Καναδικό Αρκτικό Αρχιπέλαγος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Καναδικό Αρκτικό Αρχιπέλαγος
Canadian Arctic Archipelago (αγγλ.)
Archipel arctique canadien (γαλ.)
Arcticisl.png
Χαρτογραφική προβολή του αρχιπελάγους από τον Πόλο.
Canadian Arctic Archipelago.svg
Γεωγραφία
Τοποθεσία Βόρειος Καναδάς
Συντεταγμένες 75°N 90°W / 75°N 90°W / 75; -90 (Canadian Arctic Archipelago)Συντεταγμένες: 75°N 90°W / 75°N 90°W / 75; -90 (Canadian Arctic Archipelago)
Αριθμός νήσων 36.563
Κύρια νησιά Νήσος του Μπάφιν, Νήσος Βικτόρια, Νήσος Έλσμιρ
Έκταση 1.424.500 km2
Χώρα
Εδάφη Νούναβουτ
Βορειοδυτικά Εδάφη
Μεγαλύτερη πόλη Ικαλούιτ, Νούναβουτ (πληθυσμός 6.184)
Δημογραφικά
Πληθυσμός 14.000
Πυκνότητα 0,01 /χλμ2

Το Καναδικό Αρκτικό Αρχιπέλαγος, επίσης γνωστό ως Αρκτικό Αρχιπέλαγος, είναι μια ομάδα νησιών βορείως του ηπειρωτικού Καναδά.

Στο άκρο της Βορείου Αμερικής και καλύπτοντας περίπου 1.424.500 τ.χλμ., η ομάδα αυτή των 36.563 νησιών του Αρκτικού ωκεανού αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της έκτασης του Βόρειου Καναδά – το μεγαλύτερο μέρος του Νούναβουτ και μέρος των Βορειοδυτικών Εδαφών[1]. Το Καναδικό Αρκτικό Αρχιπέλαγος παρουσιάζει κάποιες επιπτώσεις της παγκόσμιας υπερθέρμανσης[2][3], με κάποιες εκτιμήσεις από υπολογιστές να καθορίζουν την συνεισφορά στην άνοδο του επιπέδου της θάλασσας από το λιώσιμο των πάγων εκεί, περίπου στα 3,5 εκατοστά μέχρι το 2100[4]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βορειοδυτικά περάσματα.

Η Βρετανικές διεκδικήσεις των νησιών (British Arctic territories, 16ος αιώνας–1880) είχαν βασιστεί στην εξερεύνηση τη δεκαετία του 1570 από τον Άγγλο θαλασσοπόρο και εξερευνητή Μάρτιν Φρόμπισερ. Αρχικά (1870–80) η Καναδική κυριαρχία περιοριζόταν μόνο στο μέρος των νησιών που απολήγανε στον ωκεάνιο οροπέδιο Φοξ (Foxe Basin), τον Κόλπο Χάντσον, και το Στενό του Χάντσον. Αυτή επεκτάθηκε σε όλα τα νησιά το 1880 με την μεταφορά της (κυριαρχίας) από τη Βρετανία στον Καναδά[5]. Η Περιφέρεια Φράνκλιν (District of Franklin) – δημιουργήθηκε το 1895 – ήταν η διοικητική περιφέρεια που περιελάμβανε σχεδόν όλο το αρχιπέλαγος, και η οποία διαλύθηκε με τη δημιουργία του Νούναβουτ το 1999. Ο Καναδάς διεκδικεί όλα τα ύδατα των Βορειοδυτικών Περασμάτων ως Καναδικά εθνικά ύδατα. Όμως, οι ΗΠΑ και οι περισσότερες χώρες με θαλάσσια σύνορα θεωρούν αυτά τα ύδατα διεθνή[6]. Οι διαφωνίες για το στάτους των στενών έχουν εγείρει Καναδικές ανησυχίες για την περιβαλλοντολογική πολιτική, την εθνική ασφάλεια, και γενικά για την κυριαρχία. Η Νήσος Χανς στον πορθμό του Νερς, ανατολικά της Νήσου Έλσμιρ, είναι περιοχή που διεκδικούν αυτή τη στιγμή ο Καναδάς και η Δανία[7].

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δορυφορική εικόνα του Νησιού Μπάφιν, του μεγαλύτερου νησιού σε όλη την έκταση του Αρκτικού Αρχιπελάγους
Δορυφορική μονταρισμένη εικόνα της Νήσου Έλσμιρ και της γύρω περιοχής, με τη Νήσο Άλεξ Χάινμπεργκ (αριστερά από την Έλσμιρ). Η Γροιλανδία είναι δεξιά στη φωτογραφία

Το αρχιπέλαγος εκτείνεται δυτικά προς ανατολικά περίπου 2.400 χιλιόμετρα, και 1.900 από την ηπειρωτική χώρα ως το ακρωτήριο Κολούμπια, το βορειότερο σημείο της Νήσου Έλσμιρ (και του Καναδά). Συνορεύει στα δυτικά με τη Θάλασσα Μποφόρ, στα βορειοδυτικά με τον Αρκτικό ωκεανό, στα ανατολικά με την Γροιλανδία, τον Κόλπο του Μπάφιν, και στα νότια με τον Κόλπο Χάντσον και τον ηπειρωτικό Καναδά. Τα διάφορα νησιά και χωρίζονται μεταξύ τους και από την ηπειρωτική χώρα με μια σειρά από υδάτινους διαδρόμους που συνολικά είναι γνωστοί ως Βορειοδυτικά Περάσματα (ή Βορειοδυτικό Πέρασμα). Δύο μεγάλες χερσόνησοι, η Χερσόνησος Μπούθια και η Χερσόνησος Μέλβιλ, εκτείνονται από τα βόρεια στην ηπειρωτική χώρα.

Το αρχιπέλαγος περιλαμβάνει 36.563 νησιά, εκ των οποίων τα 94 κατατάσσονται ως μεγάλα, έχοντας έκταση από 130 χμ2, και έχοντας συνολική έκταση 1.400.000 χμ2[8]. Τα νησιά του αρχιπελάγους με έκταση πάνω από 10.000 χμ2 είναι, με φθίνουσα σειρά:

Όνομα Τοποθεσία* Έκταση χμ2 Κατάταξη έκτασης Πληθυσμός
(2001)
Κόσμος Καναδάς
Νήσος Μπάφιν ΝΟΥ 507.451 5 1 9.563
Νήσος Βικτόρια ΒΕ, ΝΟΥ 217.291 8 2 1.707
Νήσος Έλσμιρ ΝΟΥ 196.236 10 3 168
Νήσος Μπανκς ΒΕ 70.028 24 5 114
Νήσος Ντέβον ΝΟΥ 55.247 27 6 0
Νήσος Άξελ Χάιμπεργκ ΝΟΥ 43.178 32 7 0
Νήσος Μέλβιλ ΒΕ, ΝΟΥ 42.149 33 8 0
Νήσος Σαουθάμπτον ΝΟΥ 41.214 34 9 718
Νήσος Πρίγκιπα Ουαλίας ΝΟΥ 33.339 40 10 0
Νήσος Σόμερσετ ΝΟΥ 24.786 46 12 0
Νήσος Μπάθερστ ΝΟΥ 16.042 54 13 0
Νήσος Πρίγκιπα Πάτρικ ΒΕ 15.848 55 14 0
Νήσος Βασιλιά Ουίλιαμ ΝΟΥ 13.111 61 15 1.279
Νήσος Έλεφ Ρίνγκνες ΝΟΥ 11.295 69 16 0
Νήσος Μπάιλοτ ΝΟΥ 11.067 72 17 0

* ΒΕ = Βορειοδυτικά Εδάφη, ΝΟΥ = Νούναβουτ

Μετά τη Γροιλανδία, το αρχιπέλαγος είναι η μεγαλύτερη Αρκτική έκταση του κόσμου. Το κλίμα των νησιών είναι αρκτικό, και το έδαφος είναι κυρίως τούνδρα εκτός από τις ορεινές περιοχές. Τα περισσότερα νησιά είναι ακατοίκητα. Η ανθρώπινοι καταυλισμοί είναι διασκορπισμένοι και με μικρή πυκνότητα, αποτελούμενοι κυρίως από παραλιακούς καταυλισμούς Ινουίτ στα νοτιότερα νησιά.

Χάρτης Νησιών Καναδικού Αρκτικού Αρχιπελάγους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Canadian Arctic Islands-el.png
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Canadian Arctic Archipelago της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Aiken, S.G., M.J. Dallwitz, L.L. Consaul, et al. Flora of the Canadian Arctic Archipelago: Descriptions, Illustrations, Identification, and Information Retrieval[CD]. Ottawa: NRC Research Press; Ottawa: Canadian Museum of Nature, 2007. ISBN 978-0-660-19727-2.
  • Aiken, S. G., Laurie Lynn Consaul, and M. J. Dallwitz. Grasses of the Canadian Arctic Archipelago. Ottawa: Research Division, Canadian Museum of Nature, 1995.
  • Balkwill, H.R.. Embry, Ashton F.. Arctic Geology and Geophysics: Proceedings of the Third International Symposium on Arctic Geology (Hardcover). Canadian Society of Petroleum Geologists. ISBN 0-920230-19-9. 
  • Bouchard, Giselle. Freshwater Diatom Biogeography of the Canadian Arctic Archipelago. Ottawa: Library and Archives Canada, 2005. ISBN 0-494-01424-5
  • Brown, Roger James Evan. Permafrost in the Canadian Arctic Archipelago. National Research Council of Canada, Division of Building Research, 1972.
  • Cota GF, LW Cooper, DA Darby, and IL Larsen. 2006. "Unexpectedly High Radioactivity Burdens in Ice-Rafted Sediments from the Canadian Arctic Archipelago". The Science of the Total Environment. 366, no. 1: 253-61.
  • Dunphy, Michael. Validation of a modelling system for tides in the Canadian Arctic Archipelago. Canadian technical report of hydrography and ocean sciences, 243. Dartmouth, N.S.: Fisheries and Oceans Canada, 2005.
  • Glass, Donald J.. Embry, Ashton F.. McMillan, N. J.. Devonian of the World: Proceedings of the Second International Symposium on the Devonian System (Hardcover). Calgary, Canada: Canadian Society of Petroleum Geologists. ISBN 0-920230-47-4. 
  • Hamilton, Paul B., Konrad Gajewski, David E. Atkinson, and David R.S. Lean. 2001. "Physical and Chemical Limnology of 204 Lakes from the Canadian Arctic Archipelago". Hydrobiologia. 457, no. 1/3: 133-148.
  • Mi︠a︡rss, Tiĭu, Mark V. H. Wilson, and R. Thorsteinsson. Silurian and Lower Devonian Thelodonts and Putative Chondrichthyans from the Canadian Arctic Archipelago. Special papers in palaeontology, no. 75. London: Palaeontological Association, 2006. ISBN 0-901702-99-4
  • Michel, C Ingram, R G, and L R Harris. 2006. "Variability in Oceanographic and Ecological Processes in the Canadian Arctic Archipelago". Progress in Oceanography. 71, no. 2: 379.
  • Porsild, A.E. The Vascular Plants of the Western Canadian Arctic Archipelago. Ottawa: E. Cloutier, Queen's printer, 1955.
  • Rae, R. W. Climate of the Canadian Arctic Archipelago. Toronto: Canada Dept. of Transport, 1951.
  • Thorsteinsson, R., and Ulrich Mayr. The Sedimentary Rocks of Devon Island, Canadian Arctic Archipelago. Ottawa, Canada: Geological Survey of Canada, 1987. ISBN 0-660-12319-3
  • Van der Baaren, Augustine, and S. J. Prinsenberg. Geostrophic transport estimates from the Canadian Arctic Archipelago. Dartmouth, N.S.: Ocean Sciences Division, Maritimes Region, Fisheries and Oceans Canada, Bedford Institute of Oceanography, 2002.