Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ισόβια κάθειρξη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Ισόβια κάθειρξη είναι η αυστηρότερη στερητική της ελευθερίας ποινή που μπορεί να επιβάλει ένα δικαστήριο, η οποία θεωρητικά διαρκεί για όλο το υπόλοιπο της ζωής του κατάδικου για σοβαρά ποινικά αδικήματα.[1] Ο όρος ισόβια ετυμολογικά προέρχεται από τις λέξεις «ίσος» και «βίος» και σημαίνει κυριολεκτικά «για όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου». Στην πράξη, ωστόσο, η σημασία της διαφέρει ριζικά από χώρα σε χώρα, καθώς σχεδόν παντού συνδέεται με το δικαίωμα της υπό όρους απόλυσης (αναστολής) μετά από έναν ελάχιστο υποχρεωτικό χρόνο έκτισης.[2]

Η ποινή αυτή προορίζεται για τα πιο σοβαρά εγκλήματα, όπως:

  • Ανθρωποκτονία από πρόθεση (φόνος πρώτου βαθμού).
  • Γενοκτονία και εγκλήματα πολέμου.[3]
  • Τρομοκρατικές πράξεις με θύματα.
  • Εσχάτη προδοσία (σε ορισμένες έννομες τάξεις).[4]

Οι Δύο Βασικοί Τύποι Ισοβίων

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. Πραγματικά Ισόβια: Ο κατάδικος δεν έχει κανένα δικαίωμα να ζητήσει πρόωρη αποφυλάκιση. Θα παραμείνει στη φυλακή μέχρι τον θάνατο του.
  2. Ισόβια με Δικαίωμα Αναστολής: Το δικαστήριο ορίζει έναν ελάχιστο υποχρεωτικό χρόνο παραμονής στη φυλακή. Μόλις συμπληρωθεί αυτό το διάστημα, ο κρατούμενος μπορεί να καταθέσει αίτηση για υπό όρους απόλυση.

Πώς λειτουργεί στην Ελλάδα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ελληνικός Ποινικός Κώδικας υπέστη ριζικές αυστηροποιήσεις τα τελευταία χρόνια (κυρίως με τους νόμους του 2021 και τις τροποποιήσεις του 2024), αλλάζοντας δραματικά τον χρόνο που εκτίουν οι ισοβίτες:

  1. Αύξηση του ελάχιστου χρόνου στη φυλακή:
    • Παλαιότερα, ένας ισοβίτης μπορούσε να ζητήσει υπό όρους αποφυλάκιση στα 16 χρόνια (ή και λιγότερα με ευεργετικό υπολογισμό ημερών λόγω εργασίας).[5]
    • Σήμερα, ο ελάχιστος χρόνος πραγματικής παραμονής στη φυλακή έχει αυξηθεί στα 18 χρόνια (Άρθρο άρθρο 105). Αν δεν συμπληρωθούν αυτά τα 18 έτη μέσα στο κελί, η αίτηση αποφυλάκισης απορρίπτεται αυτόματα.
  2. Κατάργηση των «πλασματικών» ημερών για την αποφυλάκιση:
    • Στο παρελθόν, το μεροκάματο στη φυλακή (π.χ. σε φούρνο ή βιβλιοθήκη) μετρούσε ως διπλή ημέρα έκτισης, μειώνοντας τα χρόνια εγκλεισμού.
    • Με τις νέες ρυθμίσεις, τα μεροκάματα βοηθούν μόνο στη συμπλήρωση των συνολικών (μικτών) ετών, αλλά δεν μπορούν να μειώσουν το όριο των 18 ετών πραγματικής έκτισης.
  3. Αυστηρότερα κριτήρια από το Δικαστικό Συμβούλιο:
    • Η συμπλήρωση των 18 ετών δεν σημαίνει αυτόματη αποφυλάκιση. Το Δικαστικό Συμβούλιο εξετάζει πλέον πολύ αυστηρότερα τη διαγωγή του κρατουμένου, τη μεταμέλειά του και την επικινδυνότητά του για την κοινωνία.
  4. Η κατάσταση στην Ελλάδα σήμερα:
    • Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν «πραγματικά ισόβια μέχρι τον θάνατο» χωρίς καμία ελπίδα, καθώς αυτό απαγορεύεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Ωστόσο, η διαδικασία εξόδου έχει γίνει η πιο δύσκολη και χρονοβόρα των τελευταίων δεκαετιών.

Χώρες με «Πραγματικά Ισόβια»

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε αυτές τις χώρες, για ορισμένα εγκλήματα η ποινή σημαίνει ότι ο κατάδικος δεν θα αποφυλακιστεί ποτέ και θα πεθάνει στη φυλακή, καθώς δεν προβλέπεται δικαίωμα αίτησης αναστολής:

  • Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ): Η χώρα με τη μεγαλύτερη χρήση αυτής της ποινής παγκοσμίως.[6]
  • Ηνωμένο Βασίλειο (Αγγλία & Ουαλία): Επιβάλλεται η εφόρου ζωής ποινή για εξαιρετικά στυγερούς δολοφόνους.[7]
  • Τουρκία: Μετά την κατάργηση της θανατικής ποινής το 2004, η Τουρκία θέσπισε την «Αυστηρή Ισόβια Κάθειρξη» ως τη μέγιστη ποινή της. Για εγκλήματα κατά του κράτους, τρομοκρατία ή συνταγματική προδοσία, ο νόμος ορίζει ρητά ότι ο κατάδικος δεν έχει κανένα δικαίωμα υπό όρους απόλυσης και θα εκτίσει την ποινή του μέχρι τον θάνατό του. Οι κρατούμενοι αυτοί εκτίουν την ποινή τους σε κελιά απομόνωσης υψίστης ασφαλείας (τύπου F) με δικαίωμα προαυλισμού μόνο μίας ώρας την ημέρα. Για κοινά εγκλήματα (π.χ. ανθρωποκτονία), η αίτηση αποφυλάκισης επιτρέπεται μετά από 24 έως 30 χρόνια.[8]
  • Κίνα: Διατηρεί τη θανατική ποινή για δεκάδες αδικήματα, αλλά η ισόβια κάθειρξη χρησιμοποιείται εξίσου συχνά. Παραδοσιακά, τα ισόβια στην Κίνα μειώνονταν σχεδόν πάντα σε σταθερές ποινές (γύρω στα 20 χρόνια) αν ο κρατούμενος έδειχνε καλή διαγωγή. Με τις πρόσφατες αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα, για σοβαρά οικονομικά εγκλήματα (διαφθορά μεγάλης κλίμακας) και βαριά βίαια αδικήματα, εισήχθη η ποινή της ισόβιας κάθειρξης χωρίς δικαίωμα μείωσης ή αναστολής, εξασφαλίζοντας ότι ο δράστης θα πεθάνει στη φυλακή.[9][10]
  • Ινδία: Στην Ινδία, η ισόβια κάθειρξη σημαίνει νομικά τη φυλάκιση του ατόμου για το υπόλοιπο της φυσικής του ζωής. Υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι τα ισόβια στην Ινδία διαρκούν 14 χρόνια. Αυτό συμβαίνει επειδή η κυβέρνηση έχει το δικαίωμα να απονείμει χάρη ή να μειώσει την ποινή μετά τα 14 χρόνια. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας έχει ξεκαθαρίσει ότι για στυγερά εγκλήματα (όπως ομαδικοί βιασμοί ή τρομοκρατία) οι δικαστές μπορούν να επιβάλουν «ισόβια κάθειρξη μέχρι το τέλος της φυσικής ζωής του δράστη», αποκλείοντας ρητά κάθε δικαίωμα πρόωρης απελευθέρωσης ή κυβερνητικής χάρης.
  • Βουλγαρία: Διαθέτει δύο τύπους ισόβιας κάθειρξης στον Ποινικό της Κώδικα: (α) Απλά ισόβια: Ο κρατούμενος μπορεί να ζητήσει την επανεξέταση της ποινής του και την υπό όρους απόλυση αφού συμπληρώσει 20 χρόνια πραγματικής έκτισης. (β) Ισόβια χωρίς δικαίωμα αντικατάστασης: Επιβάλλεται για τα πιο άγρια εγκλήματα (τρομοκρατία, μαζικούς φόνους). Η ποινή αυτή αποκλείει κάθε δικαίωμα δικαστικής αναθεώρησης. Ο μόνος τρόπος να βγει ο κρατούμενος είναι να του απονείμει προσωπικά χάρη ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κάτι που συμβαίνει εξαιρετικά σπάνια.[11]
  • Ουκρανία: Αντικατέστησε τη θανατική ποινή με την ισόβια κάθειρξη το 2000. Για πολλά χρόνια, το ουκρανικό δίκαιο δεν παρείχε κανέναν νομικό μηχανισμό για την αποφυλάκιση των ισοβιτών, πέρα από την προεδρική χάρη. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι αυτό παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ως αποτέλεσμα, η Ουκρανία αναγκάστηκε να τροποποιήσει τη νομοθεσία της. Πλέον, ένας ισοβίτης μπορεί να ζητήσει τη μετατροπή της ποινής του σε σταθερή κάθειρξη (15 έως 20 ετών) αφού εκτίσει τουλάχιστον 15 χρόνια στη φυλακή, εφόσον αποδείξει πλήρη σωφρονισμό.[12][13]

Άλλες Χώρες με Ισόβια αλλά με Δικαίωμα Αναστολής

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι το πιο κοινό σύστημα στον κόσμο (εφαρμόζεται σε 144 χώρες). Ο κρατούμενος καταδικάζεται σε ισόβια, αλλά μετά από έναν υποχρεωτικό αριθμό ετών (tariff) μπορεί να αιτηθεί αποφυλάκιση:

  • Γερμανία: Δικαίωμα επανεξέτασης στα 15 χρόνια. Έπειτα, αν το δικαστήριο κρίνει κατά την καταδίκη ότι η «βαρύτητα της ενοχής» του δράστη είναι εξαιρετικά μεγάλη, το όριο των 15 ετών επεκτείνεται. Σε αυτή την περίπτωση, η αποφυλάκιση μπορεί να καθυστερήσει για πολλά επιπλέον χρόνια (συνήθως γύρω στα 23 με 25 έτη). Αν ένας εγκληματίας εκτίσει την ποινή του αλλά θεωρείται ακόμα άκρως επικίνδυνος για την κοινωνία, μπορεί να μεταφερθεί σε καθεστώς προληπτικής κράτησης, το οποίο παρατείνεται επ' αόριστον μέχρι να κριθεί ασφαλής.[14][15]
  • Γαλλία: Δικαίωμα αναστολής συνήθως μετά από 18 έως 22 χρόνια. Σε περιπτώσεις υποτροπής, ο δικαστής μπορεί να την αυξήσει στα 22 έτη. Εντούτοις, για εξαιρετικά ειδεχθή εγκλήματα (όπως παιδοκτονία με βασανιστήρια ή τρομοκρατία), ο δικαστής μπορεί να επιβάλει περίοδο ασφαλείας 30 ετών ή ακόμα και πραγματικά ισόβια χωρίς όριο. Ωστόσο, λόγω των ευρωπαϊκών κανονισμών, μετά τα 30 χρόνια ένας ειδικός δικαστής μπορεί να επανεξετάσει την υπόθεση αν ο κρατούμενος δείξει σημάδια σοβαρού σωφρονισμού.[16]
  • Καναδάς: Δικαίωμα αίτησης αποφυλάκισης στα 25 χρόνια για σοβαρά εγκλήματα. Αντίθετα για πιο ελαφρά, το όριο ορίζεται από τον δικαστή μεταξύ 10 και 25 ετών. Αν ο δικαστής διακρίνει ότι ο δράστης παρουσιάζει ένα σταθερό, βίαιο μοτίβο συμπεριφοράς και είναι άκρως επικίνδυνος για το μέλλον, του επιβάλλει «ποινή αόριστης διάρκειας».
  • Ιταλία: Δικαίωμα αίτησης υπό όρους αποφυλάκισης στα 26 χρόνια πραγματικής ποινής. Αν επιδείξει εξαιρετική διαγωγή, το όριο αυτό μπορεί να μειωθεί στα 21 χρόνια.[17]
  • Βέλγιο: Δικαίωμα αίτηση αποφυλάκισης μετά από 15 χρόνια (εφόσον δεν έχει προηγούμενο ποινικό μητρώο). Αν όμως ο κρατούμενος έχει καταδικαστεί ξανά στο παρελθόν για σοβαρά εγκλήματα, το ελάχιστο όριο αυξάνεται στα 19 ή 23 χρόνια. Τέλος, για εγκλήματα όπως η τρομοκρατία ή οι μαζικοί φόνοι, ο δικαστής μπορεί να ορίσει μια περίοδο ασφαλείας αυξάνοντας το υποχρεωτικό όριο παραμονής στη φυλακή έως και τα 25 χρόνια.[18]
  • Αυστραλία: Η νομοθεσία διαφέρει ανάλογα με την Πολιτεία (π.χ. Νέα Νότια Ουαλία, Κουίνσλαντ, Βικτώρια). Στις περισσότερες περιπτώσεις, το δικαστήριο ορίζει μια υποχρεωτική περίοδο χωρίς δικαίωμα αναστολής. Αυτή κυμαίνεται συνήθως από 10 έως 25 χρόνια για έναν τυπικό φόνο. Στην πολιτεία της Βικτώρια, το ελάχιστο όριο μπορεί να φτάσει και τα 30 χρόνια. Εντούτοις, η Αυστραλία διατηρεί στο νόμο της τη δυνατότητα επιβολής «ισοβίων χωρίς δικαίωμα αναστολής» για εξαιρετικά ειδεχθή εγκλήματα, όπως η δολοφονία αστυνομικού εν ώρα υπηρεσίας στη Νέα Νότια Ουαλία.[19][20]

Χώρες που έχουν Καταργήσει την Ισόβια Κάθειρξη

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε αυτές τις χώρες θεωρείται ότι τα ισόβια παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αντ' αυτού, έχουν θέσει ένα ανώτατο όριο ετών που μπορεί να μείνει κάποιος στη φυλακή, ακόμα και για μαζικούς φόνους:

  • Πορτογαλία: Σύμφωνα με τον Πορτογαλικό Ποινικό Κώδικα, καμία ποινή φυλάκισης δεν μπορεί να ξεπερνά τα 25 έτη. Αυτό είναι το απόλυτο «ταβάνι», ακόμα και αν κάποιος διαπράξει πολλαπλούς στυγερούς φόνους ή τρομοκρατικές επιθέσεις. Ο κρατούμενος μπορεί να αιτηθεί την αποφυλάκιση του αφού εκτίσει το μισό (1/2) ή τα δύο τρίτα (2/3) της ποινής του, ανάλογα με τη διαγωγή του και τη σοβαρότητα του εγκλήματος. Στην Πορτογαλία δεν υπάρχει κανένα παραθυράκι του νόμου που να επιτρέπει την κράτηση κάποιου πέρα από τα 25 έτη. Μόλις συμπληρωθεί αυτός ο χρόνος, ο κρατούμενος πρέπει να αφεθεί ελεύθερος.
  • Νορβηγία: Το ανώτατο όριο είναι τα 21 έτη (αν και υπάρχει ο θεσμός της «προληπτικής κράτησης» που μπορεί να παρατείνεται επ' αόριστον αν ο δράστης παραμένει επικίνδυνος).
  • Ισπανία: Ο κατάδικος πρέπει να εκτίσει υποχρεωτικά από 25 έως 35 χρόνια πραγματικής ποινής (ανάλογα με το αν διέπραξε ένα ή περισσότερα εγκλήματα και αν σχετίζονται με τρομοκρατία). Μόλις συμπληρωθεί αυτό το διάστημα, το δικαστήριο εξετάζει αν ο κρατούμενος έχει επανενταχθεί κοινωνικά και δεν αποτελεί πλέον κίνδυνο. Αν κριθεί ασφαλής, αποφυλακίζεται με όρους. Αν όχι, η κράτηση παρατείνεται και η υπόθεση επανεξετάζεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα.[21]
  • Κροατία: Το ανώτατο όριο φυλάκισης για έναν απλό φόνο είναι τα 20 έτη. Ωστόσο, για τα πιο ειδεχθή εγκλήματα (όπως πολλαπλοί φόνοι, εγκλήματα πολέμου ή τρομοκρατία), ο νόμος προβλέπει την «ποινή μακράς διάρκειας», η οποία μπορεί να φτάσει τα 40 έτη.[22]
  • Σλοβενία: Η τυπική μέγιστη ποινή φυλάκισης είναι τα 30 έτη. Το 2008 έγινε μια προσπάθεια να εισαχθούν τα ισόβια για τρομοκρατία και εγκλήματα πολέμου, όμως στην πράξη δεν έχουν επιβληθεί ποτέ, καθώς τα δικαστήρια προτιμούν την ποινή των 30 ετών.[23][24]
  • Βοσνία & Ερζεγοβίνη: Το ανώτατο γενικό όριο φυλάκισης είναι τα 20 έτη, αλλά για μαζικά εγκλήματα, γενοκτονίες και τρομοκρατία προβλέπεται η «μακροχρόνια φυλάκιση», η οποία κυμαίνεται από 21 έως 45 έτη. Δικαίωμα αίτησης αναστολής υφίσταται μετά τη συμπλήρωση των 3/5 της ποινής μακράς διάρκειας.[25]
  • Σερβία: Η Σερβία ακολουθούσε το ίδιο σύστημα (με μέγιστη ποινή τα 40 έτη) μέχρι το 2019, οπότε και άλλαξε ριζικά τη νομοθεσία της με τον λεγόμενο «Νόμο Tijana» (που πήρε το όνομά του από ένα 15χρονο κορίτσι που έπεσε θύμα απαγωγής και δολοφονίας). Η Σερβία επανέφερε την ισόβια κάθειρξη για στυγερά εγκλήματα, όπως φόνοι παιδιών, βιασμοί με επακόλουθο τον θάνατο, τρομοκρατία και γενοκτονία. Για ορισμένα από αυτά τα εγκλήματα (όπως ο φόνος παιδιού ή εγκύου), ο νόμος ορίζει ότι δεν υπάρχει κανένα δικαίωμα υπό όρους απόλυσης. Ο εγκληματίας θα πεθάνει στη φυλακή. Για άλλα εγκλήματα, η αίτηση αποφυλάκισης επιτρέπεται μόνο μετά από 27 χρόνια πραγματικής έκτισης.[26]
  • Βραζιλία: Αν και ένας εγκληματίας μπορεί να καταδικαστεί σε εκατοντάδες χρόνια φυλάκισης αν διαπράξει πολλαπλούς φόνους (το δικαστήριο προσθέτει τις ποινές), κανένας δεν επιτρέπεται να μείνει στη φυλακή για περισσότερα από 40 χρόνια.
  • Κολομβία: Η Κολομβία, λόγω του μακροχρόνιου πολέμου με τα καρτέλ ναρκωτικών και τους αντάρτες, αναγκάστηκε να αυξήσει δραματικά τις ποινές της, διατηρώντας όμως την απαγόρευση των ισοβίων. Όταν ένας εγκληματίας διαπράττει πολλαπλά εγκλήματα, οι ποινές αθροίζονται. Το απόλυτο ανώτατο όριο που μπορεί να εκτίσει κάποιος στη φυλακή είναι τα 60 έτη (αυξήθηκε από τα 40 έτη που ίσχυαν παλαιότερα).[27]
  • Βενεζουέλα: Η Βενεζουέλα έχει μία από τις πιο παλιές ανθρωπιστικές νομικές παραδόσεις στον κόσμο, καθώς κατήργησε την θανατική ποινή για όλα τα εγκλήματα το 1863. Το Σύνταγμα της χώρας απαγορεύει ρητά τις ποινές που ξεπερνούν τα 30 έτη. Αυτό είναι το μέγιστο όριο εγκλεισμού για οποιοδήποτε έγκλημα (συμπεριλαμβανομένων των πολλαπλών φόνων ή της εσχάτης προδοσίας). Δεν υπάρχει κανένα νομικό παράθυρο για την παράταση αυτής της ποινής.[28][29]
  • Ελ Σαλβαδόρ: Το Ελ Σαλβαδόρ δεν έχει την λέξη «ισόβια» στο νόμο του, αλλά έχει το πιο σκληρό ποινικό σύστημα στην Λατινική Αμερική λόγω του πολέμου κατά των συμμοριών που κήρυξε ο Πρόεδρος Ναγίμπ Μπουκέλε. Οι ποινές για συμμετοχή σε συμμορίες και φόνους προστίθενται χωρίς κανέναν περιορισμό. Τα δικαστήρια καταδικάζουν συχνά τους αρχηγούς των συμμοριών σε ποινές που φτάνουν τα 700, 1.000 ή και 1.400 χρόνια φυλάκισης. Αν και δεν ονομάζεται «ισόβια κάθειρξη», οι εγκληματίες αυτοί κλείνονται στη νέα φυλακή υψίστης ασφαλείας και είναι βέβαιο ότι δεν θα βγουν ποτέ ζωντανοί.[30]
  • Νικαράγουα: Παραδοσιακά, το ανώτατο όριο φυλάκισης στη χώρα ήταν τα 30 έτη. Μετά από συνταγματική αναθεώρηση, το ανώτατο όριο αυξήθηκε για εξαιρετικά ειδεχθή εγκλήματα (όπως στυγερά εγκλήματα μίσους, γυναικοκτονίες ή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας) και πλέον μπορεί να φτάσει τα 90 έτη κάθειρξης, κάτι που πρακτικά ισοδυναμεί με ισόβια χωρίς να ονομάζεται έτσι.[31]
  • Ουρουγουάη: Η Ουρουγουάη θεωρείται μία από τις πιο προοδευτικές χώρες της Λατινικής Αμερικής σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το ανώτατο όριο για ένα εξαιρετικά σοβαρό έγκλημα (όπως προμελετημένος φόνος) είναι τα 30 έτη. Το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει επιπλέον «προληπτικά μέτρα ασφαλείας» για άκρως επικίνδυνους ή ψυχικά ασθενείς εγκληματίες, αυξάνοντας την παραμονή σε ειδικά ιδρύματα έως και 15 επιπλέον χρόνια, αλλά η τυπική ποινή φυλάκισης παραμένει σταθερή.[32][33][34]

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ «Life imprisonment has no positive sense of reintegration». EU2021. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Αυγούστου 2025. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2021.
  2. ↑ «Penalties for Drunk Driving Vehicular Homicide» (PDF) (PDF). Mothers Against Drunk Driving. Μαΐου 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 23 Σεπτεμβρίου 2013.
  3. ↑ McLaughlin, Eliott C.· Brown, Pamela (Αυγούστου 2013). «Cleveland kidnapper Ariel Castro sentenced to life, plus 1,000 years». CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Ιουνίου 2017. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2017.
  4. ↑ «Snapshot: Australia's longest sentences». SBS News (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 3 Ιουνίου 2021.
  5. ↑ «Ποινικός Κώδικας». Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Ιουνίου 2019. Ανακτήθηκε στις 27 Ιουνίου 2012.
  6. ↑ «Florida school mass shooter sentenced to life in prison». Today. Singapore. 3 Νοεμβρίου 2022. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 3 Νοεμβρίου 2022.
  7. ↑ James Reynolds (9 Ιουλίου 2017). «We Need to Talk about Whole Life Sentences...». eachother.org.uk.
  8. ↑ Mecon. «InfoLEG – Ministerio de Economía y Finanzas Públicas – Argentina». mecon.gov.ar. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Ιανουαρίου 2016.
  9. ↑ "The Rest of Their Lives: Life without Parole for Child Offenders in the United States Αρχειοθετήθηκε 27 June 2015 στο Wayback Machine.", 2008.
  10. ↑ «State Distribution of Youth Offenders Serving Juvenile Life Without Parole (JLWOP)». Human Rights Watch. 2 Οκτωβρίου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Ιουνίου 2011. Ανακτήθηκε στις 3 Αυγούστου 2011.
  11. ↑ «The Sentencing Project News – New Publication: Life Goes On: The Historic Rise in Life Sentences in America». sentencingproject.org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2013.
  12. ↑ «El Congreso aprueba la prisión permanente revisable con el único apoyo del Partido Popular» [Congress approves permanent revisable prison with support only from the People's Party] (στα Spanish). RTVE. 26 Μαρτίου 2015. Ανακτήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2020.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  13. ↑ «El Constitucional avala la prisión permanente revisable» [Constitutional court upholds permanent reviewable prison] (στα Spanish). EFE. 6 Οκτωβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2021.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  14. ↑ Ramalho, Énio (2016). «II». The Portuguese Penal Code, General Part (Articles 1–130) (PDF). verbojuridico. σελ. 12. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 19 Οκτωβρίου 2019.
  15. ↑ Bruno, Cátia. «25 anos de prisão. A história da pena máxima em Portugal». Observador (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021.
  16. ↑ «RIS - Strafgesetzbuch § 46 - Bundesrecht konsolidiert, tagesaktuelle Fassung».
  17. ↑ «Levenslang». rechtspraak.nl (στα Dutch).CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  18. ↑ «Presidência da República - Secretaria-Geral - Subchefia para Assuntos Jurídicos - CÓDIGO PENAL - "Art. 75. O tempo de cumprimento das penas privativas de liberdade não pode ser superior a 40 (quarenta) anos».
  19. ↑ «Diez puntos para comprender la prisión perpetua en Argentina». La Tinta (στα Ισπανικά). 7 Φεβρουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2026.
  20. ↑ «Informe sobre la pena de prisión perpetua en Argentina» (PDF). Universidad de Palermo (στα Ισπανικά). INEJEP. 2021. Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2026.
  21. ↑ «Una figura instaurada en 1822 y eliminada en 1928» [A statute installed in 1822 and abolished in 1928]. El País (στα Spanish). 21 Ιανουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2020.CS1 maint: Μη αναγνωρίσιμη γλώσσα (link)
  22. ↑ «GUYANA 2022 HUMAN RIGHTS REPORT» (PDF). US State Department. 2022. σελ. 9. Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2026.
  23. ↑ «El Salvador reforms constitution to allow for life sentences». Reuters. 17 Μαρτίου 2026. Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2026.
  24. ↑ Ventas, Leire (18 Μαρτίου 2026). «El Salvador aprueba el cambio constitucional impulsado por Bukele para permitir la cadena perpetua». BBC News Mundo (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2026.
  25. ↑ Oré Arroyos, Carlos (22 Σεπτεμβρίου 2025). «Cadena perpetua para extorsionadores: ¿Qué dice la ley de criminalidad sistemática?». Infobae (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 19 Μαρτίου 2026.
  26. ↑ S.A.S, Editorial La República (17 Μαρτίου 2026). «Congreso de El Salvador avala cadena perpetua para homicidas, violadores y terroristas». Diario La República (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 17 Μαρτίου 2026.
  27. ↑ Evangelista, Alex (7 Δεκεμβρίου 2018). «Fast Facts: Know the difference between commonly confused legal terms». Rappler. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Απριλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 18 Μαΐου 2026.
  28. ↑ «Court bars mandatory life without parole for youths, rejects cross case». Catholic News Service. 25 Ιουνίου 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2013. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2014.
  29. ↑ Liptak, Adam· Bronner, Ethan (25 Ιουνίου 2012). «Court Bars Mandatory Life Terms for Juveniles in Murders». The New York Times. ISSN 0362-4331. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαΐου 2017. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2017.
  30. ↑ Savage, David G. (17 Μαΐου 2010). «Supreme Court Restricts Life Sentences Without Parole for Juveniles». Los Angeles Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Δεκεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2014.
  31. ↑ Rocca, Francis X. (23 Οκτωβρίου 2014). «Pope Francis calls for abolishing death penalty and life imprisonment». Catholic News Service. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Οκτωβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 2015.
  32. ↑ «True Files S3». Toggle. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2020.
  33. ↑ «The Best I Could S1 – EP6». meWATCH. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2020.
  34. ↑ Abu Baker, Jalelah (16 Ιανουαρίου 2015). «Murderer fails to escape the gallows: 6 other cases involving the revised death penalty laws». The Straits Times (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Μαρτίου 2018. Ανακτήθηκε στις 11 Ιανουαρίου 2021.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Ισόβια_κάθειρξη&oldid=11661255"