Κάστρα Αργολίδας, Αρκαδίας, Κορινθίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Περισσότερα από εκατό κάστρα και οχυρές θέσεις, που χρονολογούνται από τον 5ο ως το 19ο αιώνα μ.Χ., εντοπίζονται στην Αργολίδα, στην Αρκαδία και στην Κορινθία. Τα κάστρα αυτά, μεγάλα σε μέγεθος και σε σημασία, διαθέτουν τείχη από την προϊστορική αρχαιότητα μέχρι και σήμερα.

Κατά την πρώτη βυζαντινή περίοδο (4ος- 7ος αι.), λόγω ποικίλων καταστρεπτικών επιδρομών ανακτούν τη σημασία που είχαν χάσει κατά την περίοδο της «ρωμαϊκής ειρήνης» των αυτοκρατορικών χρόνων και οχυρώνονται και πάλι, συχνά επαναχρησιμοποιώντας αρχαία υλικά. Αξιοσημείωτη είναι και η κατασκευή και ενίσχυση του Εξαμίλιου Τείχους, στον Ισθμό της Κορίνθου που φιλοδοξούσε να προφυλάξει το σύνολο της Πελοποννήσου από εισβολή στη μόνη χερσαία πρόσβασή της.

Κατά την περίοδο των σλαβικών επιδρομών και εγκαταστάσεων (6ος-9ος αι.) καθώς και των αραβικών λεηλασιών στα παράλια (7ος – 10ος αι.) είναι πιθανόν να δημιουργήθηκαν ορισμένες νέες οχυρές θέσεις και να ενισχύθηκαν ήδη υπάρχουσες, στην ενδοχώρα και την ακτογραμμή. Τέτοιες περιπτώσεις αποτελούν τα κάστρα στο Νησί της Παλαιάς Επιδαύρου, η νησίδα Ρόμβη στο αργολικό κόλπο. Τα μεγάλα κάστρα ενισχύθηκαν αναμφίβολα και την περίοδο της βυζαντινής ακμής (9ος – 12ος αι.). Στις πηγές αναφέρονται πολυάριθμες πόλεις αυτήν την εποχή που σίγουρα θα διέθεταν οχυρώσεις. Βεβαιωμένες φάσεις της περιόδου εντοπίζονται στο κάστρο Λάρισα Άργους, στην Ακροναυπλία, στον Ακροκόρινθο, στη Θερμησία, στο Νύκλι. Κατά την κατάκτηση των σταυροφόρων στις αρχές του 13ου αι. η Πελοπόννησος διέθετε 12 ισχυρά κάστρα.

Οι σταυροφόροι μετά την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης το 1204, ίδρυσαν στην Πελοπόννησο το Πριγκιπάτο της Αχαΐας. Μέχρι τα μέσα του 13ου αι. αυτή αποτελούσε πλέονφραγκική κτήση χωρισμένη σε 12 βαρονίες που περιλάμβαναν πολυάριθμα φέουδα.

Οι Βυζαντινοί ωστόσο επανακάμπτουν από το 1259, και σταδιακά ανακαταλαμβάνουν μέχρι το 1432 το μεγαλύτερο μέρος της Πελοποννήσου εκτός από τις βενετικές κτήσεις. Αυτήν την περίοδο η καστροκτισία από Φράγκους, Βυζαντινούς και λιγότερο από τους Βενετούς φθάνει στο απόγειό της. Κάθε βαρόνος και φεουδάρχης διαθέτει κάποιο λιγότερο ή περισσότερο σημαντικό κάστρο. Πέρα από τα ήδη υπάρχοντα που μετασκευάζονται, σημαντικά νέα κάστρα της περιόδου στις περιοχές είναι αυτό της Καρύταινας, της Άκοβας τα κάστρα στην περιοχή του Μαινάλου, η Δαβιά, το Μπεζενίκο, το Αργυρόκαστρο, το Γαρδίκι, το Λεοντάρι, το Μουχλί, το Αγιονόρι, το κάστρο του Αγίου Βασιλείου, το Κιβέρι, η Θερμησία κ.α.

Η οθωμανική προέλαση και κατάκτηση το 1460 στο μεγαλύτερο μέρος της Πελοποννήσου ώθησε τη Βενετία να προχωρήσει σε οχυρωματικά έργα μεγάλης κλίμακας σε πολλές από τις κτήσεις της. Ενδεικτικά αναφέρονται η Ακροναυπλία και το Μπούρτζι, η Λάρισα Άργους, το Εξαμίλιο τείχος στον Ισθμό. Ωστόσο τα έργα αυτά, στα οποία εφαρμόστηκαν και οι πρώτες αρχιτεκτονικές αλλαγές που επέβαλε η χρήση του πυροβολικού, αποδείχθηκαν εν μέρει αποτελεσματικά, καθώς οι Τούρκοι σταδιακά μέχρι τον 16ο αι. απομακρύνουν τους Βενετούς από την Πελοπόννησο και επισκευάζουν τα κάστρα που κατέκτησαν.

Οι Βενετοί την ανακαταλαμβάνουν απροσδόκητα το 1686 και την κρατούν μέχρι το 1715 οχυρώνοντας τις θέσεις τους με την τελευταία λέξη της αμυντικής τεχνολογίας. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί το φρούριο του Παλαμηδίου. Από το 1715 ως το 1821 κατασκευάζονται από τους Οθωμανούς λίγα οχυρωματικά έργα, όπως αυτό της Τριπολιτσάς.

Κατάλογος Οχυρωματικών Θέσεων ανά περιοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αργολίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κάστρο Λάρισας Άργους
  • Μπούρτζι
  • Ακροναυπλία
  • Παλαμήδι
  • Κιβέρι
  • Πύργος Βασιλοπούλας
  • Κάστρο Πιάδας - Νέας Επιδαύρου
  • Κάστρο Ερμιόνης
  • Κάστρο Θερμησίας
  • Κάστρο Ασίνης (φράγκικη φάση)
  • Κάστρο Παλαιάς Επιδαύρου
  • Ξεροκαστέλι
  • Καζάρμα
  • Πύργος Ιρίων
  • Πυργόσπιτο Αγίου Ανδριανού
  • Πυργόσπιτο Κάντιας
  • Δρέπανο
  • Παλαιό Λυγουριό (Παλιολυγουριό)
  • Βουρλιάς
  • Ρόμβη
  • Δασκαλειό

Αρκαδία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κάστρο Καρύταινας
  • Κάστρο Λεονταρίου
  • Κάστρο Γαρδίκι
  • Κάστρο Άκοβας
  • Πύργος Νταμουλή - Μπαμπίνη/ αρχοντικό Στασινόπουλου
  • Κάστρο Μουχλίου
  • Κάστρο της Ωριάς (Εστέλλα)
  • Κάστρο Παράλιου Άστρους
  • Καστράκι Μελιγούς
  • Κάστρο Χελμού, Σκορτσίνο
  • Κάστρο Αγίου Γεωργίου, Λυκόσουρα
  • Κάστρο Ωριάς (Φαλαισία)
  • Κάστρο Άνω Καμάρας
  • Κάστρο Βελιγοστής
  • Πύργος Ανεμοδουρίου
  • Πύργος Δυρραχίου
  • Πύργος Πάπαρη
  • Κάστρο Αργυροκάστρο, ΒΔ Μαγουλιάνων
  • Κάστρο Βαλτεσινίκου
  • Πύργος Ζάντε, Βαλτεσινίκο
  • Κάστρο Καμενίτσας
  • Παλιόπυργος της Μυγδαλιάς
  • Παλαιόκαστρο στο Σέρβος
  • Κάστρο του Νυκλίου (Τεγέα - Στάδιο)
  • Αγγελόκαστρο, ΝΔ Βλαχέρνας
  • Πύργος στο Καλπάκι Ορχομενού
  • Κάστρο Σύλιμνας
  • Κάστρο Δαβιάς
  • Κάστρο Ζαράκοβας θέση Εκκλησούλες)
  • Ταμπούρια στα Τρίκορφα
  • Κάστρο Μπεζενίκου
  • Παλαιόπυργος Λεβιδίου
  • Παλιόπυργος Δάρα, Λεβίδι
  • Κάστρο Αρτίκαινας
  • Φρούριο σε ύψωμα ΤΟΥΡΝΟΣ/ ΚΑΚΑΒΟΥΛΕΡΙ
  • Οχυρωμένος οικισμός Παλιοχώρας/ Κάστρο Οριόντα
  • Πύργος Γλυππίας
  • Πύργοι Αγίου Βασιλείου - Πύργος Χιόνη
  • Πύργος Σαραντάρη, Άγιος Ανδρέας
  • Οχυρή οικία στους Τρεις Ιεράρχες, Άγιος Ανδρέας Κυνουρίας
  • Πύργος Τρικαλίτη, Άγιος Πέτρος
  • Πυργόσπιτα Καστάνιτσας
  • Πυργόσπιτα Πραστού
  • Πυργόσπιτα Λεωνιδίου
  • Κάστρο Τσιπιανά
  • Κάστρο Παλιοχώρας Καλτεζών (Δ. Αγριακόνας)
  • Κάστρο Τσελεπάκου
  • Κάστρο Τριπολιτσάς
  • Αγία Κυριακή Μαντινείας
  • Κάστρα "Πέρα Μεριάς"
  • Κάστρο Ρούπελης
  • Ράφτης, αμυντικές οχυρώσεις
  • Οχυρωμένος οικισμός σε θέση Κάστρο, Κυνουρίας
  • Οχυρωμένος οικισμός σε ύψωμα Άγιος Αθανάσιος, Λεωνιδίου

Κορινθία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εξαμίλιο τείχος
  • Ιουστιανιάνειο Οχυρό
  • Κάστρο Ακροκορίνθου
  • Κάστρο Πεντεσκούφι
  • Φρούριο Αγιονορίου
  • Κάστρο Αγίου Βασιλείου
  • Κάστρο Αγίου Γεωργίου Πολυφέγγους
  • Πρωτοβυζαντινή Οχύρωση Κορίνθου
  • Κάστρο Αγγελόκαστρο
  • Ενετικό Ανάχωμα Αρχαίου Λιμανιού Λεχαίου
  • Πύργος σε Λιμάνι Κεγχρεών
  • Κάστρο σε Όνεια Όρη
  • Ελευθερόπυργος
  • Φρούριο Αλαταργιάς
  • Οχυρό Χόριζας
  • Καστράκι (είσοδος Κλεισούρας Αγιονορίου)
  • Πύργος Κορδή
  • Πυργόσπιτο Κιαμήλ- Μπέη στη Συκιά
  • Πύργος Ευαγγελίστριας στη Στιμάγκα
  • Οχυρές θέσεις Δ & Β Αγγελοκάστρου
  • Υψώματα Σοφικού
  • Πύργος στο Καστράκι (Ανάμεσα σε Μποζικά και Δάφνη)
  • Λείψανα στη θέση Κάστρο Κουτσίου
  • Τείχη στο Φωκά
  • Βασιλικό
  • Γονούσα
  • Οχυρό Ξεροκαστέλι ΝΔ Βασιλικού
  • Κάστρο Ταρσού
  • Κάστρο Τρικάλων (Παλαιόκαστρο)
  • Οχυρό Πυργούδι στα Στύλια
  • Γουλάς στο Καίσαρι
  • Νήσος Οβριός στο Σαρωνικό
  • Φραγκολίμανο της Κακής Ράχης
  • Δραγατούρα = έλεγχος θέσης και ελληνιστικού πύργου
  • Καστέλλι παρά τη Μονή Φανερωμένης
  • Μποζικά, Κοκκινόβραχος