Ιωάννης Κομνηνός (Δομέστικος των Σχολών)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ιωάννης Κομνηνός
Seal of John Komnenos, Domestic of the Schools.jpg
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση 1015 (περίπου)
Κωνσταντινούπολη
Θάνατος 12  Ιουλίου 1067
Κωνσταντινούπολη
Χώρα πολιτογράφησης Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητα στρατιωτικός
Οικογένεια
Σύζυγος Άννα Δαλασσηνή
Τέκνα Αλέξιος Α΄ Κομνηνός
Αδριανός Κομνηνός
Ισαάκιος Κομνηνός
Μανουήλ Κομνηνός
Νικηφόρος Κομνηνός
Θεοδώρα Κομνηνή
Μαρία Κομνηνή
Eudokia Komnene
Γονείς Μανουήλ Eρωτικός Κομνηνός
Αδέλφια Ισαάκιος Α΄ Κομνηνός
Αξιώματα και βραβεύσεις
Αξίωμα Δομέστικος των σχολών

Ο Ιωάννης Κομνηνός (1015 - 12 Ιουλίου 1067) ήταν Βυζαντινός αριστοκράτης, Δομέστικος των Σχολών (αρχηγός του Στρατού), κουροπαλάτης και στρατιωτικός ηγέτης από την Δυναστεία των Κομνηνών. Ο Ιωάννης Κομνηνός ήταν γιος του Μανουήλ Ερωτικού, του γενάρχη των Κομνηνών και αδελφός του αυτοκράτορα Ισαακίου Α΄ Κομνηνού.

Μετά την παραίτηση του Ισαάκιου Α΄ τον διαδέχθηκε ο Κωνσταντίνος Ι΄ Δούκας και ο Ιωάννης αποσύρθηκε από την δημόσια ζωή μέχρι τον θάνατο του (1067). Ο γιος του Αλέξιος Α΄ Κομνηνός έγινε αργότερα αυτοκράτορας (1081) και ήταν ο γενάρχης των Κομνηνών που κυβέρνησαν την Βυζαντινή αυτοκρατορία (1081 - 1085) και την Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας (1204 - 1461). Έχει διασωθεί σφραγίδα του, όπου στη μία όψη της υπάρχει η επιγραφή ΓΕΩΡΓΙΟC και η προτομή του Αγίου, ενώ στην άλλη όψη η επιγραφή ΚΕ ΒΟΗΘΕΙ ΤΩ ΣΩ ΔΟΥΛΩ ΤΩ ΚΟΥΡΟΠΑΛΑΤΗ S' ΔΟΜΕΣΤΙΚΩ ΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΤΗC ΔΥCΕΩC ΤΩ ΚΟΜΝΗΝΩ.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πατέρας του Μανουήλ Ερωτικός ήταν επιφανής στρατηγός στην Βυζαντινή αυτοκρατορία όταν κυβέρνησε ο Βασίλειος Β´.[1][2] Αναφέρεται για πρώτη φορά όταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Ισαάκιος Α΄ σαν αρχηγός ομάδας επαναστατών ανέτρεψε τον Μιχαήλ ΣΤ΄. Ο Ιωάννης κατείχε την ίδια εποχή το αξίωμα του "Δούκα" αλλά μετά την μεγάλη νίκη του αδελφού του έγινε Κουροπαλάτης και στην συνέχεια διορίστηκε Δομέστικος των σχολών της Δύσης.[3] Δεν είναι γνωστό τίποτε άλλο για τις δραστηριότητες του Ιωάννη την εποχή που ήταν αυτοκράτορας ο αδελφός του. Ο Νικηφόρος Βρυέννιος ο Νεότερος που παντρεύτηκε την εγγονή του Άννα Κομνηνή γράφει ότι η θητεία του σαν Μέγας Δομέστικος ήταν "αθάνατο μνημείο" για τα Βαλκάνια.[4] Την σύντομη θητεία του αδελφού του σαν αυτοκράτορα διέκοψε ο πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης Μιχαήλ Α΄ Κηρουλάριος που είχε εξαναγκάσει σε παραίτηση τον Μιχαήλ ΣΤ΄ και την ψηλή αριστοκρατία της πρωτεύουσας. Ο Κηρουλάριος αντέδρασε σκληρά στην οικονομική πολιτική του Ισαάκιου και τον πίεσε να παραιτηθεί, αποσύρθηκε στην Μονή Στουδίου.[5][6]

Διάδοχος του ήταν ο Κωνσταντίνος Ι΄ Δούκας αν και όπως γράφει ο Βρυέννιος πρόσφεραν το στέμμα στον Ιωάννη αλλά εκείνος το αρνήθηκε παρά το ότι η σύζυγος του Άννα Δαλασσηνή τον πίεσε έντονα να δεχτεί.[7] Ο ιστορικός Κωνσταντίνος Βαρζός αμφισβητεί την πληροφορία, έγραψε ότι είναι εφεύρεση του γιου του Αλεξίου Α΄ Κομνηνού για να δικαιολογήσει τον σφετερισμό του θρόνου.[8] Ο Ιωάννης Κομνηνός δεν αναφέρεται καθόλου στις πηγές της βασιλείας του Κωνσταντίνου Ι΄, πιθανότατα έπεσε στην δυσμένεια του αυτοκράτορα παρά το ότι ο Νικηφόρος Βρυέννιος γράφει ότι τον εκτιμούσε βαθύτατα.[9] Την μόνη πληροφορία μας παρέχει το Τυπικό του 12ου αιώνα του Μοναστηρίου του Χριστού του Φιλανθρώπου που ίδρυσε η σύζυγος του Αλεξίου Α΄ Ειρήνη Δούκαινα.[10] Το Τυπικό γράφει ότι αποσύρθηκε σε μοναστήρι και πέθανε σαν μοναχός (12 Ιουλίου 1067).[11][12]

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιωάννης Κομνηνός παντρεύτηκε την Άννα Δαλασσηνή (1044) πατέρας της ήταν ο Βυζαντινός αξιωματούχος Αλέξιος Χάρων, έζησε πολλά χρόνια μετά των σύζυγο της και κυβέρνησε την οικογένεια της μητριαρχικά.[13] Η Άννα ενεπλάκη σε πολλές συνωμοσίες απέναντι στην Δυναστεία των Δουκών, δεν τους συγχώρεσε ποτέ για την απώλεια του θρόνου (1059). Αργότερα έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανατροπή του Νικηφόρου Γ΄ Βοτανειάτη και στην άνοδο του γιου της Αλεξίου Α΄[14] Τα επόμενα 15 χρόνια συγκυβέρνησε με τον γιο της και είχε την πραγματική εξουσία στην αυτοκρατορία, τα τελευταία χρόνια αποσύρθηκε σε μοναστήρι όπου και πέθανε την διετία 1100-1102.[15][16] Ο Ιωάννης Κομνηνός και η Άννα Δαλασσηνή απέκτησαν :[17]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Αλεξάντρ Καζντάν (1991), Βυζαντινό Λεξικό της Οξφόρδης, σσ. 1143-1144
  2. Βαρζός Κωνσταντίνος, σ.49
  3. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ.41-42, 49
  4. Βαρζός Κωνσταντίνος, σ.50
  5. Αλεξάντρ Καζντάν (1991), Βυζαντινό Λεξικό της Οξφόρδης, σσ. 1011-1012
  6. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ.42-43
  7. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ.49-50
  8. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ.49-50
  9. Βαρζός Κωνσταντίνος, σ.50
  10. Kouroupou & Vannier 2005, σ. 41
  11. Βαρζός Κωνσταντίνος, σ.50
  12. Kouroupou & Vannier 2005, σ. 65
  13. Βαρζός Κωνσταντίνος, σ.51
  14. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ. 51-53
  15. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ. 53-56
  16. Αλεξάντρ Καζντάν (1991), Βυζαντινό Λεξικό της Οξφόρδης, σ. 578
  17. Βαρζός Κωνσταντίνος, σ. 52
  18. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ. 61-64
  19. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ. 64-67
  20. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ. 67-79
  21. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ. 80-84
  22. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ. 85-86
  23. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ. 87-114
  24. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ. 114-117
  25. Βαρζός Κωνσταντίνος, σσ. 118-120

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα John Komnenos (Domestic of the Schools) της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).