα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Perkins, Martin (Ιουλίου 2005). «89.52 Approximate constructions for regular polygons». The Mathematical Gazette 89 (515): 290–292. doi:. https://archive.org/details/sim_mathematical-gazette_2005-07_89_515/page/290.
- Vincent, S. P. (2007). «91.18 Archimedes Revisited: The Approximation of π by Regular Polygon Perimeters». The Mathematical Gazette 91 (520): 117-120. https://www.jstor.org/stable/40378303.
- Hilton, Peter; Pedersen, Jean (Μαΐου 1983). «Approximating Any Regular Polygon by Folding Paper». Mathematics Magazine 56 (3): 141–155. doi:. https://archive.org/details/sim_mathematics-magazine_1983-05_56_3/page/141.
- Srinivas, V. (Δεκεμβρίου 1977). «Notes: 61.21 Regular polygons on a square pinboard». The Mathematical Gazette 61 (418): 290–292. doi:. https://archive.org/details/sim_mathematical-gazette_1977-12_61_418/page/290.
- King, Jeremy D. (2010). «94.34 Regular polygons with integer coordinates». The Mathematical Gazette 94 (531): 495-498. https://www.jstor.org/stable/25759738.
- Pietsch, Manfred (2018). «Two hinged regular n-sided polygons». Forum Geometricorum (18): 39-42.
Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Coxeter, Harold Scott MacDonald (1948). Regular Polytopes. Methuen and Co.
- Grünbaum, Branko (2003). «Are Your Polyhedra the Same as My Polyhedra?». Discrete and Computational Geometry 25: 461–488. doi:.
- Poinsot, Louis (1810). Memoire sur les polygones et polyèdres: J. de l'École Polytechnique. 9. σελίδες 16–48.
Σημειώσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 3 4 5 6 Κανέλλος, Σπ. Γ. (1975). Ευκλείδειος Γεωμετρία. Αθήνα 1975: Οργανισμός Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων. σελίδες 204–207.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Αναστάσιος Ι., Σκιαδάς (1974). Γεωμετρία: Επιπεδομετρία Τεύχος Β' (2η έκδοση). Αθήνα. σελίδες 254–259.
- 1 2 3 4 5 6 Τόγκας, Πέτρος Γ. Θεωρητική γεωμετρία (23η έκδοση). ΑΘήνα. σελίδες 413–418.
- ↑ Παπανικολάου, Γεώργιος Χ. (1966). Θεωρητική γεωμετρία. Αθήνα: Ι. Μακρής.
- ↑ Rowland, Eric. «Regular polygons».
- ↑ Fontaine, Anne; Hurley, Susan (2006). «Proof by picture: Products and reciprocals of diagonals length ratios in the regular polygon». Forum Geometricorum (6): 97-101. https://web.archive.org/web/20221206073003/https://forumgeom.fau.edu/FG2006volume6/FG200610.pdf.
- 1 2 3 4 5 Johnson, Roger A. (1929). Modern geometry. Houghton Mifflin Company.
- ↑ Wantzel, P. M. L. (1837). [https://www.numdam.org/item/JMPA_1837_1_2__366_0.pdf «Recherches sur les moyens de reconnaître si un problème de géométrie peut se résoudre avec la règle et le compas.»]. J. Math. Pures Appl. 2: 366–372. https://www.numdam.org/item/JMPA_1837_1_2__366_0.pdf.
- ↑ Hwa, Young Lee (2017). Origami-Constructible Numbers (PDF) (MA thesis). University of Georgia. σελίδες 55–59.