Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ισαβέλλα Γκρινέφσκαγια

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μπέιλε Φρίντμπεργκ
ΌνομαΜπέιλε Φρίντμπεργκ
Γέννηση15 Μαΐου 1864, 3 Μαΐου 1864
Χρόντνα
Θάνατος15 Οκτωβρίου 1944 (80 ετών)
Αγία Πετρούπολη
Επάγγελμα/
ιδιότητες		ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, μεταφραστής και συγγραφέας[1]
ΥπηκοότηταΡωσική Αυτοκρατορία και Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών
Commons page Πολυμέσα σχετικά με τoν συγγραφέα
δεδομένα (π • σ • ε )

Η Μπέιλε (Μπέρτα) Φρίντμπεργκ (γίντις: בּיילע פֿרידבּערג; 3 Μαΐου 1864 – 15 Οκτωβρίου 1944)[2], περισσότερο γνωστή με το ψευδώνυμο Ιζαμπέλα (γίντις: איזאַבּעלאַ) και Ισαβέλλα Αρκάντεβνα Γκρινέφσκαγια (ρωσικά: Изабелла Аркадьевна Гриневская), ήταν Ρωσοεβραία μυθιστοριογράφος, ποιήτρια και δραματουργός. Ως μεταφράστρια, μετέφρασε στα ρωσικά έργα από τα πολωνικά, γερμανικά, γαλλικά, ιταλικά, αρμενικά και γεωργιανά[3].

Βιογραφία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ομοίωμα της Γκρινέφσκαγια από τον Ελβετό γελοιογράφο Πολ Ρομπέρ

Πρώτα χρόνια και καριέρα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μπέιλε Φρίντμπεργκ γεννήθηκε στο Γκρόντνο, πόλη της σημερινής Λευκορωσίας, από τον Ρωσοεβραίο συγγραφέα Άμπραχαμ Σαλόμ Φρίντμπεργκ, ο οποίος αργότερα μετακόμισε στην Αγία Πετρούπολη[4].

Εκεί, η Φρίντμπεργκ σύχναζε σε κύκλους λογοτεχνίας γίντις και το 1886 παντρεύτηκε τον συνάδελφό της συγγραφέα Μορντεκάι Σπέκτορ[5]. Μετακόμισαν στη Βαρσοβία την επόμενη χρονιά, όπου τελικά χώρισαν[6].

Το πρώτο της δημοσιευμένο έργο, μια νουβέλα με τίτλο Der yosem («Το Ορφανό»), εμφανίστηκε με το ψευδώνυμο «Ιζαμπέλα» στον πρώτο τόμο του Der hoyz-fraynd το 1888[7]. Συνέχισε να γράφει διηγήματα κατά τη δεκαετία του 1890 απεικονίζοντας τις κοινωνικές συνθήκες της εβραϊκής μεσαίας τάξης της Ανατολικής Ευρώπης, ιδιαίτερα τις εμπειρίες νέων μορφωμένων γυναικών από την εβραϊκή κοινότητα[8][9]. Σε αυτά, επικεντρώνεται στις συγκρίσεις μεταξύ της παλαιότερης και της νεότερης γενιάς και επισημαίνει τους κινδύνους μιας επιφανειακής σύγχρονης εκπαίδευσης[10]. Η νουβέλα της Fun glik tsum keyver: a khosn oyf oystsoln («Από τη Χαρά στον Τάφο: Ένας Σύζυγος με Δόσεις») εκδόθηκε στη Βαρσοβία το 1894[11].

Η καριέρα της Γκρινέφσκαγια ως δραματουργού ξεκίνησε με το Ogon'ki («Η Πρώτη Καταιγίδα»), ένα ρωσικό μονόπρακτο, που έκανε πρεμιέρα στις 2 Απριλίου 1895 στο Θέατρο Αλεξανδρίνσκι στην Αγία Πετρούπολη, με πρωταγωνίστρια τη Μαρία Σαβίνα[12]. Ακολούθησε μια σειρά από μονόπρακτες λυρικές κωμωδίες (Εργάσιμη Μέρα, Μάθημα Χορού, Θεατρικό Έργο για την Αναχώρηση, Το Γράμμα, Συμφώνησαν, Η Πυρκαγιά, Κυνήγι Αρκούδας και Γράμμα από το Χωριό), οι οποίες παρουσιάστηκαν στις σκηνές των Αυτοκρατορικών Θεάτρων[13][14]. Επίσης, παρήγαγε, μεταξύ άλλων, μεταφράσεις των έργων Zaczarowane koło του Λούτσιαν Ρίντελ, La Realtà του Τζερόλαμο Ροβέτα και La città morta του Γκαμπριέλε Ντ'Ανούντσιο[15], το τελευταίο εκ των οποίων ανέβηκε στο Θέατρο Αλεξανδρίνσκι.

Δεκαετία του 1900–1910

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Μάιο του 1903 δημοσίευσε το Bab, ένα πεντάπρακτο ποιητικό δράμα βασισμένο στη ζωή του ιδρυτή του Μπαμπισμού[16]. Παρουσιάστηκε στη σκηνή τον επόμενο Ιανουάριο στο Θέατρο Λογοτεχνικής-Καλλιτεχνικής Εταιρείας της Αγίας Πετρούπολης (τώρα στεγάζει το Δραματικό Θέατρο Μπολσόι), σε σκηνοθεσία του Εφτίχι Κάρποφ και παραγωγή του Αλεξέι Σουβόριν[3]. Το έργο επαινέθηκε για τη λογοτεχνική του ποιότητα, κυρίως από τον Λέοντα Τολστόι[16][17]. Ωστόσο, η κυβερνητική λογοκρισία απαγόρευσε την παράστασή του στην πόλη μετά από πέντε παραστάσεις. Παρόλα αυτά, το δράμα είχε επιτυχημένες παραστάσεις στο Αστραχάν και το Πολτοράτσκ και θα επέστρεφε στη σκηνή της Πετρούπολης μετά την Επανάσταση του Φεβρουαρίου τον Απρίλιο του 1917[3]. Αργότερα θα μεταφραζόταν στα γερμανικά, τα γαλλικά και τα ταταρικά[16].

Η Γκρινέφσκαγια μετανάστευσε στην Κωνσταντινούπολη γύρω στο 1910[18]. Στις αρχές του 1911, πέρασε δύο εβδομάδες στην Αίγυπτο ως φιλοξενούμενη του Αμπντουλ-Μπαχά, γεγονός για το οποίο δημοσίευσε ένα έργο με τίτλο «Ταξίδι στις Χώρες του Ήλιου» το 1914[19]. Το δράμα της με τίτλο Μπέκα-Ούλα, μια συνέχεια του Μπαμπ για τη ζωή του Μπαχαολλά, ιδρυτή της Πίστης Μπαχάι, δημοσιεύτηκε το 1912, αλλά δεν παρουσιάστηκε ποτέ[14][20].

Επέστρεψε στη Ρωσική Αυτοκρατορία με το ξέσπασμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και εγκαταστάθηκε στο Χάρκοβο[11].

Άλλα γραπτά αυτής της εποχής περιλαμβάνουν το θεατρικό έργο Surovye dni (1909· «Σκληρές Μέρες»), που διαδραματίζεται κατά την Εξέγερση των Κοζάκων του 1773-75, τις συλλογές Χαιρετισμός στους Ήρωες (1915) και Από το Βιβλίο της Ζωής (1915), και το φυλλάδιο Το Δικαίωμα των Βιβλίων, στο οποίο διαμαρτυρήθηκε κατά της λογοκρισίας[21].

Μεταγενέστερα χρόνια

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μόνη δημοσίευση της Γκρινέφσκαγια μετά την Επανάσταση ήταν η ποιητική συλλογή Παβλόφσκ (1922· «Ποιήματα»). Τα τελευταία της χρόνια τα πέρασε σε μεγάλο βαθμό σε απομόνωση[16].

Πέθανε το 1944. Ορισμένες πηγές ορίζουν τον τόπο θανάτου της ως την Κωνσταντινούπολη.

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας: «Gemeinsame Normdatei» (Γερμανικά) 1056158379. Ανακτήθηκε στις 20  Απριλίου 2026.
  2. ↑ Grinevskaya, I. А. (2017) [1914]. «Путешествия в Края Солнца» [A Journey to the Countries of the Sun]. Στο: Mitnik, Е. А., επιμ. Ежегодник Рукописного отдела Пушкинского дома на 2016 год [Yearbook of the Manuscript Department at the Pushkin House for the Year 2016] (στα Ρωσικά). σελίδες 434–491.
  3. 1 2 3 Jasion, Jan Teofil (2004). «Táhirih on the Russian Stage». Στο: Afaqi, Sabir, επιμ. Táhirih in History: Perspectives on Qurratu'l-'Ayn from East and West. Los Angeles: Kalimát Press. σελίδες 231–238. ISBN 1-890688-35-5.
  4. ↑ Nachimson, Uri Jerzy (2014). The Polish Patriot. Cortona, Italy. σελ. 44. ISBN 978-1-291-91188-6. OCLC 1028992623.
  5. ↑  Seligsohn, M. (1905). «Spector, Mordecai». Στο: Singer, Isidore, επιμ. The Jewish Encyclopedia. 11. New York: Funk & Wagnalls, σελ. 502–503. http://www.jewishencyclopedia.com/articles/13946-spector-mordecai.
  6. ↑ Reisen, Zalman (1926). «Mordkhe Spektor». Leksikon fun der yidisher literatur, prese, un filologye. 2. Vilna: B. Kletskin, σσ. 691–710. https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc200690/rejzen-zalman-leksikon-fun-der-yidisher-literatur-prese-un-filologye-vol-1.
  7. ↑ Izabella (1888). «Der yosem». Στο: Spektor, Mordekhai, επιμ. Der hoyz-fraynd: a historish-literarishes bukh (στα Γίντις). 1. Warsaw: Ferlag Progress. σελίδες 67–85. OCLC 962423784.
  8. ↑ Lisek, Joanna (2010). «Feminist Discourse in Women's Yiddish Press in Poland». PaRDeS: Zeitschrift der Vereinigung für Jüdische Studien 16: 95. https://publishup.uni-potsdam.de/opus4-ubp/frontdoor/deliver/index/docId/4146/file/pardes16_s92_116.pdf.
  9. ↑ Norich, Anita (Απριλίου 2020). «Translating and Teaching Yiddish Prose by Women». In geveb. Ανακτήθηκε στις 8 Ιουλίου 2020.
  10. ↑ Wiener, Leo (1899). The History of Yiddish Literature in the Nineteenth Century. New York: Charles Scribner's Sons. σελίδες 187–189. ISBN 9780837058368.
  11. 1 2 Reisen, Zalman (1926). «Izabella». Leksikon fun der yidisher literatur, prese, un filologye. 1. Vilna: B. Kletskin, σσ. 66–67. https://www.yiddishbookcenter.org/collections/yiddish-books/spb-nybc200690/rejzen-zalman-leksikon-fun-der-yidisher-literatur-prese-un-filologye-vol-1.
  12. ↑ Johnston, Lori (July 2002). «Storming the Stage in the Golden Age of the Russian Actress». Studies in Slavic Cultures 3. http://www2.pitt.edu/~slavic/sisc/SISC3/docs/johnston.pdf.
  13. ↑ Πρότυπο:Cite Efron
  14. 1 2 Grachëva, A. (1994). «Grinévskaia, Izabélla Arkád'evna». Στο: Ledkovsky, Marina; Rosenthal, Charlotte; Zirin, Mary, επιμ. Dictionary of Russian Women Writers. Greenwood Press, σσ. 232–234. ISBN 978-0-313-26265-4. https://books.google.com/books?id=lI4hPO8u3ecC.
  15. ↑ K. K. Arsenyev, επιμ. (1911–1916) (στα ru). New Encyclopedic Dictionary. Saint Petersburg: F. A. Brockhaus and I. A. Efron. https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%AD%D0%A1/%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F,_%D0%98%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0.
  16. 1 2 3 4 Hassall, Graham (1993). «Notes on the Babi and Bahá'í Religions in Russia and Its Territories». Journal of Bahá'í Studies 5 (3): 41–80. doi:10.31581/jbs-5.3.3(1993). https://bahai-library.com/hassall_babi_bahai_russia.
  17. ↑ Root, Martha L. (1936). «Count Leo Tolstoy and the Bahá'í Movement». The Bahá’í World. 5. New York: Bahá’í Publishing Committee, σσ. 642–644. https://bahai.works/Bah%C3%A1%E2%80%99%C3%AD_World/Volume_5/Count_Leo_Tolstoy_and_the_Bah%C3%A1%E2%80%99%C3%AD_Movement.
  18. ↑ Commire, Anne; Klezmer, Deborah, επιμ. (2007). «Friedberg, Berta (1864–1944)». Dictionary of Women Worldwide: 25,000 Women Through the Ages (1st έκδοση). Thomson Gale. ISBN 978-0-7876-7585-1. https://www.encyclopedia.com/women/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/friedberg-berta-1864-1944.
  19. ↑ Root, Martha L. (1937). «Russia's Cultural Contribution to the Bahá'í Faith». The Bahá’í World. 6. New York: Bahá’í Publishing Committee, σσ. 707–712. https://bahai.works/Bah%C3%A1%E2%80%99%C3%AD_World/Volume_6/Russia%E2%80%99s_Cultural_Contribution_to_the_Bah%C3%A1%E2%80%99%C3%AD_Faith,_by_Martha_L._Root.
  20. ↑ Smith, Peter (2000). «Grinevskaya, Izabella Arkadevna (1864–1944)». A Concise Encyclopedia of the Bahá'í Faith. Oneworld Publications. ISBN 9781780744803. https://books.google.com/books?id=Yhy9DwAAQBAJ.
  21. ↑ «Grinevskaia, Izabella Arkadievna (1864–1944)». A Bit of History. Ανακτήθηκε στις 9 Ιουλίου 2020.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Ισαβέλλα_Γκρινέφσκαγια&oldid=11608832"