Μετάβαση στο περιεχόμενο

Εκλογές στο Καζακστάν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Στο Καζακστάν διεξάγονται εκλογές σε εθνικό επίπεδο για την εκλογή προέδρου και κοινοβουλίου, το οποίο υποδιαιρείται σε 2 σώματα, την Ματζιλίς (Κάτω Βουλή) και τη Γερουσία (Άνω Βουλή). Επίσης, κάθε 5 χρόνια διενεργούνται εκλογές για συμβούλια τοπικών αντιπροσώπων (μασλιχάτς).[1]

Αρμόδια για τις εκλογές είναι η Εκλογική Επιτροπή του Καζακστάν.

Η χώρα αποτελεί μονοκομματικό κράτος.

Προεδρικές εκλογές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρόσφατες προεδρικές εκλογές (2022)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προηγούμενες προεδρικές εκλογές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις πρώτες προεδρικές εκλογές που διενεργήθηκαν στη χώρα, την 1η Δεκεμβρίου 1991, ο Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ εξελέγη πρόεδρος με ποσοστό 99% των ψήφων.[2] Η συμμετοχή καταγράφηκε στο 88,2%.[3]

Στις επόμενες προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν (με βάση τις αλλαγές στο σύνταγμα που εγκρίθηκαν το 1998) στις 12 Ιανουαρίου 1999, ο Ναζαρμπάγιεφ επανεξελέγη με ποσοστό 81%. Ο σημαντικότερος υποψήφιος της αντιπολίτευσης, Ακεζάν Καζεγκέλντιν, εμποδίστηκε από το να διεκδικήσει την εκλογή του, σε μία κίνηση που επικρίθηκε από πολλούς παρατηρητές.[4]

Ο Ναζαρμπάγεφ πέτυχε την άνετη επανεκλογή του (με 91%) στις επόμενες εκλογές, που έγιναν στις 4 Δεκεμβρίου 2005.[5] Οι υποψήφιοι της αντιπολίτευσης είχαν κάποια πρόσβαση στα ΜΜΕ, ωστόσο πολύ περιορισμένα. Ο ΟΑΣΕ επέκρινε τη διεξαγωγή των εκλογών, τις οποίες αποκάλεσε μη δίκαιες, αν και σημείωσε κάποιες βελτιώσεις.

Στις προεδρικές εκλογές, οι οποίες διεξήχθησαν πρόωρα στις 3 Απριλίου 2011, επανεξελέγη ο πρόεδρος Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ, με ποσοστό 95,5% των ψήφων. Ωστόσο, οι παρατηρητές του ΟΑΣΕ επεσήμαναν ατασθαλίες και νοθεία κατά την εκλογική διαδικασία.[6]

Υποψήφιος Κόμμα Ψήφοι %
Νουρσουλτάν ΝαζαρμπάγιεφΝουρ Οτάν7.850.95895,55
Γκανί ΚασίμοφΚόμμα Πατριωτών159.0361,94
Ζαμπίλ ΑχμετμπέκοφΚομμουνιστικό Λαϊκό Κόμμα του Καζακστάν111.9241,36
Μελς ΕλεουσίζοφΤαμπιγκάτ94.4521,15
Άκυρα/λευκά
Σύνολο8.216.370100
Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή89,99
Πηγή: Συνέλευση του Λαού του Καζακστάν, Daily Times

Στις πιο πρόσφατες προεδρικές εκλογές, στις 26 Απριλίου 2015, πρόεδρος επανεξελέγη ο Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ, με ποσοστό 97,7% των ψήφων και με τη συμμετοχή να σημειώνει ρεκόρ (95%).[7]

Βουλευτικές εκλογές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προηγούμενες βουλευτικές εκλογές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το 1937 ως το 1990 έγιναν εκλογές για την ανάδειξη των μελών του Ανώτατου Σοβιέτ. Εκλογές έγιναν το 1937, 1947, 1951, 1955, 1959, 1963, 1967, 1971, 1975, 1980, 1985 και 1990.

Στις 25 Μαρτίου 1990 από τις συνολικά 360 έδρες εξελέγησαν άμεσα οι 270 , ενώ οι 90 επελέγησαν από δημόσιους οργανισμούς. Το Κομμουνιστικό Κόμμα του Καζακστάν κέρδισε 342 από τις συνολικά 360 έδρες, με τις υπόλοιπες να περιέρχονται σε ανεξάρτητους. Η συμμετοχή ήταν 84%.[8]

Οι βουλευτικές εκλογές που έγιναν στις 7 Μαρτίου 1994 μαζί με τις τοπικές εποπτεύτηκαν από ξένους παρατηρητές. Η έκθεση των παρατηρητών της Επιτροπής για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη ήγειρε το ερώτημα για το κατά πόσον οι εκλογές εκείνες ήταν ελεύθερες και δίκαιες.[9] Από τις 177 έδρες, οι 33 κερδήθηκαν από το προσκείμενο στον πρόεδρο κόμμα Ένωση του Λαού για την Ενότητα του Καζακστάν. Εξελέγησαν 64 ανεξάρτητοι. Ήταν οι πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την ανεξαρτησία της χώρας.

Στις βουλευτικές εκλογές που έγιναν σε δύο γύρους στις 9 και στις 23 Δεκεμβρίου 1995, το κυβερνών κόμμα κέρδισε τις 25 από τις συνολικά 67 έδρες, με τη συμμετοχή να διαμορφώνεται στο 79,8%.[8]

Το νεοσύστατο κόμμα Πατρίδα κέρδισε τις εκλογές που διεξήχθησαν σε 2 γύρους στις 10 και στις 24 Οκτωβρίου 1999, καταλαμβάνοντας τις 23 επί συνόλου 77 εδρών στο κοινοβούλιο. Η προσέλευση στις κάλπες ήταν της τάξης του 62,5%.[8] Οι διεθνείς παρατηρητές περιέγραψαν την εκλογική διαδικασία ως λανθασμένη.

Η μεροληψία στα ΜΜΕ ήταν το κεντρικό ζήτημα στις εκλογές του 2004, οι οποίες διεξήχθησαν σε δύο στάδια, ο πρώτος γύρος στις 19 Σεπτεμβρίου και ο δεύτερος στις 3 Οκτωβρίου.[10] Το κυβερνών κόμμα Πατρίδα (Οτάν), κέρδισε 42 έδρες επί συνόλου 77.

Στις εκλογές του 2007 για Βουλή, που έγιναν στις 18 Αυγούστου με βάση αλλαγές στο σύνταγμα, νικητής αναδείχθηκε σαρωτικά το κυβερνών κόμμα Νουρ Οτάν.[11] Το κυβερνών κόμμα κατέλαβε όλες τις έδρες, συνολικά 98.[12] Οι 98 βουλευτές εξελέγησαν με λίστα, σε αντίθεση με τους 10 του προηγούμενου κοινοβουλίου. Οι υπόλοιπες 9 έδρες περιήλθαν σε μέλη που εξελέγησαν από τη Συνέλευση του Λαού.[13]

Βουλή (Majilis), 18 Αυγούστου 2007

ε  σ 
Κόμματα και συνασπισμοί Ψήφοι % Έδρες
Πατρίδα(Νουρ-Οτάν) 5.174.169 88,05 98
Εθνικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα ( Ζαλπιουλτίκ Σοτσιάλ-Ντεμοκρατιγιαλίκ Παρτίγια) 271.525 4,62 0
Δημοκρατικό Κόμμα του Καζακστάν- Φωτεινό Μονοπάτι(Καζακστάν Ντεμοκρατιγιαλίκ Παρτιγιάσι Ακ Ζολ) 192.155 3,27 0
Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα του Χωριού (Αουΐλ Σοτσιάλ-Ντεμοκρατιγιαλίκ Παρτιγιάσι) 93.023 1,58 0
Κομμουνιστικό Κόμμα του Λαού του Καζακστάν (Καζακστάν Χαλίκ Κομμουνιστίκ Παρτιγιάσι) 77.274 1,31 0
Κόμμα των Πατριωτών 44.175 0,75 0
Κόμμα Ρουχανιγιάτ 24.308 0,41 0
Σύνολο (συμμετοχή 64,56%)   98

Βουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 15 Ιανουαρίου 2012. Το αποτέλεσμα ήταν η νίκη του κόμματος Νουρ Οτάν, που κέρδισε 83 από τις συνολικά 98 έδρες στη βουλή (Mazhilis). Ωστόσο , ο ΟΑΣΕ καταδίκασε τη διαδικασία με την οποία διεξήχθησαν οι εκλογές.[14] Πήραν μέρος 7 κόμματα στις εκλογές.[15] Ο ΟΑΣΕ και το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών δεν αναγνώρισαν τη δημοκρατικότητα των εκλογών.[16]

Κόμμα Ψήφοι % Έδρες +/–
Νουρ Οτάν5.621.43680,9983–15
Δημοκρατικό Κόμμα του Καζακστάν Ακ Ζολ518.4057,478+8
Κομμουνιστικό Κόμμα του Λαού498.7887,197+7
Πανεθνικό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα116.5341,6800
Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα του Καζακστάν Αουίλ82.6231,1900
Κόμμα των Πατριωτών του Καζακστάν57.7320,8300
Δημοκρατικό Κόμμα Αντιλέτ45.7020,660Νέο
Άκυρα/λευκά77.707
Σύνολο7.018.927100980
Εγγεγραμμένοι/συμμετοχή9.303.69375,44
Πηγή: Adam Carr

Bουλευτικές εκλογές διεξήχθησαν πρόωρα στις 20 Μαρτίου 2016.[17] To κόμμα κυβερνών κόμμα που είναι προσκείμενο στον πρόεδρο, το Νουρ Οτάν (Φως της Μητέρας Πατρίδας) πέτυχε μια σαρωτική νίκη , συγκεντρώνοντας το 82% των ψήφων.[18]


Εκλογές για Γερουσία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα μέλη της Γερουσίας είναι ακομμάτιστα και εκλέγονται έμμεσα από τα τοπικά νομοθετικά σώματα (Maslihats) κάθε 6 χρόνια. Κάθε περιφέρειας και οι πόλεις Αλμάτι και Αστανά εκπροσωπούνται από δύο γερουσιαστές ενώ 7 γερουσιαστές διορίζονται από τον πρόεδρο του Καζακστάν.[19]

Πρόσφατες εκλογές Γερουσίας (2023)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Συνολικά 55 υποψήφιοι έλαβαν μέρος στις γερουσιαστικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 14 Ιανουαρίου 2023.

Από τα 50 μέλη της Γερουσίας του Καζακστάν, τα 40 εκλέγονται έμμεσα για έξι χρόνια από αντιπροσώπους από τις 17 επαρχίες και τρεις εθνικές πόλεις. Δεν εκλέγονται ταυτόχρονα : είκοσι εκλέγονται κάθε τρία χρόνια, ένας ανά επαρχία και πόλη.[20] Οι γερουσιαστές εκπροσωπούν κάθε περιφέρεια και πόλη.[21] Οι υπόλοιποι 10 προτείνονται από τον πρόεδρο, μεταξύ των οποίων οι μισοί με πρόταση της Λαϊκής Συνέλευσης.[22]

Οι υποψήφιοι πρέπει να λάβουν περισσότερο από το 50% των ψήφων για να κερδίσουν μια έδρα.[23]

Και οι είκοσι έδρες εξελέγησαν στον πρώτο γύρο, καθιστώντας τον δεύτερο γύρο περιττό. Εκλέχθηκαν δύο γυναίκες.[23]

Προηγούμενες εκλογές Γερουσίας

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκλογές για Γερουσία διενεργήθηκαν το 1995, 1997 και 1999, και στη συνέχεια στις 8 Οκτωβρίου 2002. Στις εκλογές του 2002 όλες οι 16 έδρες αντιπροσώπων στη Γερουσία εξελέγησαν από τα 3.304 επί συνόλου 3.153 μελών της mäslihat.[24]

Στις 19 Αυγούστου 2005 διεξήχθησαν οι επόμενες γερουσιαστικές εκλογές. Όλες οι 16 έδρες αντιπροσώπων στη Γερουσία εξελέγησαν από τα 3.155 επί συνόλου 3.287 μελών της mäslihat.[25]

Στις εκλογές που διενεργήθηκαν στις 4 Οκτωβρίου 2008 εξελέγησαν 16 μέλη. Οι εκλέκτορες ήταν συνολικά 3.310 από τους συνολικά 3.231 που είχαν δικαίωμα ψήφου στις εκλογές.[26]

Στις 19 Αυγούστου 2011 έγιναν γερουσιαστικές εκλογές για 16 έδρες, οι οποίες εξελέγησαν από τα τοπικά νομοθετικά σώματα (maslihats). Οι 3.172 από τους 3.283 που είχαν δικαίωμα ψήφου ψήφισαν στις εκλογές.[27]

Τα 16 μέλη της Γερουσίας (όσα και οι περιφέρειες της χώρας) εξελέγησαν με μυστική ψήφο από τα τοπικά νομοθετικά σώματα (maslihats) την 1η Οκτωβρίου 2014.[28] Οι εκλογές διεξήχθησαν με την υπογραφή προεδρικού διατάγματος από τον πρόεδρο Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ.[29] Επί συνόλου 3.279 μελών βουλευτών που είχαν δικαίωμα ψήφου, ψήφισαν οι 3.236.[30]

Στις 28 Ιουνίου 2017 έγιναν γερουσιαστικές εκλογές για 16 έδρες, οι οποίες εξελέγησαν από τα τοπικά νομοθετικά σώματα (maslihats). Οι 3.242 από τους 3.293 που είχαν δικαίωμα ψήφου ψήφισαν στις εκλογές.[31][32]

Τα 17 μέλη της Γερουσίας (δημιουργήθηκε μια νέα έδρα) εξελέγησαν από τα τοπικά νομοθετικά σώματα (maslihats) στις 12 Αυγούστου 2020.[33] Τα 2.889 από τα συνολικά 3.069 μέλη των Mäslihats ψήφισαν για έναν γερουσιαστή που εκπροσωπεί κάθε περιφέρεια και τρεις δημοτικές πόλεις.[34] Τα μέλη της Γερουσίας του Καζακστάν είναι ακομμάτιστα και εκλέγονται έμμεσα από τα τοπικά νομοθετικά όργανα Maslihats κάθε έξι χρόνια. Κάθε περιφέρεια και πόλη "δημοκρατικής σημασίας" εκπροσωπείται από δύο γερουσιαστές, ενώ 15 γερουσιαστές διορίζονται από τον Πρόεδρο του Καζακστάν.[19]

Στη χώρα έχουν διεξαχθεί μέχρι στιγμής 4 δημοψηφίσματα.

Στο πρώτο δημοψήφισμα, που έγινε στις 17 Μαρτίου 1991, το Καζακστάν ψήφισε για τη διατήρηση ή τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Το 95% των ψηφισάντων επέλεξε τη διατήρηση της ένωσης. Η συμμετοχή των πολιτών της σοσιαλιστικής σοβιετικής δημοκρατίας του Καζακστάν καταγράφηκε στο 88%. Παρά τα αποτελέσματα, η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε τον Δεκέμβριο του 1991.[35]

Δύο ακόμα δημοψηφίσματα , έγιναν μέσα στο 1995. Στο πρώτο, στις 29 Απριλίου 1995, οι πολίτες υπερψήφισαν (με ποσοστό 95,5%)την πρόταση να παραταθεί η θητεία του προέδρου Ναζαρμπάγεφ ως την 1η Δεκεμβρίου 2000.[36] Η συμμετοχή ήταν σύμφωνα με αναφορές στο 91,2%.[37] Το δεύτερο δημοψήφισμα έγινε στις 30 Αυγούστου 1995 και είχε ως αποτέλεσμα να εγκριθεί ένα νέο σύνταγμα για τη χώρα. Το νέο σύνταγμα εγκρίθηκε από το 90% των ψηφοφόρων και το ποσοστό συμμετοχής στο δημοψήφισμα αναφέρθηκε στο 90,6%.[38]

Δημοψήφισμα σχετικά με την κατασκευή του πρώτου πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας στο Καζακστάν πραγματοποιήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 2024.[39] Η πρωτοβουλία είχε ως στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την ενίσχυση της εθνικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ενόψει των συχνών διακοπών ρεύματος τα τελευταία χρόνια.[40][41][42] Τη στιγμή του δημοψηφίσματος, το Καζακστάν δεν διέθετε καμία ικανότητα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας από το 1999. Ο πρόεδρος Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ πρότεινε για πρώτη φορά την ιδέα διεξαγωγής δημοψηφίσματος το 2019,[43] και τον Σεπτέμβριο του 2023, ανακοίνωσε επίσημα ότι το δημοψήφισμα θα πραγματοποιηθεί για να αντιμετωπιστεί η ανάγκη της χώρας για ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας, αξιοποιώντας το καθεστώς του Καζακστάν ως του μεγαλύτερου παραγωγού ουρανίου στον κόσμο.[44][45] Τον Ιούνιο του 2024 ο πρόεδρος Τοκάγιεφ ανακοίνωσε ότι το δημοψήφισμα θα διεξαχθεί το φθινόπωρο, με την ακριβή ημερομηνία να καθορίζεται από την κυβέρνηση.[46]

Καθώς η πλειοψηφία των ψηφοφόρων υποστήριξε την πρωτοβουλία, ένας πυρηνικός σταθμός παραγωγής ενέργειας θα κατασκευαστεί στο χωριό Ουλκέν, κοντά στη Λίμνη Μπαλκάς. Ο πρόεδρος Τοκάγιεφ περιέγραψε αυτή την πρωτοβουλία ως ουσιαστική για την καθιέρωση μιας σταθερής πηγής ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα. Ωστόσο, τοπικοί οικολόγοι και κάτοικοι θεωρούν την πρόταση δυνητικά επικίνδυνη, επικαλούμενοι ανησυχίες σχετικά με τα ήδη ασταθή επίπεδα νερού στη Λίμνη Μπαλκάς.[46] Επιπλέον, πολιτικοί ακτιβιστές επικρίνουν την πιθανότητα επιλογής της Ρωσίας ως κατασκευάστριας του σταθμού, αυξάνοντας τις τοπικές ανησυχίες.[47]

  1. Kazakhstan Αρχειοθετήθηκε 2008-06-19 στο Wayback Machine. Legislation Online
  2. Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p416 ISBN 0-19-924958-X
  3. Nohlen et al., p424
  4. «OSCE wants Kazakhstan election postponed». BBC. 3-12-1998. http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/227234.stm. Ανακτήθηκε στις 24-6-2008.
  5. «Βιογραφία του Ναζαρμπάγεφ». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Ιουλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 28 Μαΐου 2016.
  6. Ελευθεροτυπία, Επανεξελέγη πρόεδρος του Καζακστάν ο Ναζαρμπάγεφ, 4-4-2011.
  7. Ο πρόεδρος του Καζακστάν επανεξελέγη με ένα... αυτοκρατορικό 97,7%, in.gr, 27 Απριλίου 2015.
  8. 1 2 3 Nohlen et al., p420
  9. Elections held in 1994 IPU
  10. CNN.com Election Watch
  11. Party of Kazakh President Sweeps Seats in Parliament The New York Times, 20 Αυγούστου 2007
  12. Kazakh poll gives all seats to Nazarbayev Αρχειοθετήθηκε 2007-09-30 στο Wayback Machine. Reuters, 20-8-2007
  13. Kazakhstan's political parties gear up for early elections Αρχειοθετήθηκε 2014-03-04 στο Wayback Machine. EurasiaNet, 20 Ιουνίου 2007
  14. OSCE Monitors Criticize Kazakh Vote Failings Radio Free Europe/Radio Liberty, 16-1-2012
  15. At Least One Party To Enter New Kazakh Assembly Radio Free Europe/Radio Liberty, 16 Ιανουαρίου 2012
  16. Kazakh ruling party wins 80.74 per cent in vote: early result Dawn, 16 Ιανουαρίου 2012
  17. Εκλογές σήμερα στο Καζακστάν, HuffPost Greece , 20 Μαρτίου 2016.
  18. Καζακστάν: Εκλογική νίκη για τον πρόεδρο Ναζαρμπάγεφ, real.gr, 20 Μαρτίου 2016.
  19. 1 2 «THE CONSTITUTION OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN». akorda.kz. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Ιουλίου 2015. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2020.
  20. Шаяхметова, Жанна (28 Νοεμβρίου 2022). «Kazakh Central Election Commission Approves Calendar Plan for Senate Election in January». The Astana Times (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2022.
  21. Айжан. «Kazakh Senate elections to take place in January 2023 - Kazakh culture and traditions,Nature,Kazakh food,Nomads,Kazakhstan,Qazaqstan | Jibek Joly». Qazaq TV (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2023. Ανακτήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2022.
  22. https://astanatimes.com/2023/01/what-you-need- to-know-about-senate-election-in-kazakhstan-this-week/
  23. 1 2 Akhmetkali, Aibarshyn (14 Ιανουαρίου 2023). «CEC Announces Preliminary Results of Senate Election in Kazakhstan». The Astana Times (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2023.
  24. «Выборы в Сенат: окончательные итоги подведены | Номад | 12.10.2002».
  25. «19 августа прошли выборы в Сенат | Номад | 22.08.2005». nomad.su. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2020.
  26. «Выборы депутатов Сената Парламента Республики Казахстан в 2008 году :: Центральная избирательная комиссия РК :: Информация о текущей избирательной кампании :: Информация о прошедших избирательных кампаниях».
  27. «Выборы депутатов Сената Парламента Республики Казахстан в 2011 году :: Центральная избирательная комиссия РК :: Информация о текущей избирательной кампании :: Информация о прошедших избирательных кампаниях». Election.gov.kz. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2020.
  28. «Выборы в сенат Казахстана признаны состоявшимися - РИА Новости, 02.10.2014». Ria.ru. 2 Οκτωβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2020.
  29. «History of the Senate of the Parliament of the Republic of Kazakhstan». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Σεπτεμβρίου 2019.
  30. «Выборы депутатов Сената Парламента Республики Казахстан в 2014 году :: Центральная избирательная комиссия РК :: Информация о текущей избирательной кампании :: Информация о прошедших избирательных кампаниях». Election.gov.kz. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2020.
  31. «Подведены итоги выборов депутатов в Сенат Парламента РК». 29 Ιουνίου 2017.
  32. Кулмаганбетова, Диана (28 Ιουνίου 2017). «Выборы депутатов в Сенат проходят в Казахстане». informburo.kz. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2020.
  33. «Kazakhstan reveals Senate election results - Xinhua | English.news.cn». www.xinhuanet.com. 12 Αυγούστου 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2020.
  34. tengrinews.kz (13 Αυγούστου 2020). «Озвучены итоги выборов депутатов Сената в Казахстане». Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz (στα Ρωσικά). Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2020.
  35. Direct Democracy
  36. Ντίτερ Νόλεν,Φλόριαν Γκροτς & Κρίστοφ Χάρτμαν (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p416 ISBN 0-19-924958-X
  37. Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p419 ISBN 0-19-924958-X
  38. Nohlen et al., p419
  39. «Референдум по АЭС в Казахстане состоится 6 октября 2024 года — Токаев» [Tokayev: The referendum on the nuclear power plant will be held on 6 October]. Radio Free Europe (στα Ρωσικά). 2 Σεπτεμβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2024.
  40. Satubaldina, Assel (1 Σεπτεμβρίου 2023). «Kazakhstan to Hold Referendum on Nuclear Power Plant Construction». The Astana Times (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2023.
  41. Konurbaeva, Aigerim (27 Ιανουαρίου 2022). «Blackout in Central Asia. Countries Need to Expand Power Capacity». CABAR.asia (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2023.
  42. «Kazakhstan dispatch: President Tokayev announces nuclear power plant proposal will be decided in a national referendum». JURIST (στα Αγγλικά). 5 Σεπτεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2023.
  43. Kozhanova, Nazira (1 Οκτωβρίου 2021). «Nuclear Energy in Kazakhstan? The Problem of Accountability». thediplomat.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2023.
  44. «Kazakhstan to hold referendum on nuclear plant construction». Nikkei Asia (στα Αγγλικά). 1 Σεπτεμβρίου 2023. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Οκτωβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2023.
  45. «Kazakhstan to hold referendum on first nuclear plant». www.euractiv.com (στα Αγγλικά). 1 Σεπτεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2023.
  46. 1 2 Радиосы, Азаттық (2024-06-27). «Тоқаев: АЭС бойынша референдум биыл күзде өтеді» (στα kk). https://www.azattyq.org/a/33011760.html. Ανακτήθηκε στις 2024-06-27.
  47. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα azattyq08-19.