Θεόδωρος Μακρίδης (αρχαιολόγος)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Θεόδωρος Μακρίδης
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση Θεόδωρος Κ. Μακρίδης
1872
Κωνσταντινούπολη, Οθωμανική Αυτοκρατορία
Θάνατος 1940
Κωνσταντινούπολη, Τουρκία
Υπηκοότητα Τουρκία
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσες Νέα ελληνική γλώσσα

Ο Θεόδωρος Μακρίδης (Κωνσταντινούπολη,18721940, Κωνσταντινούπολη), ήταν Έλληνας, Οθωμανός, αρχαιολόγος, που έδρασε κυρίως στα όρια της τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, υπήρξε υποδιευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου Κωνσταντινούπολης και από το 1931 διετέλεσε διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη.[1]

Βίος - σπουδές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Θεόδωρος Μακρίδης (που αναφερόταν και ως Θεόδωρος Μακρίδης Μπέης, Theodore Makridi Bey), γεννήθηκε το 1872, μεγάλωσε και σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, που τότε ήταν πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν μέλος της ακμάζουσας, στις αρχές του 20ου αιώνα, ρωμέικης κοινότητας σε ένα από τα πιο γνωστά προάστια της Κωνσταντινούπολης, που βρισκόταν στη θέση του βυζαντινού Εβδόμου (προάστιο επτά μίλια δυτικά του κέντρου της Πόλης) και το οποίο μετά την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ονομαζόταν "Μακρόν Χωρίον" ή Μακροχώρι (Makri-Keuy, Μακρίκιοϊ το έλεγαν οι Τούρκοι, ως το 1923, όταν η Τουρκική Δημοκρατία το παρονόμασε σε Bakir-Kӧy).[2] Ο Θεόδωρος ήταν γιος του στρατιωτικού ιατρού Κωνσταντίνου Μακρίδη Πασά και σπούδασε στο Λύκειο Γαλατασαράι. Εργάστηκε ως αρχαιολόγος για 38 χρόνια στην Υπηρεσία του Αρχαιολογικού Μουσείου της Κωνσταντινούπολης. Μετά τη συνταξιοδότησή του το 1930 μετακόμισε στην Αθήνα και από 1931 ανέλαβε τη διεύθυνση του Μουσείου Μπενάκη.[3] Απεβίωσε το Δεκέμβριο του 1940, μετά από σύντομη ασθένεια, στην Κωνσταντινούπολη.

Σταδιοδρομία - δραστηριότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαιολογικό Μουσείο Κωνσταντινούπολης

Την 1η Απριλίου 1892, ο Θεόδωρος Μακρίδη-Μπέης εισήλθε στην υπηρεσία του νεοσύστατου Αρχαιολογικού Μουσείου της Κωνσταντινούπολης, που είχε επικεφαλής τον Οσμάν Χαμντί Μπέη (Osman Hamdi Bey, 1842-1910, 1ος διευθυντής του Μουσείου, μεταξύ 1891–1910). Πρώτα εργάσθηκε ως γραμματέας υπεύθυνος για τους Γάλλους αρχαιολόγους. Παρέμεινε εκεί για 38 χρόνια και εργάστηκε επίσης υπό τις οδηγίες του διαδόχου του Οσμάν Χαμντί Μπέη, του Χαλίλ Ετέμ Μπέη, (Halil Edhem Eldem 1851-1938, 2ος διευθυντής του Μουσείου, μεταξύ 1910–1931). Από το 1923 ο Θεόδωρος Μακρίδη-Μπέης ήταν υποδιευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου Κωνσταντινούπολης (τότε ονομαζόταν “Οθωμανικό Αυτοκρατορικό Μουσείο”) .[4] Το 1931 Θεόδωρος Μακρίδης ανέλαβε τη διεύθυνση του Μουσείου Μπενάκη.[5]

Ανασκαφικό έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ερείπια του ναού του Απόλλωνα στην Κλάρο.

Ανάμεσα στο ποικίλο ανασκαφικό έργο, ξεχωρίζουν οι πρώτες ανασκαφές στην πρωτεύουσα των Χετταίων, την Χαττούσα (αγγλικά: Hattusas). Έκαμε επίσης τις ανασκαφές του βυζαντινού “Εβδόμου” και δημοσίευσε επίσης τα ευρήματά του.[6] Υπό την ιδιότητά του, ως Επιτρόπου του Οθωμανικού Συμβουλίου Αρχαιοτήτων, συμμετείχε γενικώς ή εν μέρει, στις ανασκαφές των Αυστριακών αρχαιολόγων στην Έφεσο (1897-1898, 1902-1903, 1905-1906), καθώς επίσης στις γερμανικές ανασκαφές στο Μπάαλμπεκ (1900 έως 1902) και τη Σιδώνα (1902). Οι συμμετοχές του σ’ αυτές τις ανασκαφές, έκαναν γνωστό στον κόσμο της εποχής εκείνης τον Μακρίδη, αλλά εξαιρετικά δημοφιλή τον έκανε κυρίως η συμμετοχή του, ως συνεργάτη του Χούγκο Βίνκλερ, στις ανασκαφές μεταξύ των ετών 1906-1907 και 1911-1912 στην πρωτεύουσα πόλη της Αυτοκρατορίας των Χετταίων, την Χαττούσα, κοντά στο σημερινό Μπογιάζκιοϊ (Bogazkoy) της Τουρκίας. Ο ίδιος διακρίθηκε και σε άλλες ανασκαφές στις οποίες συμμετείχε για λογαριασμό του Μουσείου Κωνσταντινούπολης, ιδιαίτερα λόγω του οργανωτικού του ταλέντου και χάρη στην ικανότητά του στις σχετικές συνεννοήσεις με τους κατά τόπους γαιοκτήμονες, καθώς και στην ανεύρεση αρμόδιου εργατικού προσωπικού για τις ανασκαφές. Η συνεργασία του με τον Χούγκο Βίνκλερ, ο οποίος συχνά περιγραφόταν “ως δύσκολος στις σχέσεις του”, θεωρείται γενικά θετική. Ο Θεόδωρος Μακρίδης, διηύθυνε επίσης και δικές του ανασκαφές, μεταξύ άλλων, στην Κλάρο (1904) και στο Νότιον, (1907), πόλεις-κράτη της Μικράς Ασίας κοντά στον Κολοφώνα της Ιωνίας.

1899: Ανασκαφές στην "Τούμπα της Θεσσαλονίκης" ή "Τούμπα της Καλαμαριάς"[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1899, διενήργησε ανασκαφή για να αποκαλύψει τον τάφο, που πιθανολογούσε ότι υπάρχει κάτω από την "Τούμπα της Θεσσαλονίκης",[7] γνωστή επίσης και ως "Τούμπα της Καλαμαριάς", γιατί βρισκόταν εκτός των τειχών της πόλης. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους που συνεχίζουν σήμερα τις ανασκαφές στην Τούμπα της Θεσσαλονίκης: «Γρήγορα ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι ο επιβλητικός ελλειψοειδής λόφος στα ανατολικά της πόλης είχε δημιουργηθεί από τα αλλεπάλληλα στρώματα μιας μακρόχρονης εγκατάστασης στο συγκεκριμένο σημείο, που ξεκινούσε από τα προϊστορικά και συνέχιζε μέχρι και τα ιστορικά χρόνια». «Έγινε δηλαδή κατανοητό ότι επρόκειτο για μια αρχαιολογική θέση παρόμοια με τα γνωστά «tell», που είχαν αρχίσει τον 19ο αι. να ανασκάπτονται στη Μικρά Ασία και στη Μέση Ανατολή. Μια διάσημη, μεγαλύτερη αλλά παρόμοιου τύπου θέση είναι αυτή της Τροίας».[8]

1906-1907 και 1911-1912: Ανασκαφές στην Χαττούσα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τις ανασκαφές στην Χαττούσα έκανε μαζί με τον Γερμανό αρχαιολόγο Χούγκο Βίνκλερ (αγγλικά: Hugo Winckler, 1863-1913), μεταξύ των ετών 1906-1907 και 1911-1912, υπό την αιγίδα της Γερμανικής Εταιρείας της Ανατολής.

Η αρχική ανακάλυψη της Χαττούσας είχε γίνει τυχαία από τον Ιρλανδό ιεραπόστολο Ουίλιαμ Ράιτ (1837-1899) όταν ανακάλυψε στο τουρκικό χωριό Μπογιάζκιοϊ, 150 χιλιόμετρα ανατολικότερα της Άγκυρας, μνημείο με ιερογλυφικά όμοια με αυτά, που έχουν εμφανιστεί στις αρχαιολογικές έρευνες στο Χαλέπι της Συρίας, όπου και ζούσε.[9]

Οι δυο αρχαιολόγοι ανακάλυψαν το βασιλικό αρχείο της πόλης με 10.000 πινακίδες σε σφηνοειδή ακκαδική γραφή, σε μια γλώσσα άγνωστη τότε, αλλά όμοια με εκείνη του λαού των Kheta στις αιγυπτιακές επιστολές.

Ο Θεόδωρος Μακρίδης, αργότερα, φέρεται να κατηγορήθηκε, ότι ήταν “μη ικανός στον έλεγχο των ανασκαφών” και ότι “δεν μπόρεσε να αποτρέψει την κλοπή των αρχαιολογικών ευρημάτων, που βρέθηκαν”.[10]

Συνέχισε πάντως, να εργάζεται ως κρατικός υπάλληλος και να επιδιώκει αρχαιολογικές ανασκαφές και μετά την ανακήρυξη της Τουρκικής Δημοκρατίας.[11]

Φωτοθήκη αρχαιολογικών χώρων στη Χαττούσα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1909: Ανασκαφές στην Πέργαμο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1909 συμμετείχε στις ανασκαφές, οι οποίες έγιναν στην Πέργαμο και οι οποίες τελούσαν, υπό την εποπτεία του Γερμανού καθηγητή Βίλελμ Ντέρπφελντ (γεμανικά: Wilhelm Dörpfeld) στις οποίες πήρε μέρος, ανάμεσα σε άλλους, ο Αθηναίος αρχιτέκτονας Παναγιώτης Σούρσος. Ο Θεόδωρος Μακρίδης, ήταν τότε επιθεωρητής των αρχαιοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στις ανασκαφές αυτές βρέθηκε βωμός και ναός της θεάς Δήμητρας.[12]

1912: Ανασκαφές στη Λητή Θεσσαλονίκης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λίγο πριν από την απελευθέρωση της Μακεδονίας, το 1912, ο Θεόδωρος Μακρίδης ανέσκαψε έναν από τους μακεδονικούς τάφους της Λητής, του νομού Θεσσαλονίκης, κοντά στο Δερβένι. Ο τάφος είναι τυπικός μακεδονικός, δίχωρος, καμαροσκέπαστος, με ιωνική πρόσοψη, μίμησης ναού και ονομάστηκε "Τάφος του Λαγκαδά",[13] ενώ σήμερα λέγεται “Μακεδονικός Τάφος Μακρίδη Μπέη”, προς τιμή του πρώτου ερευνητή.[14][15][16]

Μεταφορές αρχαιολογικών ευρημάτων στην Κωνσταντινούπολη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μακρίδη Μπέης, μετέφερε επίσης πληθώρα αρχαιολογικών ευρημάτων στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης:

  • Τα κινητά ευρήματα του "Τάφου του Λαγκαδά".από τις ανασκαφή στην Λητή, [17] του νομού Θεσσαλονίκης μεταφέρθηκαν το 1912, στο Μουσείο της Κωνσταντινούπολης, όπου και βρίσκονται εκεί μέχρι σήμερα.
  • Στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης βρίσκεται επίσης, ανάμεσα σε άλλα εκθέματα και ένας άμβωνας από τη Θεσσαλονίκη: «Δεν είναι ο μόνος, μήτε το εύρημα έρχεται φορτωμένο με μεγάλη φήμη. Πράσινο μάρμαρο, έκτος αιώνας, μέτρια κατάσταση. Ωστόσο, έχει για τους Θεσσαλονικείς μια ιδιότυπη σχέση. Έως το 1905 φιλοξενούνταν στην αυλή του μνημείου και όταν ο Κάρολος Ντηλ περάτωσε τις εργασίες αποκατάστασης του πυρπολημένου το 1890 ναού, ο αρχαιολόγος Μακρίδης, ο Μακρίδη Μπέης, τον μετέφερε στην Πόλη. Ο άμβωνας ανήκει στον τεράστιο ναό που προϋπήρχε στη θέση της αισθητά μικρότερης Αγίας Σοφίας (εκκλησία της Θεσσαλονίκης) και μαζί με την αυλή του ήταν ένα διάστημα από τις μεγαλύτερες βασιλικές του τότε κόσμου». [18]

Εργογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εργογραφία του Μακρίδη είναι σημαντική. Η διεθνής αναφορά του ονόματός του με διάφορες παραλλαγές δυσχεραίνει στην ταξινόμησή της. Έγραψε επίσης κοινές εκθέσεις, μαζί με πολλούς από τους αρχαιολόγους με τους οποίους συνεργάστηκε, καθώς και σε διάφορα ξενόγλωσσα περιοδικά, όπως τα: "Bulletin de correspondance hellénique", "Recherches françaises en Turquie", "Archaeologia", κ.α.

Άρθρα στο "Bulletin de correspondance hellénique"[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άρθρο στο "Archaeologia"[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Macridy Theodore Bey, Stanley Casson, Excavations at the Golden Gate", (άρθρο στα αγγλικά), έκδοση: Archaeologia or miscellaneous tracts relating to antiquity, εκδότης: Society of Antiquaries of London. 81.1931, 63-84, London 1931 και ως Macridy Theodore Bey, Stanley Casson "Excavations at the Golden Gate, Constantinople", (άρθρο στα αγγλικά), έκδοση: Archaeologia or miscellaneous tracts relating to antiquity, εκδότης "The Society of Antiquaries of London". Archaeologia, v81 (19310119), 81.1931, 63-84, London 1931,

Αναφορές στον Θεόδωρο Μακρίδη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές - βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ιστορικό έρευνας, από την ιστοσελίδα: "Ανασκαφή Τούμπας Θεσσαλονίκης".
  • Wilhelm Dörpfeld, "Die Arbeiten zu Pergamon 1908-1909", Athen 1909, p. 345.
  • Sümer Atasoy, "Amisos, Karadeniz Kıyısında Antik Bir Kent", (Samsun 1997).
  • Demetra Papanikola-Bakirtzi u.a.: Byzantine glazed pottery in the Benaki Museum, Athen 1999, S. 11–14 (mit Bild).
  • Silvia Alaura: “Nach Boghasköy!” Zur Vorgeschichte der Ausgrabungen in Boğazköy-Hattusa und zu den archäologischen Forschungen bis zum Ersten Weltkrieg, Berlin 2006.
  • Bogazköy-Hattusa. Ergebnisse der Ausgrabungen des Deutschen Archäologischen Instituts und der Deutschen Orient-Gesellschaft. 21 Bde. Gbr. Mann, Berlin 1952ff.; Zabern, Mainz 1996ff. ISSN 0342-4464
  • Peter Neve: Hattusa – Stadt der Götter und Tempel. Neue Ausgrabungen in der Hauptstadt der Hethiter. Zabern, Mainz 1996 (2. erw. Aufl.). ISBN 3-8053-1478-7
  • W. Dörfler (u.a.): Untersuchungen zur Kulturgeschichte und Agrarökonomie im Einzugsbereich hethitischer Städte., Deutsche Orient-Gesellschaft#Literatur, Berlin 132.2000, S.367–381. ISSN 0342-118X
  • Die Hethiter und ihr Reich – das Volk der 1000 Götter. Ausstellungskatalog Die Hethiter. Das Volk der 1000 Götter vom 18. Januar bis 28. April 2002 in der Kunst- und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deutschland in Bonn. Theiss, Stuttgart 2002. ISBN 3-8062-1676-2.
  • Jürgen Seehe. Hattuscha-Führer. Ein Tag in der hethitischen Hauptstadt. Verlag Ege Yayınları, Istanbul 2006 (3. verbes. Aufl.). ISBN 975-8071-44-0 (dt., engl. u. türk. Ausgabe)

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές - σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ιστορία του Μουσείου Μπενάκη.
  2. Διαμαρτυρία 1985 και Διαμαρτυρία 1985, σελ. 1-2.
  3. Ιστορία του Μουσείου.
  4. Charles Burney, Historical Dictionary of the Hittites, Scarecrow Press 2004, ISBN 0810865645.
  5. Ιστορία του Μουσείου.
  6. Διαμαρτυρία 1985 και Διαμαρτυρία 1985, σελ. 3.
  7. Ιστορικό έρευνας, από την ιστοσελίδα: "Ανασκαφή Τούμπας Θεσσαλονίκης".
  8. Ανασκαφή Τούμπας Θεσσαλονίκης
  9. Το 1884 ο Ουίλιαμ Ράιτ εξέδωσε το βιβλίο του με τίτλο Οι άνθρωποι της Χαττούσας.
  10. Charles Burney, Historical Dictionary of the Hittites, Scarecrow Press 2004, ISBN 0810865645.
  11. Türk kültürü araştırmaları, v15-16, p. 159, Ankara 1976.
  12. Wilhelm Dörpfeld, "Die Arbeiten zu Pergamon 1908-1909", Athen 1909, p. 345.
  13. Λητή στην ιστοσελίδα: ygeiaonline.gr.
  14. Από το άρθρο της Τάνιας Πρωτοψάλτη, ΙΣΤ΄Ε.Π.Κ.Α., με τίτλο: "Μακεδονικός Τάφος Μακρίδη Μπέη - Περιγραφή", στην ιστοσελίδα "Οδυσσεύς", του Υπουργείου Πολιτισμού.
  15. Μακεδονικός Τάφος Μακρίδη Μπέη - Φωτοθήκη.
  16. http://odysseus.culture.gr/h/2/gh255.jsp?obj_id=19945 Μακεδονικός Τάφος Μακρίδη Μπέη - Πληροφορίες].
  17. Λητή στην ιστοσελίδα: ygeiaonline.gr.
  18. Από το άρθρο του Πάνου Θεοδωρίδη, με τίτλο: "Ο άμβωνας - Αρχαιολογικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης", στην εφημερίδα Αγγελιοφόρος, τεύχος 4471, σελ. 36, 22/12/2011 και επίσης:"Ο άμβωνας - Αρχαιολογικό Μουσείο της Κωνσταντινούπολης", στην ιστοσελίδα του περιοδικού Αρχαιολογία, 22/12/2011.


Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα γερμανικά


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Theodore Makridi της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Theodor Makridi της Γερμανικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).