Θεολογική Σχολή Αθηνών

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η Θεολογική Σχολή Αθηνών είναι μία από τις οκτώ σχολές του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.[1]

Πίνακας περιεχομένων

Ιστορία της Θεολογικής Σχολής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προδρομικές απόπειρες ίδρυσης Θεολογικής Σχολής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Φριδερίκος Τιρς κλήθηκε από τον πρόεδρο της Αντιβασιλείας κόμη Άρμανσμπεργ να υποβάλει υπόμνημα για την οργάνωση της Παιδείας. Για την ανώτερη βαθμίδα προέβλεπε τη δημιουργία πανεπιστημίου με τέσσερις σχολές εκ των οποίων η μία Θεολογική. [2] Στην συνέχεια την άνοιξη του 1833 συστήθηκε επιτροπή για την εκπόνηση σχεδίου προτάσεων για την εκπάιδευση. Στην Τρίτη βαθμίδα ο Γιόχαν Φραντς, ένας εκ των μελών της, προέβλεπε την καλλιέργεια και της θεολογίας, της ‘’του θείου επιστήμης’’ [3] Το 1834 ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής σύμβουλος στο υπουργείο Παιδείας πρότεινε με υπόμνημά του τη δημιουργία πανεπιστημίου με πέντε σχολές εκ των οποίων μια εκείνη της θεολογικής. [4]

Η σφραγίδα της σχολής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το διάταγμα της 6ης Ιουλίου 1849 καθορίσθηκε η σφραγίδα της σχολής η οποία έχει έμβλημα το συμπλεκόμενο μονόγραμμα του Χ και του Ρ , εκατέρωθεν με τα γράμματα Α και Ω και σε κύκλο αρχικώς την επιγραφή ‘’Θεολογική Σχολή του Οθωνείου Πανεπιστημίου’’ (Διάταγμα 6/7/1849) , αργότερα ‘’Θεολογική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου’’ (Νόμος 17/07/1911)[5]

Ανθρωπογεωγραφία του πρώτου διδακτικού προσωπικού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πρώτο πλήρες ακαδημαϊκό έτος η Θεολογική στελεχώθηκε με 3 καθηγητές. [6] Δύο τακτικοί και ένας έκτακτος. [7] Οι διορισμοί του πρώτου διδακτικού προσωπικού της σχολής έγιναν χωρίς προσδιορισμό του διδακτικού αντικειμένου. [8]

Ως προς την ηλικιακή σύνθεση διαθέτει τον νεώτερο καθηγητή, τον εικοσαπενταετή Κωνσταντίνο Κοντογόνη. [9]

Ο Κωνσταντίνος Κοντογόνης ήταν ο νεώτερος ηλικιακά καθηγητής της Θεολογικής και του Πανεπιστημίου Αθηνών όταν συστήθηκε το 1837

Οι τρεις πρώτοι δεν αντικαταστάθηκαν μέχρι το 1860, ενώ όσοι διορίστηκαν μετά το 1837 ατύπως, ουσιαστικά διαδέχθηκαν τους πρώτους. [10]

Όλοι οι καθηγητές που διορίστηκαν στην Θεολογική Σχολή, μετά τους τρεις πρώτους, σπούδασαν στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. [11] Ένας εξ αυτών συνδεόταν με οικογενειακούς δεσμούς με άλλον καθηγητή: ο Νικόλαος Σαρίπολος ήταν σύζυγος της Αριάδνης Κουσκολέκα ανεψιάς του καθηγητή της Θεολογικής Μισαήλ Αποστολίδη. [12]Στην πρώτη περίοδο λειτουργίας της σχολής (μέχρι το τέλος του 19ου αι.) οι 9 από τους 15 καθηγητές της ανήλθαν από τη βαθμίδα του υφηγητή. [13] Το μεγαλύτερο ποσοστό των καθηγητών της Σχολής (μέχρι και σήμερα) αποτελείτο από λαϊκούς θεολόγους καθηγητές, κάτι που «μείωνε το κύρος των παραδοσιακών διανοουμένων (του κλήρου)»[14]

Παράγοντες αρχικών δυσχερειών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δυσκολία συνδυασμού της θρησκευτικής πίστης με την επιστήμη, η απόρριψη των αντίστοιχων σχολών της Δύσης ως χώρων σπουδής της θεολογίας από τους Ορθόδοξους κληρικούς και αντίθετα η προτίμηση πατριαρχικών και άλλων ιερατικών σχολών καθόρισαν την αργή συγκρότηση προγράμματος σπουδών, την ονομασία των εδρών και το κεντρικό αντικείμενο της διδασκαλίας τους. [15] Έτσι υπήρχε ελλειμματική αντιστοιχία με τα διδακτικά αντικείμενα. [16] Οι αποδοχές τους-600 δραχμές- δεν ήταν αρκετές ώστε να αναγκάζονται να διδάσκουν και σε άλλες πανεπιστημιακές και μη Σχολές με αποτέλεσμα να μην έχουν διαθέσιμο χρόνο για την επιστημονική και ερευνητική εργασίας τους.[17]

Η Θεολογική Σχολή Αθηνών και η σχέση της με την Εκκλησία της Ελλάδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σκοπός της λειτουργίας της Σχολής ήταν εξ αρχής συνδεδεμένος με την Εκκλησία. Καθώς η Ιερά Σύνοδος δεν την διοικούσε κλήθηκε να αποφανθεί επί του σχεδίου των μαθημάτων της Σχολής, το οποίο συντασσόταν όμως από τους καθηγητές της.[18] Είναι χαρακτηριστική η απουσία του επισκόπου Αττικής από την τελετή της επετείου του ιδρύματος για τα τρία χρόνια λειτουργίας του. [19] Όταν αργότερα ο Χρυσόστομος Παπαδόπουλος,καθηγητής όντας της Σχολής ανήλθε στον Αρχιεπισκοπικό θρόνο Αθηνών «επιχειρήθηκε η πανεπιστημιακή θρησκευτική διανόηση να επανέλθει στην εκκλησιαστική της βάση και να υπηρετήσει την Εκκλησία »[20] Η διάσταση μεταξύ της ακαδημαϊκής θεολογίας και της ποιμένουσας Εκκλησίας οδήγησε την Ιερά Σύνοδο να ιδρύσει Εκκλησιαστική Θεολογική Ακαδημία, για να αναλάβει η ίδια τη θρησκευτική μόρφωση του λαού , επειδή η Θεολογική Σχολή Αθηνών δεν ήταν εκκλησιαστική.[21]

Παράγοντες δημιουργίας κύρους της σχολής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα πλαίσια της προεισαγωγικής δημοσίευσης μιας καθηγητικής διατριβής που ενθάρρυνε ο τότε Πρύτανης Κωνσταντίνος Σχινάς η θεολογική θα έχει μια πρωτιά με τη δημοσίευση από τον Μισαήλ Αποστολίδη της εργασίας του ‘’Ο βίος και τα συγγράμματα του εν Αγίοις Ιωάννου του Δαμασκηνού’’ (1838) [22] Το 1875 το Υπουργείο Παιδείας ζητάει από τη Θεολογική Σχολή να αποφανθεί αν ο τότε Μητροπολίτης Αθηνών είχε το δικαίωμα να απαγορεύσει ανάγλυφες παραστάσεις σε ναό των Αθηνών που είχε τοποθετήσει η εκκλησιαστική επιτροπή. Η Θεολογική αποφάνθηκε πως δεν απαγορευόταν η χρήση ανάγλυφων παραστάσεων. Την ίδια χρονιά, επίσης, το Υπουργείο ζητά από τη Θεολογική να αποφανθεί για την τρόπο που πρέπει να γίνονται αποδεκτοί οι προσερχόμενοι στην Ορθόδοξη θρησκεία.[23] Μετά κυρίως τους Βαλκανικούς αρχίζει να αυξάνει το κύρος της σχολής όταν αρχίζουν να μεταφράζονται σε άλλες γλώσσες τα βιβλία των διδασκόντων σε αυτή, όταν συμμετέχουν καθηγητές της σε διεθνείς συναντήσεις , π.χ Α’ Συνέδριο της Ορθόδοξης Θεολογίας το 1936 και στα πλαίσια της Οικουμενικής κίνησης όπου έρχονται σε επαφή με αλλόδοξους θεολόγους. [24] . Καθηγητές της Θεολογικής καταλαμβάνουν θέσεις πρυτάνεως, γεγονός που αντανακλά «την εμπιστοσύνη και τον σεβασμό της σύνολης πανεπιστημιακής κοινότητας του Πανεπιστημίου Αθηνών στο αποκτηθέν κεφάλαιο των πανεπιστημιακών θεολόγων» κάτι που οφειλόταν λιγότερο στο ισχυρό επιστημονικό κεφάλαιο και πιο πολύ στην ικανότητα διαχείρισης των πανεπιστημιακών ζητημάτων.[25]Έτσι το 1850 ενώ το Πανεπιστήμιο εξέλεξε για πρύτανή του τον Ιωάννη Βενθύλο το Υπουργείο προτίμησε τον Μισαήλ Αποστολίδη, ο οποίος είχε έντονη παρουσία στα θρησκευτικά πράγματα της εποχής. [26] Επίσης εντοπίζουμε καθηγητές της Σχολής ως μέλη του Συμβουλίου Εκκλησιαστική Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, της Επιτροπής Εκκλησιών του Υπουργείου Εξωτερικών, Διευθυντές θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας , Υπουργούς Παιδείας, Βασιλικούς Επιτρόπους στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος και της Εκκλησίας της Κρήτης.[27]

Πρυτανείες Καθηγητές Θεολογικής[28]
1842-1843 Μισαήλ Αποστολίδης
1850-1851 Μισαήλ Αποστολίδης
1854-1855 Κων/νος Κοντογόνης
1874-1875 Παναγιώτης Ρομπότης
1878-1879 Νικόλαος Δαμαλάς
1893-1894 Παναγιώτης Παυλίδης
1895-1896 Αναστάσιος Κυριακός
1910-1911 Εμμανουήλ Ζολώτας
1913-1914 Γεώργιος Δέρβος
1914-1915 Ιωάννης Μεσολωράς
1915-1916 Ιωάννης Μεσολωράς
1923-1924 Χρήστος Ανδρούτσος
1931-1932 Κων/νος Δυοβουνιώτης
1936-1937 Γρηγόριος Παπαμιχαήλ
1945-1946 Δημήτριος Μπαλάνος
1950-1951 Γεώργιος Σωτηρίου
1955-1956 Παναγιώτης Μπρατσιώτης
1960-1961 Βασίλειος Βέλλας
1965-1966 Λεωνίδας Φιλιππίδης
1970-1971 Ανδρέας Φυτράκης
1973-1974 Αθανάσιος Χαστούπης
1974-1975 Ανδρέας Φυτράκης
1980-1981 Ευάγγελος Θεοδώρου

Φοιτητές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Κωνσταντίνος Σχινάς στον πρυτανικό λόγο του μετά το πέρας του πρώτης χρονιάς λειτουργίας ο συνολικός αριθμός τους ανέρχεται στους 8[29] Από την αρχή της λειτουργίας της σχολής γίνεται ένας χώρος προς αποφυγή, διότι δεν παρουσιάζει καμία επαγγελματική εξασφάλιση από την απόκτηση του πτυχίου. Είναι χαρακτηριστικό πως στην πρώτη εκατονταετία του ιδρύματος ενώ σε όλο γράφτηκαν 87.179 φοιτητές στη Θεολογική ήταν μόνο 2182 ,δηλαδή το 2,5% και από αυτούς πήραν πτυχίο οι μισοί (1034) [30] [31]

Η πρώτη γυναίκα φοιτήτρια και η παρουσία των γυναικών στη Θεολογική Σχολή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Θεοδώρα Παρασκευοπούλου ήταν η πρώτη ιστορικά καταγεγραμμένη σπουδάστρια στη Σχολή. Εγγράφτηκε το ακαδημαϊκό έτος 1919-1920, αλλά τελικά μετεγγράφεται το 1921-1922 στη Νομική Σχολή Αθηνών. [32]Τελικά το 1924 οι πρώτες φοιτήτριες κάνουν την εμφάνισή τους στη σχολή.[33] Η Θεολογική Σχολή Αθηνών λόγω της αυξημένης αριθμητικά παρουσίας γυναικών στις τάξεις των φοιτητών της Σχολής, προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας και πέτυχε την έγκριση της αλλαγής ποσόστωσης μεταξύ ανδρών και γυναικών: 50 άνδρες και 25 γυναίκες. Ενδεικτικό είναι πως στο διάστημα 1984-1999 μόνο οκτώ γυναίκες έλαβαν διδακτορικό σε αντίθεση με σαράντα οκτώ άνδρες.[34]

Ο Άγιος Νεκτάριος απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής Αθηνών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 4 Νοεμβρίου 1881 εγγράφηκε στη Θεολογική Σχολή Αθηνών ο Άγιος Νεκτάριος (Νεκτάριος Κεφάλας) φέροντας τον αύξοντα αριθμό στο Μητρώον 1042. Στο δεύτερο έτος αιτήθηκε υποτροφίας από από το κληροδότημα Παπαδάκη που την έλαβε μετά από εξετάσεις. Το 1885 ολοκλήρωσε τις σπουδές του.[35]

Ο Άγιος Νεκτάριος Αιγίνης ήταν ένας από τους αποφοίτους της Θεολογικής Σχολής Αθηνών

Το ζήτημα της ισοτιμίας της θεολογικής Αθηνών και θεολογικών σχολών εξωτερικών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το 1885 οι καθηγητές της Θεολογικής Σχολής Αθηνών είχαν εκφράσει την άποψη πως η Θεολογική Σχολή της Χάλκης δεν είναι αναγνωρισμένη ως Θεολογική Σχολή Πανεπιστημίου αλλά είναι επιπέδου γυμνασίου και οι απόφοιτοί της εγγράφονται μόνο ως φοιτητές στη Θεολογική Σχολή Αθηνών. Τελικά το 1930 αποδέχθηκε τους αποφοίτους της Χάλκης ως ικανούς να διοριστούν στην Μέση Εκπαίδευση και στο Πανεπιστήμιο, στην πράξη όμως δεν αποδεχόταν τους διδάκτορες της Χάλκης ως υποψήφιους για θέση καθηγητών στη Σχολή. Έτσι η Θεολογική Σχολή Αθηνών έκανε το 1912 τον Χρήστο Ανδρούτσο και το 1924 τον Βασίλειο Στεφανίδη καθηγητές της χάρη στο γερμανικό διδακτορικό δίπλωμα φιλοσοφίας κι όχι στο δίπλωμα της Χάλκης. Το ίδιο έγινε και με τον Βασίλειο Ιωαννίδη ο οποίος απόφοιτος της Χάλκης όντας ήλθε με μεταπτυχιακό δίπλωμα από την Οξφόρδη που δεν το αναγνώρισε ως διδακτορικό η Θεολογική Αθηνών, με αποτέλεσμα να υποβάλλει την υποβληθείσα ως μεταπτυχιακή εργασία στην Αγγλία ως διδακτορική στην Θεολογική Αθηνών το 1937 προκειμένου να μπορέσει να γίνει υφηγητής της Ερμηνείας της Καινής Διαθήκης.[36]

Διαδικασία αποφοίτησης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναγκαία προϋπόθεση για τη συμμετοχή στις εξετάσεις ήταν η προηγούμενη τριετής φοίτηση . Το διδακτορικό αξίωμα δινόταν μόνο σε κληρικούς και αν δεν είναι κάποιος κληρικός και πετύχει στις εξετάσεις θα λάμβανε ένα προσωρινό αποδεικτικό μέχρι να γίνει κληρικός. [37] Η θεολογική σχολή έδινε δίπλωμα προλύτη. Το διδακτορικό δινόταν τιμητικά μόνο σε διαπρεπείς θεολόγους. [38] Πράγματι μετά από σχετική σύσταση του τότε Πρύτανη Πέτρου Παπαρρηγόπουλου η Θεολογική το 1863 αποφάσισε να δίδεται ο τίτλος του διδάκτορος μόνο σε όσους είχαν φοιτήσει τέσσερα έτη (όπως και για την απόκτηση του διπλώματος του προλύτου[39]Ο πρώτος προλύτης αναδείχθηκε το 1857[40]Ήταν ένας ρώσος ο Π. Νιτσίνσκι. [41]Ο πρώτος αριστούχος προλύτης της Θεολογικής ήταν μετέπειτα καθηγητής της σχολής Φίλιππος Παπαδόπουλος από την Βάρνα της Μαύρης Θάλασσας. [42]

Κτηριακές εγκαταστάσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από την αρχή της λειτουργίας της στεγάστηκε στο κτήριο του παλαιού Πανεπιστημίου. Το 1976 μεταφέρθηκε στον χώρο της Πανεπιστημιούπολης του δήμου Ζωγράφου, κι έγινε η πρώτη Σχολή που μετοίκισε στον συγκεκριμένο χώρο.[43]

Θεολογική σχολή Αθηνών και σχολική θρησκευτική εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ένας από τους σκοπούς της Θεολογικής σχολής ήταν και η στελέχωση της μέσης παιδείας με δασκάλους της θρησκευτικής αγωγής. Όμως ο μικρός αριθμός φοιτητών και η μη χορήγηση διδακτορικού διπλώματος σε λαϊκούς δεν ευνόησαν την στροφή θεολόγων προς τη δημόσια εκπαίδευση. [44]Έτσι αρκετοί λαϊκοί ή κληρικοί εγγράφονταν ή μετεγγράφονταν στη Φιλοσοφική Αθηνών προς απόκτηση του διδακτορικού τίτλου για διορισμό τους στην εκπαίδευση.[45]

Ο Ιγνάτιος Μοσχάκης ήταν ένας εκ των διδασκόντων της Θεολογικής Αθηνών που συνέγραψε σχολικά εγχειρίδια

Ο Μισαήλ Αποστολίδης συμβάλει στην εξέλιξη της σχολικής θρησκευτικής αγωγής με τη συγγραφή δύο σχολικών εγχειριδίων του μαθήματος των Θρησκευτικών. [46] Ο Αναστάσιος Διομίδης Κυριακός ήταν ο δεύτερος πανεπιστημιακός θεολόγος που εισήγαγε στη μέση εκπαίδευση τη διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Ιστορίας. [47] Έτσι εγκαινιάστηκε η μακρά παράδοση συμμετοχής πανεπιστημιακών θεολόγων στη σχεδίαση Αναλυτικών προγραμμάτων, συγγραφής ή κρίσης σχολικών εγχειριδίων. [48] Άλλοι καθηγητές που στη διάρκεια του 19ου αιώνα συνέγραψαν διδακτικά εγχειρίδια ήταν οι Παναγιώτης Ρομπότης, Γεώργιος Δέρβος, Ιωάννης Μεσολωράς, και Ιγνάτιος Μοσχάκης[49] Δεν ήταν λίγα πάντως τα σχολικά εγχειρίδια με συντάκτες καθηγητές της σχολής που απορρίφθηκαν κάτι που έδειχνε πως απουσίαζε από αυτούς «κάθε σοβαρή ενασχόληση (θεολογική και παιδαγωγική) με θέματα σχολικής θρησκευτικής αγωγής»[50]

Οι πρώτες αντιδράσεις-πολεμικές σε βάρος της σχολής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τις περισσότερες αντιδράσεις από την πρώτη στιγμή της λειτουργίας της θα δεχθεί η Θεολογική. Η εφημερίδα ‘’Αθηνα΄’’ θα επικρίνει την υπερβολική βαρύτητα που δόθηκε στην θεωρητική παιδεία και την υποστελέχωση των μαθηματικοφυσικών επιστημών, «Παρατηρούμεν τρεις καθηγητάς διά την θεολογίαν […] δια τας μαθηματικοφυσικάς επιστήμας ,[…] δύο καθηγητάς» [51] Η ίδια εφημερίδα θα επισημάνει την ανάπηρη και ατελή λειτουργίας της. Οι κληρικοί έδειχναν αδιαφορία για να παρακολουθήσουν τις παραδόσεις. Αίτιο της αδιαφορίας ήταν οι ‘’φαρμακερές ραδιουργίες’’ που εκπορεύονταν από ‘’κάποιους κύκλους’’ και στην αλαζονική αντίληψη πως για τους κληρικούς αρκεί το απολυτήριο γυμνασίου. Μάλιστα ο συντάκτης της εφημερίδας ζητάει να απειληθούν με διακοπή της μισθοδοσίας τους αν δεν φοιτήσουν στη Θεολογική σχολή. [52] Η εφημερίδα ‘’Αιών’’ υπογράμμιζε τη σπουδαιότητα της σχολής αλλά διαφοροποιείται από την Αθηνά ως προς την μόρφωση των κληρικών που μπορεί να γίνει και από ένα ‘’Φροντιστήριο’’. Ο Κωνσταντίνος Οικονόμος δεν θεωρούσε τη θεολογική σχολή ικανή να μορφώσει τους φοιτητές στην εκκλησιαστική πράξη. Ο σχολάρχης της Σχολής Μισαήλ Αποστολίδης κατηγορήθηκε ότι δίδασκε τους μελλοντικούς θεολόγους ‘’δι’ αποκρύφων της Θεολογίας τετραδίων’’[53]Αλλά και απλοί άνθρωποι ανεπισήμως επικρίνουν το καθηγητικό προσωπικό της σχολής-εν προκειμένω τον Μισαήλ Αποστολίδη- όπως ο εκπαιδευτικός από το Μεσολόγγι Δημήτριος Παλαμάς στην αλληλογραφία του με τον μητροπολίτη Αθηνών Θεόφιλο μιλώντας για ‘’γερμανοπαιδευθέντες ‘’ και ‘’ξενοφρονούντες’’ [54]Φιλορθόδοξοι κύκλοι προσκείμενοι πολιτικά στο ρωσικό κόμμα με επικαφαλής τον Κωνσταντίνο Οικονόμο δεν κρύβουν την ανησυχία τους για τη στελέχωση του Πανεπιστημίου από προσωπικό με φιλελεύθερες θρησκευτικές απόψεις, θα κατηγορήσουν τον Αποστολίδη για εξύβριση του κλήρου. [55] Τις κατηγορίες περί αθεϊσμού που προάγει το πανεπιστήμιο θα αντικρούσει ο ένας μη θεολόγος διδάσκων του ιδρύματος επικαλούμενος ότι το Πανεπιστήμιο διδάσκει την ‘’πλέον υψηλή Θεολογίαν’’ [56]

Ο Μισαήλ Αποστολίδης ήταν από τους πρώτους καθηγητές της Θεολογικής Σχολής Αθηνών που θα συγκεντρώσει τις πρώτες αμφισβητήσεις για το περιεχόμενο των όσων πρέσβευε

Φροντιστήρια της Θεολογικής σχολής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πρώτο φροντιστήριο που συστήνεται είναι εκείνο της Ομιλητικής το 1860 με διδάσκοντα τον Αλέξανδρο Λυκούργο. Άλλα φροντιστήρια που συστήνονται είναι το της Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Γεώργιου Δέρβου, της Δογματικής Θεολογίας, της Πατρολογίας, το Ερμηνευτικό και της Εβραϊκής γλώσσας. Τη διδασκαλία σε αυτά τα φροντιστήρια αναλαμβάνουν υφηγητές λόγω του μικρού αριθμού των διδασκόντων σε αυτήν. Πέραν της φροντιστηριακής εκπαίδευσης διοργανώθηκαν και εκπαιδευτικές εκδρομές των φοιτητών της σχολής με προορισμούς τον Μυστρά (1928), το Άγιον Όρος (1929), τα Μετέωρα (1930), το Μέγα Σπήλαιο και την Αγία Λαύρα(1931), τους Δελφούς (1932), την Κρήτη (1933) [57]

Η Θεολογική Σχολή Αθηνών και η Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον μεσοπόλεμο ο δικτάτορας Πάγκαλος σχεδίαζε να μεταφέρει τη Θεολογική Αθηνών (και τη Φιλοσοφική) μαζί με τους καθηγητές της στη Θεσσαλονίκη. Τελικά υποχώρησε μπροστά στη σφοδρή αντίδραση των συγκλητικών του ιδρύματος. [58] Η προοπτική ίδρυσης δεύτερης Θεολογικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης δημιουργούσε έντονο σκεπτικισμό στους διδάσκοντες της Θεολογικής Αθηνών. Ο καθηγητής Αμίλκας Αλιβιζάτος επιχειρηματολογούσε κατά της ίδρυσης λέγοντας πως θα αύξανε τον υπερπληθυσμό των λαϊκών θεολόγων που λόγω της χαμηλής απορροφητικότητάς τους στην εκπαίδευση και της απροθυμίας τους να ενταχθούν στον κλήρο θα διόγκωνε την ανεργία τους.[59]

Η θεολογική σχολή Αθηνών και οι Γερμανικές ,προτεσταντικές-ρωμαιοκαθολικές καταβολές της[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ερευνητές έχουν επισημάνει τις γερμανικές καταβολές του πρώτου πανεπιστημίου της Ελλάδος. [60]Από αυτόν τον κανόνα δεν εξαιρείται και η Θεολογική Σχολή Αθηνών[61]. Όλοι οι υφηγητές της θεολογικής σχολής που διορίστηκαν πριν το1870 ήταν διδάκτορες φιλοσοφίας γερμανικών Πανεπιστημίων [62] Συγκεκριμένα από τους τριαντατρείς καθηγητές της πρώτης εκατονταετίας (1837-1937),οι είκοσιεπτά είχαν εκπαιδευθεί στη Γερμανία.[63]

Η θεολογική σχολή Αθηνών και η εμπλοκή της στην ελληνική πολιτική και κοινωνική ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Ευαγγελικά και η θεολογική σχολή Αθηνών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σημαντική ήταν η εμπλοκή της Θεολογικής Σχολής Αθηνών στα Ευαγγελικά. Στις 29 Οκτωβρίου 1901 συνεδρίασε και με υπόμνημά της καταδίκασε τη μετάφραση . Την επομένη οι εφημερίδες Ακρόπολις και Άστυ ειρωνεύτηκαν το υπόμνημα κάτι που προκάλεσε την αντίδραση των φοιτητών που μετά από πρωτοβουλία των φοιτητών της Θεολογικής συγκεντρώθηκαν στα Προπύλαια και διαδήλωσαν στα γραφεία των δύοεφημερίδων προξενώντας σε αυτές καταστροφές.[64] «Είναι χαρακτηριστική η δυναμική παρουσία της Θεολογικής Σχολής στις συγκρούσεις του 1901 , με την οποία αναβαθμιζόταν η θέση της εντός του πανεπιστημίου και παράλληλα της δινόταν η ευκαιρία να τοποθετηθεί με βαρύνοντα λόγο σε ζητήματα σχέσεων κράτους εκκλησίας»[65]

Μετά το Γουδί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κυβέρνηση Στέφανου Δραγούμη προβαίνει στην διά νόμου ΄΄εκκαθάριση του Πανεπιστημίου’’ αλλά από τη Θεολογική δεν απομακρύνεται κανένας καθηγητής [66]

Στη Μεταξική δικτατορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Μεταξικό καθεστώς θέσπισε νέο όριο ηλικίας και νέα καθηγητική βαθμίδα, των επικουρικών καθηγητών με απώτερο σκοπό τον έλεγχο του καθηγητικού σώματος. Η Θεολογική Σχολή, που από το καθεστώς θεωρείτο η λιγότερο επικίνδυνη για το ίδιο, επηρεάστηκε ελάχιστα. [67] Ο πρύτανης του ακαδημαϊκού έτους 1936 -1937 Γρηγόριος Παπαμιχαήλ και καθηγητής της Θεολογικής Σχολής στον εναρκτήριο λόγο του παρουσιάζεται ως υποστηρικτής του καθεστώτος και ως φερέφωνο της ιδεολογίας του καθεστώτος. «Τα κίνητρά του δεν μπορούν εύκολα να διαπιστωθούν, αν δηλαδή ένιωθε ιδεολογική συγγένεια με το καθεστώς ή ασκούσε καιροσκοπική πολιτική απλώς για να είναι αρεστός» [68][69]

Αγώνες για την παιδεία αρχές δεκαετίας του 1960[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σημαντική ήταν και η εκπροσώπηση των σπουδαστών της Θεολογικής στις διεκδικήσεις για το 15% για την παιδεία. Αυτοί συνδυάστηκαν και με θέματα που αφορούσαν τις εργασιακές προοπτικές των αποφοίτων των θεολογικών σχολών. Μάλιστα ο καθηγητής της Θεολογικής Αθηνών Παναγιώτης Μπρατσιώτης παραιτήθηκε από άμισθος σύμβουλος του Ανώτατου Συμβουλίου Εκπαιδευτικού Προγραμματισμού επείδη εκφράσθηκε σε αυτό γνώμη για μείωση των ωρών διδασκαλίας του μαθήματος των θρησκευτικών.[70]

Στη δικτατορία του 1967-1974[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Καθηγητής της θεολογικής σχολής Αθανάσιος Χαστούπης ήταν Πρύτανης του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Όπως σημείωνε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του ο καθηγητής της κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας Δημήτρης Σαβράμης ,«Το ότι ένας Πρύτανις ελληνικού πανεπιστημίου ανήκει πλέον στην ιστορία με τον τίτλο ο Πρύτανις των τανκς», και είναι τακτικός καθηγητής ελληνικής Θεολογικής Σχολής, αρκεί σαν απόδειξη του ότι οι Θεολογικές μας Σχολές απογοήτευσαν πολύ τον Ελληνικό Λαό»[71]

Ο Αθανάσιος Χαστούπης ήταν Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών στη διάρκεια της Δικτατορίας

Τον Φεβρουάριο του 1973 έχουμε εξέγερση των φοιτητών και κατάληψη της Νομικής. Το παρόν δίνει μεταξύ άλλων ο καθηγητής της Θεολογικής Σχολής και τότε Επίσκοπος Ανδρούσης Αναστάσιος Γιαννουλάτος που επιχειρεί να εισέλθει στην υπό κατάληψη σχολή κρύβοντας στα ράσα του τρόφιμα.[72] Μετά την κατάρρευση της στρατιωτικής δικτατορίας στα πλαίσια της αποχουντοποίησης των Α.Ε.Ι. από τη Θεολογική Σχολή Αθηνών τιμωρήθηκαν οι Αθανάσιος Δεληκωστόπουλος με την ποινή της οριστικής απόλυσης και ο Ηλίας Οικονόμου με την ποινή της τριετούς απόλυσης.Ο τελευταίος επανήλθε το 1980 ως τακτικός καθηγητής[73]

Ιδεολογικό στίγμα της Θεολογικής σχολής και ο ρόλος της στη διαμόρφωση της επίσημης πολιτικο-θρησκευτικής ιδεολογίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Θεολογική σχολή ήταν μέσα στις τέσσερις πρώτες σχολές του νεοσυσταθέντος πανεπιστημίου και η προτεραιότητα της ένταξής της αυτής οφειλόταν σύμφωνα με τον ιστορικό Γιώργο Δερτιλή, «[...]για να στελεχώσει την Εκκλησία που,για το κράτος, ήταν δυνάμει πηγή νομιμότητας αλλά και αμφισβητήσεων και απειλών. και για την κοινωνία , ήταν ενοποιητικό συνεκτικό στοιχείο, αλλά και θεσμός τον οποίο σεβόταν και υπάκουε το ποίμνιο, δηλαδή η μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού[...]»[74]Οι εκπρόσωποι της Ελλαδικής ακαδημαϊκής θεολογίας και ιδιαίτερα του Αθήνησι πανεπιστημίου συμβάλουν στον προσδιορισμό της επίσημης θρησκευτικο-πολιτικής ιδεολογίας μέσα από τον χρηματισμό τους σε κυβερνητικές θέσεις του Υπουργείου Παιδείας:

ο Αμίλκας Αλιβιζάτος ήταν τμηματάρχης του τμήματος εκκλησιαστικών του Υπουργείου Εκκλησιαστικών και δημοσίας εκπαιδεύσεως (1917-1923) και τρεις φορές κυβερνητικός επίτροπος στην Ιερά Σύνοδο. Ο Κωνσταντίνος Δυοβουνιώτης υπήρξε διευθυντής θρησκευμάτων στο Υπουργείο Παιδείας (1927-1930). Ο Δημήτρης Μπαλάνος διετέλεσε Υπουργός Παιδείας της Κυβέρνησης ΔεμερτζήΝικόλαος Λούβαρης γενικός γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας (1926-1928 και 1935),ενώ το 1936 Υπουργός Παιδείας. Ο Χρήστος Ανδρούτσος προϊστάμενος της Διεύθυνσης Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας επί κυβερνήσεως Πάγκαλου (1925),

Ο Ανδρούτσος διετέλεσε προϊστάμενος της Διεύθυνσης Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας

καθώς και ο Λεωνίδας Φιλιππίδης (1930-1939)[75]Ο Βλάσιος Φειδάς από το 1974 μέχρι το 1979 υπηρέτησε ως Γενικός Διευθυντής Θρησκευμάτων στο Υπουργείο Παιδείας.

Τον Μάρτιο του 1912 η σχολή αναγορεύει ως επίτιμους διδάκτορες τους Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως Ιωακείμ, Αλεξανδρείας Φώτιο,Αντιοχείας Γρηγόριο και Ιεροσολύμων Δαμιανό. Ήταν μια ξεκάθαρη συμβολική πράξη, η οποία συνέδεε τους εκκλησιαστικούς ηγέτες των ελληνικών πληθυσμών της Ανατολής με το εθνικό μητροπολιτικό κέντρο, πράξη που υλοποιήθηκε με τη συνεργασία και του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών.[76] Δεν είναι τυχαίο πως στη Σχολή αυτή εκπονήθηκε διατριβή με θέμα Ο Χριστιανισμός και τα Σοσιαλιστικά Συστήματα στα πλαίσια μιας προσπάθειας επιστημονικής κατανόησης της ηθικής και πνευματικής διαφοράς του χριστιανισμού από τον υλιστικό σοσιαλισμό, ενισχύοντας την εντύπωση πως η Σχολή στήριζε το υπάρχον κοινωνικό σύστημα.[77] Όπως επισημαίνει ο Σάββας Αγουρίδης, «Το κράτος μέχρι τώρα ζητάει από τις Θεολογικές Σχολές να εκπαιδεύσουν ιερείς και καθηγητές σημαιοφόρους της κρατούσας ιδεολογίας και ηθικής , καθώς και την ιδιαίτερη συμβολή τους στις εθνικές κρατικές επιλογές ως προς τα συμφέροντα του Ελληνισμού» [78]

Θητεία στην Ακαδημία Αθηνών Καθηγητές της Θεολογικής Αθηνών-μέλη της Ακαδημίας Αθηνών[79]
1926-1938 Χρυσόστομος Παπαδόπουλος
1926-1955 Γεώργιος Σωτηρίου
1928-1943 Κων/ίνος Δυοβουνιώτης
1929-1942 Κωνσταντίνος Ράλλης
1931-1959 Δημήτρης Μπαλάνος
1945-1956 Γρηγόριος Παπαμιχαήλ
1955-1982 Παναγιώτης Μπρατσιώτης
1960-1961 Νικόλαος Λούβαρις
1962-1969 Αμίλκας Αλιβιζάτος
1974-1992 Ιωάννης Καρμίρης
1978-1990 Κωνσταντίνος Μπόνης
1993-2004 Μάρκος Σιώτης

Από το τμήμα επιμόρφωσης διετούς διάρκειας στη δημιουργία Τμήματος Ποιμαντικής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη μεταπολίτευση η Θεολογική σχολή ενέταξε τους φοιτητές κληρικούς που είχαν εισαχθεί χωρίς εξετάσεις στην περίοδο της Δικτατορίας σε ειδικό τμήμα Επιμόρφωσης διετούς διάρκειας. Οι απόφοιτοι ελάμβαναν ειδικό δίπλωμα κατατασσόμενοι στην Ά μισθολογική κατηγορία. Υπό την πίεση που άσκησνα με σκοπό να λάβουν πτυχίο ΑΕΙ το Επιμορφωτικό Τμήμα επί Υπουργείας Παιδείας Ταλιαδούρου ονομάστηκαν ‘’Ποιμαντικά’’ και απέκτησαν ισοτιμία με τη Θεολογική. [80][81]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Σχολές και Τμήματα Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών[1]
  2. Ηλίας Καρκάνης, Στοιχεία από τη θέσπιση της ανώτερης εκπαίδευσης στο ελληνικό κράτος (1833-1862), Διπλωματική εργασία Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνων,τμήμα Μεθοδολογίας Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης/Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα, 1999, σελ.10
  3. Ηλίας Καρκάνης, Στοιχεία από τη θέσπιση της ανώτερης εκπαίδευσης στο ελληνικό κράτος (1833-1862), Διπλωματική εργασία Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνων,τμήμα Μεθοδολογίας Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης/Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα, 1999 ,σελ. 14
  4. Ηλίας Καρκάνης, Στοιχεία από τη θέσπιση της ανώτερης εκπαίδευσης στο ελληνικό κράτος (1833-1862), Διπλωματική εργασία Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνων,τμήμα Μεθοδολογίας Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης/Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα, 1999 ,σελ. 17
  5. Βασίλειος Δεντάκης, «Ιστορικά τινά της Θεολογικής Σχολής του εν Αθήναις Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου εν οις και χρονικόν σύντομον του ακαδημαϊκού έτους 1979-1980», Επιστημονική Επετηρίς της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, τομ. ΚΔ’ (1979-1980), σελ.839
  6. Παναγιώτης Κιμουρτζής, Πανεπιστήμιο Αθηνών (1837-1860): οι πρώτες γενεές των διδασκόντων. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Σχολή Νομικών,Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, τμήμα ΠολιτικήςΕπιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Αθήνα,2001,σελ. 8
  7. Παναγιώτης Κιμουρτζής, Πανεπιστήμιο Αθηνών (1837-1860): οι πρώτες γενεές των διδασκόντων. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Σχολή Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Αθήνα,2001, σελ. 151
  8. Παναγιώτης Κιμουρτζής, Πανεπιστήμιο Αθηνών (1837-1860): οι πρώτες γενεές των διδασκόντων. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Σχολή Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Αθήνα,2001, σελ. 153
  9. Παναγιώτης Κιμουρτζής, Πανεπιστήμιο Αθηνών (1837-1860): οι πρώτες γενεές των διδασκόντων. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Σχολή Νομικών,Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Αθήνα,2001, σελ. 10
  10. Παναγιώτης Κιμουρτζής, Πανεπιστήμιο Αθηνών (1837-1860): οι πρώτες γενεές των διδασκόντων. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Σχολή Νομικών,Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Αθήνα,2001, σελ. 17
  11. Παναγιώτης Κιμουρτζής, Πανεπιστήμιο Αθηνών (1837-1860): οι πρώτες γενεές των διδασκόντων. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Σχολή Νομικών,Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, τμήμα ΠολιτικήςΕπιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Αθήνα,2001, σελ. 17
  12. Παναγιώτης Κιμουρτζής, Πανεπιστήμιο Αθηνών (1837-1860): οι πρώτες γενεές των διδασκόντων. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Σχολή Νομικών,Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, τμήμα ΠολιτικήςΕπιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Αθήνα,2001, σελ. 144
  13. Κώστας Λάππας «Το διδακτικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών τον ΙΘ' αιώνα»,.στο: Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και προοπτικές, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, (Αθήνα: Ι.Α.Ε. Ν. - Γ.Γ.Ν.Γ.), τομ. Α΄, Αθήνα, 1989, σελ. 144
  14. Πολύκαρπος Καραμούζης, Κράτος, Εκκλησία και Εθνική ιδεολογία στη νεώτερη Ελλάδα (Κλήρος, θεολόγοι και Θρησκευτικές Οργανώσεις στο Μεσοπόλεμο)-Διδακτορική Διατριβή-Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών,τμήμα Κοινωνιολογίας, Αθήνα 2004, σελ.256
  15. Παναγιώτης Κιμουρτζής, Πανεπιστήμιο Αθηνών (1837-1860): οι πρώτες γενεές των διδασκόντων. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Σχολή Νομικών,Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, τμήμα ΠολιτικήςΕπιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Αθήνα,2001, σελ. 17
  16. Παναγιώτης Κιμουρτζής, Πανεπιστήμιο Αθηνών (1837-1860): οι πρώτες γενεές των διδασκόντων. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Σχολή Νομικών,Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, τμήμα ΠολιτικήςΕπιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Αθήνα,2001, σελ. 171
  17. Δημήτριος Αρκάδας , Οι επαγγελματίες της θεολογικής σκέψης : το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της θεολογικής σχολής Αθηνών από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, Διατριβή (διδακτορική) - Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Κοινωνιολογίας, 2011, σελ. 144
  18. Πολύκαρπος Καραμούζης, Κράτος, Εκκλησία και Εθνική ιδεολογία στη νεώτερη Ελλάδα (Κλήρος, θεολόγοι και Θρησκευτικές Οργανώσεις στο Μεσοπόλεμο)-Διδακτορική Διατριβή-Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών, τμήμα Κοινωνιολογίας, Αθήνα 2004, σελ. 255
  19. Κώστας Λάππας, «Αντιθέσεις γύρω από την ίδρυση και τους προσανατολισμούς του Ελληνικού Πανεπιστημίου. Σχόλια σ’ένα πανηγυρικό λόγο του Κων. Νέγρη (1840)», στο: Αφιέρωμα στον πανεπιστημιακό δάσκαλο Βας. Βλ. Σφυρόερα από τους μαθητές του,εκδ.Λύχνος, Αθήνα, 1992, σελ.243
  20. Πολύκαρπος Καραμούζης, Κράτος, Εκκλησία και Εθνική ιδεολογία στη νεώτερη Ελλάδα (Κλήρος, θεολόγοι και Θρησκευτικές Οργανώσεις στο Μεσοπόλεμο)-Διδακτορική Διατριβή-Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών,τμήμα Κοινωνιολογίας, Αθήνα 2004,σελ.259
  21. Πολύκαρπος Καραμούζης, Κράτος, Εκκλησία και Εθνική ιδεολογία στη νεώτερη Ελλάδα (Κλήρος, θεολόγοι και Θρησκευτικές Οργανώσεις στο Μεσοπόλεμο)-Διδακτορική Διατριβή-Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών,τμήμα Κοινωνιολογίας, Αθήνα 2004,σελ. 261
  22. Θνάσης Χρήστου, «Ο Κ.Δ.Σχινάς και η πρώτη Πρυτανεία στο Οθώνειο Πανεπιστήμιο (1837-1838)», Τα Ιστορικά, τομ.9 , τχ. 17 (Δεκέμβριος 1992), σελ.378
  23. Πολύκαρπος Καραμούζης, Κράτος, Εκκλησία και Εθνική ιδεολογία στη νεώτερη Ελλάδα (Κλήρος, θεολόγοι και Θρησκευτικές Οργανώσεις στο Μεσοπόλεμο)-Διδακτορική Διατριβή-Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών, τμήμα Κοινωνιολογίας, Αθήνα 2004,σελ. 257, υπόσ.12
  24. Βασίλειος Δεντάκης, «Ιστορικά τινά της Θεολογικής Σχολής του εν Αθήναις Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου εν οις και χρονικόν σύντομον του ακαδημαϊκού έτους 1979-1980», Επιστημονική Επετηρίς της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, τομ. ΚΔ’ (1979-1980), σελ. 840
  25. Δημήτριος Αρκάδας , Οι επαγγελματίες της θεολογικής σκέψης : το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της θεολογικής σχολής Αθηνών από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, Διατριβή (διδακτορική) - Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Κοινωνιολογίας, 2011, σελ. 179
  26. Κώστας Λάππας, Πανεπιστήμιο και φοιτητές στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα,εκδ. Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών/Ε.Ι.Ε., Αθήνα, 2004, σελ. 135
  27. Δημήτριος Αρκάδας , Οι επαγγελματίες της θεολογικής σκέψης : το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της θεολογικής σχολής Αθηνών από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, Διατριβή (διδακτορική) - Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Κοινωνιολογίας, 2011,σελ. 180-181
  28. Καθηγητές της Σχολής Πρυτάνεις του Πανεπιστημίου Αθηνών[2]
  29. Δημήτρης Ταγκαλάκης, Η ίδρυση και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του Ελληνικού πανεπιστημίου. Η στάση του τύπου της εποχής, Διπλωματική εργασία, Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας των επιστημών και της τεχνολογίας, χ.χ, σελ. 49
  30. Δημήτρης Ταγκαλάκης, Η ίδρυση και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του Ελληνικού πανεπιστημίου. Η στάση του τύπου της εποχής, Διπλωματική εργασία, Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας των επιστημών και της τεχνολογίας, χ.χ, σελ. 50
  31. Από το 1890-1891 έως το 1936-1937 έχουμε 1240 εγγεγραμμένους από τους οποίους 525 λαμβάνουν πτυχίο Παντελής Κυπριανός, «Φοιτητικός πληθυσμός και ζήτηση σπουδών στην Ελλάδα (1891-1936)», Τα Ιστορικά, τ. 13, τχ. 24-25,(Ιούν.-Δεκ. 1996), σ. 230-231
  32. H στροφή των φοιτητριών προς τηΝομική ήταν γενική εκείνη την περίοδο, αφού και από άλλες σχολές μεταγράφονταν όπως από Ιατρική, Φαρμακευτική Φιλοσοφική Ελένη Κούκου, «Η ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών και η συμμετοχή των Ελληνίδων στην επιστημονική εξέλιξη των Αθηνών», Μνημοσύνη, τομ. 13 (1995-1997), σελ.101
  33. Δημήτριος Αρκάδας , Οι επαγγελματίες της θεολογικής σκέψης : το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της θεολογικής σχολής Αθηνών από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, Διατριβή (διδακτορική) - Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Κοινωνιολογίας, 2011, σελ.200
  34. Δημήτριος Αρκάδας , Οι επαγγελματίες της θεολογικής σκέψης : το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της θεολογικής σχολής Αθηνών από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, Διατριβή (διδακτορική) - Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Κοινωνιολογίας, 2011, σελ. 202
  35. Γεράσιμος Ζώρας-Μαρία Δημάκης, «Λογοτεχνικοί αντικατοπτρισμοί του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η ζωή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών όπως την βίωσαν και την περιέγραψαν οι λογοτέχνες μας», Επιστημονική Επετηρίς της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, τομ. ΛΘ' (2007-2008), σελ.215-216
  36. .Χρήστος Γαρνάβος, Ζητήματα παραβιάσεων της θρησκευτικής ελευθερίας στις Θεολογικές Σχολές των Ελληνικών Πανεπιστημίων, Μεταπυχιακή διπλωματική εργασία-Τομέας Ιστορίας, Κοινωνιολογίας και Φιλοσοφίας Δικαίου,Τμήμα Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα 1998, σελ.45
  37. Δημήτρης Ταγκαλάκης, Η ίδρυση και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του Ελληνικού πανεπιστημίου. Η στάση του τύπου της εποχής, Διπλωματική εργασία, Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας των επιστημών και της τεχνολογίας, χ.χ, σελ. 69
  38. Ηλίας Καρκάνης, Στοιχεία από τη θέσπιση της ανώτερης εκπαίδευσης στο ελληνικό κράτος (1833-1862), Διπλωματική εργασία Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνων,τμήμα Μεθοδολογίας Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης/Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα, 1999,σελ. 96, υπος. 32
  39. Εμμανουήλ Περσελής, «Ιστορικές πτυχές της Ελληνικής Πανεπιστημιακής θεολογικής παιδείας», Θεολογία, τομ.63, τχ.4 (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 1992), σελ 750
  40. Ηλίας Καρκάνης, Στοιχεία από τη θέσπιση της ανώτερης εκπαίδευσης στο ελληνικό κράτος (1833-1862), Διπλωματική εργασία Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνων,τμήμα Μεθοδολογίας Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης/Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα, 1999,σελ. 79
  41. Βάσιας Τσακόπουλος, «Επιλογή σπουδών και παραγωγικές δυνάμεις: μια πειοδολόγηση (1837-1930), στο: Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου : ‘’Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και Προοπτικές’,’ (Αθήνα, 21-25Σεπτεμβρίου 1987), τόμος Β΄, εκδ. Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας-Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς, 1989 σελ.σελ.462,υπος.
  42. Εμμανουήλ Περσελής, «Ιστορικές πτυχές της Ελληνικής Πανεπιστημιακής θεολογικής παιδείας», Θεολογία, τομ.63, τχ.4 (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 1992), σελ.740
  43. Δημήτριος Αρκάδας , Οι επαγγελματίες της θεολογικής σκέψης : το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της θεολογικής σχολής Αθηνών από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, Διατριβή (διδακτορική) - Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Κοινωνιολογίας, 2011, σελ. 255
  44. Εμμανουήλ Περσελής, «Σταθμοί στην εξέλιξη της σχολικής θρησκευτικής αγωγής και θεολογική σχολή πανεπιστημίου Αθηνών», Θεολογία, τομ.58,τχ. 3, (Ιούλιος –Σεπτέμβριος 1987),σελ. 574-575
  45. Εμμανουήλ Περσελής, Εξουσία και θρησκευτική αγωγή στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, εκδ.Γρηγόρης, Αθήνα, 1997, σελ. 81-82
  46. Εμμανουήλ Περσελής, «Σταθμοί στην εξέλιξη της σχολικής θρησκευτικής αγωγής και θεολογική σχολή πανεπιστημίου Αθηνών», Θεολογία, τομ.58,τχ. 3, (Ιούλιος –Σεπτέμβριος 1987),σελ. 575-578
  47. Εμμανουήλ Περσελής, «Σταθμοί στην εξέλιξη της σχολικής θρησκευτικής αγωγής και θεολογική σχολή πανεπιστημίου Αθηνών», Θεολογία, τομ.58,τχ. 3, (Ιούλιος –Σεπτέμβριος 1987),σελ. 578
  48. Εμμανουήλ Περσελής, «Σταθμοί στην εξέλιξη της σχολικής θρησκευτικής αγωγής και θεολογική σχολή πανεπιστημίου Αθηνών», Θεολογία, τομ.58,τχ. 3, (Ιούλιος –Σεπτέμβριος 1987),σελ. 580
  49. Εμμανουήλ Περσελής, Εξουσία και θρησκευτική αγωγή στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, εκδ.Γρηγόρης, Αθήνα, 1997, σελ. 253
  50. Εμμανουήλ Περσελής, Εξουσία και θρησκευτική αγωγή στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, εκδ.Γρηγόρης, Αθήνα, 1997, σελ. 254
  51. Μιχάλης Στασινόπουλος, «Η οργάνωσις του πανεπιστημίου των Αθηνών κατά την ίδρυσίν του και οι πρώτοι καθηγηταί του», Παρνασσός, τομ.13/1 (Ιανουάριος-Μάρτιος 1971), σελ.67-68
  52. Δημήτρης Ταγκαλάκης, Η ίδρυση και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του Ελληνικού πανεπιστημίου. Η στάση του τύπου της εποχής, Διπλωματική εργασία, Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας των επιστημών και της τεχνολογίας, χ.χ, σελ. 19-20, 54 Μιχάλης Στασινόπουλος, «Η οργάνωσις του πανεπιστημίου των Αθηνών κατά την ίδρυσίν του και οι πρώτοι καθηγηταί του», Παρνασσός, τομ.13/1 (Ιανουάριος-Μάρτιος 1971), σελ.83
  53. Δημήτρης Ταγκαλάκης, Η ίδρυση και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του Ελληνικού πανεπιστημίου. Η στάση του τύπου της εποχής, Διπλωματική εργασία, Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας των επιστημών και της τεχνολογίας, χ.χ, σελ. 56
  54. Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου, «Ο Δημήτριος Παλαμάς προς τον μητροπολίτην Αθηνών Θεόφιλον Βλαχοπαπαδόπουλον», Μνημοσύνη, τομ.9 (1982-1984) σελ.
  55. Κώστας Λάππας, Πανεπιστήμιο και φοιτητές στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα,εκδ. Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών/Ε.Ι.Ε., Αθήνα, 2004, σελ.478-479
  56. Κώστας Λάππας, «Αντιθέσεις γύρω από την ίδρυση και τους προσανατολισμούς του Ελληνικού Πανεπιστημίου. Σχόλια σ’ένα πανηγυρικό λόγο του Κων. Νέγρη (1840)», στο: Αφιέρωμα στον πανεπιστημιακό δάσκαλο Βας. Βλ. Σφυρόερα από τους μαθητές του,εκδ.Λύχνος, Αθήνα, 1992, σελ.230
  57. Κώστας Γαβρόγλου, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Χάϊδω Μπαρκούλα, Το Πανεπιστήμιο Αθηνών [1837-1937]και η ιστορία του,εκδ.Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2014, σελ.336
  58. . Σπύρος Μαρκέτος, «Η Ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης: Κριτική στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας», Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου : ‘’Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και Προοπτικές’,’ (Αθήνα, 21-25Σεπτεμβρίου 1987), τόμος Β΄, εκδ. Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας-Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς, 1989 σελ 413
  59. Δημήτριος Αρκάδας , Οι επαγγελματίες της θεολογικής σκέψης : το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της θεολογικής σχολής Αθηνών από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, Διατριβή (διδακτορική) - Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Κοινωνιολογίας, 2011,σελ. 149
  60. Όπως επισημαίνει ο Στέριος Φασουλάκης , οι διδάσκοντες σε αυτό «με καμάρι τόνιζαν […] τη φοίτηση τους κοντά σε καθηγητές των γερμανικών και γερμανόφωνων πανεπιστημίων και η γερμανική βιβλιογραφία κατείχε πάντοτε την πρώτη θέση στα ελληνικά συγγράμματα και τις μονογραφίες» Στέριος Φασουλάκης, «Γερμανικές καταβολές του ελληνικού πανεπιστημίου και ελληνικές αμφισβητήσεις του γερμανικού πανεπιστημίου», στο: Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και προοπτικές, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, (Αθήνα: Ι.Α.Ε. Ν. - Γ.Γ.Ν.Γ.), τομ. Α΄, Αθήνα, 1989, σελ. 102
  61. Χρήστος Γιανναράς,Ορθοδοξία και Δύση στη νεώτερη Ελλάδα, εκδ.Δόμος, Αθήνα, 1992,σελ.303
  62. Εμμανουήλ Περσελής, «Ιστορικές πτυχές της Ελληνικής Πανεπιστημιακής παιδείας», Θεολογία, τομ.63, τχ.4 (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 1992), σελ 755 και υπος. 39 : Α. Δ.Κυριακός, Ζ. Ρώσης, Νικ. Καλογεράς και Π. Παυλίδης.
  63. Gerhard Podskalsky, «Οι γνώσεις για την Ελληνική θεολογία στη Γερμανία και η επιρροή της Γερμανικής θεολογίας στην Ελληνική Ορθοδοξία»,στο: Ευάγγελος Χρυσός (επίμ), Ένας κόσμος γεννιέται. Η εικόνα του Ελληνικού πολιτισμού στη Γερμανική επιστήμη κατά τον 19οαι., εκδ.Ακρίτας, Αθήνα, 1996, σελ202
  64. Κώστας Γαβρόγλου, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Χάϊδω Μπαρκούλα, Το Πανεπιστήμιο Αθηνών [1837-1937]και η ιστορία του,εκδ.Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2014, σελ.166
  65. Κώστας Γαβρόγλου, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Χάϊδω Μπαρκούλα, Το Πανεπιστήμιο Αθηνών [1837-1937]και η ιστορία του,εκδ.Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2014, σελ.168
  66. Ρένα Σταυρίδου-Πατρικίου, «Οι ενδοπανεπιστημιακές ισορροπίες και η ανατροπή τους (1910-1926), στο: Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και προοπτικές, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, (Αθήνα: Ι.Α.Ε. Ν. - Γ.Γ.Ν.Γ.), τομ. Α΄, Αθήνα, 1989, σελ. 216
  67. Ευάγγελος Στυλιανός, Το Πανεπιστήμιο σε φασιστικό περιβάλλον. Η περίπτωση του Πανεπιστημίου Αθηνών (1936-1941) σε συγκριτική προσέγγιση-Διπλωματική εργασία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τμήμα Μεθοδολογίας Ιστορίας και Θεωρίας των Επιστημών, Αθήνα, 2004, σελ. 53
  68. Ευάγγελος Στυλιανός, Το Πανεπιστήμιο σε φασιστικό περιβάλλον. Η περίπτωση του Πανεπιστημίου Αθηνών (1936-1941) σε συγκριτική προσέγγιση-Διπλωματική εργασία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τμήμα Μεθοδολογίας Ιστορίας και Θεωρίας των Επιστημών, Αθήνα, 2004, σελ. 70
  69. Πολύκαρπος Καραμούζης, «Πανεπιστήμιο και ιδεολογία: Η αναπαραγωγή της κυρίαρχης ιδεολογικοπολιτικής θεωρίας μέσα από τους επίσημους λόγους των καθηγητών του Πανεπιστημίου Αθηνών (1900-1970)», στο:Σήφης Μπουζάκης (επίμ), Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, Πρακτικά του 4ου επιστημονικού συνεδρίου Ιστορίας της Εκπαίδευσης (Πάτρα,6-8 Οκτωβρίου 2006),εκδ. Gutenberg, Αθήνα, 2008, σελ.119-121
  70. Γεώργιος Μεταλληνός, «Ο αγώνας των φοιτητών της θεολογίας το 1962 και το φοιτητικό κίνημα», στο: Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και προοπτικές, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, (Αθήνα: Ι.Α.Ε. Ν. - Γ.Γ.Ν.Γ.), τομ. Α΄, Αθήνα, 1989, σελ. 291
  71. Ανδρέας Αργυρόπουλος, Χριστιανοί και πολιτική δράση κατά την περίοδο της δικτατορίας (1967-1974), εκδ.Ψηφίδα, Αθήνα, 2004, σελ. 20
  72. Ανδρέας Αργυρόπουλος, Χριστιανοί και πολιτική δράση κατά την περίοδο της δικτατορίας (1967-1974), εκδ.Ψηφίδα, Αθήνα, 2004, σελ.93
  73. Δημήτριος Αρκάδας , Οι επαγγελματίες της θεολογικής σκέψης : το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της θεολογικής σχολής Αθηνών από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, Διατριβή (διδακτορική) - Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Κοινωνιολογίας, 2011, σελ.244
  74. Γιώργος Δερτιλής, Ιστορία του Ελληνικού κράτους 1830-1920,Α' τόμος,εκδ.Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα, 2010, σελ.298
  75. Πολύκαρπος Καραμούζης, Κράτος, Εκκλησία και Εθνική ιδεολογία στη νεώτερη Ελλάδα (Κλήρος, θεολόγοι και Θρησκευτικές Οργανώσεις στο Μεσοπόλεμο)-Διδακτορική Διατριβή-Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών,τμήμα Κοινωνιολογίας, Αθήνα 2004, σελ. 256, υπόσ. 9
  76. Μητρ. Αρκαλοχωρίου Καστελλίου και Βιάννου Ανδρέας Νανάκης,«Οι Προκαθήμενοι των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων το 1912 Αναγορεύονται Επίτιμοι Διδάκτορες της Θεολογικής Σχολής Αθηνών», Επιστημονική Επετηρίς της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Τμήμα Θεολογίας, νέα σειρά, 13 (2003)σελ. 233-246. Άννα Καρακατσούλη, «Διεθνείς σχέσεις και ακαδημαϊκή κοινότητα: οι επίτιμοι διδάκτορες του Πανεπιστημίου Αθηνών (1912-1914)», Τα Ιστορικά, τομ.19, τχ. 36 (Ιούνιος 2002), σελ 132
  77. Συντάκτης της ο Αντωνέσκου Πέτρου το 1934. Πολύκαρπος Καραμούζης, Κράτος, Εκκλησία και Εθνική ιδεολογία στη νεώτερη Ελλάδα (Κλήρος, θεολόγοι και Θρησκευτικές Οργανώσεις στο Μεσοπόλεμο)-Διδακτορική Διατριβή-Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών,τμήμα Κοινωνιολογίας, Αθήνα 2004, σελ.288-289
  78. Σάββας Αγουρίδης, «Οι θεολογικές σπουδές στην Ελλάδα σήμερα», στο:Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, Το Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα σήμερα. Οικονομικές κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις, Αθήνα, 1991, σελ.263
  79. Καθηγητές της Θεολογικής Σχολής μέλη της Ακαδημίας Αθηνών[3]
  80. Σάββας Αγουρίδης, «Οι θεολογικές σπουδές στην Ελλάδα σήμερα», στο:Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, Το Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα σήμερα. Οικονομικές κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις, Αθήνα, 1991, σελ.261
  81. Δημήτριος Αρκάδας , Οι επαγγελματίες της θεολογικής σκέψης : το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της θεολογικής σχολής Αθηνών από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, Διατριβή (διδακτορική) - Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Κοινωνιολογίας, 2011, σελ. 182 κ.εξ

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 1. Παναγιώτης Κιμουρτζής, Πανεπιστήμιο Αθηνών (1837-1860): οι πρώτες γενεές των διδασκόντων. Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών-Σχολή Νομικών,Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, τμήμα ΠολιτικήςΕπιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, Αθήνα,2001
  • 2. Ευάγγελος Στυλιανός, Το Πανεπιστήμιο σε φασιστικό περιβάλλον. Η περίπτωση του Πανεπιστημίου Αθηνών (1936-1941) σε συγκριτική προσέγγιση-Διπλωματική εργασία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τμήμα Μεθοδολογίας Ιστορίας και Θεωρίας των Επιστημών, Αθήνα, 2004
  • 3. Δημήτρης Ταγκαλάκης, Η ίδρυση και τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του Ελληνικού πανεπιστημίου. Η στάση του τύπου της εποχής, Διπλωματική εργασία, Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας των επιστημών και της τεχνολογίας, χ.χ
  • 4. Ηλίας Καρκάνης, Στοιχεία από τη θέσπιση της ανώτερης εκπαίδευσης στο ελληνικό κράτος (1833-1862), Διπλωματική εργασία Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνων,τμήμα Μεθοδολογίας Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης/Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα, 1999
  • 5. Σάββας Αγουρίδης, «Οι θεολογικές σπουδές στην Ελλάδα σήμερα», στο: Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, Το Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα σήμερα. Οικονομικές κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις, Αθήνα, 1991, σελ.261-266
  • 6. Βασίλειος Δεντάκης, «Η Θεολογική Σχολή περί της συνάψεως διπλωματικών σχέσεων μεταξύ της Ελληνικής Κυβερνήσεως και του Βατικανού», Επιστημονική Επετηρίς της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, τομ. ΚΔ’ (1979-1980), σελ.793-836
  • 7. Βασίλειος Δεντάκης, «Ιστορικά τινά της Θεολογικής Σχολής του εν Αθήναις Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου εν οις και χρονικόν σύντομον του ακαδημαϊκού έτους 1979-1980», Επιστημονική Επετηρίς της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, τομ. ΚΔ’ (1979-1980), σελ.837-861
  • 8. Μιχάλης Στασινόπουλος, «Η οργάνωσις του πανεπιστημίου των Αθηνών κατά την ίδρυσίν του και οι πρώτοι καθηγηταί του», Παρνασσός, τομ.13/1 (Ιανουάριος-Μάρτιος 1971), σελ.53-89
  • 9. Εμμανουήλ Περσελής, «Σταθμοί στην εξέλιξη της σχολικής θρησκευτικής αγωγής και θεολογική σχολή πανεπιστημίου Αθηνών», Θεολογία, τομ.58,τχ. 3, (Ιούλιος –Σεπτέμβριος 1987),σελ.572-582
  • 10. Πολύκαρπος Καραμούζης, «Πανεπιστήμιο και ιδεολογία: Η αναπαραγωγή της κυρίαρχης ιδεολογικοπολιτικής θεωρίας μέσα από τους επίσημους λόγους των καθηγητών του Πανεπιστημίου Αθηνών (1900-1970)», στο:Σήφης Μπουζάκης (επίμ), Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, Πρακτικά του 4ου επιστημονικού συνεδρίου Ιστορίας της Εκπαίδευσης (Πάτρα,6-8 Οκτωβρίου 2006),εκδ. Gutenberg, Αθήνα, 2008, σελ.113-129
  • 11. Γιώργος Δερτιλής, Ιστορία του Ελληνικού κράτους 1830-1920,Α' τόμος,εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα, 2010
  • 12. Κώστας Γαβρόγλου, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Χάϊδω Μπαρκούλα, Το Πανεπιστήμιο Αθηνών [1837-1937]και η ιστορία του,εκδ.Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2014
  • 13. Πολύκαρπος Καραμούζης, Κράτος, Εκκλησία και Εθνική ιδεολογία στη νεώτερη Ελλάδα (Κλήρος, θεολόγοι και Θρησκευτικές Οργανώσεις στο Μεσοπόλεμο)-Διδακτορική Διατριβή-Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών,τμήμα Κοινωνιολογίας, Αθήνα 2004
  • 14. Σάββας Αγουρίδης, «Νέα ρεύματα στην Ελληνική θεολογία κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο (1945-1967)», Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα, Η Ελληνική κοινωνία κατά την πρώτη μεταπολεμική περίοδο (1945-1967), Αθήνα, 1994, σελ.423-426
  • 15.Εμμανουήλ Περσελής, Εξουσία και θρησκευτική αγωγή στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, εκδ.Γρηγόρης, Αθήνα, 1997
  • 16.Δημήτριος Αρκάδας , Οι επαγγελματίες της θεολογικής σκέψης : το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό της θεολογικής σχολής Αθηνών από τον μεσοπόλεμο μέχρι σήμερα, Διατριβή (διδακτορική) - Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Κοινωνιολογίας, 2011
  • 17. Μητρ. Αρκαλοχωρίου Καστελλίου και Βιάννου Ανδρέας Νανάκης, , «Οι Προκαθήμενοι των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων το 1912 Αναγορεύονται Επίτιμοι Διδάκτορες της Θεολογικής Σχολής Αθηνών», Επιστημονική Επετηρίς της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Τμήμα Θεολογίας, νέα σειρά, 13 (2003)σελ. 233-246
  • 18. Ελένη Κούκου, «Η ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών και η συμμετοχή των Ελληνίδων στην επιστημονική εξέλιξη των Αθηνών», Μνημοσύνη, τομ. 13 (1995-1997), σελ.93-110
  • 19. Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου, «Ο Δημήτριος Παλαμάς προς τον μητροπολίτην Αθηνών Θεόφιλον Βλαχοπαπαδόπουλον», Μνημοσύνη, τομ.9 (1982-1984) σελ.350-354
  • 20 Παντελής Κυπριανός, «Φοιτητικός πληθυσμός και ζήτηση σπουδών στην Ελλάδα (1891-1936)», Τα Ιστορικά, τ. 13, τχ. 24-25,(Ιούν.-Δεκ. 1996), σ. 225-252
  • 21. Θανάσης Χρήστου, «Ο Κ.Δ.Σχινάς και η πρώτη Πρυτανεία στο Οθώνειο Πανεπιστήμιο (1837-1838)», Τα Ιστορικά, τομ.9 , τχ. 17 (Δεκέμβριος 1992), σελ.371-384
  • 22 . Σπύρος Μαρκέτος, «Η Ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης: Κριτική στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας», Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου : ‘’Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και Προοπτικές’,’ (Αθήνα, 21-25Σεπτεμβρίου 1987), τόμος Β΄, εκδ. Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας-Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς, 1989 σελ.397-420.
  • 23. Βάσιας Τσακόπουλος, «Επιλογή σπουδών και παραγωγικές δυνάμεις: μια πειοδολόγηση (1837-1930), στο: Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου : ‘’Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και Προοπτικές’,’ (Αθήνα, 21-25Σεπτεμβρίου 1987), τόμος Β΄, εκδ. Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας-Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς, 1989 σελ.461-469
  • 24. Στέριος Φασουλάκης, «Γερμανικές καταβολές του ελληνικού πανεπιστημίου και ελληνικές αμφισβητήσεις του γερμανικού πανεπιστημίου», στο: Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και προοπτικές, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, (Αθήνα: Ι.Α.Ε. Ν. - Γ.Γ.Ν.Γ.), τομ. Α΄, Αθήνα, 1989, σελ. 99- 104
  • 25. Κώστας Λάππας «Το διδακτικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών τον ΙΘ' αιώνα»,.στο: Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και προοπτικές, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, (Αθήνα: Ι.Α.Ε. Ν. - Γ.Γ.Ν.Γ.), τομ. Α΄, Αθήνα, 1989, σελ. 137-147
  • 26.Ρένα Σταυρίδου-Πατρικίου, «Οι ενδοπανεπιστημιακές ισορροπίες και η ανατροπή τους (1910-1926), στο: Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και προοπτικές, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, (Αθήνα: Ι.Α.Ε. Ν. - Γ.Γ.Ν.Γ.), τομ. Α΄, Αθήνα, 1989, σελ.215-222
  • 27. Γεώργιος Μεταλληνός, «Ο αγώνας των φοιτητών της θεολογίας το 1962 και το φοιτητικό κίνημα», στο: Πανεπιστήμιο: Ιδεολογία και Παιδεία. Ιστορική διάσταση και προοπτικές, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, (Αθήνα: Ι.Α.Ε. Ν. - Γ.Γ.Ν.Γ.), τομ. Α΄, Αθήνα, 1989, σελ.289-298
  • 28. Κώστας Λάππας, Πανεπιστήμιο και φοιτητές στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα,εκδ. Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών/Ε.Ι.Ε., Αθήνα, 2004
  • 29. Εμμανουήλ Περσελής, «Ιστορικές πτυχές της Ελληνικής Πανεπιστημιακής θεολογικής παιδείας», Θεολογία, τομ.63, τχ.4 (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 1992), σελ.735-791
  • 30. Κώστας Λάππας, «Αντιθέσεις γύρω από την ίδρυση και τους προσανατολισμούς του Ελληνικού Πανεπιστημίου. Σχόλια σ’ένα πανηγυρικό λόγο του Κων. Νέγρη (1840)», στο: Αφιέρωμα στον πανεπιστημιακό δάσκαλο Βας. Βλ. Σφυρόερα από τους μαθητές του,εκδ.Λύχνος, Αθήνα, 1992, σελ.227-245
  • 31. Άννα Καρακατσούλη, «Διεθνείς σχέσεις και ακαδημαϊκή κοινότητα: οι επίτιμοι διδάκτορες του Πανεπιστημίου Αθηνών (1912-1914)», Τα Ιστορικά, τομ.19, τχ. 36 (Ιούνιος 2002), σελ.129-164
  • 32. Χρήστος Γιανναράς,Ορθοδοξία και Δύση στη νεώτερη Ελλάδα, εκδ.Δόμος, Αθήνα, 1992
  • 33. Ανδρέας Αργυρόπουλος, Χριστιανοί και πολιτική δράση κατά την περίοδο της δικτατορίας (1967-1974), εκδ.Ψηφίδα, Αθήνα, 2004
  • 34.Χρήστος Γαρνάβος, Ζητήματα παραβιάσεων της θρησκευτικής ελευθερίας στις Θεολογικές Σχολές των Ελληνικών Πανεπιστημίων, Μεταπυχιακή διπλωματική εργασία-Τομέας Ιστορίας, Κοινωνιολογίας και Φιλοσοφίας Δικαίου,Τμήμα Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα 1998
  • 35. Γεράσιμος Ζώρας-Μαρία Δημάκη, «Λογοτεχνικοί αντικατοπτρισμοί του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η ζωή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών όπως την βίωσαν και την περιέγραψαν οι λογοτέχνες μας», Επιστημονική Επετηρίς της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, τομ. ΛΘ' (2007-2008), σελ.151-227
  • 36. Gerhard Podskalsky, «Οι γνώσεις για την Ελληνική θεολογία στη Γερμανία και η επιρροή της Γερμανικής θεολογίας στην Ελληνική Ορθοδοξία»,στο: Ευάγγελος Χρυσός (επίμ), Ένας κόσμος γεννιέται. Η εικόνα του Ελληνικού πολιτισμού στη Γερμανική επιστήμη κατά τον 19οαι., εκδ.Ακρίτας, Αθήνα, 1996, σελ.191-206

Επιπλέον βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Βασίλειος Γιούλτσης, Έλληνες πτυχιούχοι ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών 1941-1975. Κοινωνιολογική έρευνα. Θεσσαλονίκη, Ἐκδ. Αφών Κυριακίδη, 1977
  • Κωνσταντίνου Τσιάκα, Φοιτητικά ενθυμήματα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών ετών 1945-1949, Αθήναι 2003 [περιέχει φοιτητικές σημειώσεις των διδασκόμενων συγγραμμάτων των στη θεολογική Αθηνών την περίοδο 1945-1949 των καθηγητών Δυοβουνιώτη, Βέλλα, Αλιβιζάτου, Αντωνιάδη, Ιωαννίδη, Καρμίρη, Μπαλάνου, Μπρατσιώτη, Παπαμιχαήλ, Πεζόπουλο, Σωτηρίου, Σκάσση, Τρεμπέλα, Θεοδωρακόπουλου, Εξαρχόπουλου, Λούβαρη, Στεφανίδη, Παπαδόπουλου, Μουρατίδη)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Σχολές και Τμήματα Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών[4]
  • Θεολογική Σχολή Αθηνών[5]
  • ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ[6]