Ιάκωβος Ε΄ της Σκωτίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ιάκωβος Ε' της Σκωτίας)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ιάκωβος Ε΄
James V of Scotland2.jpg
Περίοδος 9 Σεπτεμβρίου 1513 – 14 Δεκεμβρίου 1542
Στέψη 21 Σεπτεμβρίου 1513
Προκάτοχος Ιάκωβος Δ΄ της Σκωτίας
Διάδοχος Μαρία Α΄ της Σκωτίας
Γέννηση 10 Απριλίου 1512
Ανάκτορο Λίνλιθγκοου, Βασίλειο της Σκωτίας
Θάνατος 14 Δεκεμβρίου 1542 (30 ετών)
Ανάκτορο Φώκλαντ, Φάιφ, Σκωτία
Τόπος ταφής Αββαείο Χόλιρουντ, Σκωτία
Σύζυγος Μανταλένα των Βαλουά (1537)
Μαρία του Γκιζ (1538-1542)
Επίγονοι Ιάκωβος
Αρθούρος ή Ροβέρτος
Μαρία Α΄ της Σκωτίας
Αδάμ Στιούαρτ
Ιάκωβος Στιούαρτ
Λαίδη Ιωάννα Στιούαρτ
Ιάκωβος Στιούαρτ
Ροβέρτος Στιούαρτ
Ιωάννης Στιούαρτ
Ιάκωβος Στιούαρτ
Ροβέρτος Στιούαρτ
Οίκος Οίκος των Στιούαρτ
Πατέρας Ιάκωβος Δ΄ της Σκωτίας
Μητέρα Μαργαρίτα Τυδώρ
Θρησκεία Καθολική Εκκλησία
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Ο Ιάκωβος Ε΄ (James V of Scotland, 10 Απριλίου 1512 - 14 Δεκεμβρίου 1542) ήταν βασιλιάς της Σκωτίας από τις 9 Σεπτεμβρίου του 1513 μέχρι το θάνατό του.

Ήταν γιος και διάδοχος του Ιακώβου Δ΄ της Σκωτίας και της Μαργαρίτας Τυδώρ, κόρης του Ερρίκος Ζ΄ της Αγγλίας και αδελφής του Ερρίκου Η΄ της Αγγλίας. Ο Ιάκωβος Ε΄ γεννήθηκε στα ανάκτορα του Λινλιθγκόου και ήταν το μοναδικό παιδί των γονέων του που επέζησε, βαπτίστηκε την επόμενη μέρα, δέχτηκε τους τίτλους του δούκα του Ρόθεσει και του Πρίγκιπα Υψηλού Στιούαρτ της Σκωτίας.[1] Διαδέχθηκε τον πατέρα του σε ηλικία 17 μηνών όταν έπεσε στις 9 Σεπτεμβρίου 1513 στην καταστροφική μάχη του Φρόντεν εναντίον των Άγγλων.

Πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιάκωβος Ε΄ στέφθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1513 στο βασιλικό παρεκκλήσι του κάστρου του Στέρλινγκ. Την περίοδο που ήταν ανήλικος την αντιβασιλεία ασκούσαν διάφορα πρόσωπα, στην αρχή η μητέρα του μέχρι τον γάμο της την επόμενη χρονιά και στην συνέχεια ο Τζων Στιούαρτ, 2ος δούκας του Άλμπανι, δεύτερος διάδοχος μετά τον μικρότερο υστερότοκο αδελφό του Αλέξανδρο Στιούαρτ, δούκα του Ρος που πέθανε σε βρεφική ηλικία. Άλλοι αντιβασιλείς ήταν ο Ρόμπερτ Μάξγουελ μέλος της Αντιβασιλείας που πήρε τον τίτλο του αντιβασιλιά του Άρραν του μεγαλύτερου νησιού στο Φέρθ του Κλάιντ. Τον Ιανουάριο του 1157 ο μικρός Ιάκωβος πήγε από το Στέρλινγκ στο κάστρο του Χόλυρουντ στο Εδιμβούργο αλλά όταν ξέσπασε στην πόλη επιδημία πανώλης μετακινήθηκε στο κάστρο του Κραίγκμιλλαρ υπό την φροντίδα του Αντουάν ντ'Άκρ.[2] Ο 10χρονος Ιάκωβος βρισκόταν στο Στέρλινγκ υπό την φροντίδα 10 αντρών ντυμένοι στα κόκκινα και τα κίτρινα, όταν πήγε στο πάρκο κάτω από το κάστρο έξι ιππείς επέβλεπαν την ύπαιθρο σε απόσταση δυο μιλίων από εισβολείς.[3] Οι ποιητές τον συμβούλευαν να έχει βασιλική συμπεριφορά, η εκπαίδευση του έγινε στο Πανεπιστήμιο του Αγίου Ανδρέα υπό την φροντίδα μεγάλων ποιητών όπως ο Σερ Ντέιβιντ Λίντσεϊ (1490 - 1555).[4]

Μετά την ενηλικίωση του το φθινόπωρο του 1524 ο Ιάκωβος απέλυσε όλους τους κηδεμόνες που είχαν διοριστεί από την μητέρα του όταν ήταν ανήλικος, στην θέση τους τοποθέτησε νέους ευγενείς όπως ο τρομπετίστας Χένρυ Ρούντεμαν.[5] Ο Άγγλος διπλωμάτης Τόμας Μάγκνους (1464 - 1550) δίνει εντυπωσιακή εικόνα για την βασιλική αυλή του Χόλυρουντ στην εορτή των Αγίων Πάντων (1524) γράφοντας : "τρομπέτες ήχησαν και ακούστηκαν ευχάριστα". Ο Μάγκνους περιγράφει τον νεαρό βασιλιά να τραγουδά, να παίζει με ένα δόρυ, με τα άλογα του και έδινε την εντύπωση ότι προτιμά τους Αγγλικούς τρόπους από τους Γαλλικούς.[6]

Ενηλικίωση και ανάληψη της εξουσίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Άρστιμπαλντ, 6ος κόμης του Άνγκους και θετός πατέρας του νεαρού βασιλιά πήρε στην συνοδεία του τον Ιάκωβο και τον κράτησε αιχμάλωτο τρία χρόνια (1525) εξασκώντας ο ίδιος την εξουσία. Η πρώτη απόπειρα για την ελευθέρωση του νεαρού βασιλιά έγινε από τον Γουόλτερ Σκτ του Μπράνξχολμ που παγιδεύτηκε από τις βασιλικές δυνάμεις στις 25 Ιουλίου 1526 και συνετρίβη στην μάχη του Μελρόουζ, μια δεύτερη απόπειρα στις 4 Σεπτεμβρίου 1526 στην μάχη του Λινλιθγκόου Μπρίτζ απέτυχε πάλι να ελευθερώσει τον νεαρό βασιλιά. Ο Ιάκωβος και η μητέρα του έφτασαν στις 20 Νοεμβρίου 1526 και έμειναν στις αίθουσες των ανακτόρων του Χόλυρουντ που χρησιμοποιούσε ο δούκας του Άλμπανι, ο Ιάκωβος πήγε στα πάνω δωμάτια.[7] Τον Φεβρουάριο του 1527 ο Ερρίκος Φίτσροϋ, δούκας του Ρίτσμοντ έδωσε στον Ιάκωβο 20 κυνηγόσκυλα και έναν κυνηγό. Ο διπλωμάτης Μάγκνους σημειώνει ότι έστειλαν τα κυνηγόσκυλα να εκπαιδευτούν στο κάστρο του Χάττον για να εξοικειωθούν με το νοικοκυριό του Ιακώβου στην Σκωτία.[8] Ο Ιάκωβος Ε΄ δραπέτευσε οριστικά από την αιχμαλωσία του πατριού του κόμητος του Άνγκους (1528) και ανέλαβε προσωπικά την διακυβέρνηση της Σκωτίας.

Η πρώτη πράξη του Ιακώβου Ε΄ σαν βασιλιά ήταν η καθαίρεση του Άνγκους από την πολιτική, η οικογένεια των Ντάγκλας εξορίστηκε, ο Ιάκωβος πολιόρκησε το κάστρο του Τάνταλον και υπέταξε τους οπλαρχηγούς των δυτικών νησιών. Με συμβουλές της αριστοκρατίας ο Ιάκωβος προσέλαβε μια σειρά από διάσημους δικηγόρους και διπλωμάτες ανάμεσα στους οποίους βρέθηκαν ο Άνταμ Οτέρμπουαρν και ο Τόμας Έρσκιν του Χάλτουν, ο θησαυροφύλακας του Τζον Τένεντ του Λίστοντσιλ στάλθηκε στην Αγγλία αλλά βρήκε ψυχρή υποδοχή.[9]

Θρησκευτική πολιτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιάκωβος Ε΄ ανέβασε σημαντικά τα βασιλικά έσοδα με κέρδη από την δικαιοσύνη, τα τελωνεία και τα φεουδαρχικά του εδάφη ενώ έδωσε και στους νόθους γιους του μεγάλα κέρδη. Ο Ιάκωβος ξόδεψε μεγάλα ποσά στην ανακατασκευή των κάστρων του Στέρλινγκ, του Φώκλαντ, του Λινλιθγκόου και του Χόλυρουντ, τοποθέτησε έναν μεγάλο αριθμό από ταπετσαρίες που κληρονόμησε από τον πατέρα του.[10] Έφυγε για τον πρώτο του γάμο στην Γαλλία, απέπλευσε από το Κέρκγουολ στις Ορκάδες (1540) από εκεί πήγε στο Λιούις και με το πλοίο του Σαλαμάντερ έφτασε στο Λιθ για να πραγματοποιήσει την επιθυμία του. Ο σκοπός του ταξιδιού ήταν να επιβάλει την δικαιοσύνη και να αποκτήσει τον έλεγχο σε όλη την χώρα.[11] Η διεθνής πολιτική σκηνή γνώρισε τότε μεγάλες αναταραχές στην σύγκρουση του Ερρίκου Η΄ με την Καθολική εκκλησία, ο Ιάκωβος Ε΄ αντίθετος με το νέο κίνημα ξεκίνησε σκληρές διώξεις στους Προτεστάντες. Ο πιο διάσημος Πάτρικ Χάμιλτον (1504 - 1528) κάηκε στην εκκλησία του Αγίου Ανδρέα σαν αιρετικός (1528). Την ίδια χρονιά αργότερα ο Άγγλος απεσταλμένος Ραλφ Σάντλερ (1507 - 1587) συμβούλευσε τον Ιάκωβο Ε΄ να κάνει κατάσχεση στην εκκλησιαστική περιουσία για να μπορέσει να ταΐσει τα πρόβατα του. Ο βασιλιάς της Σκωτίας του απάντησε ότι δεν είχε πρόβατα και θα μπορούσε να του καλύψει τα έξοδα ο νονός του βασιλιάς της Γαλλίας, όπως δήλωσε "τα μοναστήρια διατηρούνται πολλά χρόνια με την βοήθεια του θεού και θα μπορώ να έχω από αυτά ότι τους ζητήσω".[12] Ο Σάντλερ γνώριζε ότι ο Ιάκωβος Ε΄ είχε πρόβατα στα κτήματα του.[13]

Ο Ιάκωβος Ε΄ απέκτησε χρήματα από την εκκλησία ύστερα από την άδεια που πήρε από τον πάπα Κλήμη Ζ΄ να φορολογήσει τα έσοδα από τα μοναστήρια.[14] Έστειλε 50 λίρες σε έναν Γερμανό αντίπαλο του Λούθηρου τον Γιοχάν Κοχλέους αφού δέχτηκε τα βιβλία του (1534).[15] Ο Πάπας Παύλος Γ΄ έστειλε στις 19 Ιανουαρίου 1537 στον Ιάκωβο ένα ευλογημένο σπαθί με την ευχή να πολεμήσει τους αιρετικούς στα σύνορα του βασιλείου.[16] Τα δώρα παραδόθηκαν στις 25 Φεβρουαρίου 1537 από τον απεσταλμένο του πάπα ενώ ο Ιάκωβος Ε΄ βρισκόταν στην Κομπιέν της Γαλλίας.[17] Οι συγγραφείς του 16ου αιώνα αναφέρουν ότι ο θησαυροφύλακας του Ιακώβου Τζέιμς Κίρκάλντι προσπάθησε να πείσει τον βασιλιά να σταματήσει τους διωγμούς στους Προτεστάντες και να συναντήσει τον Ερρίκο Η΄ στην Γιορκ.[18] Ο Ερρίκος Η΄ έστειλε τις ταπεστρί του στην Γιορκ αλλά ο Ιάκωβος δεν ήρθε να τον συναντήσει κάτι που θεωρήθηκε από τον καρδινάλιο Ντέιβιντ Μπίάτον (1494 - 1546) φύλακα της βασιλικής σφραγίδας σαν προσέγγιση με τους Καθολικούς της Γαλλίας και αιτία πολέμου.[19] Τον Ιούλιο του 1541 ύστερα από επικοινωνία με Ιρλανδούς οπλαρχηγούς ο Ιάκωβος Ε΄ πήρε τον τίτλο του λόρδου της Ιρλανδίας κάτι που θεωρήθηκε μεγαλύτερη πρόκληση για τον Ερρίκο Η΄, αργότερα δημιουργήθηκε το βασίλειο της Ιρλανδίας.[20]

Γάμος με την Μανταλένα του Βαλουά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Αύγουστο του 1517 μια ρήτρα στην Συνθήκη της Ρουέν έγραφε ότι έπρεπε να διατηρηθεί η Παλαιά Συμμαχία και ότι ο Ιάκωβος θα έπρεπε να παντρευτεί νύφη από την βασιλική οικογένεια της Γαλλίας αλλά όλες οι κόρες του Φραγκίσκου Α΄ της Γαλλίας ήταν παντρεμένες ή άρρωστες.[21] Ο Ιάκωβος Ε΄ αναζήτησε την νύφη εκτός Αγγλίας στην αρχή με την Αικατερίνη των Μεδίκων, δούκισσα του Ουρμπίνο και κατόπιν με την Μαρία της Αυστρίας, βασίλισσα της Ουγγαρίας αδελφή του Καρόλου Κουίντου. Τα σχέδια στην συνέχεια άλλαξαν, τον Φεβρουάριο του 1533 δυο Γάλλοι απεσταλμένοι που βρέθηκαν στην Σκωτία είπαν στον απεσταλμένο της Βενετίας στο Λονδίνο ότι ο Ιάκωβος σκέφτεται να παντρευτεί την Χριστίνα της Δανίας.[22] Η Μαργαρίτα της Ναβάρρας αδελφή του Φραγκίσκου Α΄ συνέστησε την κουνιάδα της Ισαβέλλα που είχαν την ίδια ηλικία.

Ο Φραγκίσκος Α΄ τόνισε ότι η κόρη του Μανταλένα των Βαλουά είχε πολύ άσχημη υγεία, στις 6 Μαρτίου 1536 ο Ιάκωβος Ε΄ προχώρησε σε συμφωνία να παντρευτεί την Μαρία των Βουρβόνων την κόρη του Καρόλου των Βουρβόνων, δούκα του Βαντόμ που ήταν Γαλλίδα πριγκίπισσα και πολύ πλούσια. Ο Ιάκωβος Ε΄ σκέφτηκε να επισκεφτεί την Γαλλία, απέπλευσε στις 1 Σεπτεμβρίου 1536 από το Κιρκάλντυ με τον κόμη του Άρτζιλ, τον κόμη του Ροθ, τον λόρδο Φλέμινγκ, τον Ντέιβιντ Μπίάτον ηγούμενο του Πίτενγουιμ και 500 άλλους με το πλοίο του "Μαρία Ουίλομπι".[23] Επισκέφτηκε πρώτα την Μαρία στην κατοικία της στο Σεν-Κεντέν και κατόπιν τον βασιλιά Φραγκίσκο Α΄.[24] Τον Οκτώβριο του 1536 στην διάρκεια της επίσκεψης του έβγαινε για κυνήγι στο Λος με τον ίδιο τον Φραγκίσκο, τον γιο του δελφίνο Ερρίκο, τον Ερρίκο Β΄ της Ναβάρρας και τον Ιππόλυτο Β΄ των Έστε.[25] Ο Ιάκωβος Ε΄ ανανέωσε την Παλαιά Συμμαχία και την Συνθήκη της Ρουέν (1517) με τον γάμο του με την Μανταλένα των Βαλουά, την κόρη του Φραγκίσκου Α΄ στις 1 Ιανουαρίου 1537 στην Παναγία των Παρισίων. Ο γάμος ήταν μεγαλοπρεπές γεγονός, ο Φραγκίσκος κάλεσε 6 ζωγράφους να κάνουν διακοσμήσεις ενώ υπήρχαν μερικές μέρες με τζόκινγκ στον Πύργο του Λούβρου.[26] Ο Ιάκωβος Ε΄ με την είσοδο του στο Παρίσι φορούσε μεγαλοπρεπή ενδύματα , ένα βελούδινο παλτό επενδεδυμένο σε χρυσά κομμάτια με κόκκινες πτυχές.[27] Τα κόκκινα ενδύματα του Ιακώβου την περίοδο των εορτών έκαναν έντονη εντύπωση στους Γάλλους ευγενείς επειδή μόνο αυτοί είχαν συνηθίσει να φοράνε αυτό το χρώμα, όπως αναφέρουν οι ίδιοι δεν μπορούσε να μιλήσει καθόλου Γαλλικά.[28]

Θάνατος της Μανταλένας και δεύτερος γάμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιάκωβος και η Μανταλένα έφυγαν στις 19 Μαΐου 1537 για την Σκωτία, έφτασαν στο Λιθ με την συνοδεία 10 μεγάλων Γαλλικών πλοίων.[29] Όταν το βασιλικό ζεύγος έφτασε βόρεια τους πλησίασαν Άγγλοι από το Μπρίντλινγκτον και το Σκάρμπορω, όταν ο στόλος έφτασε στις 15 Μαΐου έξω από το Μπάμπουργκ τρία Αγγλικά πλοία τους εφοδίασαν με ψάρια και ο βασιλικός χασάπης πήγε στην Νορθουμβρία να αγοράσει κρέας.[30] Οι Άγγλοι συνοριοφύλακες έβλεπαν με μεγάλη καχυποψία αυτές τις κινήσεις.[31] Η Μανταλένα που δεν είχε καλή υγεία πέθανε λίγο μετά την άφιξη της στην Σκωτία τον Ιούλιο του 1537. Οι κατάσκοποι είπαν στον Τόμας Κλίφφορντ, λόρδο του Μπέργουικ ότι ο βασιλιάς απαγόρευσε "κάθε μορφή διασκέδασης" αλλά ο ίδιος επέβλεπε τα πυροβόλα του με μυστική επίσκεψη δυο φορές την εβδομάδα στο κάστρο του Ντάνμπαρ με έξι συνοδούς.[32] Ο Ιάκωβος Ε΄ προχώρησε σε δεύτερο γάμο με την Μαρία του Γκιζ, κόρη του Κλαύδιου του Γκιζ και χήρα του Λουδοβίκου Β΄ του Λονγκβίλ με προξενιό στις 12 Ιουνίου 1538. Η Μαρία είχε ήδη δυο γιους από τον πρώτο της γάμο, με τον γάμο της με τον Ροβέρτο έκανε δυο γιους που πέθαναν μαζί σε βρεφική ηλικία τον Απρίλιο του 1541 μόλις 7 μέρες μετά την βάπτιση του βρέφους Ροβέρτου. Το μοναδικό παιδί τους που επέζησε η Μαρία γεννήθηκε στα ανάκτορα του Λινλιθγκόου (1542)

Καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προτομή του Ιακώβου Ε΄ στο μνημείο της Σκωτίας

Σύμφωνα με θρύλο ο Ιάκωβος Ε΄ πήρε τον τίτλο του "βασιλιά των Κοινών" επειδή έκανε πολλά ταξίδια στην χώρα σαν απλός άνθρωπος για να ελέγξει την κατάσταση, πολλές φορές παρουσιαζόταν σαν "αγρότης", ήταν επίσης πολύ καλός χειριστής του λαούτου.[33][34] Ο Σερ Τόμας Γουντ σημειώνει (1562) ότι ο Ιάκωβος είχε "πολύ καλό αυτί και μπορούσε να τραγουδήσει κάτι που δεν είχε ακούσει ποτέ του" αλλά η φωνή του ήταν "σκληροτράχηλη". Ο Ιάκωβος είχε στην αυλή του μια ομάδα Ιταλών μουσικών που ήταν γνωστοί με το όνομα "Ντράμοντ", οι μουσικοί αυτοί ενώθηκαν τον χειμώνα του 1529 σε μια μουσική και διπλωματική αποστολή από τον δούκα του Μιλάνου πιθανότατα έναν λουτενίστα.[35] Ο ιστορικός Άντριου Τόμας κάνει σαφή διάκριση ανάμεσα στην βαριά μουσική που χρησιμοποιούσαν στις μεγάλες τελετές και τις κηδείες και στην ελαφρά μουσική για ιδιωτική χρήση, η ελαφρά μουσική παίχτηκε με μια συνοδεία από βιολιστές από 4 Γάλλους με τον Ζακ Κολουμπέλ.[36] Την μουσική για τον Ιάκωβο Ε΄ είναι πιθανό να την έγραφε ο Ντέιβιντ Πίμπλης και ο μεγάλος Σκωτσέζος συνθέτης Ρομπέρ Κάρβερ (1485 - 1570) να βρισκόταν σε βασιλική υπηρεσία αν και δεν υπάρχουν αποδείξεις.[37]

Ο Ιάκωβος Ε΄ ήταν προστάτης των ποιητών και των συγγραφέων, υποστήριξε τον Ουίλιαμ Στιούαρτ και τον Τζον Μπελλέντέν, τον γιο της νοσοκόμας του που μετέφρασαν την "Λατινική Ιστορία της Σκωτίας" (1527) του Χέκτορ Μπόες (1465 - 1536).[38] Ο Σερ Ντέιβιντ Λίντσεϊ, κύριος της Λυών, αυλικός και διπλωμάτης ήταν άλλος ένας προλογικός ποιητής, παρήγαγε ένα ιντερλούδιο στα ανάκτορα του Λινλιθγκόου που είναι πιθανότατα τμήμα του έργου "Οι τρεις κομητείες" (1540). Ο Ιάκωβος Ε΄ είχε επίσης αποσπάσει την προσοχή μεγάλων διεθνών συγγραφέων, ο Πιερ ντε Ρονσάρ συγγραφέας της Μανταλένας των Βαλουά γράφει για τον ίδιο έναν ύμνο :

"Η βασιλική του εμφάνιση και η έντονη επιδίωξη της αρετής, της τιμής και του έρωτα φαίνονται στην γλυκύτητα του προσώπου του, μοιάζει σαν παιδί του Ερμή και της Αφροδίτης".[39][40]

Ο Ιάκωβος Ε΄ ήταν και ο ίδιος ποιητής, τα σημαντικότερα έργα του ήταν "Ο φλύαρος" και '"Ο τρελός ζητιάνος".[41] Όταν παντρεύτηκε την Μαρία του Γκιζ ο Τζιοβάννι Φερρέριο ένας Ιταλός συγγραφέας που βρέθηκε στο αβαείο του Κίνλοζ αφιέρωσε στο βασιλικό ζεύγος μια νέα έκδοση της εργασίας του στην οποία τονίζει τον ρόλο που έπαιζαν οι κόμητες στην ματαιοδοξία των αστρολόγων.[42] Ο Ιάκωβος Ε΄ κάλεσε όπως ο Ερρίκος Η΄ πολλούς καλλιτέχνες και τεχνίτες στην αυλή του για να ενισχύσει την Αναγεννησιακή της μορφή, ένας από αυτούς ήταν ο Ρόμπερτ Λίντσεϊ του Πίτσκοττι.[43] Έφερε στην αυλή του πολλούς τεχνίτες από μεγάλες Ευρωπαϊκές χώρες ανάμεσα τους οπλίτες, ράφτες, φαρμακοποιούς, γλύπτες και πολλούς άλλους τεχνίτες.[44]

Μια νέα μορφή τεχνολογικής εξέλιξης ήταν ένας ειδικός μύλος στα ανάκτορα του Χόλυρουντ για να σιδερώνει πανοπλίες, ο μύλος είχε έναν δίσκο 32 ποδιών και η τροφοδοσία του γινόταν από άλογα, η πεθερά του Αντουανέτα των Βουρβόνων του έστειλε μια πανοπλία. Ο εξοπλισμός είχε χαλύβδινους δίσκους για τις εκτοξευόμενες σέλες του, τον Φεβρουάριο του 1540 παρήγγειλε και έναν θώρακα πανοπλίας, την ίδια χρονιά που έγινε η στέψη της συζύγου του επινόησε τα πυροτεχνήματα με τους οπλουργούς του.[45][46] Όταν ο Ιάκωβος πήρε μέτρα να απαγορεύσει τα συκοφαντικά έργα απέναντι στον Ερρίκο Η΄ ο Άγγλος βασιλιάς για να τον ευχαριστήσει του έστειλε με τον Εράλδο του Λάνκαστερ δώρο ένα λιοντάρι για τον ζωολογικό του κήπο.[47] Τον επόμενο μήνα ο στρατός του συνετρίβη στην μάχη του Σόλγουει και ο Ιάκωβος πέθανε αμέσως μετά στις 6 Δεκεμβρίου, σύμφωνα με μερικές πηγές πέθανε από νευρικό κλονισμό όταν άκουσε τα νέα ενώ με άλλες πέθανε από την γρίπη.

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Νόμισμα του Ιακώβου Ε΄ της Σκωτίας

Ο θάνατος της μητέρας του (1541) ανέτρεψε τις καλές σχέσεις που είχε ο Ιάκωβος Ε΄ με τους Άγγλους, αρχικά οι Σκωτσέζοι νίκησαν τον Αύγουστο του 1542 στην μάχη του Χάντον Ριγκ. Ο αυτοκρατορικός απεσταλμένος στο Λονδίνο Ευστάθιος Τσαπουί έγραψε στις 2 Οκτωβρίου ότι οι Σκωτσέζοι απέκλεισαν οποιαδήποτε ειρηνική διαπραγμάτευση μέχρι την εποχή που η βασίλισσα γεννήσει το παιδί της, ο Ερρίκος Η΄ εξοργισμένος αποφάσισε να εκστρατεύσει εναντίον της Σκωτίας.[48] Ο Ιάκωβος Ε΄ συγκέντρωσε στις 31 Οκτωβρίου 1542 τον στρατό του στο Λόντερ για να επιτεθεί στην Αγγλία αλλά οι ευγενείς του ήταν απρόθυμοι να πολεμήσουν.[49] Επέστρεψε στο Εδιμβούργο και έγραψε ένα γράμμα στην σύζυγο του που της τόνιζε ότι ήταν τρεις μέρες άρρωστος.[50] Ο Τζον Νοξ περιγράφει με λεπτομέρεια τις τελευταίες κινήσεις του βασιλιά στο Φάιφ.[51]

Ανεξάρτητα από την αιτία θανάτου του ο Ιάκωβος Ε΄ πέθανε στα ανάκτορα του Φώκλαντ την εποχή που γεννιόταν το μοναδικό του παιδί. Ο Σερ Τζορτζ Ντάγκλας του Πίττεντρεχ έφερε τα νέα για τον θάνατο του βασιλιά στο Μπέργουικ, ο βασιλιάς πέθανε τα μεσάνυχτα της Πέμπτης 15 Δεκεμβρίου, λίγο πριν τον θάνατο του ψιθύρισε μερικά ακαταλαβίστικα λόγια. Ο Τζορτζ Ντάγκλας σημειώνει ότι η απώλεια που τον συνέθλιψε περισσότερο ψυχολογικά ήταν ο θάνατος του Όλιβερ Σινκλέρ του Σόλγουει.[52] Ένας άλλος Άγγλος χρονικογράφος αντίστοιχα αναφέρει ότι η απώλεια που στοίχισε περισσότερο στον βασιλιά ήταν του Εράλδου του Σόμερσετ Τόμας Τράχερν στο Ντάνμπαρ.[53] Ο Ιάκωβος Ε΄ της Σκωτίας τάφηκε στο αβαείο του Χόλυρουντ στο Εδιμβούργο. Τα τελευταία λόγια που είπε λίγο πριν πεθάνει ήταν "ξεκίνησε με μια γυναίκα και τελειώνει με μια γυναίκα".[54] Η αναφορά είχε στόχο την δυναστεία των Στιούαρτ που ξεκίνησε με την Μάρτζορι Μπρους κόρη του θρυλικού Ροβέρτου Μπρους και τελείωσε με την κόρη του. Τον Ιάκωβο Ε΄ διαδέχθηκε η μικρή του κόρη Μαρία, ο ίδιος τάφηκε στο αβαείο του Χόλυρουντ μαζί με την πρώτη του σύζυγο Μανταλένα και τους δυο γιους του τον Ιανουάριο του 1543. Ο Δαυίδ Λίντσεϊ επέβλεψε την κατασκευή του τάφου του, ο Άντριου Μάνσιουν τον διακόσμησε με ένα λιοντάρι και με μια Λατινική επιγραφή συνολικού μήκους 18 ποδιών. Ο τάφος σύμφωνα με τον συγγραφέα Γουίλιαμ Ντράμοντ (1585 - 1649) καταστράφηκε από τους Άγγλους (1544) την εποχή που έκαψαν το Εδιμβούργο (1544).[55]

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιάκωβος Ε΄ της Σκωτίας και η δεύτερη σύζυγος του Μαρία του Γκιζ - έργο ανώνυμου καλλιτέχνη (1542)

Με την πρώτη σύζυγο του Μανταλένα των Βαλουά δεν απέκτησε παιδιά.

Με την δεύτερη σύζυγο του Μαρία του Γκιζ απέκτησε :

  • Ιάκωβος, δούκας του Ρόθεσει (22 Μαίου 1540 - 21 Απριλίου 1541)
  • Αρθούρος, δούκας του Ρόθεσει (12 Απριλίου 1541 - 20 Απριλίου 1541)
  • Μαρία Α΄ της Σκωτίας

Ο Ιάκωβος Ε΄ είχε επιπλέον πολλά νόθα παιδιά τα τρία από τα οποία γεννήθηκαν πριν γίνει 20 ετών.[56] Πολλά από τα νόθα παιδιά του ακολούθησαν εκκλησιαστική σταδιοδρομία, ο Πάπας Κλήμης Ζ΄ έδωσε στις 30 Αυγούστου 1534 άδεια σε τέσσερις γιους του Ιακώβου να γίνουν ιερείς όταν ενηλικιωθούν. Το έγγραφο σημειώνει ότι ο μεγαλύτερος Ιάκωβος ήταν 5 ετών, ο νεώτερος Ιάκωβος και ο Ιωάννης ήταν 3 ετών και ο Ροβέρτος ενός, τα νόθα παιδιά του Ιακώβου Ε΄ ήταν : [57]

  • Αδάμ Στιούαρτ (πέθανε στις 20 Ιουνίου 1575), γιος της Λαίδης Ελισάβετ Στιούαρτ της κόρης του Τζων Στιούαρτ, 3ου κόμη του Λέννοξ, ηγούμενος στο Τσάρτερχαουζ του Περθ.[58]
  • Ιάκωβος Στιούαρ, γιος της Χριστίνας Μπέρκλει
  • Λαίδη Ιωάννα Στιούαρτ (πέθανε στις 7 Ιανουαρίου 1588), κόρη της Ελισάβετ Μπετύν, παντρεύτηκε τον Άρτσιμπαλντ Ντάγκλας, 5ο κόμη του Άρτζιλ (1533) και χώρισαν το 1573.
  • Ιάκωβος Στιούαρτ (1529 - 1557) γιος της Ελισάβετ Σάαου, ηγούμενος του Κέλσο και του Μέλροουζ.
  • Ροβέρτος Στιούαρτ, 1ος κόμης των Ορκάδων (γεν. το 1533) γιος της Ευφημίας Έλφινστοουν, ηγούμενος στο αβαείο του Χόλυρουντ
  • Ιωάννης Στιούαρτ, λόρδος του Ντάρνλει και ηγούμενος του Κόλντινγκχαμ (1531 - 1563), γιος της Ελισάβετ Καρμιτσέλ.[59] Παντρεύτηκε την Ιωάννα Χέπμπορν, αδελφή και διάδοχο του Ιακώβου Χέπμπορν, 4ου κόμη του Μπόθγουελ και ο γιος τους Δαυίδ Στιούαρτ έγινε κόμης του Μπόθγουελ.
  • Ιάκωβος Στιούαρτ, 1ος κόμης του Μόρεϊ, γιος της Μάργκαρετ Έρσκιν της πιο ευνοούμενης ερωμένης του Ιακώβου Ε΄, ηγούμενος του Αγίου Ανδρέα, σύμβουλος της ετεροθαλής αδελφής του Μαρίας και αντιβασιλιάς του ανιψιού του Ιακώβου Α΄ της Αγγλίας
  • Ροβέρτος Στιούαρτ, ηγούμενος του Γουίτορν.[60]

Μυθιστορήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιάκωβος Ε΄ της Σκωτίας εμφανίζεται στις παρακάτω ιστορίες και ποιήματα :[61]

  • "Η Κυρά της Λίμνης" (1810) του Γουόλτερ Σκοτ. Ένα διάσημο ρομαντικό ποίημα που κοινοποιήθηκε στο Τρόσακς , έκανε μεγάλη αίσθηση τον 19ο αιώνα και εμπνεύστηκε από την Μεσαιωνική Χάιλαντς.
  • "Τζόννι Άρμστρονγκ", μια ιστορία που σχετίζεται με τον Σκωτσέζο ήρωα Τζόννι Άρμστρονγκ που συνελήφθη και κρεμάστηκε από τον Ιάκωβο Ε΄ (1530)
  • "Η Κυρά της Λίμνης" (1819) του Τζοακίνο Ροσσίνι, μια όπερα που βασίστηκε στο αντίστοιχο Σκωτσέζικο ποίημα.
  • "Οι Βραχίονες του Μυριόφυλλου" (1881) του Τσάρλς Γκίμπον (1843 - 1890). Το μυθιστόρημα καλύπτει τα γεγονότα στην Σκωτία μετά την μάχη του Φλόντεν (1514), ο Ιάκωβος Ε΄, η Μαργαρίτα Τυδώρ και ο Άρτσιμπαλντ Ντάγκλας ήταν οι κύριοι χαρακτήρες.[62]
  • "Ένας πρίγκιπας των καλών φίλων" (1902) του Ρομπέρ Μπάρρ (1849 - 1912), ο Ιάκωβος σαν πρίγκιπας ήταν ο κύριος χαρακτήρας.[63]
  • "Η μάχη στο Σάμμερνταλ" του Τζον Γκανν (γεν. 1925). Το μυθιστόρημα καλύπτει τα γεγονότα στις Ορκάδες, την Νορμανδία και το Εδιμβούργο τον 16ο αιώνα, ο Ιάκωβος Ε΄ εμφανίζεται πολλές φορές σε όλα τα κεφάλαια.[64]
  • "Η ώρα πριν την Αυγή", του Τζων Κνίπ (1921). Το μυθιστόρημα περιγράφει τα γεγονότα λίγο πριν και μετά την άνοδο στον θρόνο του Ιακώβου Ε΄, οι κύριοι χαρακτήρες είναι ο ίδιος, η Μαρία του Γκιζ και ο Ντέιβιντ Μπίτον.[65]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Mackay, Æneas (1892). "James V of Scots". In Lee, Sidney. Dictionary of National Biography. 29. London: Smith, Elder & Co. pp. 153–161.
  2. Accounts of the Lord High Treasurer of Scotland, vol. 5, 130, extra locks bought.
  3. Historic Manuscripts Commission, Earl of Mar & Kellie at Alloa House, (1904), 11–2, Ordinance for keeping James V, 3 August 1522.
  4. Kemp, David. "The Pleasures and Treasures of Britain: A Discerning Traveller's Companion". Dundurn 1992. Retrieved 23 August 2015. Sir David Lyndsay..was at the University (of St Andrews) and was....involved in the education of James V...many of his poems contain advice for the young king..."
  5. A. Thomas, Princelie Majestie, (Edinburgh 2005), pp. 32–33: Register of the Privy Seal of Scotland, vol. 1, (Edinburgh 1908), pp. 492–4, nos. 3267–3282
  6. https://books.google.gr/books?id=hs0_AAAAcAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
  7. State Papers Henry VIII, vol. 4 part 4 (1836), 460, Christopher Dacre to Lord Dacre.
  8. State Papers Henry VIII, vol. 4 part 4 (1836), 464–5, Magnus to Wolsey 14 February 1527: Letters & Papers Henry VIII, vol. 4 (1875), no. 2885
  9. Thomas, Andrea, Princelie Majestie, John Donald (2005), 12–15, 36: Murray, Atholl, 'Pursemaster's Accounts', Miscellany of the Scottish History Society, vol. 10, (1965), 13–51.
  10. Dunbar, John G., Scottish Royal Palaces, Tuckwell (1999).
  11. Historic Manuscripts Commission, Earl of Mar & Kellie at Alloa House, (1904), 15, Will 12 June 1540: Cameron, Jamie, James V, Tuckwell (1998), 245–248.
  12. Clifford, Arthur ed., Sadler State Papers, vol. 1 (1809), 30.
  13. Amongst references to the royal sheep, after James's death 600 were given to James Douglass of Drumlanrig), HMC 15th report and appendix, part viii, Duke of Buccleuch, (1897), 17, 6 January 1543.
  14. Cameron, Jamie, James V, Tuckwell (1998), 260.
  15. Accounts of the Lord High Treasurer of Scotland, vol.6 (1905), p.236.
  16. Hay, Denys, ed., Letters of James V, HMSO (1954), 328:Reid, John J., 'The Scottish Regalia', PSAS, 9 December (1889), 28: this sword is lost.
  17. Accounts of the Lord High Treasurer of Scotland, vol. 7 (1907), 18.
  18. Steuart, A. Francis, ed., Memoirs of Sir James Melville of Halhill, Routledge (1929), 14–17.
  19. Campbell, Thomas P., Henry VIII and the Art of Majesty, Tapestries at the Tudor Court, Yale (2007)
  20. Thomas D'Arcy McGee (1862), A Popular History of Ireland: from the Earliest Period to the Emancipation of the Catholics, Book VII, Chapter III.
  21. Hay, Denys, Letters of James V, HMSO (1954), 51–52.
  22. Calendar of State Papers Venice, vol. 4 (1871), no.861.
  23. State Papers Henry VIII, vol.5 part 4 cont. (1836), pp.59–60.
  24. Cameron, Jamie, James V, Tuckwell (1998), 131.
  25. Hollingsworth, Mary, The Cardinal's Hat, Profile Books, (2004), 117.
  26. Leproux, Guy-Michel, La peinture à Paris sous le règne de François Ier, Sorbonne (2001)
  27. Robertson, Joseph, Inventaires de la Royne d'Ecosse, Bannatyne Club, (1863), xii–xiii, note citing Thomson, Collection of Royal Inventories, (1815), 80–1.
  28. Teulet, Piéces et documents inédits relatifs a l'histoire d'Ècosse, Bannatyne Club (1852), 122–5.
  29. State Papers Henry VIII, vol. 5 part 4 cont., (1836), 79, Clifford to Henry VIII.
  30. Accounts of the Lord High Treasurer, vol. 7 (1907), 24.
  31. Letters & Papers Henry VIII, vol. 12 part 1 (1890), nos. 1237–8, 1256, 1286, 1307.
  32. State Papers Henry VIII, vol.5 part IV cont., (1836) pp.94–95, Clifford to Henry VIII, 26 July 1537.
  33. Black, Picturesque Tourist of Scotland, pp. 180–1.
  34. "The Court of Mary, Queen of Scots". BBC Radio 3. 28 February 2010.
  35. Hay, Denys, ed., Letters of James V, HMSO (1954), 163, 169, 170: Shire, Helena M., in Stewart Style, Tuckwell (1996), 129–133.
  36. Thomas, Andrea, Princelie Majestie, John Donald (2005), 92–4, 98: H. M. Shire, Song Dance and Poetry, (Cambridge 1969)
  37. Thomas, Andrea, Princelie Majestie, John Donald (1998), 105–7.
  38. Van Heijnsbergen, Theo, 'Literature in Queen Mary's Edinburgh: the Bannatyne Manuscript', in The Renaissance in Scotland, Brill (1994), p.191-6, (Bellenden family; John's mother was Mariota Douglas, the king's nurse)
  39. Bingham, Caroline, James V, Collins (1971), 12, Ronsard's verse quoted from William Drummond of Hawthornden, History of the 5 Jameses (1655), 348–9
  40. Drummond of Hawthorden, William, Works, Edinburgh (1711), 115.
  41. George, Eyre-Todd (1892). Scottish Poetry of the Sixteenth Century. Glasgow: W. Hodge and Co. pp. 139...182.
  42. Ferrerio, Giovanni, De vera cometae significatione contra astrologorum omnium vanitatem. Libellus, nuper natus et aeditus, Paris , Vascovan, (1538).
  43. Thomas, Andrea, Princelie Majestie, the court of James V, John Donald, (2005), 226–243.
  44. Lindsay of Pitscottie, Robert, The History of Scotland, Edinburgh, (1778), 238: abbreviated in Lindsay of Pitscottie, vol. 2, (1814), 359.
  45. Accounts of the Masters of Work, vol. 1, HMSO (1957), 101–102, 242 290: Thomas Andrea, Princelie Majestie, John Donald (2005), 173.
  46. Accounts of the Lord High Treasurer of Scotland, vol. 7 (1907), 95, 287 (taslet), 357 fireworks: Balcarres Papers, vol. 1, SHS (1923), 18, 20.
  47. Letters & Papers Henry VIII, vol. 14 part 1, (1894), xix, no. 406: vol. 14 part 2, (1895), no. 781.
  48. Calendar State Papers Spanish, 1542–1543, vol.6 part 2, London (1895), p.144, no.66.
  49. State Papers Henry VIII, vol.5 part 4 part 2, (1836), 213: Laing, David, ed., The Works of John Knox, vol. 1, (1846) pp.389–391
  50. Strickland, Agnes, Lives of the queens of Scotland and English princesses, vol. 1, Blackwood (1850), 402 part translated only; now preserved as National Archives of Scotland SP13/27.
  51. Knox, John, "from History of the Reformation, book 2,". Archived from the original
  52. Bain, JS., ed., The Hamilton Papers, vol. 1, Edinburgh, (1890) 336–339.
  53. Grafton's Chronicle, vol. ii, London (1809), 488.
  54. Collection of Epitaphs and Monumental Inscriptions: Chiefly in Scotland
  55. Tudors (The History of England Volume 2) by Peter Ackroyd. Pan Books
  56. Weir, Alison (1996) Britain's Royal Families: The Complete Genealogy. London: Random House. ISBN 0-7126-7448-9, page 242
  57. Williams, Janet Hadley ed., Sir David Lyndsay, Selected Poems, Glasgow (2000), 98–100, 257–9.
  58. https://en.wikisource.org/wiki/James_V_of_Scotland_(DNB00)
  59. Clouston, J Storer (1919). "Some further early Orkney armorials" (PDF). PSAS. UK: AHDS. p. 186.
  60. Register of the Privy Seal, vol. 8 (1982), 485, no. 2742.
  61. Nield (1968), p. 70
  62. Nield (1968), p. 67
  63. Nield (1968), p. 70
  64. Nield (1968), p. 70
  65. Nield (1968), p. 70

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Nield, Jonathan (1968), A Guide to the Best Historical Novels and Tales
  • Wood, James, ed. (1907). "James V". The Nuttall Encyclopædia. London and New York: Frederick Warne.
  • Bingham, Caroline (1971), James V King of Scots, London: Collins.
  • Cameron, Jamie (1998), Macdougall, Norman, ed., James V: The Personal Rule, 1528–1542, The Stewart Dynasty in Scotland, East Linton: Tuckwell Press.
  • Dawson, Jane (2007), Scotland Reformed 1488–1587, The New Edinburgh History of Scotland, 6, Edinburgh: Edinburgh University Press.
  • Donaldson, Gordon (1965), Scotland: James V to James VII, The Edinburgh History of Scotland, III, Edinburgh: Oliver & Boyd.
  • Dunbar, John (1999). Scottish Royal Palaces. Tuckwell Press.
  • Ellis, Henry, 'A Household book of James V', in Archaeologia, vol. 22, (1829), 1–12
  • Thomas, Andrea (2005), Princelie Majestie: The Court of James V of Scotland, Edinburgh: John Donald.
  • Williams, Janet Hadley (1996), Stewart Style 1513–1542, Edinburgh: Tuckwell Press.
  • Williams, Janet Hadley (2000), Sir David Lyndsay, Selected Poems, Glasgow: ASLS.
  • Wormald, Jenny (1981), Court, Kirk, and Community: Scotland 1470–1625, The New History of Scotland, 4, Edinburgh: Edinburgh University Press.


Ιάκωβος Ε΄ της Σκωτίας
Γέννηση: 10 Απριλίου 1512 Θάνατος: 14 Δεκεμβρίου 1542
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Ιάκωβος Δ΄ της Σκωτίας
Βασιλιάς της Σκωτίας
Royal Coat of Arms of the Kingdom of Scotland.svg

1513 - 1542
Διάδοχος
Μαρία Α΄ της Σκωτίας
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα James V of Scotland της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).