Καλάθενες Χανίων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°26′8″N 23°40′5″E / 35.43556°N 23.66806°E / 35.43556; 23.66806

Καλάθενες
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Καλάθενες
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚρήτης
Περιφερειακή ΕνότηταΧανίων
ΔήμοςΚισσάμου
Δημοτική ΕνότηταΚισσάμου
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΚρήτη
ΝομόςΧανίων
Υψόμετρο280
Πληθυσμός160 (2011)
Άλλα
Ταχ. κωδ.73010
Τηλ. κωδ.28220

Οι Καλάθενες (επίσημο: αι Καλάθεναι) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του δήμου Κισσάμου στην περιφερειακή ενότητα Χανίων της Κρήτης. Βρίσκονται 7 χλμ. νότια από το Καστέλλι Κισάμου και απέχουν 50 χιλιόμετρα από τα Χανιά. Είναι κτισμένες σε υψόμετρο 280 μ.[1]

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η παλαιότερη μνεία του χωριού γίνεται βενετσιάνικο έγγραφο του 1256, στο οποίο απαριθμούνται οι οικισμού της περιοχής της Κισάμου.[2] Στις ενετικές απογραφές αναφέρονται πολλαπλά χωριά με το όνομα Καλαθένες, πιθανών ξεχωριστές συνοικίες του χωριού, οι οποίες ανήκαν σε διαφορετικούς φεουδάρχες. Ο Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 αναφέρει δύο χωριά, Callathenes Giacianà και Calathenes Xathogiano, στην επαρχία Κισάμου. Στην ενετική απογραφή του 1583 από τον Καστροφύλακα αναφέρονται τέσσερα, τα Callattenes με 49 κατοίκους, Callattenes με 112 κατοίκους, Callattenes et Sacogiena με 110 κατοίκους και Callathenes Giacianà με 4 οφειλόμενες αγγαρείες. Ο Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα το 1630 αναφέρει τρία χωριά, τα Apano Calatones, Calatones και Calatones Damuli. Ο Τριβάν αναφέρει μόνο το όνομα Challathena.[1]

Το 1881 ανήκε στον δήμο Καστελίου και σύμφωνα με την απογραφή είχαν αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, με 279 κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχαν 324 κατοίκους και υπαγόταν στον ίδιο δήμο. Το 1920 είχαν οριστεί έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου.[1] Το 1925 ορίστηκαν έδρα της κοινότητα Καλαθενών μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση το 1997, όταν εντάχθηκε στον δήμο Κισάμου.[3]

Απογραφές πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[1] 324 331 350 277 340 317 296 304 228 160

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ενετικό θύρωμα στις Καλάθενες

Στο χώριο σώζονται βενετσιάνικα αρχοντικά, εκκλησίες και λαϊκές οικίες. Από τα αρχοντικά που σώζονται, το ένα διακρίνεται για το εντυπωσιακό θύρωμά του με κατεστραμμένο οικόσημο.[4] Το άλλο κτίριο που σώζεται είναι γνωστό ως βίλλα Ρετόντα ή Ροτόντα. Το κτίριο άρχισε να κτίζεται στις αρχές του 17ου αιώνα και τουρκική κατάκτηση της Κρήτης το βρήκε ημιτελές, με μόνο τον ισόγειο όροφο να έχει ολοκληρωθεί. Το κτίριο διαθέτει εσωτερική αυλή και έχει κτιστεί στα πρότυπα των βιλλών του Παλάντιο.[5][6]

Στο χωριό σώζονται οι τοιχογραφημένοι ναοί της Παναγίας και της Αγίας Τριάδας, του Αγίου Ιωάννη και του Αγίου Γεωργίου.[1] Ο ναός της Παναγίας και της Αγίας Τριάδας είναι δίκλιτος, με το νότιο κλίτος να χρονολογείται στην πρώτη ενετική περίοδο, ενώ το βόρειο προστέθηκε αργότερα. Μόνο το νότιο κλίτος είναι τοιχογραφημένο, αλλά οι τοιχογραφίες είναι φθαρμένες. Ο ναός έχει εισόδους στη βόρεια και τη νότια πλευρά με αετωματική απόληξη από πάνω, ενώ και το παράθυρο του ναού έχει αετωματική απόληξη.[7] Ο διπλός ναός του Αγίου Γεωργίου έχει θύρωμα γοτθικού ρυθμού με βεργίο και στο εσωτερικό του υπάρχουν σπαράγματα τοιχογραφιών καλυμμένα με ασβεστοκονίαμα.[8] Ο ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος χρονολογείται επίσης από την ενετική περίοδο. Φέρει διπλό γοτθικό θύρωμα και έχει ενισχυθεί με αντιρρίδα ώστε να μην καταρρεύσει.[9]

Διοικητικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα το 1925 με το ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοιδρυθείσας κοινότητας.[10] Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και με την τροποποίησή του Κλεισθένης Ι, αποτελεί την κοινότητα Καλαθενών[11] που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Κισσάμου του δήμου Κισσάμου ενώ σύμφωνα την απογραφή του 2011 έχει πληθυσμό 160 κατοίκους[12].

Δείτε Κοινότητα Καλαθενών

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Α΄. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελίδες 331–332. 
  2. «Ιστορικά Στοιχεία - Άνω Καλάθενες». 5a.arch.ntua.gr. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2019. 
  3. «Καλάθεναι (Χανίων)». Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών - Αναλυτικά. ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2019. 
  4. «Κατοικία». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  5. Φαντάκης, Γιάννης. «Βίλλα Ροτόντα». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  6. «Η Ρετόντα της Κρήτης, ένα γιαπί τεσσάρων αιώνων». Αρχαιολογία Online. Αρχαιολογία και Τέχνες. 4 Ιουλίου 2011. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2019. 
  7. «ΠΑΝΑΓΙΑ». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  8. «ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  9. «Μεταμόρφωση του Σωτήρος». digitalcrete.ims.forth.gr. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2019. [νεκρός σύνδεσμος]
  10. «ΕΕΤΑΑ-Διοικητικές Μεταβολές των Οικισμών». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2022. 
  11. «Νόμος 4555/2018 - ΦΕΚ 133/Α/19-7-2018 ( Άρθρα 1 - 151) (Πρόγραμμα ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ) (Κωδικοποιημένος)». e-nomothesia.gr | Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουλίου 2022. 
  12. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10895 (σελ. 421 του pdf)