Θεώρημα των Τόμας

Το Θεώρημα του Τόμας (αγγλικά: Thomas theorem‎‎) είναι ένα από τα θεμελιώδη αξιώματα της κοινωνιολογίας, που διατυπώθηκε το 1928 από τους κοινωνιολόγους Γ.Ι. Τόμας και Ντόροθι Σουέιν Τόμας. Συνοψίζεται στη φράση: ^[1]^[2]

Εάν οι άνθρωποι ορίζουν τις καταστάσεις ως πραγματικές, τότε είναι πραγματικές στις συνέπειές τους.^[3]^[4]

Αυτό σημαίνει ότι η συμπεριφορά μας δεν καθορίζεται από την αντικειμενική αλήθεια μιας κατάστασης, αλλά από το πώς την αντιλαμβανόμαστε υποκειμενικά. Ακόμα κι αν η ερμηνεία μας είναι λανθασμένη ή βασίζεται σε ψευδείς πληροφορίες, οι ενέργειες που κάνουμε με βάση αυτήν την ερμηνεία έχουν απόλυτα πραγματικές επιπτώσεις στον κόσμο.^[4]^[5]

Παραδείγματα Εφαρμογής:

Χρηματιστηριακό κραχ: Εάν οι επενδυτές πιστέψουν (έστω και χωρίς πραγματικούς λόγους) ότι μια τράπεζα θα πτωχεύσει, θα τρέξουν να αποσύρουν τα χρήματά τους. Η υποκειμενική τους πεποίθηση τελικά θα οδηγήσει την τράπεζα σε πραγματική χρεοκοπία.
Κοινωνικά στερεότυπα: Αν οι άνθρωποι θεωρούν ότι μια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα είναι κατώτερη ή επικίνδυνη, οι διακρίσεις που θα προκύψουν από αυτή την αντίληψη θα εμποδίσουν την εν λόγω ομάδα να μορφωθεί ή να εργαστεί, επαληθεύοντας τελικά το αρχικό (άδικο) στερεότυπο.
Ανθρώπινες σχέσεις: Αν κάποιος υποψιάζεται αβάσιμα ότι ο σύντροφός του τον απατά, η καχυποψία και η ελεγκτική συμπεριφορά που θα αναπτύξει είναι πολύ πιθανό να οδηγήσουν τελικά σε ρήξη και χωρισμό τη σχέση.

Το θεώρημα αυτό αποτελεί τη βάση για τη θεωρία της αυτοεκπληρούμενης προφητείας και εξηγεί γιατί οι υποκειμενικές μας πεποιθήσεις έχουν τεράστια κοινωνική και πρακτική δύναμη.^[5]

Παραπομπές

↑ Bornmann, Lutz; Marx, Werner (February 24, 2020). «Thomas theorem in research evaluation». Scientometrics (Springer Science and Business Media LLC) 123 (1): 553–555. doi:10.1007/s11192-020-03389-6. ISSN 0138-9130.
↑ Merton, Robert K. (December 1995). «The Thomas Theorem and The Matthew Effect». Social Forces (74 (2)): 379-424. https://garfield.library.upenn.edu/merton/thomastheorem.pdf. Ανακτήθηκε στις 2026-05-25.
↑ The child in America: Behavior problems and programs. W.I. Thomas and D.S. Thomas. New York: Knopf, 1928: 571–572
1 2 Bornmann, Lutz; Marx, Werner (2020). «Thomas theorem in research evaluation». Scientometrics 123 (1): 553–555. doi:10.1007/s11192-020-03389-6. ISSN 0138-9130. http://link.springer.com/10.1007/s11192-020-03389-6. Ανακτήθηκε στις May 25, 2026.
1 2 «Social Sciences and Humanities». EBSCO. 24 Οκτωβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2026.

[Bornmann-1] Bornmann, Lutz; Marx, Werner (February 24, 2020). «Thomas theorem in research evaluation». Scientometrics (Springer Science and Business Media LLC) 123 (1): 553–555. doi:10.1007/s11192-020-03389-6. ISSN 0138-9130.

[2] Merton, Robert K. (December 1995). «The Thomas Theorem and The Matthew Effect». Social Forces (74 (2)): 379-424. https://garfield.library.upenn.edu/merton/thomastheorem.pdf. Ανακτήθηκε στις 2026-05-25.

[3] The child in America: Behavior problems and programs. W.I. Thomas and D.S. Thomas. New York: Knopf, 1928: 571–572

[Bornmann2-4] 1 2 Bornmann, Lutz; Marx, Werner (2020). «Thomas theorem in research evaluation». Scientometrics 123 (1): 553–555. doi:10.1007/s11192-020-03389-6. ISSN 0138-9130. http://link.springer.com/10.1007/s11192-020-03389-6. Ανακτήθηκε στις May 25, 2026.

[ebsco-5] 1 2 «Social Sciences and Humanities». EBSCO. 24 Οκτωβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]