Κάρφωμα (καλαθοσφαίριση)
Το κάρφωμα στην καλαθοσφαίριση συμβαίνει όταν ένας παίκτης που κρατάει την μπάλα και με άλμα φτάνει το ένα ή και τα δύο χέρια του πάνω από την στεφάνη, σπρώχνει απευθείας την μπάλα μέσα στη στεφάνη (σαν να την «καρφώνει» μέσα από τη στεφάνη, εξ ου και ο όρος «κάρφωμα»), δηλαδή χωρίς να αφήσει την μπάλα να διανύσει κάποια απόσταση στον αέρα. Το κάρφωμα μπορεί να συμβεί είτε με το ένα είτε και με τα δύο χέρια. Πρόκειται για ιδιαίτερα θεαματική κίνηση, και πιο ευχάριστη στο κοινό, η οποία μάλιστα έχει και το υψηλότερο ποσοστό επιτυχίας επίτευξης 2 πόντων ανάμεσα στους πιθανούς τρόπους επίθεσης,[1] ιδιαίτερα σε σύγκριση με το σουτ, αλλά ακόμα μεγαλύτερο και από το ποσοστό επιτυχίας του λέι απ. Στην πράξη, όταν ένας παίκτης επιχειρεί κάρφωμα, σπάνια χάνεται ο στόχος της επίτευξης 2 πόντων.
Μια διεθνής μελέτη πραγματοποιήθηκε το 2015 για να δείξει την αποτελεσματικότητα διαφορετικών τύπων βολών, συμπεριλαμβανομένων των καρφωμάτων. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε πέντε διαφορετικά επίπεδα μπάσκετ (NBA, Ευρωμπάσκετ, 1η κατηγορία Σλοβενίας και δύο μικρά πρωταθλήματα). Συνολικά, η μελέτη έδειξε ότι τα κάρφωμα ήταν ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος σκοραρίσματος στο παιχνίδι του μπάσκετ, ιδιαίτερα στο NBA, το οποίο είχε το υψηλότερο ποσοστό καρφωμάτων στη μελέτη.[2]
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στις πρώτες μέρες του μπάσκετ, το κάρφωμα εθεωρείτο ως αγενές και προσωπική προσβολή προς τον αντίπαλο παίκτη/ες, και σπάνια χρησιμοποιούνταν εκτός προπόνησης ή προθέρμανσης, αλλά στη νεότερη ιστορία (ξεκινώντας από τη δεκαετία του 1960, όταν σημειώθηκε μια ολική αλλαγή στη σχετική νοοτροπία) έχει γίνει εξαιρετικά συχνό φαινόμενο στους αγώνες μπάσκετ και είναι μια μια κίνηση που εντυπωσιάζει ιδιαίτερα το κοινό. Στα αγγλικά, το κάρφωμα στο μπάσκετ αναφέρεται ως slam dunk.
Επίσης, στο παρελθόν υπήρχε ένα επικίνδυνο ενδεχόμενο, να συμβεί σπάσιμο του ταμπλό, όταν ένας παίκτης κάρφωνε την μπάλα μέσα στη στεφάνη με τόσο μεγάλη δύναμη που να σπάσει το γυαλί ασφαλείας του ταμπλό, είτε πάνω από τη στεφάνη είτε (σπανιότερα) ολόκληρου του ταμπλό, ενδεχομένως ξεκαρφώνοντας και ρίχνοντας, κάποιες φορές, και την ίδια τη στεφάνη. Στα νεότερα χρόνια όμως, έχει καθιερωθεί η λεγόμενη αποσπώμενη στεφάνη, που είναι μια στεφάνη καλαθοσφαίρισης που περιέχει έναν μεντεσέ και ένα ελατήριο στο σημείο όπου συνδέεται με το ταμπλό, έτσι ώστε η στεφάνη να μπορεί να λυγίσει προς τα κάτω όταν ένας παίκτης καρφώνει μια μπάλα μπάσκετ και στη συνέχεια να επανέλθει γρήγορα σε οριζόντια θέση όταν ο παίκτης την αφήσει. Με την πατέντα αυτή, δεν απορροφά το γυαλί πάνω από τη στεφάνη οποιοδήποτε βάρος, έτσι ώστε να αποφεύγεται ο κίνδυνος να συμβεί σπάσιμο του γυαλιού και του ταμπλό στο σύνολό του.[3] Ως αποτέλεσμα, το σπάσιμο του ταμπλό έχει γίνει πλέον εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο στο σύγχρονο μπάσκετ και σχεδόν αδύνατον στο μπάσκετ υψηλού επιπέδου. Ο Άρθουρ Έχρατ αναγνωρίζεται ως ο εφευρέτης της αποσπώμενης στεφάνης από το Κέντρο Μελέτης Εφεύρεσης και Καινοτομίας Λέμελσον του ιδρύματος Σμιθσόνιαν.[4]
Γυναικείο μπάσκετ
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το κάρφωμα είναι πολύ λιγότερο συχνό στο γυναικείο μπάσκετ από ό,τι στο ανδρικό. Το κάρφωμα είναι ελαφρώς πιο συνηθισμένο κατά τη διάρκεια των προπονήσεων, αλλά πολλοί προπονητές τις συμβουλεύουν να μην το κάνουν σε ανταγωνιστικό αγώνα, λόγω των κινδύνων τραυματισμού ή μη επίτευξης του σκοραρίσματος.[5]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ One Way to Play Basketball. United States: Beta Books, 1977.
- ↑ Erčulj, F. (2015). Basketball Shot Types and Shot Success in Different Levels of Competitive Basketball. PLOS One, e0128885.
- ↑ Your Discovery Science (2017-11-24), Sports Science puts NBA backboards to the test!, https://www.youtube.com/watch?v=OlosgsHfhT8, ανακτήθηκε στις 2021-07-25
- ↑ John Keilman. «This gadget really was a slam-dunk ; In 1976, Arthur Ehrat invented a basketball rim that didn't break wrists or backboards». Chicago Tribune. April 4, 2005. 1.
- ↑ Palmer, Brian (23 Μαρτίου 2012). «Below the Rim: Why are there so few dunks in women's basketball?». Slate Magazine. Ανακτήθηκε στις 25 Μαρτίου 2012.
