Καμουνική γλώσσα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Καμουνική
Περιοχήνότια πλευρά των κεντρικών Άλπεων στις περιοχές Βαλκαμόνικα και Βαλτελίνα της Ιταλίας
ΈθνοςΚαμούννιοι
Εποχή1η χιλιετία π.Χ.
Ταξινόμησηαβέβαιη, πιθανώς μέλος των τυρρηνικών γλωσσών[1] ή των κελτικών[2]
    ISO 639-1
    ISO 639-2
    ISO 639-3xcc
    Glottologcamu1235[3]

    Η καμουνική γλώσσα (ISO 639-3: xcc,[4] Glottolog: camu1235) είναι αρχαία γλώσσα η οποία ήταν σε χρήση κατά την 1η χιλιετία π.Χ., στις περιοχές της Βαλκαμόνικα και της Βαλτελίνα των κεντρικών Άλπεων της σημερινής Λομβαρδίας στην βόρεια Ιταλία.

    Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

    Το σώμα κειμένων που διασώζεται προέρχεται από σκαλιστές επιγραφές σε βράχους, παρόμοιες με τις βραχογραφίες της Βαλκαμόνικα. Υπάρχουν τουλάχιστον 170 γνωστές επιγραφές, η πλειοψηφία των οποίων αποτελείται από λίγες μόνο λέξεις. Το σύστημα γραφής που χρησιμοποιούσε είναι παραλλαγή του βορείου ετρουσκικού αλφαβήτου, το οποίο επίσης είναι γνωστό ως καμουνικό αλφάβητο ή αλφάβητο του Σόντριο. Οι μεγαλύτερες σε έκταση επιγραφές χρησιμοποιούσαν βουστροφηδόν γραφή.

    Η ονομασία της γλώσσας προέρχεται από τον λαό των Καμουννίων οι οποίοι ιστορικά περιγράφονται από τον Δίων Κάσσιο (3ος αιώνας μ.Χ.) ως αλπικό γένος,[5] και οι οποίοι κατά την εποχή του Σιδήρου είχαν δημιουργήσει πολλές βραχογραφίες στην περιοχή της Βαλκαμόνικα. Υπάρχουν αλφαβητάρια τα οποία έχουν ανακαλυφθεί στις περιοχές του Νάντρο και του Πιανκόγκνο και χρονολογούνται μεταξύ του 500 με 50 π.Χ.[6].

    Το διαθέσιμο υλικό δεν επαρκεί για την αποκρυπτογράφηση της γλώσσας, ή για την αποσαφήνιση της σχέσης της με άλλες γλώσσες. Κάποιοι μελετητές θεωρούν πως σχετίζεται με τα ετρουσκικά και τα ραιτικά,[1] ενώ άλλοι με τις κελτικές γλώσσες.[2]

    Αλφάβητο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

    Το καμουνικό αλφάβητο
    Γλύφος Ετρουσκική μεταγραφή

    Tibiletti Bruno 1992[7]

    Λατινική

    Zavaroni 2004[8]

    Λατινική

    Martinotti 2009[9]

    Alfabeto camuno-a.svg - A -
    Alfabeto camuno-a1.svg Alpha uc lc.svg A A
    Alfabeto camuno-a2.svg Alpha uc lc.svg A -
    Alfabeto camuno-b.svg Beta uc lc.svg B B (V?)
    Alfabeto camuno-b1.svg Beta uc lc.svg B B (V?)
    Alfabeto camuno-d.svg Delta uc lc.svg - D
    Alfabeto camuno-d1.svg h D (?) -
    Alfabeto camuno-e.svg Epsilon uc lc.svg E E
    Alfabeto camuno-e1.svg Epsilon uc lc.svg E E
    Alfabeto camuno-e2.svg Epsilon uc lc.svg E E
    Alfabeto camuno-f.svg Digamma uc lc.svg V -
    Alfabeto camuno-g.svg Gamma uc lc.svg G K (G?)
    Alfabeto camuno-g1.svg Gamma uc lc.svg G -
    Alfabeto camuno-h.svg h H J (ii/h/η?)
    Alfabeto camuno-h1.svg - H -
    Alfabeto camuno-i.svg Iota uc lc.svg I I
    Alfabeto camuno-i1.svg Iota uc lc.svg I I
    Alfabeto camuno-k.svg - K K (G?)
    Alfabeto camuno-l.svg Lambda uc lc.svg L L
    Alfabeto camuno-l1.svg Lambda uc lc.svg L L
    Alfabeto camuno-m.svg Mu uc lc.svg M M
    Alfabeto camuno-m1.svg Mu uc lc.svg M M
    Alfabeto camuno-n.svg Nu uc lc.svg N N
    Alfabeto camuno-n1.svg Nu uc lc.svg N N
    Alfabeto camuno-o.svg Qoppa uc lc.svg O Φ (Q?)
    Alfabeto camuno-p.svg - P -
    Alfabeto camuno-p1.svg Pi uc lc.svg P P
    Alfabeto camuno-r.svg Rho uc lc.svg R R
    Alfabeto camuno-r1.svg Rho uc lc.svg R R
    Alfabeto camuno-ss.svg Xi uc lc.svg S χ
    Alfabeto camuno-ss1.svg Sigma uc lc.svg S S
    Alfabeto camuno-ss2.svg Sigma uc lc.svg S S
    Alfabeto camuno-t.svg Chi uc lc.svg T T
    Alfabeto camuno-t1.svg Tau uc lc.svg T T
    Alfabeto camuno-t2.svg - T I
    Alfabeto camuno-th.svg Psi uc lc.svg Theta uc lc.svg -
    Alfabeto camuno-th1.svg - Theta uc lc.svg Theta uc lc.svg
    Alfabeto camuno-ts.svg - TS - Sho uc lc.svg -
    Alfabeto camuno-ts1.svg Phi uc lc.svg TS - Sho uc lc.svg χ
    Alfabeto camuno-uw.svg Upsilon uc lc.svg U - W U
    Alfabeto camuno-uw1.svg - U - W U
    Alfabeto camuno-z.svg Zeta uc lc.svg Z χ
    Alfabeto camuno-z1.svg Zeta uc lc.svg Z χ

    Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

    1. 1,0 1,1 «Camunic : Encyclopedia of the Languages of Europe : Blackwell Reference Online». Blackwellreference.com. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2018. 
    2. 2,0 2,1 Markey, Thomas (2008). Shared Symbolics, Genre Diffusion, Token Perception and Late Literacy in North-Western Europe. NOWELE. 
    3. Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, επιμ. (2016). «Camunic». Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History. 
    4. «xcc | ISO 639-3». iso639-3.sil.org (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Αυγούστου 2018. 
    5. Cassius, Dion; Fabricius (1750). Ton Dionos tou Kassiou tou Kokkeianou Romaikon historion ta sozomena. Historiae Romanae quae supersunt, volum[ina duo] ... Heroldus. σελ. 749. 
    6. «Iscrizioni camune a cura di Adolfo Zavaroni» (στα italian). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2009. CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
    7. Maria Grazia Tibiletti Bruno, Gli alfabetari, Quaderni camuni n° 60, 1992, p. 307
    8. Adolfo Zavaroni, Iscrizioni camune Αρχειοθετήθηκε 2007-10-23 στο Wayback Machine., 2004
    9. Angelo Martinotti, Le iscrizioni preromane in Lucus rupestris, 2009, p. 325

    Σχετική βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

    • Mancini, Alberto. 1980. "Le iscrizioni della Valcamonica" in Studi Urbinati di storia, filosofia e letteratura. Supplemento linguistico 2, pp. 75–166.
    • Mancini, Alberto. 1991. "Iscrizioni retiche e iscrizioni camune. Due ambiti a confronto" in Quaderni del Dipartimento di Linguistica, Università degli studi di Firenze 2, pp. 77–93.
    • Marchesini, Simona. 2011. "Alla ricerca del modello perduto. Sulla genesi dell’alfabeto camuno", Palaeohispanica 11, pp. 155-171
    • Markey, Thomas L. 2008. "Shared symbolics, genre difussion, token perceptions and late literacy in North-western Europe" in NOWELE 54/55, pp. 5–62.
    • Morandi, Alessandro. 2004. Epigrafia e lingua dei Celti d'Italia, vol. II. Celti d’Italia, ed. by Paola Piana Agostinetti (Popoli e civiltà dell'Italia antica, 12), Roma 2004
    • Prosdocimi, Aldo Luigi. 1965. "Per un'edizione delle iscrizioni della Valcamonica", in Studi Etruschi 33, pp. 574–599.
    • Schumacher, Stefan. 2007. "Val Camonica, Inschriften" in Reallexikon der germanischen Altertumskunde. Band 35: Speckstein bis Zwiebel. Ed. Heinrich Beck et al., Berlin – New York, pp. 334–337.
    • Tibiletti Bruno, Maria Grazia. 1978. "Camuno, retico e pararetico", in Lingue e dialetti dell'Italia antica ('Popoli e civiltà dell'Italia antica', 6), ed. by A. L. Prosdocimi, Roma 1978, pp. 209–255.
    • Tibiletti Bruno, Maria Grazia. 1990. "Nuove iscrizioni camune" in Quaderni camuni 49-50, pp. 29–171.
    • Tibiletti Bruno, Maria Grazia. 1992. "Gli alfabetari" in Quaderni camuni 60, pp. 309–380.

    Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]