Ιωδίδια
| |||
| Ονόματα | |||
|---|---|---|---|
| ΟνοματολογίαIUPAC
Ιωδίδιο[1] | |||
| Αναγνωριστικά | |||
20461-54-5  | |||
| 3587184 | |||
| ChEBI | CHEBI:16382 | ||
| ChEMBL | ChEMBL185537 | ||
| ChemSpider | 28015 | ||
| 14912 | |||
InChI=1S/HI/h1H/p-1 Key: XMBWDFGMSWQBCA-UHFFFAOYSA-M | |||
| Jmol 3Δ Πρότυπο | Image | ||
| KEGG | C00708 | ||
| PubChem | 30165 | ||
[I-] | |||
| UNII | 09G4I6V86Q | ||
| Ιδιότητες | |||
| I− | |||
| Μοριακή μάζα | 126,90 g·mol−1 | ||
| ΣυζυγέςΟξύ | Υδροϊώδιο | ||
| Θερμοχημεία | |||
Πρότυπη μοριακή εντροπία (S |
169,26 J K−1 mol−1 | ||
| Σχετικές ενώσεις | |||
Άλλα Ανιόντα |
Φθορίδια Χλωρίδια Βρωμίδια | ||
Εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά, τα δεδομένα αφορούν υλικά υπό κανονικές συνθήκες (25°C, 100 kPa). | |||
| Infobox references | |||
Ένα ιόν ιωδιδίου (iodide) ή ιωδιούχο είναι το I−. [2] Οι ενώσεις με ιώδιο σε τυπική κατάσταση οξείδωσης −1 ονομάζονται ιωδίδια. Στην καθημερινή ζωή, το ιώδιο συναντάται συχνότερα ως συστατικό του ιωδιούχου αλατιού, το οποίο πολλές κυβερνήσεις επιβάλλουν. Παγκοσμίως, η ανεπάρκεια ιωδίου επηρεάζει δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους και είναι η κύρια αποτρέψιμη αιτία νοητικής αναπηρίας [3]
Δομή και χαρακτηριστικά ανόργανων ιωδιδίων
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το ιωδίδιο είναι ένα από τα μεγαλύτερα μονοατομικά ανιόντα. Του αποδίδεται ακτίνα περίπου 206 πικόμετρα. Για λόγους σύγκρισης, τα ελαφρύτερα αλογονίδια είναι σημαντικά μικρότερα: το βρωμίδιο (196 pm), το χλωρίδιο (181 pm) και το φθορίδιο (133 pm). Εν μέρει λόγω του μεγέθους του, το ιωδίδιο σχηματίζει σχετικά ασθενείς δεσμούς με τα περισσότερα στοιχεία.
Τα περισσότερα ιωδιούχα άλατα είναι διαλυτά στο νερό, αλλά συχνά λιγότερο από τα αντίστοιχα χλωριούχα και βρωμιούχα. Το ιωδίδιο, όντας μεγάλο, είναι λιγότερο υδρόφιλο σε σύγκριση με τα μικρότερα ανιόντα. Μία συνέπεια αυτού είναι ότι το ιωδιούχο νάτριο είναι ιδιαίτερα διαλυτό στην ακετόνη, ενώ το χλωριούχο νάτριο δεν είναι. Η χαμηλή διαλυτότητα του ιωδιούχου αργύρου και του ιωδιούχου μολύβδου αντανακλά τον ομοιοπολικό χαρακτήρα αυτών των μεταλλικών ιωδιδίων. Μια δοκιμή για την παρουσία ιόντων ιωδιδίου είναι ο σχηματισμός κίτρινων ιζημάτων αυτών των ενώσεων κατά την επεξεργασία ενός διαλύματος νιτρικού αργύρου ή νιτρικού μολύβδου(II).[2]
Τα υδατικά διαλύματα ιωδιούχων αλάτων διαλύουν το ιωδίδιο καλύτερα από το καθαρό νερό. Αυτό το φαινόμενο οφείλεται στον σχηματισμό του ιόντος τριιωδιδίου, το οποίο είναι καφέ:
- I− + I2 ⇌ I−
3
Οξειδοαναγωγή, συμπεριλαμβανομένων των αντιοξειδωτικών ιδιοτήτων
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Τα ιωδιούχα άλατα είναι ήπια αναγωγικά μέσα και πολλά αντιδρούν με οξυγόνο για να δώσουν ιώδιο. Αναγωγικό μέσο είναι ένας χημικός όρος για ένα αντιοξειδωτικό. Οι αντιοξειδωτικές του ιδιότητες μπορούν να εκφραστούν ποσοτικά ως οξειδοαναγωγικό δυναμικό:
- 2I− ⇌ I2 + 2e− E° = 0.54 volts (ως προς πρότυπο ηλεκτρόδιο υδρογόνου)
Επειδή το ιωδίδιο οξειδώνεται εύκολα, ορισμένα ένζυμα το μετατρέπουν εύκολα σε ηλεκτρονιόφιλους παράγοντες ιωδίωσης, όπως απαιτείται για τη βιοσύνθεση μυριάδων φυσικών προϊόντων που περιέχουν ιωδίδιο. Το ιωδίδιο μπορεί να λειτουργήσει ως αντιοξειδωτικό είδος που μπορεί να καταστρέψει το όζον.[4] και δραστικές μορφές οξυγόνου όπως υπεροξείδιο του υδρογόνου:[5]
Αντιπροσωπευτικά ιωδίδια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Ένωση | Τύπος | Εμφάνιση | Χρήση ή παρουσία |
|---|---|---|---|
| Ιωδιούχο κάλιο | KI | λευκοί κρύσταλλοι | ιωδιούχο συστατικό του ιωδιωμένου αλατιού |
| Υδροϊώδιο | HI | άχρωμο αέριο | ισχυρό ανόργανο οξύ |
| Ιωδιούχος άργυρος | AgI | κίτρινη σκόνη που σκουραίνει στο φως | φωτοενεργό συστατικό φωτογραφικού φιλμ με βάση το άργυρο |
| Θυροξίνη (3,5,3′,5′-τετραϊωδοθυρονίνη) |
C15H11I4NO4 | ανοιχτό κίτρινο στερεό | ορμόνη απαραίτητη για την ανθρώπινη υγεία |
Φυσική παρουσία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο ιωδαργυρίτης—φυσικός, κρυσταλλικός ιωδιούχος άργυρος—είναι το πιο κοινό ιωδιούχο ορυκτό που είναι γνωστό σήμερα. Ιωδιούχα ανιόντα μπορεί μερικές φορές να βρεθούν και σε συνδυασμό με υδράργυρο, χαλκό και μόλυβδο, αλλά τα ορυκτά με τέτοιες συνθέσεις είναι ακόμη πιο σπάνια.[6]
Άλλα οξοανιόντα
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το ιώδιο μπορεί να έχει κατάσταση οξείδωσης −1, +1, +3, +5 ή +7. Είναι επίσης γνωστός ένας αριθμός ουδέτερων οξειδίων του ιωδίου.
| Κατάσταση οξείδωσης ιωδίου | −1 | +1 | +3 | +5 | +7 |
|---|---|---|---|---|---|
| Όνομα | ιωδίδιο | υποϊωδιώδες | ιωδιώδες | ιωδικό | υπεριωδικό |
| Τύπος | I− | IO− | IO− 2 |
IO− 3 |
IO− 4 or IO5− 6 |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Iodide - PubChem Public Chemical Database». The PubChem Project. USA: National Center for Biotechnology Information.
- 1 2 Greenwood, Norman N.· Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd έκδοση). Butterworth–Heinemann. ISBN 0080379419.
- ↑ McNeil, Donald G. Jr (16 Δεκεμβρίου 2006). «In Raising the World's I.Q., the Secret's in the Salt». New York Times. Ανακτήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2008.
- ↑ Pillar, Elizabeth A.; Guzman, Marcelo I.; Rodriguez, Jose M. (2013-10-01). «Conversion of Iodide to Hypoiodous Acid and Iodine in Aqueous Microdroplets Exposed to Ozone». Environmental Science & Technology 47 (19): 10971–10979. doi:. ISSN 0013-936X. PMID 23987087. Bibcode: 2013EnST...4710971P.
- ↑ Küpper FC; Carpenter LJ; McFiggans GB και άλλοι. (2008). «Iodide accumulation provides kelp with an inorganic antioxidant impacting atmospheric chemistry» (Free full text). Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 105 (19): 6954–8. doi:. PMID 18458346. PMC 2383960. Bibcode: 2008PNAS..105.6954K. http://bib-pubdb1.desy.de/record/85506/files/Kuepper%20et%20al%20Fig%203.pdf.
- ↑ «Mineral/rock/commodity names containing 'iodide'». mindat.org. Ανακτήθηκε στις 9 Αυγούστου 2022.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- «Seaweed use iodine as an antioxidant». Chemistry World blog. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Ιουλίου 2010. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2008.
- «Stressed seaweed contributes to cloudy coastal skies, study suggests». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Μαΐου 2008. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2008.