Κάστρο της Καισαρούπολης
Συντεταγμένες: 40°55′10.2234″N 23°49′15.5806″E / 40.919506500°N 23.820994611°E
| Κάστρο Καισαρούπολης | |
|---|---|
| αρχαιολογικός χώρος στην Ελλάδα, αρχαιολογικός χώρος και ερείπια κάστρου | |
 | |
 | |
| Γεωγραφικές συντεταγμένες | 40°55′10″N 23°49′16″E |
| Διοικητική υπαγωγή | Δήμος Νέας Ζίχνης και δημοτική ενότητα Νέας Ζίχνης |
| Τοποθεσία | Μύρκινος |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Δεδομένα () | |
Το Κάστρο της Καισαρούπολης βρίσκεται σε χαρακτηριστικό ύψωμα γνωστό ως «Γιλάν Κουλέ» (Φιδόκαστρο) ή «Φιδοκορυφή»,[1] περίπου 2 χλμ. βόρεια του χωριού Μύρκινος και 4 χλμ. δυτικά του Δραβήσκου, στον νομό Σερρών, δίπλα στον ποταμό Αγγίτη. Ο χώρος αποτελείται από ένα τραπεζοειδές ύψωμα που στη νότια μεριά του καταλήγει σε απότομο γήλοφο ύψους 20 μέτρων, ο οποίος προσέφερε φυσική οχυρωματική προστασία.
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Τα ερείπια του κάστρου ταυτίζονται με τη μεσοβυζαντινή πόλη Καισαρούπολη, η οποία υπήρξε έδρα επισκοπής. Η ταύτιση βασίζεται σε τοπογραφικά στοιχεία, ιστορικές πηγές και αρχαιολογικά ευρήματα. Την πρόταση για την ταύτιση έκανε πρώτος ο Στίλπων Κυριακίδης, στηριζόμενος σε έγγραφο του 1318 του απογραφέα Μιχαήλ Νεοκαισαρίτη, όπου καθορίζονται τα όρια του χωριού Σδραβίκιου (Δραβήσκου) και διαπιστώνεται η γειτνίαση της Καισαρούπολης με τη Δοξόμπους (Μύρκινος) και το Σδραβίκι. Επιπλέον, σε μολυβδόβουλο του 11ου-12ου αιώνα που βρέθηκε στον χώρο αναγράφεται: «[Α]γαπί[ω] [επ]ισκώπω Κεσαροπώλε(ως)». Αυτά τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι ο λόφος «Γιλάν Καλέ» φιλοξενούσε την ιστορική πόλη Καισαρούπολη.[2]
Ο χώρος κατοικήθηκε ήδη από την προϊστορική εποχή και κατά την κλασική και ρωμαϊκή περίοδο. Η πόλη ιδρύθηκε τον 9ο αιώνα πιθανώς από τον Βυζαντινό στρατηγό Αλέξιο Μουσελέ, γαμπρό του αυτοκράτορα Θεόφιλου (829-842), ο οποίος έλαβε τον τίτλο του Καίσαρα και χρησιμοποίησε τον πόλεμο κατά των Σλάβων ως πρόσχημα για την κατάληψη της παράκτιας περιοχής μεταξύ Νέστου και Στρυμόνα. Το όνομα της πόλης προέρχεται από τον τίτλο του Καίσαρα που κατείχε ο ιδρυτής της. Στο χώρο έχουν βρεθεί κεραμικά υστεροβυζαντινών χρόνων και αρχιτεκτονικά μέλη από βυζαντινό ναό, διακοσμημένα με εγχάρακτους και ανάγλυφους ρόδακες. Κατά την οθωμανική περίοδο η περιοχή αναφέρεται σε φορολογικό κατάστιχο του 1454/55 ως «Kesseroboli» με περίπου 79 κατοίκους, ενώ αργότερα εγκαταλείφθηκε, πιθανόν κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας.
Το κάστρο βρισκόταν σε έδαφος με ελώδεις εκτάσεις και κοντά σε λιμναία περιοχή, αφού πριν την αποξήρανση της λίμνης Αχινού (δεκαετία 1930) ο λόφος περιβαλλόταν από νερά που τον καθιστούσαν φυσικά απρόσιτο. Ο ποταμός Αγγίτης ρέει περίπου 100 μέτρα ανατολικά και σε 2,5 χλμ. ενώνεται με τον Στρυμόνα. Χάρτες του 19ου και του 20ού αιώνα εμφανίζουν τον λόφο ως «Γιλάν Καλέσι» ή «Γιλάν Κουλέ».[3][4][5] Το ύψωμα προσφέρει πλήρη ορατότητα στη γύρω περιοχή και, σε συνδυασμό με τον απότομο γήλοφο στη νότια πλευρά, εξασφάλιζε στρατηγικό πλεονέκτημα.
Σήμερα, διασώζεται μόνο ένα μικρό τμήμα από τα τείχη του κάστρου στην ανατολική πλευρά, μήκους 6 μέτρων, ύψους 2 μέτρων και πάχους 1,70 μ. Το υπόλοιπο τείχος και τα οικοδομήματα καταστράφηκαν κατά τις εργασίες αποξήρανσης της λίμνης στη δεκαετία του 1930, προς αναζήτηση λίθων, οι οποίοι είναι σπάνιοι στην περιοχή. Από το 1980 ο λόφος είναι κηρυγμένος αρχαιολογικός χώρος από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.[6][7]
Φωτογραφίες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «ΦΙΔΟΚΟΡΥΦΗ». vathra.xyz. Ανακτήθηκε στις 24 Μαρτίου 2026.
- ↑ Αμφιτρείδης 2023.
- ↑ 41° 41° Saloniki (κλίμακα 1:200.000) (στα Γερμανικά). Βιέννη, Αυστροουγγαρία: Καισαροβασιλικό Στρατιωτικό Γεωγραφικό Ινστιτούτο Βιέννης, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Καρόλου (Digital Library of Charles University). 1900.
Yilan Kalesi
- ↑ 41° 41° Θεσσαλονίκη (κλίμακα 1:200.000). Αρχείο Στέφανου Ν. Δραγούμη (φάκελος 217, υποφάκελος 02, σελίδα 9), Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα. Αθήνα, Ελλάδα: Γ. Κοντογόνης. 1910. σελ. 9.
Γιλάν Κουλές
- ↑ Ροδολείβος - Στρατονίκη. Επιτελικός Χάρτης της Ελλάδος (κλίμακα 1:100.000). Ελλάδα: Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού. 1934.
Γλάν Κουλέ
- ↑ «Φιδοκορυφή Μαυρολόφου, Σέρρες». Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο. Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων (ΔΔΕΑΜ), Υπουργείο Πολιτισμού. Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2026.
- ↑ «ΦΕΚ 93Β΄/31-1-1980: Περί κηρύξεως αρχαιολογικών χώρων Νομών Καβάλας, Δράμας και Σερρών». Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (Β). Αθήνα: Εθνικό Τυπογραφείο. σελ. 761.
21. Μαυρόλοφος: Θέση «Φιδοκορυφή», 4 χιλ. Δυτικά από τα χωριά Μαυρόλοφος-Δραβίσκος όπου προϊστορικός οικισμός. (Γ.Υ.Σ. Φύλλο Ροδολίβους 1970, 23° 50′ 25″ A/40° 56' 15" B)
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Αμφιτρείδης, Σάκης (12 Σεπτεμβρίου 2023). «Καισαρούπολις (Μύρκινος Σερρών)». Αμφιτρείδης - Άγνωστα Ελληνικά Κάστρα. Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2026.
- Παπαθανασίου, Μανώλης (2024). «Καισαρούπολις». Καστρολόγος - Κάστρα της Ελλάδας. Ανακτήθηκε στις 24 Μαρτίου 2026.
- Σαμσάρης, Πέτρος (2004). Βυζαντινοί τόποι και μνημεία της κάτω κοιλάδας του Στρυμόνα. Ο σημερινός νομός Σερρών. Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωανίνων. Φιλοσοφική Σχολή. Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας. σελ. 345-349.
- Σαμσάρης, Πέτρος (2006) [2004]. Βυζαντινοί τόποι και μνημεία της κάτω κοιλάδας του Στρυμόνα. Ο σημερινός νομός Σερρών. Σέρρες: Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής-Κοινωνικής Ανάπτυξης Σερρών (ΔΕΠΚΑ Σερρών). σελ. 316-320. ISBN 978-960-88960-6-2.
