Επιχείρημα της ελεύθερης βούλησης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Το ’’επιχείρημα της ελεύθερης βούλησης’’’, ή παράδοξο της ελεύθερης βούλησης ισχυρίζεται πως η Πανσοφία του Θεού με την ελεύθερη βούληση του ανθρώπου είναι ασύμβατες ιδιότητες και κάθε έννοια του Θεού στην οποία συμπεριλαμβάνονται και οι δυο ιδιότητες είναι αντιφατικη. [1][2]

Επιχείρημα της ελεύθερης βούλησης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αν ο θεός έχει φτιάξει το παιχνίδι, τους κανόνες και τους παίκτες, πως μπορεί ο κάθε παίκτης να είναι ελεύθερος;

Μερικά επιχειρήματα εναντίον της ύπαρξης του θεού, εστιάζονται στην ασυνέπεια του ότι οι ανθρώποι έχουν ελεύερη βούληση και ο Θεός γνωρίζει τα πάντα. Ο ραβίνος του 12ου αιώνα Μαϊμωνίδης συνόψησε το επιχείρημα ως εξής:

… "Ξέρει ή δεν ξέρει ο Θεός αν ένας συγκεκριμένος άνθρωπος θα είναι καλός ή κακός; Αν πείτε πως «ξέρει» τότε αναγκαστηκά ακολουθεί το συμπέρασμα ότι o άνθρωπος αναγκάζεται σε πράξεις τις οποίες ο Θεός ξέρει εκ των προταίρων, αλλοιώς η γνώστη του Θεού θα ήταν ατελής. [3]

Mια λογική συνέχεια μπορεί να γραφτεί ως εξείς [4]

  1. Ο θεός ξέρει την Επιλογή «Ε» που ο άνθρωπος ισχυρίζεται πως κάνει ελεύθερος.
  2. Τώρα είναι απαραίτητο να γίνει το Ε..
  3. Αν είναι απαραίτητο να γίνει το Ε, τότε δεν μπρεί να γίνει κάτι διαφορετικό από το Ε. Αρα δεν υπάρχουν «άλλες εναλλακτικές»
  4. Αν δεν μπορείς να κάνεις κάτι διαφορετικό, τότε δεν δρας ελεύθερα.
  5. Άρα, όταν δρας, δεν δρας ελεύθερα.

Υπάρξαν πολλές απόπειρες να εξηγηθεί το συγκεκριμένο παράδοξο. Οι απαντήσεις μπορούν να χωριστούν σε δυο μεγαλες κατηγορίες: τους συμβιβαστικά και τα μη-συμβιβαστικα. Τα συμβηβαστικά επιχειρήματα, θεωρούν (ή συμβιβάζουν) πως υπάρχει και μια θεότητα η οποία ξέρει όλο το μέλλον και πως ελεύθερη βούληση υπάρχει. Συμβιβαστές υπάρχουν και άθεοι και θεϊστές, όπως και μη συμβιβαστές. Οι συμβιβαστές θεϊστές, επιχειρηματολογούν ότι το συμπέρασμα δεν προκύπτει από τις δυο προυϋποθέσεις. Οι θεϊστές που δεν είναι συμβιβαστές, επιχειρηματολογούν αρνούνται πως υπάρχει είτε ελεύθερη βούληση είτε γνώση του μέλλοντος από τον Θεό. [5]

Συμβιβαστικές απόψεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μια απαντηση η οποοία προτάθηκε από τον Βοήθιο [6] τον Θωμά τον Ακινάτη και τον ανεπίσημο θεολόγο C. S. Lewis, είναι ότι ο Θεός αντιλαμβάνεται τον χρόνο διαφορετικά, με τρόπο που δεν μπορούμε να κατανοήσουμε, είναι άχρονος. Στο βιβλίο ’’Mere Christianity’’', ο Lewis εισηγείται πως ο Θεός είναι έξω από τον χρόνο και αρα παρατηρεί αλλά δεν προβλέπει τα γεγονότα.[7] Η απάντηση του Βοήθιου δεν λύνει εξ ολοκλήρου το πρόβημα της ελεύθερης βούλησης. Ένα ενδιαφέρον παζλ που προκύπτει είναι αν ο Ιησούς Χριστός κατά την διάρκεια της παραμονής του στην Γη, ήταν αναμάρτητος. Το πρόβλημα είναι αν ο Ιησούς ήταν ενσαρκωμένος, σε περίοδο που ο Θεός ήταν άχρονος. Επιπλέον, ο το πρόβλημα είναι αν ο Ιησούς είχε γνώση της μοίρας του που θα ακολουθούσε- και αν οι επιλογές του ήταν προϊον ελεύθερης βούλησης.[8]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Zagzebski.
  2. Swartz.
  3. Perakhim 1966, σελ. 99-100.
  4. Zagzebski 2017.
  5. Zabzegski 2017, Εισαγωγή: Compatibilists must either identify a false premise in the argument for theological fatalism or show that the conclusion does not follow from the premises. Incompatibilists accept the incompatibility of infallible foreknowledge and human free will and deny either infallible foreknowledge or free will in the sense targeted by the argument.
  6. Consolatio Philosophiae, Boethius, book 5:4
  7. C. S. Lewis Mere Christianity Touchstone:New York, 1980 p.149
  8. Zabzegski 2017, 2.2 The Boethian solution.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Eight Chapters of Maimonides on Ethics (Semonah Perakhim), edited, annotated, and translated with an Introduction by Joseph I. Gorfinkle, (New York: AMS Press), 1966

Εγκυκλοπαίδιες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παιρεταίρω διάβασμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Hasker, William. God, Time, and Foreknowledge". Ithaca: Cornell University Press, 1998.
  • Molina, Luis de. On Divine Foreknowledge, trans. Alfred J. Freddoso. Ithaca: Cornell University Press, 1988.

Εξωτερικοί συνδέσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]