Θανατική ποινή στην Ελλάδα
Η Θανατική ποινή στη σύγχρονη Ελλάδα εκτελείτο δια τυφεκισμού ή στη λαιμητόμο (ως το 1913). Η τελευταία εκτέλεση έγινε το 1972, ενώ η νομική κατάργηση της ποινής έγινε σταδιακώς μεταξύ 1975 και 2005.
Ιστορικό
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι εκτελέσεις κατά τη διάρκεια της Επανάστασης και της Α΄ Ελληνικής Δημοκρατίας γίνονταν δια τυφεκισμού, ωστόσο όταν η μοναρχία εισήγαγε τον ποινικό κώδικα το 1834, ο αποκεφαλισμός με γκιλοτίνα έγινε η μόνη μορφή εκτέλεσης.[1][2] Το 1847 ζητήματα διαθεσιμότητας της λαιμητόμου σε κάθε εκτέλεση[3] οδήγησαν την κυβέρνηση στον ορισμό του τυφεκισμού ως εναλλακτική μεθόδου εκτέλεσης. Η τελευταία εκτέλεση με λαιμητόμο έγινε το 1913. Το 1925 πραγματοποιήθηκαν 2 εκτελέσεις με αγχόνη,[4] η οποία είχε εισαχθεί ως μέσο εκτέλεσης θανατικών καταδικών επί υποθέσεων κατάχρησης δημοσίου χρήματος από την Δικτατορία Παγκάλου.[5] Ο σχετικός νόμος δεν εφαρμόστηκε άλλη φορά μέχρι την κατάργησή του, ένα χρόνο αργότερα[4] και το 1929 ο τυφεκισμός κατέστη η μόνη μέθoδος εκτέλεσης θανατικών ποινών.
Κατά τη διάρκεια του Ελληνικού Εμφυλίου πραγματοποιήθηκαν περίπου 3000 εκτελέσεις.[6]Η τελευταία εκτέλεση έγινε στις 25 Αυγούστου 1972, στο πεδίο βολής της Σχολής Εφέδρων Αξιωματικών Πεζικού (ΣΕΑΠ), στην περιοχή Δύο Αοράκια του Ηρακλείου. Ο 27χρονος Βασίλης Λυμπέρης εκτελέστηκε δια τυφεκισμού για την ειδεχθή δολοφονία της συζύγου, της πεθεράς και των δύο παιδιών του.
Μετά το 1975
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Σύνταγμα του 1975, υπό το άρθρο 7 παρ. 3, αρχικώς κατήργησε την θανατική ποινή για τα πολιτικά εγκλήματα, εκτός των συνθέτων. Στην Δίκη των πρωταιτίων της Χούντας, οι Παπαδόπουλος, Μακαρέζος, Παττακός, καταδικάσθηκαν εις θάνατον για το αδίκημα της στάσης. Οι ποινές όμως μετριάσθηκαν σε ισόβια κάθειρξη με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου.
Το 1993, με τον νόμο 2172, καταργήθηκαν από τον Ποινικό Κώδικα όλες οι διατάξεις περί της θανατικής ποινής.[7] Ως τότε, οι κατηγορούμενοι για αδικήματα που επέσειαν την ποινή του θανάτου μπορούσαν να καταδικασθούν εις θάνατον (παραδείγματος χάριν, ο Κυριάκος Παπαχρόνης καταδικάσθηκε δις εις θάνατον), όμως οι θανατικές ποινές δεν εκτελούνταν αλλά μετριάζονταν σε κάθειρξη. Το 1997, η Ελλάδα κύρωσε το Δεύτερο Προαιρετικό Πρωτόκολλο στο Διεθνές Σύμφωνο για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, αποσκοπώντας στην κατάργηση της ποινής του θανάτου, με την επιφύλαξη των περιπτώσεων εφαρμογής της βάσει του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα, μετά από καταδίκη για έγκλημα στρατιωτικού χαρακτήρα υψίστης σημασίας που τελέσθηκε σε καιρό πολέμου.[8][9] Το επόμενο έτος η Ελλάδα κύρωσε το Πρωτόκολλο 6 της ΕΣΔΑ, καταργώντας την θανατική ποινή εν καιρώ ειρήνης.[10]
Με τη Συνταγματική αναθεώρηση του 2001, το άρθρο 7 παρ. 3 αποτύπωσε τις προηγηθείσες αλλαγές: Θανατική ποινή δεν επιβάλλεται, εκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στο νόμο για κακουργήματα τα οποία τελούνται σε καιρό πολέμου και σχετίζονται με αυτόν.[11]
Το 2004, η Ελλάδα κύρωσε το προαιρετικό πρωτόκολλο 13 της ΕΣΔΑ, το οποίο προβλέπει την κατάργηση της θανατικής ποινής σε όλες τις περιστάσεις, καταργώντας τις σχετικές διατάξεις του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα και του Κανονισμού Εξωτερικής Υπηρεσίας των Στρατευμάτων (που ρύθμιζε τη διαδικασία των εκτελέσεων).[12] Ένα χρόνο αργότερα, τέθηκε σε ισχύ.[13]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Παράρτημα του Αριθ. 3 έτους 1834 της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος - Ποινικός Νόμος- Βιβλίον Πρώτον, Κεφάλαιον Α΄, Άρθρον 5: Ο καταδικασθείς εις θάνατον αποκεφαλίζεται δια του λαιμητόμου.
- ↑ Vojtěch Jirat-Wasiutyński (2007). Modern Art and the Idea of the Mediterranean. University of Toronto Press. σελ. 164. ISBN 978-0-8020-9170-3.
- ↑ The Athenæum. 1847. σελ. 882.
- 1 2 NEWSROOM (26 Νοεμβρίου 2018). «Όταν ο Πάγκαλος οδήγησε στην αγχόνη τους αξιωματικούς Δρακάτη και Ζαφειρόπουλο». News 24/7. Ανακτήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2025.
- ↑ Νομοθετικό Διάταγμα "Περί υπαγωγής αδικημάτων τινών εις την δικαιοδοσίαν των Στρατιωτικών Δικαστηρίων", Άρθρον 6: Η θανατική ποινή, οσάκις δυνάμει του παρόντος επιβάλλεται, εκτελείται δι' απαγχονισμού, ισχυουσών κατά την εκτέλεσιν των αποφάσεων των διατάξεων του άρθρου 4 εδ. ζ΄ του νόμου 447 της 27ης Νοεμβρίου 1914. (ΦΕΚ Α΄ 216/1925)
- ↑ Mark Mazower (Ιανουαρίου 2000). After the War was Over: Reconstructing the Family, Nation, and State in Greece, 1943-1960. Princeton University Press. σελίδες 81–. ISBN 0-691-05842-3.
- ↑ «Νόμος 2172/1993 (Κωδικοποιημένος) - ΦΕΚ Α 207/16.12.1993». www.kodiko.gr. Ανακτήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2025.
- ↑ Νόμος 2462/1997 (ΦΕΚ Α΄ 25/1997)
- ↑ Ανακοίνωση ΥΠΕΞ Φ.0546/63/ΑΣ 292/Μ. 2870 (ΦΕΚ Α΄ 92/1997)
- ↑ Chart of signatures and ratifications of Treaty 114, Council of Europe Treaty Office, accessed 24 November 2015
- ↑ «Σύνταγμα». www.hellenicparliament.gr. Ανακτήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2025.
- ↑ «Νόμος 3289/2004 - ΦΕΚ 227/Α/26-11-2004». e-nomothesia.gr | Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας. 27 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2025.
- ↑ «Full list - Treaty Office - www.coe.int». Treaty Office (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2025.