Ισπανική παρτίδα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Ο Josef Dobrovský (17 Αυγούστου 1753 – 6 Ιανουαρίου 1829) ήταν μελετητής της τσέχικης γλώσσας, της αρχαιότητας και κύριος ιδρυτής της συγκριτικής σλαβικής γλωσσολογίας. Εκπαιδευμένος για το ρωμαιοκαθολικό ιερατείο, ο Dobrovský αφιερώθηκε ακούραστα στην έρευνά του στα αρχαία σλαβικά χειρόγραφα και ταξίδεψε ευρέως, κυρίως στη Ρωσία και τη Σουηδία το 1792, αναζητώντας έργα που αφαιρέθηκαν κατά τη διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου. Η κειμενική κριτική του για τη Βίβλο τον οδήγησε να μελετήσει την Παλαιοεκκλησιαστική Σλαβική και, στη συνέχεια, τις Σλαβικές γλώσσες ως ομάδα. Η πολυμάθειά του επεκτάθηκε τελικά σε όλους τους τομείς της σλαβικής λογοτεχνίας, της γλώσσας , της ιστορίας και των αρχαιοτήτων.

Το πρώτο από τα τρία σημαντικότερα έργα του ήταν το “Geschichte der böhmischen Sprache und Literatur” το 1792 («Ιστορία της Βοημικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας»), η οποία περιελάμβανε σκέψεις για πολλά προηγούμενα έργα που αποσιωπήθηκαν λόγω του προτεσταντικού θρησκευτικού τους περιεχομένου. Η γραμματική του στα Τσεχικά “Lehrgebäude der böhmischen Sprache” το 1809 («Σύστημα Εκμάθησης της Βοημικής Γλώσσας»), κωδικοποίησε τη γλώσσα και έβαλε τάξη στη χρήση της λογοτεχνικής γλώσσας που είχε παραμεληθεί τα προηγούμενα 150 χρόνια. Τα θεμέλια των συγκριτικών σλαβικών σπουδών τέθηκαν στη γραμματική του Dobrovský της “Old Church Slavonic” του 1815 (Παλαιά Εκκλησιαστική Σλαβονική). Ξεκινώντας θέτει τις βάσεις του γλωσσικού ρομαντισμού των Σλάβων οι οποίοι θεωρούσαν πως η γλώσσα είναι εργαλείο επικοινωνίας και εξαρτάται αποτελεσματικά από τον βαθμό διαύγειας των ιδεών που εκφράζονται από τον ομιλητή. Μια σωστή γραμματική είναι η ιστορία της γλώσσας. Μια λογοτεχνική γλώσσα βασίζεται στην ανάπτυξη των διαλέκτων της κάθε περιοχής και δείχνει την ανάπτυξη του πολιτισμού της χώρας. Η χρήση της γλώσσας μέσω των λογοτεχνικών έργων προσδιορίζει τι είναι σωστό και τι όχι στη γλώσσα, ο γλωσσολόγος είναι ο νομοθέτης της γλώσσας αφού είναι εκείνος που αποφασίζει ποιο είναι το σωστό και ποιο το λάθος στη χρήση της γλώσσας και η ορθογραφία μιας λέξης βασίζεται στο φυσικό κανόνα «γράφεις όπως το ακούς». Η ιδέα του Dobrovsky ήταν να δημιουργήσει μια λογοτεχνική γραμματική η οποία να περιέχει την πραγματική ιστορία της γλώσσας. Προέβαλε το βασικό πρόβλημα της σλάβικης λογοτεχνικής γλώσσας, το λεξιλόγιο, και το δικό του διακριτικό μοντέλο που βασίζεται στην κομψότητα, σταθερότητα και συνέχεια της γλώσσας. Σύμφωνα με τον Dobrovsky έχουν επιβιώσει τρία αλφάβητα, το Γλαγολιτικό, το Κυριλλικό και το Λατινικό και ταυτόχρονα τρία διαφορετικά συστήματα συλλαβισμού για κάθε γράμμα, τα οποία συγχωνεύτηκαν στις παραδοσιακές διαλέκτους. Στην αρχή οι διάλεκτοι δεν είχαν τόσες διαφορές μεταξύ τους όμως με την πάροδο διακοσίων χρόνων απέκτησαν ένα μεγάλο χάσμα ανάμεσα τους για αυτό και αποτελούσαν ξεχωριστή ενότητα η κάθε μια. Η γραφή των Σλοβένων βασίζεται στα παλιά Προτεσταντικά κείμενα του 16ου αιώνα και για το λόγο αυτό οι ακόλουθοι των Vaclav Pohl και Father Marko Pohlin δημιούργησαν μια γραφή πολύ κοντά σε αυτή των παλαιών κειμένων με μικρές μόνο διαφορές στην παραδοσιακή γραμματική η οποία να περιλαμβάνει και τις ιδιομορφίες του συλλαβισμού. Για την παλιά σερβική λογοτεχνία χρησιμοποιούνταν τα Εκκλησιαστικά Σλαβονικά όμως μετά τη δημιουργία της διαλέκτου Stokavski η Ρωσική και η Εκκλησιαστική Σλαβονική άρχισαν να εντάσσονται και αυτές στη γλώσσα της λογοτεχνίας με την ονομασία Ρωσοσλαβονική. Μετά από πενήντα χρόνια η διάλεκτος Stokavski άλλαξε και διαχωρίστηκε σε δύο άλλες γλώσσες, τη Σλοβενική και την Σερβοκροατική. Αντίθετη άποψη με τον Dobrovsky είχε ο Kopitar, αν και ήταν πολύ καλοί φίλοι για περισσότερα από είκοσι χρόνια και ο μοναδικός Σλαβολόγος στη Βιέννη. Ο Kopitar θεωρούσε ότι το Σλαβικό μοντέλο χαρακτηρίζεται από την παράδοση, τη βασική γραμματική του 16ου αιώνα, τη σταθερότητα και τη συνέχεια σε αντίθεση με τις αυθαίρετες πρακτικές των σύγχρονών του. Όλη του τη ζωή αδιάκοπα έψαχνε μια ιδανική «ορθογραφική μεταρρύθμιση» για όλο το Δυτικό σλαβικό πληθυσμό και για τις Νότιες σλαβικές γλώσσες. Προσπάθησε να καθιερώσει την εισαγωγή ενός ομοιομόρφου συστήματος ορθογραφίας ανάμεσα σε αυτό που ακούγεται και το συμβολισμό του. Και οι δυο με χιλιάδες άρθρα για τα γλωσσολογικά θέματα που τους αφορούσαν δημιούργησαν μια μοναδική επιτομή της σλαβικής φιλολογίας η οποία είναι αφιερωμένη στην Παλιά Εκκλησιαστική Σλαβική παράδοση. Ταυτόχρονα η επιστημονική διαμάχη τους για την προέλευση της Παλαιοεκκλησιαστικής σλαβονικής δεν σταμάτησε να υφίσταται. Ο Dobrovsky, ως ρεαλιστής, δεν απαντά για χρόνια στην έκκληση του Kopitar να γίνει “Cyrillus alter Slavorum” και έτσι ένα ρομαντικό όνειρο παρέμεινε όνειρο. Ο Dobrovsky και ο Kopitar λογομάχησαν και με τον Karamzin και τον Vidakovic εξαιτίας του ερωτήματος αν είναι μια γλώσσα νεκρή ή ζωντανή. Οι Dobrovsky και Kopitar θεωρούσαν ότι αν είναι νεκρή μπορεί να είναι αναλυτική, να χρησιμοποιηθεί στη Θεία Λειτουργιά, όπως τα Λατινικά, όμως δεν μπορεί ποτέ να γίνει εργαλείο επικοινωνίας σε μια κοινωνία και δεν μπορεί να παράγει τις κλασικές αξίες, μόνο οι ζωντανές γλώσσες μπορούν να τα κάνουν αυτά. Κλείνοντας, τα πρότυπα της λογοτεχνίας της Τσεχίας, της Σλοβενίας και της Σερβοκροατίας διαμορφώθκηαν κατά το πρώτο κύμα του γλωσσικού ρομαντισμού. Είναι τρεις ανεξάρτητες, πρωτότυπες και διαφορετικές γλωσσικές προϋποθέσεις, προσδιορίσιμες ως προς το βάρος της υπάρχουσας παράδοσης, το εύρος της διαλεκτικής διαφοροποίησης και τις γλωσσικές έννοιες των δημιουργών τους. Επιπλέον, ο αντίκτυπος του Dobrovsky στη γλωσσική αναγέννηση των Νότιων Σλάβων είναι περισσότερο γενικός παρά συγκεκριμένος και περιορίζεται στη διαμόρφωση μοντέλων λογοτεχνικών γλωσσών. Τέλος τα δύο βασικά μοντέλα που συζητήθηκαν διαφέρουν ως προς τη σχέση τους με τα συστατικά μιας λογοτεχνικής γλώσσας, την παράδοση και τον ζωντανό λόγο. Το μοντέλο του παραδοσιακού τύπου που είναι προκατειλημμένο κατά των διαλέκτων, ενώ ο ζωντανός ομιλητικός τύπος είναι αναγκαστικά ενσωματωμένος. Η αντίθετη τους φύση αποκαλύπτεται και στην προσέγγισή τους στη γλώσσα, ενώ η πρώτη τείνει να είναι κανονική, η δεύτερη είναι περιγραφική. Οι απόψεις αυτές ενσωματώθηκαν αντίστοιχα από τον Dobrovsky και τον Kopitar οι οποίοι αντιμετώπισαν ο ένας τον άλλον στον πρώιμο σλαβικό γλωσσικό ρομαντισμό.

Τα σημαντικότερα έργα του:

Fragmentum Pragense evangelii S. Marci, vulgo autographi (1778) a periodical for Bohemian and Moravian literature (1780–1787) Scriptores rerum Bohemicarum (2 vols., 1783) Geschichte der böhm. Sprache und alten Literatur (1792) Die Bildsamkeit der slaw. Sprache (1799) a Deutsch-böhm. Wörterbuch compiled in collaboration with Leschk, Puchmayer and Hanka (1802–1821) Entwurf eines Pflanzensystems nach Zahlen und Verhältnissen (1802) Glagolitica (1807) Lehrgebäude der böhmischen Sprache (1809) Institutiones linguae slavicae dialecti veteris (1822) Entwurf zu einem allgemeinen Etymologikon der slaw. Sprachen (1813) Slowanka zur Kenntnis der slaw. Literatur (1814)

Ισπανική παρτίδα
αβγδεζηθ
8
Chessboard480.svg
α8 μαύρος πύργος
β8 __
γ8 μαύρος αξιωματικός
δ8 μαύρη βασίλισσα
ε8 μαύρος βασιλιάς
ζ8 μαύρος αξιωματικός
η8 μαύρος ίππος
θ8 μαύρος πύργος
α7 μαύρο πιόνι
β7 μαύρο πιόνι
γ7 μαύρο πιόνι
δ7 μαύρο πιόνι
ε7 __
ζ7 μαύρο πιόνι
η7 μαύρο πιόνι
θ7 μαύρο πιόνι
α6 __
β6 __
γ6 μαύρος ίππος
δ6 __
ε6 __
ζ6 __
η6 __
θ6 __
α5 __
β5 λευκός αξιωματικός
γ5 __
δ5 __
ε5 μαύρο πιόνι
ζ5 __
η5 __
θ5 __
α4 __
β4 __
γ4 __
δ4 __
ε4 λευκό πιόνι
ζ4 __
η4 __
θ4 __
α3 __
β3 __
γ3 __
δ3 __
ε3 __
ζ3 λευκός ίππος
η3 __
θ3 __
α2 λευκό πιόνι
β2 λευκό πιόνι
γ2 λευκό πιόνι
δ2 λευκό πιόνι
ε2 __
ζ2 λευκό πιόνι
η2 λευκό πιόνι
θ2 λευκό πιόνι
α1 λευκός πύργος
β1 λευκός ίππος
γ1 λευκός αξιωματικός
δ1 λευκή βασίλισσα
ε1 λευκός βασιλιάς
ζ1 __
η1 __
θ1 λευκός πύργος
8
77
66
55
44
33
22
11
αβγδεζηθ
Κινήσεις 1.ε4 ε5 2.Ιζ3 Ιγ6 3.Αβ5
ECO C60-C99
Προέλευση Χ/Γ Göttingen (1490)
Ονομασία Ρούι Λόπεθ ντε Σεγούρα, Libro del Ajedrez (1561)
Γονέας Ανοικτή παρτίδα
Συνώνυμα Ρούι Λόπεζ, Ρούι Λόπεθ, Ισπανικό άνοιγμα

Η Ισπανική παρτίδα αποτελεί σκακιστικό άνοιγμα το οποίο ξεκινάει με τις κινήσεις (σε αλγεβρική σκακιστική γραφή):

1.ε4 ε5
2.Ιζ3 Ιγ6
3.Αβ5

Πρόκειται για ένα από τα δημοφιλέστερα ανοίγματα στο σκάκι. Οι δυνατές βαριάντες που μπορούν να προκύψουν είναι πάρα πολλές, και ακόμα και σήμερα υπάρχουν αρκετά ανεξερεύνητα πεδία στο άνοιγμα αυτό. Συχνά μάλιστα δίνει την ευκαιρία στα λευκά να κάνουν ροκέ του βασιλιά νωρίς, μόλις στην τέταρτη κίνηση.

Στις αγγλόφωνες χώρες, η Ισπανική παρτίδα ονομάζεται σχεδόν πάντοτε "Ρούι Λόπεζ" (παραφθορά του "Ρούι Λόπεθ" από την ισπανική γλώσσα), προς τιμήν του Ισπανού ιερέα του 16ου αιώνα, Ρούι Λόπεθ ντε Σεγούρα (Rúy López de Segura), ο οποίος ήταν ο πρώτος ο οποίος έκανε συστηματική μελέτη αυτού, όπως και άλλων ανοιγμάτων στο βιβλίο του Libro del Ajedrez (Βιβλίο του Σκακιού) το οποίο έγραψε το 1561.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]