Και τώρα ανθρωπάκο; (μυθιστόρημα)

Και τώρα, ανθρωπάκο;

Σκηνή από διασκευή σε θεατρική παράσταση
Συγγραφέας	Χανς Φάλαντα
Τίτλος	Kleiner Mann – was nun?
Γλώσσα	Γερμανικά
Ημερομηνία δημοσίευσης	1932
Μορφή	μυθιστόρημα
Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα ()

Και τώρα ανθρωπάκο; (γερμανικά: Kleiner Mann – was nun?‎‎) είναι μυθιστόρημα του Γερμανού συγγραφέα Χανς Φάλαντα που εκδόθηκε το 1932, σημείωσε άμεση επιτυχία και έκανε τον συγγραφέα διάσημο. Το πλήρες κείμενο του μυθιστορήματος δημοσιεύθηκε το 2016.

Η υπόθεση διαδραματίζεται μεταξύ 1930 και Νοεμβρίου 1932 και περιγράφει τη σκληρή ζωή στα χρόνια μετά το Μεγάλο Κραχ του 1929 και τα πρώτα χρόνια της Μεγάλης Ύφεσης. Μέσα από τη μοίρα ενός νεαρού ζευγαριού, σκιαγραφείται η αναταραχή μιας κοινωνίας που μαστίζεται από την οικονομική κρίση, ανασφάλεια και κοινωνικές και ιδεολογικές διαμάχες.

Παρουσίαση

Το μυθιστόρημα εκδόθηκε το 1932, ένα χρόνο πριν την άνοδο των Εθνικοσοσιαλιστών στην εξουσία, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης που βρισκόταν σε εξέλιξη από το 1929. Η κρίση έφερε δυστυχία και φτώχεια παγκοσμίως και προκάλεσε ραγδαία αύξηση της ανεργίας. Στη Γερμανία, το κράτος αδυνατούσε να πληρώσει τα χρέη από τις συνέπειες του Α' Παγκοσμίου πολέμου, γεγονός που επέτεινε την εξαθλίωση της γερμανικής κοινωνίας. Ο συγγραφέας απεικονίζει τη μοίρα ενός απλού ανθρώπου και της γυναίκας του και τον αγώνα τους για επιβίωση τα τελευταία χρόνια της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης όταν τα πάντα κατέρρεαν μέσα στην αβεβαιότητα για το αν το μέλλον θα εξασφαλιζόταν καλύτερα από τους Κομμουνιστές ή τους πολλά υποσχόμενους Εθνικοσοσιαλιστές.

Το μυθιστόρημα - το οποίο ανήκει στο κίνημα της Νέας Αντικειμενικότητας - αποτυπώνει ρεαλιστικά τις συνθήκες διαβίωσης των εργαζομένων εκείνη την εποχή, περιγράφοντας, μεταξύ άλλων, τον ρόλο των συνδικάτων, των κυβερνητικών θεσμών, των εργατικών συμβουλίων και των απολύσεων στην αγορά εργασίας, ενώ παράλληλα τονίζει τις παροχές - που τροποποιούνταν επανειλημμένα με διατάγματα έκτακτης ανάγκης - του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας της Γερμανίας, το οποίο καταβάλλει επιδόματα ανεργίας για ένα διάστημα, καλύπτει τα ιατρικά έξοδα για τον τοκετό και πληρώνει τις γυναίκες, ώστε να μην χρειάζεται να εργάζονται τις εβδομάδες πριν και μετά τον τοκετό. Ακόμη, καταγγέλλει την έλλειψη αλληλεγγύης μεταξύ των εργαζομένων που προσπαθούν με κάθε τρόπο να διατηρήσουν τις πολύτιμες θέσεις εργασίας τους, καθώς και τη διαφθορά, την κερδοσκοπία και την εκμετάλλευση των εργαζομένων από τις επιχειρήσεις.

Το βιβλίο κέρδισε τεράστια δημοτικότητα και έγινε διεθνές μπεστ σέλερ: σε ένα χρόνο ανατυπώθηκε στη Γερμανία 45 φορές και μεταφράστηκε σε 20 γλώσσες. Ο Φάλαντα έγινε διασημότητα και με τα χρήματα που έλαβε, μπόρεσε να αγοράσει ένα σπίτι με ένα κτήμα στις όχθες μιας λίμνης.

Το 1933, το μυθιστόρημα παρέμεινε στην κυκλοφορία (1935: 116.000–145.000 αντίτυπα· 1941: 179.000–188.000 αντίτυπα), αλλά σε μια έκδοση που με την επιμονή του εκδότη τροποποιήθηκε από τον Φάλαντα, στην οποία αφαιρέθηκε οτιδήποτε έδειχνε τους Ναζί με αρνητικό τρόπο, για παράδειγμα, μετέτρεψε έναν άνδρα των SA που, μαζί με τους φίλους του εμπλεκόταν τακτικά σε καβγάδες με πολιτικούς αντιπάλους σε έναν βίαιο τερματοφύλακα ποδοσφαίρου χωρίς πολιτική στράτευση. Το κείμενο συντομεύτηκε έτσι κατά περίπου το ένα τέταρτο (η πλήρης έκδοση εκδόθηκε μόλις το 2016).

Υπόθεση

Το μυθιστόρημα αφηγείται την ιστορία του Γιοχάνες Πίνεμπεργκ και της συζύγου του Έμμα, ένα νεαρό ζευγάρι από την κατώτερη μεσαία τάξη της Γερμανίας στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Όταν μαθαίνουν ότι περιμένουν παιδί, αποφασίζουν να παντρευτούν παρά την αβέβαιη οικονομική κατάσταση και τις γενικές κοινωνικές προκλήσεις που επιδεινώνονται από την παγκόσμια οικονομική κρίση.

Μετά τον γάμο, ο Πίνεμπεργκ απολύεται από την εργασία του σε μια εταιρεία κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, γεγονός που προκαλεί περαιτέρω οικονομικές δυσκολίες στο ζευγάρι. Με την ελπίδα μιας καλύτερης ζωής, μετακομίζουν στο Βερολίνο, όπου ο Πίνεμπεργκ βρίσκει νέα δουλειά σε ένα πολυκατάστημα και αγωνίζεται για την επιβίωση της οικογένειάς του. Στο Βερολίνο, το ζευγάρι παλεύει με τα καθημερινά προβλήματα της ζωής στη μεγάλη πόλη, η εργασιακή ανασφάλεια του Πίνεμπεργκ και οι οικονομικές δυσκολίες αυξάνονται.

Παρά τις αντίξοες συνθήκες, η σχέση μεταξύ τους παραμένει δυνατή και γεμάτη αγάπη, ένας φάρος ελπίδας σε δύσκολους καιρούς. Το μυθιστόρημα τελειώνει με το αβέβαιο μέλλον του ζευγαριού, το οποίο παραμένει μαζί παρά την αυξανόμενη επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσής τους και αντιμετωπίζει τις προκλήσεις της ζωής σε μια κοινωνία που αλλάζει ραγδαία.

Εκτός από το ζευγάρι, υπάρχουν πολλοί δευτερεύοντες χαρακτήρες που αντανακλούν το κοινωνικό φάσμα της εποχής, από συναδέλφους στην εργασία μέχρι μέλη της οικογένειας, καθένας από τους οποίους φέρνει νέες προοπτικές στην αφήγηση.

Διασκευές

• Η γερμανική ταινία του 1933 Kleiner Mann - was nun? σε σκηνοθεσία Φριτς Βεντχάουζεν γυρίστηκε υπό ναζιστική λογοκρισία. Ο συγγραφέας είχε ήδη παρατηρήσει το 1932 ότι το σενάριο είχε ελάχιστη σχέση με το μυθιστόρημά του και ότι οι σεναριογράφοι «ακολούθησαν διαφορετική προσέγγιση».
• Το 1934 η ταινία Little Man, What Now? σε σκηνοθεσία Φρανκ Μπορζέιγκι που κυκλοφόρησε στις Ηνωμένες Πολιτείες αντανακλά ξεκάθαρα την κατάσταση κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ειδικά τις επιπτώσεις του πολέμου και της οικονομικής κρίσης και είναι λίγο πιο κοντά στο μυθιστόρημα από τη γερμανική.
• Το 1973, νέα ομώνυμη ταινία σε σκηνοθεσία Πέτερ Ζάντεκ.
• Το μυθιστόρημα διασκευάστηκε επίσης σε θεατρικές παραστάσεις.

Μεταφράσεις στα ελληνικά

• Και τώρα, ανθρωπάκο, μτφ. Ιωάννα Αβραμίδου, εκδόσεις Gutenberg σειρά ORBIS LITERAI, 2017
• Και τώρα, ανθρωπάκο, μτφ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, εκδόσεις Μίνωας