Εξισωτής (μαθηματικά)
| Αυτό το λήμμα χρειάζεται επιμέλεια ώστε να ανταποκρίνεται σε υψηλότερες προδιαγραφές ορθογραφικής και συντακτικής ποιότητας ή μορφοποίησης. Αίτιο: Οι κατηγορίες, οι εξωτερικοί σύνδεσμοι και τα δείτε επίσης δεν είναι άμεσα σχετικά με το θέμα του λήμματος Για περαιτέρω βοήθεια, δείτε τα λήμματα πώς να επεξεργαστείτε μια σελίδα και τον οδηγό μορφοποίησης λημμάτων. |
Στα μαθηματικά, ένας εξισωτής[1][2] είναι ένα σύνολο παραμέτρων όπου δύο ή περισσότερες συναρτήσεις έχουν ίσες τιμές. Ένας εξισωτής είναι το σύνολο λύσεων μιας εξίσωσης. Σε ορισμένα πλαίσια, ένας πυρήνας διαφοράς είναι ο εξισωτής ακριβείας δύο συναρτήσεων.
Ορισμοί
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ας υποθέσουμε ότι X και Y είναι σύνολα. Ας υποθέσουμε ότι f και g είναι συναρτήσεις, και οι δύο από το X στο Y. Τότε ο εξισωτής των f και g είναι το σύνολο των στοιχείων x του X έτσι ώστε f(x) να ισούται με g(x) in Y. Συμβολικά:[3]
Ο εξισωτής μπορεί να συμβολίζεται με Eq(f, g) ή με μια παραλλαγή αυτού (όπως με μικρά γράμματα "eq"). Σε ανεπίσημα πλαίσια, είναι συνηθισμένη η σημειογραφία {f = g}.
Ο παραπάνω ορισμός χρησιμοποίησε δύο συναρτήσεις f και g, αλλά δεν υπάρχει λόγος να περιοριστούμε μόνο σε δύο συναρτήσεις, ή ακόμα και σε πεπερασμένο αριθμό συναρτήσεων. Γενικά, αν F είναι ένα σύνολο συναρτήσεων από το X στο Y, τότε ο εξισωτής των μελών του F είναι το σύνολο των στοιχείων x του X έτσι ώστε, για οποιαδήποτε δύο μέλη f και g του F, f(x) ισούται με g(x) στο Y. Συμβολικά:
Αυτός ο εξισωτής μπορεί να γραφτεί ως Eq(f, g, h, ...) όταν το F είναι το σύνολο f, g, h, ...}. Στην τελευταία περίπτωση, μπορεί επίσης να βρεθεί {f = g = h = ···} σε ανεπίσημα πλαίσια.
Ως εκφυλισμένη περίπτωση του γενικού ορισμού, ας υποθέσουμε ότι το F είναι ένα μονοσύνολο {f}. Δεδομένου ότι για κάθε x ∈ X ισχύει f(x) = f(x), ο εξισωτής πρέπει να είναι ολόκληρος ο χώρος ορισμού X. Για μια ακόμη πιο εκφυλισμένη περίπτωση, έχουμε το F ως το κενό σύνολο. Τότε ο εξισωτής είναι και πάλι ολόκληρη η περιοχή X αφούη καθολική ποσοτικοποίηση στον ορισμό είναι τυπικά αληθής.
Πυρήνες διαφοράς
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ένας δυαδικός εξισωτής (δηλαδή, ένας εξισωτής με μόνο δύο συναρτήσεις) ονομάζεται επίσης πυρήνας διαφοράς. Αυτό μπορεί επίσης να συμβολίζεται ως DiffKer(f, g) ή Ker(f − g). Η τελευταία σημειογραφία δείχνει από πού προέρχεται αυτή η ορολογία και για ποιο λόγο είναι πιο συνηθισμένη στο πλαίσιο της αφηρημένης άλγεβρας: Ο πυρήνας διαφοράς των f και g είναι απλά ο πυρήνας της διαφοράς f − g. Επιπλέον, ο πυρήνας μιας μεμονωμένης συνάρτησης f μπορεί να ανακατασκευαστεί ως ο πυρήνας διαφοράς Eq(f, 0), όπου 0 είναι η σταθερή συνάρτηση με τιμή μηδέν.[4]
Φυσικά, όλα αυτά προϋποθέτουν ένα αλγεβρικό πλαίσιο όπου ο πυρήνας μιας συνάρτησης είναι η προ-εικόνα του μηδενός κάτω από αυτή τη συνάρτηση, κάτι που δεν ισχύει σε όλες τις κατηγορίες. Ωστόσο, ο όρος "πυρήνας διαφοράς" δεν έχει άλλη σημασία.
Θεωρία κατηγοριών
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι εξισωτές μπορούν να οριστούν από μια καθολική ιδιότητα, η οποία επιτρέπει τη γενίκευση της έννοιας από την κατηγορία των συνόλων σε οποιεσδήποτε κατηγορίες.[5][6]
Σε αυτό το γενικό πλαίσιο, τα X και Y είναι αντικείμενα, ενώ τα f και g είναι μορφισμοί από το X στο Y. Αυτά τα αντικείμενα και οι μορφισμοί σχηματίζουν ένα διάγραμμα στην εν λόγω κατηγορία, και ο εξισωτής είναι απλώς το όριο αυτού του διαγράμματος. Με πιο σαφή όρους, ο εξισωτής αποτελείται από ένα αντικείμενο E και ένα μορφισμό eq : E → X που ικανοποιεί , και έτσι ώστε, δεδομένου οποιουδήποτε αντικειμένου O και μορφισμού m : O → X, αν , τότε υπάρχει ένας μοναδικός μορφισμός u : O → E έτσι ώστε .
Ένας μορφισμός λέγεται ότι εξισώνει και αν .[7]
Σε οποιαδήποτε καθολική αλγεβρική κατηγορία, συμπεριλαμβανομένων των κατηγοριών όπου χρησιμοποιούνται πυρήνες διαφοράς, καθώς και στην ίδια την κατηγορία των συνόλων, το αντικείμενο E μπορεί πάντα να θεωρηθεί ως η συνήθης έννοια του εξισωτή, και ο μορφισμός eq μπορεί σε αυτή την περίπτωση να θεωρηθεί ως η συνάρτηση συμπερίληψης του E ως υποσύνολο του X.
Η γενίκευση αυτού σε περισσότερους από δύο μορφισμούς είναι απλή: απλά χρησιμοποιούμε ένα μεγαλύτερο διάγραμμα με περισσότερους μορφισμούς.
Η εκφυλισμένη περίπτωση ενός μόνο μορφισμού είναι επίσης απλή: τότε το eq μπορεί να είναι οποιοσδήποτε ισομορφισμός από ένα αντικείμενο E στο X.
Το σωστό διάγραμμα για την εκφυλισμένη περίπτωση με καθόλου μορφισμούς είναι ελαφρώς περίπλοκο: αρχικά θα μπορούσε κανείς να σχεδιάσει το διάγραμμα ως αποτελούμενο από τα αντικείμενα X και Y και καθόλου μορφισμούς. Αυτό όμως είναι λανθασμένο, καθώς το όριο ενός τέτοιου διαγράμματος είναι το γινόμενο των X και Y, και όχι ο εξισωτής. (Και πράγματι, τα γινόμενα και οι εξισωτές είναι διαφορετικές έννοιες: ο ορισμός του γινομένου στη θεωρία συνόλων δεν συμφωνεί με τον ορισμό του εξισωτή στη θεωρία συνόλων που αναφέρθηκε παραπάνω, επομένως είναι στην πραγματικότητα διαφορετικά.) Αντ' αυτού, η σωστή αντίληψη είναι ότι κάθε διάγραμμα εξισωτή αφορά βασικά το X, συμπεριλαμβάνοντας το Y μόνο επειδή το Y είναι ο κωδικός χώρος των μορφισμών που εμφανίζονται στο διάγραμμα. Με αυτή την άποψη, βλέπουμε ότι αν δεν υπάρχουν μορφισμοί, το Y δεν εμφανίζεται και το διάγραμμα εξισωτή αποτελείται μόνο από το X. Το όριο αυτού του διαγράμματος είναι τότε οποιοσδήποτε ισομορφισμός μεταξύ E και X.
Μπορεί να αποδειχθεί ότι κάθε εξισωτής σε οποιαδήποτε κατηγορία είναι μονομορφισμός. Εάν το αντίστροφο ισχύει σε μια δεδομένη κατηγορία, τότε η κατηγορία αυτή λέγεται κανονική (με την έννοια των μονομορφισμών). Γενικότερα, ένας κανονικός μονομορφισμός σε οποιαδήποτε κατηγορία είναι οποιοσδήποτε μορφισμός m που είναι εξισωτής κάποιου συνόλου μορφισμών. Ορισμένοι συγγραφείς απαιτούν πιο αυστηρά το m να είναι δυαδικός εξισωτής, δηλαδή εξισωτής ακριβώς δύο μορφισμών. Ωστόσο, εάν η εν λόγω κατηγορία είναι πλήρης, τότε και οι δύο ορισμοί συμφωνούν.
Η έννοια του πυρήνα διαφοράς έχει επίσης νόημα σε ένα πλαίσιο θεωρίας κατηγοριών. Ο όρος "πυρήνας διαφοράς" είναι κοινός σε όλη τη θεωρία κατηγοριών για οποιονδήποτε δυαδικό εξισωτή. Στην περίπτωση μιας προ-αθροιστικής κατηγορίας (μια κατηγορία εμπλουτισμένη πάνω στην κατηγορία των αβελιανών ομάδων), ο όρος "πυρήνας διαφοράς" μπορεί να ερμηνευθεί κυριολεκτικά, καθώς η αφαίρεση των μορφισμών έχει νόημα. Δηλαδή, Eq(f, g) = Ker(f - g), όπου Ker δηλώνει τον πυρήνα της θεωρίας κατηγοριών.
Κάθε κατηγορία με νηµατικό γινόµενο (pullbacks) και γινόμενο διαθέτει εξισωτές.
Κατηγορία τοπολογικών χώρων (Top)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην Top όπου τα αντικείμενα είναι τοπολογικοί χώροι και οι μορφισμοί είναι συνεχείς απεικονίσεις, ο εξισωτής δύο συνεχών απεικονίσεων διατηρεί το υποκείμενο σύνολο , αλλά του προσδίδει την υποτοπολογία που κληρονομεί από το . Η έγκλιση είναι συνεχής και η καθολική ιδιότητα διατηρείται: κάθε συνεχής απεικόνιση που συνενώνεται με και παραγοντοποιείται μοναδικά μέσω . Αυτό αποτελεί παράδειγμα της αρχής ότι η τοπολογική δομή, όταν υποτάσσεται στην καθοριστική συνθήκη του εξισωτή, κληρονομείται χωρίς αντίφαση.[8]
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- English - Greek Dictionary of Pure and Applied Mathematics Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
- Αγγλοελληνικό Λεξικό Μαθηματικής Ορολογίας - Πανεπιστήμιο Κύπρου
- ΑΓΓΛΟΕΛΛΗΝΙΚΟ. ΛΕΞΙΚΟ. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ. ΟΡΩΝ Αριάδνη Καλογερόπουλου. Μίλτος Γκίκας — Δ. Καραπαννακης — Μ. Λάμπρου.
- Θεωρία Ομάδων-Πανεπιστήμιο Κρήτης Αρχειοθετήθηκε 2025-08-16 στο Wayback Machine.
- Ευκλείδεια Γεωμετρία - Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο
- Θεωρία ομάδων και Λι αλγεβρών -Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών
- Θεωρία Αριθμών και Εφαρμογές[νεκρός σύνδεσμος]
- Υπολογιστική Θεωρία Αριθμών Αρχειοθετήθηκε 2025-06-01 στο Wayback Machine.
- Καμπυλότητες και γεωμετρία του Riemann σε διαφορίσιμες πολλαπλότητες Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών
- Μέθοδοι μηχανικής μάθησης βασισμένες σε έλεγχο μονοτροπικότητας Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών
- Παράμετροι και Στατιστικά. Διωνυμική και Κανονική Κατανομή
- Wolfram Mathematica Online Integrator
- A Table of Integrals of the Error Functions
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Απαγορευτική αρχή του Πάουλι
- Μορφοκλασματική διάσταση
- Ομοπαραλληλική γεωμετρία
- Αλγεβρική θεωρία αριθμών
- Άρθουρ Στάνλεϋ Έντινγκτον
- Μοναδιαία βηματική συνάρτηση
- Σουμπραμανιάν Τσαντρασεκάρ
- Ευκλείδειος χώρος
- Αρχιμήδεια ιδιότητα
- Βαθμός (γραμμική άλγεβρα)
- Εφαρμοσμένα μαθηματικά
- Υπολογιστική ρευστοδυναμική
- Αβελιανή ομάδα
- Σύνθεση συνάρτησης
- Καρτεσιανό σύστημα συντεταγμένων
- Θεμελιώδες θεώρημα αριθμητικής
- Αλγεβρική γεωμετρία
- Ένα προς ένα
- Συνήθης διαφορική εξίσωση
- Γραμμική απεικόνιση
- Νηµατικό γινόµενο (θεωρία κατηγοριών)
Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Sommaruga, Giovanni (24 Μαρτίου 2011). Foundational Theories of Classical and Constructive Mathematics. Springer Science & Business Media. ISBN 978-94-007-0431-2.
- Taylor, Paul (13 Μαΐου 1999). Practical Foundations of Mathematics. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-63107-5.
- Pepperell, Sandy· Hopkins, Christine (18 Μαρτίου 2014). Mathematics in the Primary School: A Sense of Progression. Routledge. ISBN 978-1-317-79670-1.
- Grandis, Marco (12 Αυγούστου 2020). Elementary Overview Of Mathematical Structures, An: Algebra, Topology And Categories. World Scientific. ISBN 978-981-12-2033-3.
- Mukherjee, Gunjan· Mallik, Biswadip Basu (28 Μαρτίου 2024). Advances on Mathematical Modeling and Optimization with Its Applications. CRC Press. ISBN 978-1-040-00134-9.
- McCrea, Emma (1 Αυγούστου 2019). Making Every Maths Lesson Count: Six principles to support great maths teaching (Making Every Lesson Count series). Crown House Publishing Ltd. ISBN 978-1-78583-421-9.
- Orton, Anthony (1 Οκτωβρίου 2004). Learning Mathematics: Issues, Theory and Classroom Practice. A&C Black. ISBN 978-1-4411-4001-2.
- Eastaway, Rob· Haigh, John (10 Ιουνίου 2021). The Hidden Mathematics of Sport. Portico. ISBN 978-1-911622-74-1.
- Legatiuk, Dmitrii (19 Μαρτίου 2025). Mathematical Modelling by Help of Category Theory: Abstract Perspectives on Models and Coupling of Models. Springer Nature. ISBN 978-3-031-84951-0.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «equalizer in nLab». ncatlab.org (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2025.
- ↑ «Equalizer - Encyclopedia of Mathematics». encyclopediaofmath.org. Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2025.
- ↑ «Equalisers - 1Lab». 1lab.dev (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2025.
- ↑ «Do normal categories have pullbacks?». MathOverflow (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2025.
- ↑ Lee, Sarah. «Equalizers in Category Theory: A Deep Dive». www.numberanalytics.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2025.
- ↑ «Intro to Category Theory: Limits and Universal Properties 1 ...University of Wisconsin–Madison» (PDF).
- ↑ Barr, Michael· Wells, Charles (1998). Category theory for computing science (PDF). Prentice Hall International Series in Computer Science. σελ. 266.
- ↑ Riehl, Emily (Νοεμβρίου 2016). «Chapter 3 (Basic Category Theory)». Category Theory in Context (στα Αγγλικά). Dover Publications. ISBN 978-0486809038.
- Adámek, Jiří, Herrlich, Horst, & Strecker, George E. (1990). Abstract and Concrete Categories. Originally published by John Wiley & Sons. ISBN 0-471-60922-6. (now free on-line edition)
- Robert Goldblatt (1984). Topoi, the Categorial Analysis of Logic (Studies in logic and the foundations of mathematics, 98). North-Holland. Reprinted 2006 by Dover Publications.
- Drozd, Yu. A.; Kirichenko, V.V. (1994), Finite Dimensional Algebras, Berlin: Springer-Verlag, ISBN 3-540-53380-X
- Dummit, David; Foote, Richard, Algebra
- Fraleigh, John B. (1976), A First Course In Abstract Algebra (2nd έκδοση), Reading: Addison-Wesley, ISBN 0-201-01984-1
- Hazewinkel, Michiel, επιμ.. (2001), «Endomorphism ring», Encyclopedia of Mathematics, Springer, ISBN 978-1-55608-010-4, http://www.encyclopediaofmath.org/index.php?title=p/e035610
- Jacobson, Nathan (2009), Basic algebra, 2 (2nd έκδοση), Dover, ISBN 978-0-486-47187-7
- Passman, Donald S. (1991), A Course in Ring Theory, Pacific Grove: Wadsworth & Brooks/Cole, ISBN 0-534-13776-8, https://books.google.com/books?id=hQTvAAAAMAAJ&q=endomorphism+ring
- Wisbauer, Robert (1991), Foundations of module and ring theory, Algebra, Logic and Applications, 3 (Revised and translated from the 1988 German έκδοση), Philadelphia, PA: Gordon and Breach Science Publishers, σελ. xii+606, ISBN 2-88124-805-5, https://archive.org/details/foundationsofmod0003wisb/page/ A handbook for study and research
- James, I.M. (1999), History of Topology, North Holland
- Murray Bremner and Sara Madariaga. (2014) Permutation of elements in double semigroups
- Grothendieck, Alexandre; Dieudonné, Jean (1967), «Éléments de géométrie algébrique (rédigés avec la collaboration de Jean Dieudonné) : IV. Étude locale des schémas et des morphismes de schémas, Quatrième partie», Publications Mathématiques de l'IHÉS 32: 5–333, doi:, http://www.numdam.org/numdam-bin/feuilleter?id=PMIHES_1967__32_, ανακτήθηκε στις 2025-08-07
- Grothendieck, Alexandre; Raynaud, Michèle (2003), Séminaire de Géométrie Algébrique du Bois Marie - 1960-61 - Revêtements étales et groupe fondamental - (SGA 1) (Documents Mathématiques 3), Paris: Société Mathématique de France, σελ. xviii+327, ISBN 978-2-85629-141-2
- J. S. Milne (1980), Étale cohomology, Princeton, N.J: Princeton University Press, ISBN 0-691-08238-3, https://archive.org/details/etalecohomology00miln
- Lind, D. A. (1968). «The quadratic field Q(√5) and a certain Diophantine equation». The Fibonacci Quarterly 6 (3): 86–93. doi:. https://fq.math.ca/Scanned/6-3/lind.pdf.
- Pleasants, Peter A. B. (2002). «Lines and Planes in 2- and 3-Dimensional Quasicrystals». Coverings of Discrete Quasiperiodic Sets. Springer Tracts in Modern Physics. 180. Springer. σελίδες 185–225. doi:10.1007/3-540-45805-0_6. ISBN 978-3-540-43241-8.
- Polo-Blanco, I.; Top, J. (2009). «A remark on parameterizing nonsingular cubic surfaces». Computer Aided Geometric Design 26 (8): 842–849. doi:.
- Sloane, N. J. A. (επιμ.). «Sequence A003172 (Q(sqrt n) is a unique factorization domain (or simple quadratic field))». The On-Line Encyclopedia of Integer Sequences. OEIS Foundation.
- Sporn, Howard (2021). «A group structure on the golden triples». The Mathematical Gazette 105 (562): 87–97. doi:.
- Rosen, Michael (1981), «An elementary proof of the local Kronecker-Weber theorem», Transactions of the American Mathematical Society 265 (2): 599–605, doi:, ISSN 0002-9947
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Subaiei, Bana Al· Nuwairan, Muneerah Al (31 Μαΐου 2023). A Gentle Introduction to Group Theory. Springer Nature. ISBN 978-981-99-0147-0.
- Lam, Tsit-Yuen (2001). A first course in noncommutative rings. Graduate Texts in Mathematics. 131 (2 έκδοση). Springer. ISBN 0-387-95183-0.
- Rajwade, A. R. (1993). Squares. London Mathematical Society Lecture Note Series. 171. Cambridge University Press. ISBN 0-521-42668-5. Zbl 0785.11022.
- Efrat, Ido (2006), Valuations, orderings, and Milnor K-theory, Mathematical Surveys and Monographs, 124, Providence, RI: American Mathematical Society, ISBN 0-8218-4041-X,
- DeBonis, Mark J. (11 Απριλίου 2024). Fundamentals of Abstract Algebra. CRC Press. ISBN 978-1-040-00930-7.
- Greenberg, Marvin J. (2010), «Old and new results in the foundations of elementary plane Euclidean and non-Euclidean geometries», Am. Math. Mon. 117 (3): 198–219, doi:, ISSN 0002-9890,
- Iyanaga, Shôkichi; Kawada, Yukiyosi, επιμ.. (1980), Encyclopedic dictionary of mathematics, Volumes I, II, Translated from the 2nd Japanese edition, paperback version of the 1977 edition (1st έκδοση), MIT Press, ISBN 978-0-262-59010-5, https://archive.org/details/encyclopedicdict0000niho
- Lam, T. Y. (1983), Orderings, valuations and quadratic forms, CBMS Regional Conference Series in Mathematics, 52, American Mathematical Society, ISBN 0-8218-0702-1, , https://archive.org/details/orderingsvaluati0000lamt
- Wendelin Degen, Lothar Profke: Grundlagen der affinen und euklidischen Geometrie. Teubner, Stuttgart 1976, ISBN 3-519-02751-8.
- Hans Freudenthal: Mathematik als pädagogische Aufgabe. Band 1. Klett, Stuttgart 1973, ISBN 3-12-983220-3.
- Thomas W. Hungerford: Algebra (= Graduate Texts in Mathematics. Bd. 73). 5th printing. Springer, New York NY u. a. 1989, ISBN 0-387-90518-9.