Ελαιώνας Φωκίδας
Συντεταγμένες: 38°32′48.73″N 22°25′10.42″E / 38.5468694°N 22.4195611°E Για οικισμούς με το ίδιο όνομα δείτε το λήμμα: Ελαιών
| Ελαιώνας | |
|---|---|
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα[1] |
| Αποκεντρωμένη Διοίκηση | Θεσσαλίας-Στερεάς Ελλάδας |
| Περιφέρεια | Στερεάς Ελλάδας |
| Περιφερειακή Ενότητα | Φωκίδας |
| Δήμος | Δελφών |
| Δημοτική Ενότητα | Αμφίσσης |
| Γεωγραφία | |
| Γεωγραφικό διαμέρισμα | Στερεάς Ελλάδας |
| Νομός | Φωκίδας |
| Υψόμετρο | 340 |
| Πληθυσμός | |
| Μόνιμος | 321 |
| Έτος απογραφής | 2021 |
| Πληροφορίες | |
| Παλαιά ονομασία | Τοπόλια |
| Ταχ. κώδικας | 331 00 |
| Τηλ. κωδικός | 22650 |
Ο Ελαιώνας είναι ημιορεινός οικισμός της Παρνασσίδας στον νομό Φωκίδας σε υψόμετρο 340 μέτρων[2] και βρίσκεται βορειοανατολικά της Άμφισσας σε απόσταση 5 χιλιόμετρων από αυτήν[3].
Γεωγραφικά - ιστορικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Ελαιώνας είναι κτισμένος στους πρόποδες του Παρνασσού μέσα σε ελαιόδεντρα, δίπλα στην Εθνική Οδό Άμφισσας - Μπράλου. Η παλιά ονομασία του, μέχρι το 1927, ήταν Τοπόλια[4] και προερχόταν από τη σλαβική λέξη topol που σημαίνει λεύκα. Αξιοθέατα του χωριού θεωρούνται τα δώδεκα μικρά ξωκλήσια του, η εκκλησία του Αγίου Βασιλείου με ξυλόγλυπτο τέμπλο από τα τέλη του 19ου αιώνα και το κτίριο του Δημοτικού Σχολείου που κατασκευάστηκε από τον εθνικό ευεργέτη Ανδρέα Συγγρό[5]. Στην ευρύτερη περιοχή, στον λόφο «Άμπλιανο», το 2014 η Εφορεία Αρχαιοτήτων Φωκίδας ανάσκαψε θολωτό τάφο ο οποίος χρησιμοποιήθηκε από τον 13ο έως τον 11ο αι. π.Χ.[6]. Στην ίδια περιοχή στις 14 Ιουλίου 1824, διεξήχθη, μεταξύ των Ελλήνων επαναστατών και των Τούρκων, η νικηφόρα για τους Έλληνες μάχη της Άμπλιανης.
Από την Τοπόλια Φωκίδας κατάγονταν ο Γιάννης Αγγελέτος (Τζαβέλας), βασικό μέλος των θρυλικών μαυροσκούφηδων του ΕΛΑΣ, αντάρτης αφοσιωμένος στην απελευθέρωση της Ελλάδας από τους Γερμανούς, πέθανε δίπλα στον Άρη Βελουχιώτη, το κομμένο κεφάλι του, μαζί με του Βελουχιώτη, θα εκτεθεί σε δημόσια θέα κρεμασμένο από φανοστάτη στην κεντρική πλατεία των Τρικάλων.[7] Ο Τζαβέλας απoτελούσε χαρακτηριστική φυσιογνωμία ορεσίβιου Ρουμελιώτη. Παρέμεινε πιστός και ακούραστος στις εντολές του Άρη και της υπόθεσης του ΕΛΑΣ και της απελευθέρωσης της Ελλάδας από το ναζιστικό ζυγό.
Διοικητικά - πληθυσμιακά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το 1912, με το ΦΕΚ 261Α - 31/08/1912, συστάθηκε κοινότητα Τοπόλιας με έδρα την Τοπόλια (το παλιό όνομα του Ελαιώνα)[4]. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, από το 2011, αποτελεί την κοινότητα Ελαιώνος[8] που ανήκει στη δημοτική ενότητα Αμφίσσης του Δήμο Δελφών και σύμφωνα με την απογραφή 2021 έχει πληθυσμό 321 κατοίκους[9].
Οι απογραφές πληθυσμού μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο είναι:
| Έτος | Πληθυσμός |
|---|---|
| 1951 | 586[10] |
| 1961 | 710[11] |
| 1971 | 757[12] |
| 1981 | 681[13] |
| 1991 | 533[14] |
| 2001 | 478[15] |
| 2011 | 321[16] |
| 2021 | 321[9] |
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ (Ελληνικά) Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
- ↑ Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 97, τομ. 11.
- ↑ «Οδηγικές χιλιομετρικές αποστάσεις μεταξύ πόλεων, χωριών - apostaseis.gr». www.apostaseis.gr. Ανακτήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2017.
- 1 2 «Διοικητικές Μεταβολές Δήμων και Κοινοτήτωνwebsite=ΕΕΤΑΑ». Ανακτήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2018.
- ↑ «Ελαιώνας - Φωκίδα | Terrabook». Terrabook. https://greece.terrabook.com/el/phocis/page/eleonas/. Ανακτήθηκε στις 2018-02-17.
- ↑ «Ο θολωτός τάφος στη θέση Άμπλιανος Άμφισσας: τα πρώτα στοιχεία». Αρχαιολογία Online. 2016-11-18. http://www.archaiologia.gr/blog/2016/11/18/%CE%BF-%CE%B8%CE%BF%CE%BB%CF%89%CF%84%CF%8C%CF%82-%CF%84%CE%AC%CF%86%CE%BF%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7-%CE%B8%CE%AD%CF%83%CE%B7-%CE%AC%CE%BC%CF%80%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CE%AC%CE%BC%CF%86/. Ανακτήθηκε στις 2018-02-17.
- ↑ Oberon (Κυριακή 21 Ιουλίου 2019). «KOKKINOΣ ΦΑΚΕΛΟΣ: Ο Τζαβέλας του ΕΛΑΣ». KOKKINOΣ ΦΑΚΕΛΟΣ. Ανακτήθηκε στις 2025-08-19. Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο:
|ημερομηνία=(βοήθεια) - ↑ «Νόμος 4555/2018 - Πρόγραμμα «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι»». e-nomothesia.gr | Τράπεζα Πληροφοριών Νομοθεσίας. Ανακτήθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2025.
- 1 2 «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 21793 (σελ. 211 του pdf)
- ↑ Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 7ης Μαρτίου 1951, σελ. 182 του pdf. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-05-14. https://web.archive.org/web/20130514080510/http://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1951_1.pdf.
- ↑ Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961, σελ. 174 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1961_1.pdf.
- ↑ Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971, σελ. 171 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1971_1.pdf.
- ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 5 Απριλίου 1981, σελ. 182 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf.
- ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17 Μαρτίου 1991, σελ. 228 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf.
- ↑ Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος - Απογραφή 2001, σελ. 77 του pdf. https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf.
- ↑ «Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011» (PDF). Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 17 Μαΐου 2017. Ανακτήθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2018.