Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Ελληνική οικονομική κρίση (2009-2018)»

Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
καμία σύνοψη επεξεργασίας
Ετικέτες: Οπτική επεξεργασία Επεξεργασία από κινητό Διαδικτυακή επεξεργασία από κινητό
{{Ελληνική οικονομική κρίση}}
Η '''ελληνική οικονομική κρίση''' ή αλλιώς '''ελληνική κρίση χρέους''', ήταν η αδυναμία του [[Ελληνική κυβέρνηση|Ελληνικού δημοσίου]] να δανειστεί με χαμηλά [[επιτόκιο|επιτόκια]] από τις διεθνείς [[αγορές δανεισμού|αγορές]], που αυτό είχε ως συνέπεια την αδυναμία του να σταθεί αντάξιο στις υποχρεώσεις του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αδυναμία στο να αποπληρώσει το χρέος του, όπως τα [[ομόλογο|ομόλογα]] που έληγαν στις αρχές του 2010, καιμε το έλλειμμα του προϋπολογισμού να έχει ανέλθει στο -15.4%. Η κρίση είχε και κοινωνικές επιπτώσεις με την [[ανεργία]], τις τιμές και τη [[φτώχεια]] να αυξάνονται, εν αντιθέσει με το βιωτικό επίπεδο και τα εισοδήματα ναπου μειώνονταιμειώθηκαν. Ο συνδυασμός των προαναφερθέντων προκάλεσε ένα κύμα μετανάστευσης, συνολικά 610.037 Έλληνες έφυγαν μέσα σε επτά χρόνια<ref>{{Cite web|url=https://iskra.gr/%CF%81%CE%B5%CE%BA%CF%8C%CF%81-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7%CF%82-610-037-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AE%CE%BD%CF%89%CE%BD-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%80%CE%B5%CF%81/|title=Μετανάστευση ρεκόρ 610.037 Ελλήνων την περίοδο των μνημονίων. Σε ποιες χώρες μετανάστευσαν (Πίνακες)|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=}}</ref>, κοινωνικές αναταραχές και αλλαγές στον τρόπο ζωής των [[Έλληνες|Ελλήνων]]. Χρονικά μπορεί να τοποθετηθεί από το Δ' τρίμηνο του 2008, λόγω της ταυτόχρονης αύξησης της ανεργίας αλλά και της συρρίκνωσης του ΑΕΠ<ref>{{Cite web|url=https://tvxs.gr/news/ellada/elstat-apo-2008-eixe-mpei-se-yfesi-i-ellada|title=ΕΛΣΤΑΤ: Από το 2008 είχε μπει σε ύφεση η Ελλάδα|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=2020-01-09}}</ref>, μέχρι και τη λήξη του [[Τρίτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής για την Ελλάδα|Τρίτου Μνημονίου]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mononews.gr/oikonomia/h-anakinosi-tou-esm-gia-tin-tipiki-lixi-tou-mnimoniou-i-ellada-na-tirisi-tis-desmefsis-pou-echi-analavi|title=H ανακοίνωση του ESM για την τυπική λήξη του μνημονίου: Η Ελλάδα να τηρήσει τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=2020-01-09}}</ref>.
 
Η [[ελληνική οικονομία]] λόγω των μακροχρόνιων παθογενειών, των διαρθρωτικών αδυναμιών της αλλά και ητην έλλειψη ευελιξίας της νομισματικής πολιτικής, ως μέλος της [[Ευρωζώνη|Ευρωζώνης]], στάθηκε αδύναμη απέναντι στις προκλήσεις της [[Παγκόσμια οικονομική ύφεση 2008|παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης]].
 
Η αδυναμία απόκρισης του δημοσίου στις απαιτήσεις, αλλά και οι αναθεωρήσεις στατιστικών, όπως ότι το [[Δημόσιο έλλειμμα|έλλειμμα του προϋπολογισμού]] ήταν 15,4% και όχι 6% και ότι το [[δημόσιο χρέος]] ανήλθε τελικά από 269,3 δισ. ευρώ σε 299,7 δισ. ευρώ (δηλαδή περίπου 11% υψηλότερα από ό,τι είχε αναφέρει η [[Κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή 2007|προηγούμενη κυβέρνηση]]), οδήγησε σε απώλεια εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία με την απότομη άνοδο των [[Σπρεντ|spreads]] και την υποβάθμιση της [[πιστοληπτική ικανότητα|πιστοληπτικής ικανότητας]]. Η κυβέρνηση θέσπισε 12 εγκυκλίους [[φορολογία|φορολογικών]] μεταρρυθμίσεων, περικοπών δαπανών, [[μεταρρύθμιση|μεταρρυθμίσεων]] αλλά και την εφαρμογή τριών μέτρων διάσωσης, τα λεγόμενα "μνημόνια".
 
== Η κρίση ==
===Εισαγωγή===
[[Αρχείο:Greece public debt 1999-2010.svg|right|thumb|280px|Η πορεία του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ την περίοδο 1999-2010]] Στην καθημερινή «δημοσιογραφική» γλώσσα υπάρχει σύγχυση στην ορολογία για το ελληνικό πρόβλημα. Συχνά αναφέρεται ως «οικονομική κρίση» η αυξανόμενη ανεργία, η μείωση των πραγματικών εισοδημάτων και η γενική πτώση της ζήτησης. Επίσης αναφέρεται ως «οικονομική κρίση», η ελληνική κρίση χρέους. Τα δύο αυτά διαφέρουν και το πρώτο είναι προτιμότερο να αναφέρεται ως «ύφεση». Έχοντας κάνει αυτή τη διάκριση μπορούμε κατόπιν να εξετάσουμε (i) τα αίτια της ύφεσης, (ii) τα αίτια της κρίσης χρέους και (iii) τη σχέση μεταξύ ύφεσης και κρίσης χρέους.
 
=== Αίτια της κρίσης χρέους ===
Η περίοδος μετά το [[1974]] υπήρξε περίοδος μεγάλου δανεισμού για την Ελλάδα με συνέπεια τη γρήγορη διόγκωση του [[Δημόσιο χρέος|χρέους]]. Μεταξύ του [[1980]] και [[1993]] το χρέος εκτινάχτηκε από 28,6% σε 111,6% του [[ΑΕΠ]].<ref>{{cite web|url=http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_15/12/2005_166904 |publisher=Καθημερινή |title=Tο χρονικό διόγκωσης του δημόσιου χρέους, 1980-2005 |date=2005-12-15}}</ref><ref name="neachroniko">{{cite web|url=http://www.tanea.gr/oikonomia/article/?aid=4587246 |publisher=Τα Νέα |title=Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος εκτροχιασμού}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.istorikathemata.com/2010/06/blog-post_21.html |publisher=Ιστορικά θέματα |title=Πως δημιουργήθηκε το ελληνικό δημόσιο χρέος |date=Ιούνιος 2010}}</ref> Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών με το εξωτερικό έφθανε τα 2,5 δις δολάρια το 1981 και η βιομηχανική παραγωγή είχε μείωση 2 % το 1981. Τη δεκαετία διακυβέρνησης [[Ανδρέας Παπανδρέου|Ανδρέα Παπανδρέου]] αυξήθηκαν οι, μη παραγωγικές, δαπάνες χωρίς επαρκή έσοδα, αυτό οδήγησε σε υπέρογκους δανεισμούς, με τα όποια επιτόκια. Οι κυβερνήσεις [[Κωνσταντίνος Καραμανλής|Καραμανλή]] και Παπανδρέου αύξησαν περαιτέρω τα έξοδα του δημοσίου για τη συντήρηση των κρατικοποιημένων επιχειρήσεων αλλά και ητη μη είσπραξη των δανείων που είχαν λάβει. Δηλαδή το κεφάλαιο που διατιθότανδιατίθονταν για τις δαπάνες του δημοσίου τομέα αυξήθηκε κατά 22% κατά 1981-1989, δηλαδή από 625δις δραχμές σε 3.2τρις δραχμές. Το έλλειμμα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών μετά από το 1984 αυξανόταν με αλματώδους ρυθμούς. Οι συνεχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις το 1989 όξυναν το πρόβλημα αναγκάζοντας τον [[Ξενοφών Ζολώτας|Ξενοφώντα Ζολώτα]] να δανείζεται με επιτόκιο 27%<ref>{{Cite web|url=https://www.tovima.gr/2014/02/01/politics/saranta-xronia-paixnidi-me-ti-xreokopia/|title=Σαράντα χρόνια παιχνίδι με τη χρεοκοπία|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=}}</ref> και ο προϋπολογισμός του 1990 να έχει έλλειμμα 19.89%<ref>{{Cite web|url=https://www.eleftherostypos.gr/apopseis/105041-i-pragmatikotita-ton-arithmon-tis-kyvernisis-mitsotaki/|title=Η πραγματικότητα των αριθμών της κυβέρνησης Μητσοτάκη|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=}}</ref>. Οι [[Οικονομικός φιλελευθερισμός|φιλελεύθερες]] πολιτικές του [[Κωνσταντίνος Μητσοτάκης|Κωνσταντίνου Μητσοτάκη]] και η εξυγίανση συγκεκριμένων εταιρειών ομαλοποίησαν την κατάσταση της οικονομίας, ιδίως μετά το 1993 η οικονομία μπήκε σε έναν πιο ομαλό δρόμο με στόχο να ικανοποιήσει τα κριτήρια σύγκλισης της [[συνθήκη του Μάαστριχτ|συνθήκης του Μάαστριχτ]]. Χάρη στην επίτευξη υψηλότερων [[ρυθμός ανάπτυξης|ρυθμών ανάπτυξης]] το χρέος άρχισε να μειώνεται (με λογιστικές πρακτικές ) ελαφρά ως ποσοστό του ΑΕΠ και το έλλειμμα μειώθηκε. Σύμφωνα με τα αναθεωρημένα στοιχεία της [[Eurostat]] την περίοδο αυτή το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης μειώθηκε από το 9,1% του ΑΕΠ το 1995 στο 3,1% το 1999. Το δημόσιο χρέος μειώθηκε από 97% του ΑΕΠ το 1995 και στο 94% το 1999. Η Ελλάδα αύξησε σημαντικά τα φορολογικά της έσοδα την περίοδο αυτή και συγκράτησε τις πρωτογενείς δαπάνες, καταφέρνοντας να έχει πρωτογενές πλεόνασμα. Το πρωτογενές πλεόνασμα αυξήθηκε από 2,2% του ΑΕΠ το 1995 σε 4,3% το 1999. Έτσι και σε συνδυασμό με τη μείωση του κόστους εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους, από 11,2% του ΑΕΠ το 1995 στο 7,4% το 1999, κατάφερε τηντη σημαντική μείωση ελλειμμάτων και χρέους. Το φθινόπωρο του [[2004]], ο τότε υπουργός οικονομικών [[Γιώργος Αλογοσκούφης]] προχώρησε σε οικονομική απογραφή κατόπιν πίεσης{{παραπομπή}} από την [[Eurostat]]. Η απογραφή αποκάλυψε αποκρύψεις δαπανών της προηγούμενης κυβέρνησης με αποτέλεσμα να αναθεωρηθούν τα ελλείμματα των προηγούμενων ετών προς τα πάνω. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε μείωση της αξιοπιστίας της χώρας και σε τριετή επιτήρηση από την [[Ε.Ε.]]. Την ίδια χρονιά η Eurostat προχώρησε σε αναθεώρηση παλαιότερων ελλειμμάτων της Ελλάδας, από τα οποία προέκυπτε ότι η Ελλάδα δεν ικανοποιούσε ποτέ τα κριτήρια σύγκλισης του Μάαστριχτ αφού ακόμα και την κρίσιμη χρονιά του [[1999]] εξακολουθούσε να έχει έλλειμμα πάνω από 3%.<ref>{{cite web |url=http://archive.enet.gr/online/online_text/c=114,dt=15.11.2004,id=23380892 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Με έλλειμμα άνω του Μάαστριχτ μπήκαμε το 1999 στην ΟΝΕ |date=2004-11-15 }}{{Dead link|date=Οκτώβριος 2019 }}</ref><ref name="kathimernioikon">{{cite web |url=http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_26/06/2011_447156 |publisher=Καθημερινή |title=Οικονομικό θαύμα με παθογένειες |date=2011-06-26 }}{{Dead link|date=Οκτώβριος 2019 }}</ref> Την πενταετία 2003-2008 υπάρχει μια αύξηση δαπανών για μισθούς συντάξεις κατά 28%, 46.7δις το 2003 και 80δις το 2008, και κατά 19.6% αυξήθηκε τη διετία 2008-2009 η κατά κεφαλήν δαπάνη ανά συνταξιούχο. Την τριετία 2004-2007 το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ αυξάνεται, και το ίδιο το ΑΕΠ ταυτοχρόνως, ενώ σημειώνονται υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης με το εθνικό εισόδημα να αυξάνεται κατά 12-15 δισ. τον χρόνο. Υπάρχει μια γενική αύξηση των δαπανών της γενικής κυβέρνησης και αύξησης του χρέους, κυρίως λόγω μη καταγεγραμμένων εξοπλιστικών δανείων και 18 ομόλογα [[Συμβάσεις Ανταλλαγής (Swaps)|swaps]], της περιόδου 1996-2001<ref>{{Cite web|url=https://www.thepressroom.gr/arthrografia/swap-toy-simiti-kai-i-hreokopia-tis-horas |title=Το swap του Σημίτη και η χρεοκοπία της χώρας |website=www.thepressroom.gr |date=2016-09-05 |accessdate=2019-09-28}}</ref>, τόκοι ομολόγων σταθερού επιτοκίου αξίας 48.8 δισεκατομμυρίων ευρώ που έπρεπε να αποπληρωθούν καθώς είχαν διάρκεια ζωής 6 ετών, αποπληρωμή χρεών προς ΔΕΚΟ και ασφαλιστικών ταμείων του ποσού των 4.1 δις ευρώ<ref>{{Cite web|url=https://www.inewsgr.com/115/pos-o-provopoulos-apokalyptei-oti-oi-simitis-papadimos-kai-papantoniou-mas-evalan-sto-evro-me-antallagma-ta-apothematika-ton-asfalistikon-tameion.htm |title=Πώς ο Προβόπουλος αποκαλύπτει ότι οι Σημίτης, Παπαδήμος και Παπαντωνίου μας έβαλαν στο ευρώ με αντάλλαγμα τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων |website=www.inews.gr |date=2012-03-27 |accessdate=2019-09-28}}</ref>, τιτλοποιήσεις εσόδων 400εκ ευρώ<ref>{{Cite web|url=https://economist.gr/goldman-sachs655/ |title=Πως η Goldman Sachs μέσω της titlos plc κέρδισε 400 εκ.ευρώ σε ένα βράδυ! |website=www.economist.gr |date=2012-05-31 |accessdate=2019-09-28 |author=Λάζαρος Ελευθεριάδης}}</ref>. Δηλαδή, η κυβέρνηση Καραμανλή ανέλαβε χρέη της κυβέρνησης Σημίτη που η ανάγκη για την αποπληρωμή τους συνέπεσε με την έλλειψη ρευστότητας του κράτους. Το ΑΕΠ από 241.990 δις ευρώ το 2008, το υψηλότερο που κατεγράφη στα ελληνικά δεδομένα, συρρικνώθηκε στα 176.488 δις ευρώ, το 2015. Το 2009 το ετήσιο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών άγγιξε τα 30 δις και με ρυθμό ανάπτυξης -2,3%, με αυτά τα δεδομένα ο δανεισμός της χώρας άρχισε να καθίσταται δύσκολος καθώς θα μπορούσε μόνον με υψηλά επιτόκια να πραγματοποιηθεί. Οι κυβερνήσεις [[Κώστας Καραμανλής|Κώστα Καραμανλή]] μπορούν να χαρακτηριστούν από υπέρογκες δαπάνες στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, πολλές φορές και με πλασματικά στοιχεία.
 
Τον Νοέμβριο του 2010 η [[Eurostat]] προχώρησε σε αναθεώρηση των ελληνικών ελλειμμάτων των τελευταίων ετών. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά το έλλειμμα του 2006 τοποθετήθηκε στο 5,7% του ΑΕΠ (12,1 δισ. ευρώ), του 2007 στο 6,4% του ΑΕΠ (14,4 δισ. ευρώ), του 2008 στο 9,4% του ΑΕΠ (22,3 δισ ευρώ) και του 2009 στο 15,4% του ΑΕΠ (36,1 δισ. ευρώ). Αντίστοιχα αναθεωρήθηκε προς τα πάνω και το χρέος, με το χρέος του 2009 να αναθεωρείται στο 126,8% του ΑΕΠ που αντιστοιχεί σε 298 δις Ευρώ.<ref>{{cite web|url=http://tvxs.gr/news/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1/%CF%83%CF%84%CE%BF-154-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CE%B5%CF%80-%CF%84%CE%BF-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%83%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%BC%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-2009 |publisher=Tvxs |title=15,4% το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2009}}</ref>
 
===Το πρόβλημα===
Το πρόβλημαπροβλήματα της [[ελληνική οικονομία|ελληνικής οικονομίας]] είναι το υψηλό χρέος, τα υψηλά επιτόκια δανεισμού, η υψηλή ανεργία και η χαμηλή ανταγωνιστικότητα, τα οποία ανάγκασαν το κράτος στην αύξηση δαπανών για τη συντήρηση ενός, ονομαζόμενου, πελατειακού κράτους. Η έλλειψη επενδύσεων και η ακρίβεια, επίσης αποτελούν προβλήματα. Το πρόβλημα επεκτείνεται και στον κοινωνικό τομέα καθώς συνδυάζεται με την αύξηση πωλήσεων αλκοολούχων ποτών κατά 1.3% τη διετία 2009-2011, τη μείωση εισοδημάτων που προκαλεί στενοχώρια και την ανακύκλωση του προβλήματος.
 
=== Η κρίσιμη περίοδος ===
 
== Χρηματοδότηση από τον "Μηχανισμό Στήριξης" ==
Στα μέσα του έτους 2010, και μετά τις αποκαλύψεις ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ελλάδας έκλεισε για το 2009 σε επίπεδα πολύ πάνω από αυτά που θα καθιστούσαν το δημόσιο χρέος [[Βιωσιμότητα του χρέους|βιώσιμο]] (15,4% του ΑΕΠ), η ελληνική κυβέρνηση αδυνατούσε να δανειστεί με λογικά επιτόκια από τις αγορές για τη χρηματοδότηση του τρέχοντος δημοσιονομικού ελλείμματος και την αναχρηματοδότηση του χρέους. Αποτέλεσμα ήταν ο άμεσος κίνδυνος στάσης πληρωμών του Ελληνικού Δημοσίου. Η προσπάθεια της κυβέρνησης να ανακτήσει την αξιοπιστία της χώρας στις διεθνείς αγορές και να πετύχει μείωση των επιτοκίων οδήγησε σε λήψη μέτρων μείωσης των δαπανών, τα οποία δεν κατάφεραν να ανατρέψουν το αρνητικό κλίμα. Κατόπιν αυτών η Ελλάδα κατέφυγε στη βοήθεια του [[Διεθνές Νομισματικό Ταμείο|Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου]], της [[Ευρωπαϊκή Επιτροπή|Ευρωπαϊκής Επιτροπής]] και της [[Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα|Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας]], (Θεσμούς του ευρωπαϊκού και παγκοσμίου οικονομικού κατεστημένου) που συγκρότησαν από κοινού μηχανισμό για την Ελλάδα. H ανακοίνωση της προσφυγής στον μηχανισμό στήριξης έγινε στις 23 Απριλίου 2010 από τον πρωθυπουργό [[Γιώργος Α. Παπανδρέου|Γεώργιο Α. Παπανδρέου]], ο οποίος βρισκόταν εκείνη την ημέρα στο [[Καστελόριζο]].<ref name="kastel">{{cite web |url=http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1129265 |publisher=in.gr |title=Προσφυγή της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός |accessdate=2011-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100516143150/http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1129265 |archivedate=2010-05-16 |url-status=dead }}</ref> Η χρηματοδότηση από τον μηχανισμό στήριξης έγινε υπό τους όρους ότι η Ελλάδα θα λάβει μέτρα [[δημοσιονομική προσαρμογή|δημοσιονομικής προσαρμογής]] και, ειδικότερα, υπό τους όρους ότι θα λάβει μέτρα [[δημοσιονομική εξυγίανση|δημοσιονομικής εξυγίανσης]]. Με τη χρηματοδότηση από το μηχανισμό αποφεύχθηκε ο άμεσος κίνδυνος στάσης πληρωμών της Ελλάδας, που θα είχε πιθανές ανεξέλεγκτες συνέπειες και για όλη τη ζώνη του ευρώ. Τα πρώτα μέτρα ανακοινώθηκαν από τον πρωθυπουργό την Κυριακή 2 [[Μάιος|Μαΐου]] 2010. Η Ελληνική Οικονομία<ref>[http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26519&subid=2&pubid=113072311 εφημ. "Ημερησία"]</ref> συνέχισε να βρίσκεται σε κατάσταση δημοσιονομικής ανισορροπίας και το επόμενο διάστημα με αποτέλεσμα ένα χρόνο μετά, τον Ιούνιο του 2011, η κυβέρνηση να καταφύγει στην ψήφιση του μεσοπρόθεσμου προγράμματος, που περιλάμβανε νέα μέτρα λιτότητας και περικοπές. Επίσης τέθηκε θέμα πώλησης μέρους της δημόσιας περιουσίας και αναδιάρθρωσης ή «κουρέματος» του χρέους με σκοπό τη μακροπρόθεσμη μείωση του χρέους σε βιώσιμα επίπεδα. Στα τέλη του 2018, το ύψος του χρέους ανέρχονταν σε 334,5 δισ. Ευρώ ή 181,1% του ΑΕΠ.<ref>{{Cite web|url=https://www.capital.gr/oikonomia/3356419/eurostat-sto-181-1-tou-aep-to-dimosio-xreos-tis-elladas-to-d-trimino-tou-2018|title=Eurostat: Στο 181,1% του ΑΕΠ το δημόσιο χρέος της Ελλάδας το δ' τρίμηνο του 2018|website=Capital.gr|first=|ημερομηνία=|publisher=|language=el|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2019-05-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.protothema.gr/economy/article/885014/handelsblatt-se-oli-tin-europi-to-hreos-meiothike-se-ellada-kai-italia-auxithike/|title=Handelsblatt: Σε όλη την Ευρώπη το χρέος μειώθηκε, σε Ελλάδα και Ιταλία αυξήθηκε!|last=|first=|date=2019-04-24|website=ProtoThema|publisher=|language=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pdma.gr/index.php/el/debt-strategy-gr/public-debt-gr/level-of-debt-gr|title=Ύψος Χρέους|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.statistics.gr/sdds/|title=Οικονομικά & Χρηματοπιστωτικά Δεδομένα για την Ελλάδα|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=}}</ref>
 
Στις 3 Μαΐου [[2010]], η Ελλάδα αιτήθηκε 80 δισεκατομμύρια ευρώ από τις υπόλοιπες (15) χώρες του Ευρώ και 30 δισεκατομμύρια από το [[Διεθνές Νομισματικό Ταμείο]] (ΔΝΤ). Την αίτηση συνόδευαν 3 συνημμένα μνημόνια:
 
=== Πρώτο πακέτο μέτρων λιτότητας ===
Στα τέλη του Ιανουαρίου του [[2010]], ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Γεώργιος Α. Παπανδρέου βρισκόταν στο [[Νταβός]] της [[Ελβετία]]ς για το ετήσιο [[Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ]]. Στη διάρκειά του δέχτηκε έντονες πιέσεις από ξένους ηγέτες για άμεση λήψη μέτρων.<ref name="neadavos">{{cite web|url=http://www.tanea.gr/ellada/article/?aid=4559185 |publisher=Τα Νέα |title=Η συννεφιασμένη Κυριακή στο Μαξίμου |date=2010-02-06}}</ref><ref name="kathdavos">{{cite web|url=http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_26/01/2011_430097 |publisher=Καθημερινή |title=Η επέτειος του Νταβός |date=2011-01-26}}</ref> Λίγο μετά την επιστροφή του από το Νταβός, η κυβέρνηση ανακοίνωσε στις 9 Φεβρουαρίου μέτρα για τον δημόσιο τομέα που περιελάμβαναν πάγωμα μισθών, περικοπές επιδομάτων 10%, περικοπές υπερωριών και οδοιπορικών.<ref name="metrafirst">{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=130472 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Πάγωμα μισθών και περικοπές επιδομάτων ανακοίνωσε η κυβέρνηση}}</ref> Η ανακοίνωση προκάλεσε αντιδράσεις και μία πανελλαδική [[απεργία]] της [[ΑΔΕΔΥ]] στις 10 Φεβρουαρίου.<ref name="vimastrike">{{cite web|url=http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=311141 |publisher=Το Βήμα |title=Απεργία από ΑΔΕΔΥ στις 10 Φεβρουαρίου}}</ref>
 
=== Δεύτερο πακέτο μέτρων λιτότητας ===
Στο επόμενο διάστημα άρχισε να αναφέρεται έντονα το ενδεχόμενο της στάσης πληρωμών. Για την αποφυγή του ενδεχομένου η κυβέρνηση έλαβε στις 3 Μαρτίου νέα σκληρά μέτρα. Τα οικονομικά μέτρα που λήφθηκαν ήταν:<ref name="metraenet">{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=04/03/2010&id=137789 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Τα οικονομικά μέτρα της 3ης Μαρτίου|publisher=Ελευθεροτυπία}}</ref>
* Μείωση 30% στα δώρα Χριστουγέννων, Πάσχα, αδείας
* Μείωση 12% σε όλα τα επιδόματα του Δημοσίου
* Μείωση 7% στις αποδοχές υπαλλήλων ΔΕΚΟ, ΟΤΑ, ΝΠΙΔ
* Αύξηση ΦΠΑ από 4,5% στο 5%, από 9% στο 10%, από 19% στο 21%
* Αύξηση 15% στον φόρο της βενζίνης
* Επιβολή επιπλέον 10% έως 30% στους (ήδη υπάρχοντες) φόρους εισαγωγής επί της αξίας των περισσότερων εισαγόμενων αυτοκινήτων.
* Επαναφορά τεκμηρίων διαβίωσης σε όλα ανεξαιρέτως τα αυτοκίνητα (είχαν καταργηθεί τον Σεπτέμβριο του [[2003]]), ακόμα και στα μικρότερου κυβισμού.
* Επέκταση των τεκμηρίων διαβίωσης σε όλα ανεξαιρέτως τα ακίνητα, ακόμα και στα μικρότερα.
 
Τα μέτρα αυτά προκάλεσαν αντιδράσεις και έγιναν μεγάλες [[Απεργιακές κινητοποιήσεις στην Ελλάδα την άνοιξη του 2010|απεργίες και πορείες]] στις 5 και 11 Μαρτίου.
 
=== Μνημόνιο και τρίτο πακέτο μέτρων λιτότητας ===
Η Ελλάδα δεν κατάφερε να βελτιώσει την θέση της στις διεθνείς αγορές παρά την λήψη των μέτρων, με αποτέλεσμα ενάμιση μήνα μετά να προσφύγει στην βοήθεια του [[Διεθνές Νομισματικό Ταμείο|Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου]], της [[Ευρωπαϊκή Ένωση|Ευρωπαϊκής Ένωσης]] και της [[Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα|Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας]] που συγκρότησαν από κοινού μηχανισμό βοήθειας για την Ελλάδα. Η ανακοίνωση της προσφυγής στον μηχανισμό στήριξης έγινε στις 23 Απριλίου από τον πρωθυπουργό ο οποίος βρισκόταν εκείνη την ημέρα στο [[Καστελόριζο]].<ref name="kastel"/> Η Ελλάδα προχώρησε σε υπογραφή μνημονίου με το ΔΝΤ και την ΕΕ, για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, προκειμένου να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός στήριξης.<ref>{{cite web|url=http://www.tanea.gr/ellada/article/?aid=4573072 |publisher=Τα Νέα |title=Η συμφωνία με Ευρώπη και ΔΝΤ |date=2010-05-05|publisher=Τα Νέα}}</ref> Τα μέτρα ανακοινώθηκαν από τον πρωθυπουργό και τον υπουργό οικονομικών την Κυριακή 2 [[Μάιος|Μαΐου]] και προέβλεπαν:<ref name="mnimonionea">{{cite web|url=http://www.tanea.gr/oikonomia/article/?aid=4572600 |publisher=Τα Νέα |title=Ώρα μηδέν για τα νέα μέτρα |date=2010-05-02|publisher=Τα Νέα}}</ref>
* Αντικατάσταση του 13ου και 14ου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων με επίδομα 500 Ευρώ σε όλους όσους έχουν αποδοχές μέχρι 3.000 Ευρώ και πλήρης κατάργηση των δύο μισθών για μεγαλύτερες αποδοχές
* Αντικατάσταση 13ης και 14ης σύνταξης με επίδομα 800 Ευρώ για συντάξεις ως 2500 Ευρώ.
* Περαιτέρω περικοπή επιδομάτων 8% στα επιδόματα των δημοσίων υπαλλήλων και 3% στους υπαλλήλους των ΔΕΚΟ όπου δεν υπάρχουν επιδόματα.
* Αύξηση του υψηλού συντελεστή ΦΠΑ από 21% σε 23%, του μεσαίου από 10% σε 11% (από 1η Ιουλίου 2010) και από 11% σε 13% (από 1η Ιανουαρίου 2011) και αντίστοιχα του χαμηλού στο 6,5% (από 1η Ιανουαρίου 2011).
* Αύξηση στον ειδικό φόρο κατανάλωσης σε καύσιμα, τσιγάρα και ποτά κατά 10%
* Αύξηση στις αντικειμενικές τιμές ακινήτων
* Πρόσθεση ενός επιπλέον 10% στους φόρους εισαγωγής επί της αξίας των περισσότερων εισαγόμενων αυτοκινήτων.
Επίσης, το νομοσχέδιο προέβλεπε αλλαγές στα εργασιακά με αύξηση του ορίου απολύσεων και μείωση του κατώτατου μισθού. Επιπλέον, στο ασφαλιστικό προέβλεπε αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης των γυναικών στον δημόσιο τομέα στα 65 χρόνια έως το τέλος του [[2013]] με έναρξη το [[2011]].<ref>{{cite web |url=http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artid=4572642 |publisher=Τα Νέα |title=Αιματηρή διάσωση |accessdatepublisher=2011-07-21Τα Νέα|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100506115109/http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artId=4572642 |archivedate=2010-05-06 |accessdate=2011-07-21|url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.express.gr/news/finance/297750oz_20100502297750.php3 |title=Σε επίδομα 500 ευρώ μετατρέπονται 13ος και 14ος μισθός στο Δημόσιο |accessdate=2011-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100505132911/http://www.express.gr/news/finance/297750oz_20100502297750.php3 |archivedate=2010-05-05 |accessdate=2011-07-21|url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1132263&lngDtrID=251 |title=Μαχαίρι στο 13ο και 14ο μισθό στο Δημόσιο, σώζεται στον ιδιωτικό τομέα |accessdate=2011-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100505125922/http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1132263&lngDtrID=251 |archivedate=2010-05-05 |accessdate=2011-07-21|url-status=dead }}</ref>
 
Την ανακοίνωση των μέτρων αυτών ακολούθησε [[Απεργιακές κινητοποιήσεις στην Ελλάδα την άνοιξη του 2010|πανελλαδική απεργία]] και ογκωδέστατη διαδήλωση στις 5 Μαΐου, στην οποία υπήρξε άγρια καταστολή από τις δυνάμεις τάξης και σημειώθηκαν σοβαρότατα επεισόδια. Η μεγάλη διαδήλωση σκιάστηκε από τον θάνατο τριών ανθρώπων (ανάμεσά τους μία έγκυος εργαζόμενη) από [[Εμπρησμός της τράπεζας Marfin|εμπρησμό στην τράπεζα Μαρφίν]] επί της Σταδίου. Το μνημόνιο υπερψηφίστηκε επί της αρχής από τη βουλή την επόμενη μέρα, στις 6 Μαΐου. Υπέρ ψήφισαν 172 βουλευτές, από τον χώρο του [[ΠΑΣΟΚ]] και του [[ΛΑΟΣ]], αλλά και η [[Ντόρα Μπακογιάννη]] από τον χώρο της ΝΔ (η οποία όμως καταψήφισε τα μέτρα που αφορούσαν περικοπές και μειώσεις στην ψηφοφορία κατ' άρθρο και υπερψήφισε το πακέτο επί της αρχής και επί των διαρθρωτικών αλλαγών). Από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, διαφοροποιήθηκαν και δεν τα υπερψήφισαν τρεις βουλευτές ([[Γιάννης Δημαράς]], [[Σοφία Σακοράφα]] και [[Βασίλης Οικονόμου]]) οι οποίοι αμέσως διεγράφησαν από την κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος, που απέμεινε πλέον με 157 βουλευτές.<ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=159334 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Ψηφίστηκαν τα μέτρα-σοκ με ανταρσία στη ΝΔ και διαρροές στο ΠΑΣΟΚ |date=2010-05-06|publisher=Ελευθεροτυπία}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=07/05/2010&id=159403 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=172 «ναι» με αλληλοκατηγορίες και διαγραφές |date=2010-05-07|publisher=Ελευθεροτυπία}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=07/05/2010&id=159410 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Απώλειες στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ, βαρύ κλίμα στη βάση |date=2010-05-07|publisher=Ελευθεροτυπία}}</ref>
 
Η πρώτη δανειακή σύμβαση εγκρίθηκε από το [[ΔΝΤ]] σε μία έντονη συνεδρίαση του συμβουλίου διευθυντών του στις 9 Μαΐου. Περίπου ένα στα τρία μέλη του συμβουλίου, που εκπροσωπούσαν περίπου 40 μη-Ευρωπαϊκές χώρες της [[Μέση Ανατολή|Μέσης Ανατολής]], της [[Ασία]]ς και της [[Λατινική Αμερική|Λατινικής Αμερικής]], με την απρόσμενη συνδρομή της [[Ελβετία]]ς, προέβαλαν ενστάσεις αναφορικά με το πρόγραμμα διάσωσης, το οποίο ισχυρίστηκαν ότι θα αποδεικνυόταν "κακοσχεδιασμένο και μη βιώσιμο" και θα αποτύγχανε, αν δεν αναλάμβαναν μέρος του βάρους οι πιστωτές με μια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους προς τον ιδιωτικό τομέα.<ref>{{cite news|title=Past Rifts Over Greece Cloud Talks on Rescue|url=http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304441404579119180237594344|title=Past Rifts Over Greece Cloud Talks on Rescue|last1=Catan |first1=Thomas |last2=Talley |first2=Ian |newspaper=Wall Street Journal |date=2013-10-07 |last2=Talley|first2=Ian|accessdate=2014-05-15}}</ref> Για να μπορέσει να εγκριθεί η συμμετοχή του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα, άλλαξαν τα κριτήρια κατ' εξαίρεσιν πρόσβασης ενός κράτους σε δανεισμό από το ΔΝΤ. Ενώ σύμφωνα με το μέχρι τότε ισχύον πλαίσιο έπρεπε να προηγηθεί αναδιάρθρωση του χρέους του για να μπορέσει το ΔΝΤ να συνεισφέρει 30 από τα 110 δις δανεισμού που απαιτούνταν για το πρόγραμμα, εισήχθη μια εξαίρεση για κράτη τα οικονομικά προβλήματα των οποίων θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη σταθερότητα του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η θέσπιση της εξαίρεσης αυτής κρίθηκε αργότερα αναποτελεσματική και καταργήθηκε το 2016.<ref>{{cite news|url=http://www.macropolis.gr/?i=portal.en.the-agora.3597&itemId=3597|title=Honey, I shrunk the Greeks vol. 2|author=Yiannis Mouzakis|publisher=MacroPolis|date=2016-01-30|publisher=MacroPolis|accessdate=2016-01-30}}</ref>
 
=== Συνταγματικότητα ===
Σύμφωνα με το συνταγματολόγο Γ. Κασιμάτη, το Μνημόνιο περιλάμβανε σειρά αντισυνταγματικών διατάξεων<ref>{{Cite web |url=http://www.mikis-theodorakis-kinisi-anexartiton-politon.gr/el/articles/?nid=334 |title=Γιώργος Κασιμάτης: "Για τη δανειοδοτική σύμβαση, το μνημόνιο και τη συμφωνία έγκρισης του ΔΝΤ" |accessdate=2011-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110621014520/http://www.mikis-theodorakis-kinisi-anexartiton-politon.gr/el/articles/?nid=334 |archivedate=2011-06-21 |accessdate=2011-07-05|url-status=dead }}</ref>, όπως:
* η εξουσιοδότηση του Υπουργού Οικονομικών να υπογράφει εκ μέρους της Ελληνικής Δημοκρατίας χωρίς την έγκριση της [[Βουλή των Ελλήνων|Βουλής]] (κάτι τέτοιο προκύπτει από τους νόμους Ν.3845/2010 και Ν.3847/2010)
* η παραίτηση της Ελλάδας από κάθε ασυλία σε περίπτωση αδυναμίας αποπληρωμής αυτού του δανείου ή προηγούμενων δανείων
 
Αυτό που κρίνει ο Γ. Κασιμάτης ως ουσιαστικά αντισυνταγματικό είναι η δανειακή σύμβαση και όχι το μνημόνιο, κυρίως γιατί υπογράφηκε έμμεσα χωρίς την έγκριση των 3/5 της ελληνικής Βουλής σε συνδυασμό με τους «λεόντειους» όρους που εισάγει εις βάρος της Ελλάδας. Οι παραπάνω θέσεις υποστηρίχθηκαν από άλλους συνταγματολόγους, όπως ο Γ. Κατρούγκαλος, και αμφισβητήθηκαν από ορισμένους, όπως ο Α. Μανιτάκης<ref>{{cite news | url = http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_12/06/2011_445590 | title = Το φάντασμα του Μνημονίου και η εθνική κυριαρχία | work = Καθημερινή | date = 2011-06-12}}</ref>.
 
Το ίδιο το μνημόνιο κρίθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας ως συνταγματικό το 2012 με την απόφαση 668.<ref>{{cite news|url=http://tvxs.gr/news/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1/%CF%83%CF%85%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CE%BF-%CE%BC%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%BF-%CE%AD%CE%BA%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B5-%CF%84%CE%BF-%CF%83%CF%84%CE%B5|title=Συνταγματικό το Μνημόνιο έκρινε το ΣτΕ|author=|newspaper=tvxs.gr|date=2011-06-21|agency=|pages=|accessdate=2011-07-06}}</ref> Στη συνέχεια όμως το Συμβούλιο της Επικρατείας κήρυξε την αντισυνταγματικότητα των διατάξεων περί διαιτησίας (απόφαση 2.307 του 2014), της μείωσης παροχών σε στρατιωτικούς και σώματα ασφαλείας (απόφαση 2.192 του 2014) και ακολούθως τη μείωση συντάξεων και τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος των ασφαλιστικών ταμείων (απόφαση 2.287 του 2015 (κείμενο σε http://www.taxheaven.gr/laws/circular/view/id/21132). Με την απόφαση αυτή το ελληνικό Δημόσιο υποχρεώθηκε να επιστρέψει στους συνταξιούχους ποσά που υπολογίζονται σε πάνω από τρία δισ. Ευρώ (.http://www.tovima.gr/society/article/?aid=699744).
==== Επαναδιαπραγμάτευση τον Μάρτιο του 2011 και η πορεία προς το μεσοπρόθεσμο ====
"Στο επόμενο διάστημα που ακολούθησε τηντη ψήφιση του τρίτου πακέτου μέτρων και της μεγάλης [[Απεργιακές κινητοποιήσεις στην Ελλάδα την άνοιξη του 2010|απεργίας της 5ης Μαΐου]], δεν υπήρξαν κάποιες άλλες σημαντικές συλλογικές αντιδράσεις. Η κυβέρνηση προανήγγειλε μέτρα που προκάλεσαν αντιδράσεις επαγγελματικών κλάδων, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και του φθινοπώρου. Σημαντικότερες περιπτώσεις ήταν οι αντιδράσεις των ιδιοκτητών φορτηγών για το άνοιγμα του επαγγέλματός τους, των ναυτεργατών για την κατάργηση του [[καμποτάζ]], των υπαλλήλων των ΜΜΜ, για περικοπές στους μισθούς τους και των υπαλλήλων αρχαιολογικών χώρων για περικοπές θέσεων εργασίας.
 
Από το καλοκαίρι κιόλας άρχισαν να φαίνονται οι συνέπειες των μέτρων. Η [[ανεργία]]<ref>[http://www.skai.gr/files/1/pdf/anergia_2010_10.pdf ΣΚΑΙ] Δελτίο τύπου, πορεία ανεργίας</ref> και ο [[πληθωρισμός]] άρχισαν να εκτινάσσονται ενώ οι μικροεπιχειρήσεις έβλεπαν τον τζίρο τους συνεχώς να μειώνεται με αποτέλεσμα να οδηγούνται όλο και περισσότερες στο κλείσιμο, γεγονός που περιγραφόταν ως κύμα λουκέτων. Στις 9 Δεκεμβρίου 2010 η κυβέρνηση κατέθεσε στη βουλή το πολυνομοσχέδιο για τα εργασιακά και τις [[ΔΕΚΟ]].<ref name="Τα Νέα">{{cite web|url=http://www.tanea.gr/ellada/article/?aid=4608345 |publisher=Τα Νέα |title=Ειδική Επιχειρησιακή Συλλογική Σύμβαση αντί της Κλαδικής |date=2010-12-09}}</ref> Το νομοσχέδιο περιλάμβανε ρυθμίσεις για υπερίσχυση των επιχειρησιακών συμβάσεων έναντι των κλαδικών με σκοπό την περαιτέρω μείωση των μισθών δίχως τον σκόπελο των κλαδικών συμβάσεων, με μόνο περιορισμό το ύψος του βασικού μισθού της εθνικής συλλογικής σύμβασης. Θεσπίστηκε η δοκιμαστική περίοδος εργασίας με διάρκεια 12 μηνών, στο διάστημα των οποίων η σύμβαση μπορεί να καταγγελθεί χωρίς προειδοποίηση και χωρίς αποζημίωση απόλυσης. Επίσης το νομοσχέδιο έθετε πλαφόν τα 4.000 Ευρώ, στις μικτές αποδοχές των εργαζομένων στις ΔΕΚΟ και μείωση 10% σε αμοιβές που ξεπερνούν τα 1.800 Ευρώ.<ref>{{cite web|url=http://www.skai.gr/news/politics/article/158221/sarotikes-allages-sto-polunomoshedio/ |publisher=ΣΚΑΙ |title=Σαρωτικές αλλαγές σε εργασιακά και ΔΕΚΟ |date=2010-12-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skai.gr/files/1/PDF/polynomdec.pdf |publisher=ΣΚΑΙ |title=Οι βασικές ρυθμίσεις του πολυνομοσχεδίου}}</ref> Το πολυνομοσχέδιο υπερψηφίστηκε στις 15 Δεκεμβρίου από τους βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος με εξαίρεση τον βουλευτή [[Βαγγέλης Παπαχρήστος|Βαγγέλη Παπαχρήστο]], ο οποίος διεγράφη από την κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ, η οποία απέμεινε πλέον με 156 βουλευτές.<ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=233395 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Πέρασε το «πολυνομοσχέδιο» - «Κόπηκε» ο Β. Παπαχρήστος |date=2010-12-15}}</ref> Το 2010 έκλεισε με το χρέος να αγγίζει το 142,8% του ΑΕΠ και το έλλειμμα στο 10,5%. Παράλληλα η οικονομία συρρικνώθηκε 4,5%
 
Το 2011, η δυσαρέσκεια στην κοινωνία από την μεγάλη οικονομική ύφεση ήταν έντονη και άρχισε να εκφράζεται με αποδοκιμασίες πολιτικών που εμφανίζονταν σε δημόσιους χώρους, ακόμα και στο εξωτερικό. Στο διάστημα αυτό άρχισαν να ενισχύονται κινήματα πολιτών που δεν συνδέονταν με πολιτικά κόμματα όπως το [[κίνημα «δεν πληρώνω»]] που έκανε έντονη την παρουσία του, με τα μέλη του να αρνούνται να πληρώσουν στα διόδια το υψηλό αντίτιμο. Η πραγματική οικονομία εξακολούθησε να επιδεινώνεται με συνέχιση του αποκαλούμενου κύματος λουκέτων στην αγορά και την [[ανεργία]] να συνεχίζει να καλπάζει.
[[Αρχείο:20110630 Indignados Syntagma general mass Athens Greece.jpg|thumb|Συνέλευση των «Αγανακτισμένων» στην πλατεία Συντάγματος (Ιούνιος 2011).]]
[[Αρχείο:20110629 Greek Riot police tear gas Kallimarmaro Stadium Athens Greece.jpg|thumb|Δυνάμεις των [[ΜΑΤ]] εν μέσω δακρυγόνων (Ιούνιος 2011).]]
Τον Μάιο του 2011, η συνεχιζόμενη δυσαρέσκεια άρχισε να εκφράζεται με ένα νέο κίνημα διαμαρτυρίας που διοργανώθηκε μέσα από σελίδες κοινωνικής δικτύωσης και ονομάστηκε [[Αληθινή Δημοκρατία Τώρα|κίνημα των αγανακτισμένων]]. Επηρεάστηκε από το αντίστοιχο κίνημα που είχε ξεκινήσει λίγο καιρό πριν στην [[Ισπανία]]. Οι συμμετέχοντες ήταν ανεξάρτητοι πολίτες χωρίς κομματική ιδιότητα, που επιθυμούσαν την ύπαρξη κάποιου είδους δράσης, ενάντια στην συνεχιζόμενη επιδείνωση της ποιότητας ζωής. Οι πολίτες που συμμετείχαν διοργάνωναν ογκώδεις [[Διαδηλώσεις στην Ελλάδα 2011|διαδηλώσεις]] σχεδόν καθημερινά στις πλατείες των μεγαλύτερων πόλεων της Ελλάδας. Στα μέσα Ιουνίου ήρθαν στο φως στοιχεία που έδειχναν μεγάλη απόκλιση της ελληνικής οικονομίας από τους στόχους και σημαντική υστέρηση εσόδων.<ref>{{cite web|url=http://www.zougla.gr/page.ashx?pid=2&aid=347120&cid=8 |publisher=Zougla |title=Υστέρηση εσόδων στο πρώτο εξάμηνο του 2011}}</ref> Στις 14 Ιουνίου ανεξαρτητοποιήθηκε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, [[Γιώργος Λιάνης]], με αποτέλεσμα το κυβερνών κόμμα να απομείνει με 155 βουλευτές. Στις 15 Ιουνίου ξεκίνησε η συζήτηση στη βουλή για το Μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα. Στο εξωτερικό της βουλής υπήρξαν ογκώδεις διαδηλώσεις από το κίνημα των αγανακτισμένων και συνδικάτα που παρέμειναν μέχρι τις βραδινές ώρες. Στις 16 Ιουνίου παραιτήθηκαν δύο βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, οι [[Γιώργος Φλωρίδης]] και [[Έκτορας Νασιώκας]].<ref>{{cite web|url=http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=406498 |publisher=Το Βήμα |title=Παραιτήθηκαν Νασιώκας και Φλωρίδης}}</ref> Την ίδια μέρα 21 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ζήτησαν σύγκληση της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος, η οποία κατέληξε σε απόφαση για ανασχηματισμό. Νέος υπουργός οικονομικών ανέλαβε ο [[Ευάγγελος Βενιζέλος]]. Επίσης ανέλαβε και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης. Στις 29 Ιουνίου έγινε η ψηφοφορία στη βουλή για το μεσοπρόθεσμο, ενώ έξω από τη βουλή υπήρχαν [[Διαδηλώσεις στην Ελλάδα 2011|ογκώδεις συγκεντρώσεις]] πολιτών και συνδικάτων. Στο κέντρο της [[Αθήνα]]ς υπήρχε μία πρωτοφανής συγκέντρωση αστυνομικών δυνάμεων. Δρόμοι είχαν αποκλειστεί ενώ μπροστά στη Βουλή είχε στηθεί ένας μεταλλικός φράκτης για να εμποδίζει την διέλευση προς τον χώρο αυτό. Η όλη κατάσταση κατέληξε στο ξέσπασμα σοβαρών επεισοδίων με συγκρούσεις διαδηλωτών και δυνάμεων των ΜΑΤ που εφάρμοσαν άγρια καταστολή.<ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=288914 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Επιχείρηση άγρια καταστολή από ένα σύνταγμα ΜΑΤ}}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.enet.gr/?i=news.el.politikh&id=289314 | title=Οι τραυματίες περιγράφουν την αγριότητα των ΜΑΤ «Χτυπούσαν ό,τι κινούνταν» | accessdate=2011-07-01 | author=Γεωργία Δάμα | date=2011-07-01 | publisher=Εφημερίδα Ελευθεροτυπία}}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.enet.gr/?i=news.el.politikh&id=288805 | title=Πέρασε το Μεσοπρόθεσμο, ΜΑΤωσαν πάλι το Σύνταγμα | accessdate=2011-07-01 | date=2011-06-29 | publisher=Εφημερίδα Ελευθεροτυπία}}</ref> Το μνημόνιο τελικά ψηφίστηκε από 155 βουλευτές (154 του ΠΑΣΟΚ και 1 της ΝΔ). Από το ΠΑΣΟΚ ψήφισε κατά μόνο ο [[Παναγιώτης Κουρουμπλής]] ενώ από τη ΝΔ ψήφισε υπέρ μόνο η [[Έλσα Παπαδημητρίου]].
 
Το μεσοπρόθεσμο προβλέπει μία σειρά από μέτρα για τον περιορισμό των δαπανών (μειώσεις μισθών) και αύξησης των εσόδων (αυξήσεις φόρων). Περιορίζονται μισθολογικές και λειτουργικές δαπάνες και προστίθενται νέα φορολογικά μέτρα. Ιδρύεται οργανισμός αποκρατικοποιήσεων ([[Ταμείο Δημόσιας Περιουσίας]]) με σκοπό την πώληση της δημόσιας περιουσίας. Στόχος είναι έσοδα 50 δις από αποκρατικοποιήσεις.<ref>{{cite web |url=http://www.e-typos.com/content.aspx?cid=23753&catid=13 |publisher=Ελεύθερος τύπος |title=Οι αποκρατικοποιήσεις που προβλέπει το Μεσοπρόθεσμο |accessdate=2011-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110611035008/http://www.e-typos.com/content.aspx?catid=13&cid=23753 |archivedate=2011-06-11 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://news247.gr/oikonomia/apokratikopoihseis_kyvernhsh_aksiopoihsh_katalogos.1101700.html |publisher=news247 |title=Αποκρατικοποιήσεις με διαδικασία εξπρές}}</ref>
*Επιβολή κλιμακωτής αντικειμενικής δαπάνης κατοικίας
*Επιβολή ετήσιου τέλους για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους επιτηδευματίες
*Επιβολή ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για την καταπολέμηση της ανεργίας ύψους 2%
*Επιβολή Ειδικής Εισφοράς Συνταξιούχων [[Επικουρική Ασφάλιση|Επικουρικής Ασφάλισης]] που θα παρακρατείται μηνιαία
*Αύξηση του ποσοστού παρακράτησης [[ΛΑΦΚΑ]] σε όλες τις συντάξεις άνω των 1450 ευρώ, από 4% έως 10%, που ίσχυε μέχρι τότε, σε 6% έως 14%
Μέσα στον Ιούλιο υπήρξε σύνοδος κορυφής της [[Ευρωπαϊκή Ένωση|Ευρωπαϊκής Ένωσης]] για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα χρέους της Ελλάδας αλλά και να εξευρεθούν τρόποι θωράκισης του Ευρώ απέναντι σε κερδοσκοπικές επιθέσεις. Η σύνοδος κορυφής κατέληξε την 21η Ιουλίου σε συμφωνία νέας δανειοδότησης της Ελλάδας. Η συμφωνία περιλάμβανε νέο δάνειο για την χώρα ύψους 158 δις Ευρώ. Από αυτά τα 109 δις θα προέλθουν από την ΕΕ και το [[Διεθνές Νομισματικό Ταμείο|ΔΝΤ]] (49 δις από αυτά είναι το υπόλοιπο από το πρώτο πακέτο διάσωσης), 37 δις από τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, ενώ άλλα 12 δις θα προέλθουν από την επαναγορά ομολόγων. Ακόμη προβλέπεται η επιμήκυνση από 15 έως και 30 χρόνια των ομολόγων που λήγουν από το άμεσο διάστημα έως το 2020.<ref name="symfoniakorifis">{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=295123 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Νέο πακέτο 158 δισ. ευρώ υπό δρακόντειο έλεγχο |date=2011-07-21}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tanea.gr/ellada/article/?aid=4644291 |publisher=Τα Νέα |title=Ανάσα 109 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.kathimerini.gr/4Dcgi/4Dcgi/_w_articles_civ_12_22/07/2011_450098 |publisher=Καθημερινή |title=Η Ευρώπη θωρακίζει Ελλάδα και ευρώ |date=2011-07-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathbreak_1_22/07/2011_399397 |publisher=Καθημερινή |title=Ευρωπαϊκή συμφωνία για το ελληνικό χρέος στη Σύνοδο Κορυφής |date=2011-07-22}}{{dead link|date=Ιούνιος 2015}}</ref> Μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας οι οίκοι αξιολόγησης Fitch και Moody’s υποβάθμισαν την Ελλάδα σε καθεστώς περιορισμένης χρεοκοπίας.<ref>{{cite web|url=http://news247.gr/oikonomia/oikonomika/se_periorismenh_xreokopia_h_ellada.1196624.html |publisher=News247 |title=Σε περιορισμένη χρεοκοπία η Ελλάδα}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news247.gr/oikonomia/se_kathestws_periorismenhs_xreokopias_apo_moody_s.1199063.html |publisher=News247 |title=Σε καθεστώς περιορισμένης χρεοκοπίας και από Moody's}}</ref> Σύντομα όμως το κλίμα αισιοδοξίας μεταστράφηκε όταν παρουσιάστηκαν προβλήματα με κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έδειξαν απροθυμία να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα χωρίς εγγυήσεις. Η κυβέρνηση προχώρησε σε διμερή συμφωνία με την [[Φινλανδία]] παρέχοντάς της εγγυήσεις για να συμμετάσχει στο δεύτερο δάνειο της Ελλάδας.<ref name="finlenet">{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=302030 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Θα τους δανείσουμε για να μας δανείσουν |date=2011-08-17}}</ref><ref name="finland">{{cite web |url=http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_17/08/2011_452926 |publisher=Καθημερινή |title=Ειδική συμφωνία με Φινλανδία για το δάνειο |date=2011-08-17 |accessdate=2011-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120201090007/http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_17/08/2011_452926 |archivedate=2012-02-01 |url-status=dead }}</ref> Η συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών προκάλεσε άμεσα αντιδράσεις άλλων χωρών της Ευρωζώνης, όπως η [[Αυστρία]], η [[Ολλανδία]] και η [[Σλοβακία]] που απαίτησαν αντίστοιχες συμφωνίες, αλλά και της [[Γερμανία]]ς που παρενέβη για να θέσει άκυρη τη συμφωνία Ελλάδας-Φινλανδίας.<ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=302640 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Ντόμινο αξιώσεων απειλεί τα 109 δισ.}}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_2_23/08/2011_453505 |publisher=Καθημερινή |title=Γερμανική παρέμβαση στη συμφωνία Ελλάδας και Φινλανδίας για τις εγγυήσεις |accessdate=2011-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210121549/http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_2_23/08/2011_453505 |archivedate=2012-02-10 |url-status=dead }}</ref>
 
Στο τέλος Αυγούστου ανακοινώθηκε πως η οικονομία της Ελλάδας βρισκόταν εκτός στόχων, καθώς υπήρχε μεγάλη υστέρηση εσόδων και αύξηση δαπανών.<ref>{{cite web|url=http://www.skai.gr/news/finance/article/177826/ektos-stohou-proupologismos-esoda-dapanes-analutikoi-pinakes-/ |publisher=ΣΚΑΙ |title=Εκτός στόχου ο προϋπολογισμός |date=2011-08-20}}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_23/09/2011_456932 |publisher=Καθημερινή |title=«Τρύπα» 4,57 δισ. στον προϋπολογισμό, εκτός στόχων έσοδα – δαπάνες |date=2011-09-23 |accessdate=2011-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120201141026/http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_23/09/2011_456932 |archivedate=2012-02-01 |url-status=dead }}</ref> Σε συνάντησή του με τον Έλληνα ομόλογό του, [[Ευάγγελος Βενιζέλος|Ευάγγελο Βενιζέλο]], στο περιθώριο συνεδριάσεων του [[Ecofin]] και του [[Eurogroup]] στο [[Βρότσλαβ]] στις 16 Σεπτεμβρίου, ο [[Γερμανία|Γερμανός]] [[Ομοσπονδιακό Υπουργείο των Οικονομικών (Γερμανία)|υπουργός των Οικονομικών]] [[Βόλφγκανγκ Σόιμπλε]] πρότεινε την εθελοντική [[Grexit|έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη]], πρόταση που απορρίφθηκε αμέσως από το Βενιζέλο.<ref>{{cite news|url=http://www.kathimerini.gr/848563/article/epikairothta/politikh/otan-o-soimple-anelye-epi-90-lepta-to-grexit|title=Όταν ο Σόιμπλε ανέλυε επί 90 λεπτά το Grexit|author=Βασίλης Νέδος|newspaper=[[Η Καθημερινή]]|date=2016-02-07|accessdate=2016-02-07}}</ref> Η κατάσταση αυτή συνεπικουρούμενη και από την απειλή της τρόικας για την μη καταβολή της έκτης δόσης του δανείου του πρώτου πακέτου διάσωσης, οδήγησε την κυβέρνηση σε μία σειρά έκτακτων συμπληρωματικών μέτρων τα οποία ανακοινώθηκαν κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου. Στα μέτρα που ανακοινώθηκαν περιλαμβάνονται τα εξής:<ref>{{cite web|url=http://news247.gr/oikonomia/metra_sok_gia_thn_ekth_dosh.1378362.html |publisher=News247 |title=Μέτρα σοκ για την έκτη δόση}}</ref>
Στο τέλος Αυγούστου ανακοινώθηκε πως η οικονομία της Ελλάδας βρισκόταν εκτός στόχων, καθώς υπήρχε μεγάλη υστέρηση εσόδων και αύξηση δαπανών.
<ref>{{cite web|url=http://www.skai.gr/news/finance/article/177826/ektos-stohou-proupologismos-esoda-dapanes-analutikoi-pinakes-/ |publisher=ΣΚΑΙ |title=Εκτός στόχου ο προϋπολογισμός |date=2011-08-20}}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_23/09/2011_456932 |publisher=Καθημερινή |title=«Τρύπα» 4,57 δισ. στον προϋπολογισμό, εκτός στόχων έσοδα – δαπάνες |date=2011-09-23 |accessdate=2011-10-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120201141026/http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_1_23/09/2011_456932 |archivedate=2012-02-01 |url-status=dead }}</ref> Σε συνάντησή του με τον Έλληνα ομόλογό του, [[Ευάγγελος Βενιζέλος|Ευάγγελο Βενιζέλο]], στο περιθώριο συνεδριάσεων του [[Ecofin]] και του [[Eurogroup]] στο [[Βρότσλαβ]] στις 16 Σεπτεμβρίου, ο [[Γερμανία|Γερμανός]] [[Ομοσπονδιακό Υπουργείο των Οικονομικών (Γερμανία)|υπουργός των Οικονομικών]] [[Βόλφγκανγκ Σόιμπλε]] πρότεινε την εθελοντική [[Grexit|έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη]], πρόταση που απορρίφθηκε αμέσως από το Βενιζέλο.<ref>{{cite news|url=http://www.kathimerini.gr/848563/article/epikairothta/politikh/otan-o-soimple-anelye-epi-90-lepta-to-grexit|title=Όταν ο Σόιμπλε ανέλυε επί 90 λεπτά το Grexit|author=Βασίλης Νέδος|newspaper=[[Η Καθημερινή]]|date=2016-02-07|accessdate=2016-02-07}}</ref> Η κατάσταση αυτή συνεπικουρούμενη και από την απειλή της τρόικας για την μη καταβολή της έκτης δόσης του δανείου του πρώτου πακέτου διάσωσης, οδήγησε την κυβέρνηση σε μία σειρά έκτακτων συμπληρωματικών μέτρων τα οποία ανακοινώθηκαν κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου. Στα μέτρα που ανακοινώθηκαν περιλαμβάνονται τα εξής:<ref>{{cite web|url=http://news247.gr/oikonomia/metra_sok_gia_thn_ekth_dosh.1378362.html |publisher=News247 |title=Μέτρα σοκ για την έκτη δόση}}</ref>
*Διεύρυνση του μέτρου της εργασιακής εφεδρείας και σε οργανισμούς που δεν καταργούνται
*Νέος έκτακτος φόρος στην ηλεκτροδοτούμενη δομημένη επιφάνεια ακινήτων που θα καταβάλλεται μέσω του λογαριασμού της ΔΕΗ
*Περικοπή συντάξεων και μεγάλες περικοπές στο εφάπαξ
*Νέες περικοπές μισθών στο δημόσιο και εφαρμογή ενιαίου μισθολογίου
* Μείωση του αφορολόγητου ορίου από τις 8.000€ στις 5.000€
* Άνοιγμα όλων των κλειστών επαγγελμάτων
 
Η επιβολή του έκτακτου ειδικού τέλους ηλεκτροδοτούμενων δομημένων επιφανειών (ΕΕΤΗΔΕ) μέσω τον λογαριασμών της ΔΕΗ, ανακοινώθηκε από τον υπουργό οικονομικών Ευάγγελο Βενιζέλο στα πλαίσια της διεθνούς έκθεσης Θεσσαλονίκης και προκάλεσε οξύτατες αντιδράσεις. Οι ανακοινώσεις και οι εξαγγελίες των νέων μέτρων οδήγησαν σε μία σειρά μεγάλων απεργιών, διαδηλώσεων και καταλήψεων σε δημόσιες υπηρεσίες και οργανισμούς.<ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=311043 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=ΑΔΕΔΥ: Μπαράζ κινητοποιήσεων ενάντια στην κυβερνητική πολιτική και τα νέα μέτρα}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathremote_1_27/09/2011_408065 |publisher=Καθημερινή |title=Μπαράζ κινητοποιήσεων στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς}}{{dead link|date=Ιούνιος 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tanea.gr/ellada/article/?aid=4659030 |publisher=Τα Νέα |title=Νέες απεργίες σε συγκοινωνίες-ταξί |date=2011-09-22}}</ref> Στις 11 Οκτωβρίου, ανακοινώθηκε ότι η τράπεζα [[Proton Bank]] ζήτησε κεφαλαιακή ενίσχυση από την Ελληνική Κυβέρνηση και εντάχθηκε στο [[Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας]]. Η απόφαση του [[Υπουργείο Οικονομικών (Ελλάδα)|Υπουργείου Οικονομικών]] πάρθηκε έπειτα από απαίτηση της Τράπεζας της Ελλάδος. Ουσιαστικά πρόκειται για την πρώτη [[κρατικοποίηση]] που προέκυψε κατά την διάρκεια της κρίσης χρέους.<ref name="express">{{cite web |publisher=Ηλεκτρονική εφημερίδα Εξπρές |url=http://www.express.gr/news/business/527369oz_20111011527369.php3 |title=Αναταράξεις στο πιστωτικό σύστημα από την κρατικοποίηση της Proton |date=2011-10-11 |accessdate=2011-10-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120411192651/http://www.express.gr/news/business/527369oz_20111011527369.php3 |archivedate=2012-04-11 |url-status=dead }}</ref>
 
Στις 6 Οκτωβρίου κατατέθηκε στη βουλή το πολυνομοσχέδιο για το νέο βαθμολόγιο-μισθολόγιο του δημοσίου, τις μειώσεις σε κύριες και επικουρικές συντάξεις, τις μειώσεις στο εφάπαξ, την νέα φορολογική κλίμακα και τις αλλαγές στα εργασιακά.<ref>{{cite web|url=http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathbreak_1_07/10/2011_409736 |publisher=Καθημερινή |title=Κατατέθηκε το πολυνομοσχέδιο για μισθολόγιο και εφεδρεία |date=2011-10-06}}{{dead link|date=Ιούνιος 2015}}</ref> Το πολυνομοσχέδιο ψηφίστηκε από το [[Ελληνικό Κοινοβούλιο]] στις 20 Οκτωβρίου, με 154 ψήφους υπέρ κατ'αρχήν και 153 υπέρ σε όλα τα άρθρα, σε σύνολο 298. Κατά επί της αρχής και επί των άρθρων ψήφισαν 144, ενώ η βουλευτής του [[ΠΑΣΟΚ]] [[Λούκα Κατσέλη]] καταψήφισε μόνο το άρθρο 37 του νομοσχεδίου, με συνέπεια ανάμεσα στην ψηφοφορία και την ανακοίνωση του αποτελέσματος, με επιστολή του στον πρόεδρο της Βουλής ο [[Γιώργος Παπανδρέου]] να την θέσει εκτός της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑ.ΣΟ.Κ.<ref name="parliament">{{cite web|url=http://www.hellenicparliament.gr/Vouli-ton-Ellinon/ToKtirio/Fotografiko-Archeio/#56421acc-032c-4a1b-8239-dcfadc2bf2c3 |publisher=Ελληνικό κοινοβούλιο, Αρχείο πολυμέσων |title=Συνεδρίαση Ολομέλειας 20/10/2011 IΕ' |date=2011-10-20}}</ref>
 
=== Δεύτερο πακέτο μέτρων λιτότητας ===
Στο επόμενο διάστημα άρχισε να αναφέρεται έντονα το ενδεχόμενο της στάσης πληρωμών. Για την αποφυγή του ενδεχομένου η κυβέρνηση έλαβε στις 3 Μαρτίου νέα σκληρά μέτρα. Τα οικονομικά μέτρα που λήφθηκαν ήταν:<ref name="metraenet">{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=04/03/2010&id=137789 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Τα οικονομικά μέτρα της 3ης Μαρτίου}}</ref>
* Μείωση 30% στα δώρα Χριστουγέννων, Πάσχα, αδείας
* Μείωση 12% σε όλα τα επιδόματα του Δημοσίου
* Μείωση 7% στις αποδοχές υπαλλήλων ΔΕΚΟ, ΟΤΑ, ΝΠΙΔ
* Αύξηση ΦΠΑ από 4,5% στο 5%, από 9% στο 10%, από 19% στο 21%
* Αύξηση 15% στον φόρο της βενζίνης
* Επιβολή επιπλέον 10% έως 30% στους (ήδη υπάρχοντες) φόρους εισαγωγής επί της αξίας των περισσότερων εισαγόμενων αυτοκινήτων.
* Επαναφορά τεκμηρίων διαβίωσης σε όλα ανεξαιρέτως τα αυτοκίνητα (είχαν καταργηθεί τον Σεπτέμβριο του [[2003]]), ακόμα και στα μικρότερου κυβισμού.
* Επέκταση των τεκμηρίων διαβίωσης σε όλα ανεξαιρέτως τα ακίνητα, ακόμα και στα μικρότερα.
 
Τα μέτρα αυτά προκάλεσαν αντιδράσεις και έγιναν μεγάλες [[Απεργιακές κινητοποιήσεις στην Ελλάδα την άνοιξη του 2010|απεργίες και πορείες]] στις 5 και 11 Μαρτίου.
 
=== Μνημόνιο και τρίτο πακέτο μέτρων λιτότητας ===
Η Ελλάδα δεν κατάφερε να βελτιώσει την θέση της στις διεθνείς αγορές παρά την λήψη των μέτρων, με αποτέλεσμα ενάμιση μήνα μετά να προσφύγει στην βοήθεια του [[Διεθνές Νομισματικό Ταμείο|Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου]], της [[Ευρωπαϊκή Ένωση|Ευρωπαϊκής Ένωσης]] και της [[Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα|Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας]] που συγκρότησαν από κοινού μηχανισμό βοήθειας για την Ελλάδα. Η ανακοίνωση της προσφυγής στον μηχανισμό στήριξης έγινε στις 23 Απριλίου από τον πρωθυπουργό ο οποίος βρισκόταν εκείνη την ημέρα στο [[Καστελόριζο]].<ref name="kastel"/> Η Ελλάδα προχώρησε σε υπογραφή μνημονίου με το ΔΝΤ και την ΕΕ, για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, προκειμένου να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός στήριξης.<ref>{{cite web|url=http://www.tanea.gr/ellada/article/?aid=4573072 |publisher=Τα Νέα |title=Η συμφωνία με Ευρώπη και ΔΝΤ |date=2010-05-05}}</ref> Τα μέτρα ανακοινώθηκαν από τον πρωθυπουργό και τον υπουργό οικονομικών την Κυριακή 2 [[Μάιος|Μαΐου]] και προέβλεπαν:<ref name="mnimonionea">{{cite web|url=http://www.tanea.gr/oikonomia/article/?aid=4572600 |publisher=Τα Νέα |title=Ώρα μηδέν για τα νέα μέτρα |date=2010-05-02}}</ref>
* Αντικατάσταση του 13ου και 14ου μισθού των δημοσίων υπαλλήλων με επίδομα 500 Ευρώ σε όλους όσους έχουν αποδοχές μέχρι 3.000 Ευρώ και πλήρης κατάργηση των δύο μισθών για μεγαλύτερες αποδοχές
* Αντικατάσταση 13ης και 14ης σύνταξης με επίδομα 800 Ευρώ για συντάξεις ως 2500 Ευρώ.
* Περαιτέρω περικοπή επιδομάτων 8% στα επιδόματα των δημοσίων υπαλλήλων και 3% στους υπαλλήλους των ΔΕΚΟ όπου δεν υπάρχουν επιδόματα.
* Αύξηση του υψηλού συντελεστή ΦΠΑ από 21% σε 23%, του μεσαίου από 10% σε 11% (από 1η Ιουλίου 2010) και από 11% σε 13% (από 1η Ιανουαρίου 2011) και αντίστοιχα του χαμηλού στο 6,5% (από 1η Ιανουαρίου 2011).
* Αύξηση στον ειδικό φόρο κατανάλωσης σε καύσιμα, τσιγάρα και ποτά κατά 10%
* Αύξηση στις αντικειμενικές τιμές ακινήτων
* Πρόσθεση ενός επιπλέον 10% στους φόρους εισαγωγής επί της αξίας των περισσότερων εισαγόμενων αυτοκινήτων.
Επίσης, το νομοσχέδιο προέβλεπε αλλαγές στα εργασιακά με αύξηση του ορίου απολύσεων και μείωση του κατώτατου μισθού. Επιπλέον, στο ασφαλιστικό προέβλεπε αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης των γυναικών στον δημόσιο τομέα στα 65 χρόνια έως το τέλος του [[2013]] με έναρξη το [[2011]].<ref>{{cite web |url=http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artid=4572642 |publisher=Τα Νέα |title=Αιματηρή διάσωση |accessdate=2011-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100506115109/http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=1&artId=4572642 |archivedate=2010-05-06 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.express.gr/news/finance/297750oz_20100502297750.php3 |title=Σε επίδομα 500 ευρώ μετατρέπονται 13ος και 14ος μισθός στο Δημόσιο |accessdate=2011-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100505132911/http://www.express.gr/news/finance/297750oz_20100502297750.php3 |archivedate=2010-05-05 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1132263&lngDtrID=251 |title=Μαχαίρι στο 13ο και 14ο μισθό στο Δημόσιο, σώζεται στον ιδιωτικό τομέα |accessdate=2011-07-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100505125922/http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=1132263&lngDtrID=251 |archivedate=2010-05-05 |url-status=dead }}</ref>
 
Την ανακοίνωση των μέτρων αυτών ακολούθησε [[Απεργιακές κινητοποιήσεις στην Ελλάδα την άνοιξη του 2010|πανελλαδική απεργία]] και ογκωδέστατη διαδήλωση στις 5 Μαΐου, στην οποία υπήρξε άγρια καταστολή από τις δυνάμεις τάξης και σημειώθηκαν σοβαρότατα επεισόδια. Η μεγάλη διαδήλωση σκιάστηκε από τον θάνατο τριών ανθρώπων (ανάμεσά τους μία έγκυος εργαζόμενη) από [[Εμπρησμός της τράπεζας Marfin|εμπρησμό στην τράπεζα Μαρφίν]] επί της Σταδίου. Το μνημόνιο υπερψηφίστηκε επί της αρχής από τη βουλή την επόμενη μέρα, στις 6 Μαΐου. Υπέρ ψήφισαν 172 βουλευτές, από τον χώρο του [[ΠΑΣΟΚ]] και του [[ΛΑΟΣ]], αλλά και η [[Ντόρα Μπακογιάννη]] από τον χώρο της ΝΔ (η οποία όμως καταψήφισε τα μέτρα που αφορούσαν περικοπές και μειώσεις στην ψηφοφορία κατ' άρθρο και υπερψήφισε το πακέτο επί της αρχής και επί των διαρθρωτικών αλλαγών). Από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, διαφοροποιήθηκαν και δεν τα υπερψήφισαν τρεις βουλευτές ([[Γιάννης Δημαράς]], [[Σοφία Σακοράφα]] και [[Βασίλης Οικονόμου]]) οι οποίοι αμέσως διεγράφησαν από την κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος, που απέμεινε πλέον με 157 βουλευτές.<ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=159334 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Ψηφίστηκαν τα μέτρα-σοκ με ανταρσία στη ΝΔ και διαρροές στο ΠΑΣΟΚ |date=2010-05-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=07/05/2010&id=159403 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=172 «ναι» με αλληλοκατηγορίες και διαγραφές |date=2010-05-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=07/05/2010&id=159410 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Απώλειες στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ, βαρύ κλίμα στη βάση |date=2010-05-07}}</ref>
 
Η πρώτη δανειακή σύμβαση εγκρίθηκε από το [[ΔΝΤ]] σε μία έντονη συνεδρίαση του συμβουλίου διευθυντών του στις 9 Μαΐου. Περίπου ένα στα τρία μέλη του συμβουλίου, που εκπροσωπούσαν περίπου 40 μη-Ευρωπαϊκές χώρες της [[Μέση Ανατολή|Μέσης Ανατολής]], της [[Ασία]]ς και της [[Λατινική Αμερική|Λατινικής Αμερικής]], με την απρόσμενη συνδρομή της [[Ελβετία]]ς, προέβαλαν ενστάσεις αναφορικά με το πρόγραμμα διάσωσης, το οποίο ισχυρίστηκαν ότι θα αποδεικνυόταν "κακοσχεδιασμένο και μη βιώσιμο" και θα αποτύγχανε, αν δεν αναλάμβαναν μέρος του βάρους οι πιστωτές με μια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους προς τον ιδιωτικό τομέα.<ref>{{cite news|title=Past Rifts Over Greece Cloud Talks on Rescue|url=http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424052702304441404579119180237594344 |last1=Catan |first1=Thomas |last2=Talley |first2=Ian |newspaper=Wall Street Journal |date=2013-10-07 |accessdate=2014-05-15}}</ref> Για να μπορέσει να εγκριθεί η συμμετοχή του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα, άλλαξαν τα κριτήρια κατ' εξαίρεσιν πρόσβασης ενός κράτους σε δανεισμό από το ΔΝΤ. Ενώ σύμφωνα με το μέχρι τότε ισχύον πλαίσιο έπρεπε να προηγηθεί αναδιάρθρωση του χρέους του για να μπορέσει το ΔΝΤ να συνεισφέρει 30 από τα 110 δις δανεισμού που απαιτούνταν για το πρόγραμμα, εισήχθη μια εξαίρεση για κράτη τα οικονομικά προβλήματα των οποίων θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη σταθερότητα του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η θέσπιση της εξαίρεσης αυτής κρίθηκε αργότερα αναποτελεσματική και καταργήθηκε το 2016.<ref>{{cite news|url=http://www.macropolis.gr/?i=portal.en.the-agora.3597&itemId=3597|title=Honey, I shrunk the Greeks vol. 2|author=Yiannis Mouzakis|publisher=MacroPolis|date=2016-01-30|accessdate=2016-01-30}}</ref>
 
=== Συνταγματικότητα ===
Σύμφωνα με το συνταγματολόγο Γ. Κασιμάτη, το Μνημόνιο περιλάμβανε σειρά αντισυνταγματικών διατάξεων<ref>{{Cite web |url=http://www.mikis-theodorakis-kinisi-anexartiton-politon.gr/el/articles/?nid=334 |title=Γιώργος Κασιμάτης: "Για τη δανειοδοτική σύμβαση, το μνημόνιο και τη συμφωνία έγκρισης του ΔΝΤ" |accessdate=2011-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110621014520/http://www.mikis-theodorakis-kinisi-anexartiton-politon.gr/el/articles/?nid=334 |archivedate=2011-06-21 |url-status=dead }}</ref>, όπως:
* η εξουσιοδότηση του Υπουργού Οικονομικών να υπογράφει εκ μέρους της Ελληνικής Δημοκρατίας χωρίς την έγκριση της [[Βουλή των Ελλήνων|Βουλής]] (κάτι τέτοιο προκύπτει από τους νόμους Ν.3845/2010 και Ν.3847/2010)
* η παραίτηση της Ελλάδας από κάθε ασυλία σε περίπτωση αδυναμίας αποπληρωμής αυτού του δανείου ή προηγούμενων δανείων
 
Αυτό που κρίνει ο Γ. Κασιμάτης ως ουσιαστικά αντισυνταγματικό είναι η δανειακή σύμβαση και όχι το μνημόνιο, κυρίως γιατί υπογράφηκε έμμεσα χωρίς την έγκριση των 3/5 της ελληνικής Βουλής σε συνδυασμό με τους «λεόντειους» όρους που εισάγει εις βάρος της Ελλάδας. Οι παραπάνω θέσεις υποστηρίχθηκαν από άλλους συνταγματολόγους, όπως ο Γ. Κατρούγκαλος, και αμφισβητήθηκαν από ορισμένους, όπως ο Α. Μανιτάκης<ref>{{cite news | url = http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_12/06/2011_445590 | title = Το φάντασμα του Μνημονίου και η εθνική κυριαρχία | work = Καθημερινή | date = 2011-06-12}}</ref>.
 
Το ίδιο το μνημόνιο κρίθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας ως συνταγματικό το 2012 με την απόφαση 668.<ref>{{cite news
|author=
|title=Συνταγματικό το Μνημόνιο έκρινε το ΣτΕ
|url=http://tvxs.gr/news/%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1/%CF%83%CF%85%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%84%CE%BF-%CE%BC%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%BF-%CE%AD%CE%BA%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%B5-%CF%84%CE%BF-%CF%83%CF%84%CE%B5
|newspaper=tvxs.gr
|agency=
|pages=
|date=2011-06-21
|accessdate=2011-07-06
}}</ref> Στη συνέχεια όμως το Συμβούλιο της Επικρατείας κήρυξε την αντισυνταγματικότητα των διατάξεων περί διαιτησίας (απόφαση 2.307 του 2014), της μείωσης παροχών σε στρατιωτικούς και σώματα ασφαλείας (απόφαση 2.192 του 2014) και ακολούθως τη μείωση συντάξεων και τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος των ασφαλιστικών ταμείων (απόφαση 2.287 του 2015 (κείμενο σε http://www.taxheaven.gr/laws/circular/view/id/21132). Με την απόφαση αυτή το ελληνικό Δημόσιο υποχρεώθηκε να επιστρέψει στους συνταξιούχους ποσά που υπολογίζονται σε πάνω από τρία δισ. Ευρώ (.http://www.tovima.gr/society/article/?aid=699744).
 
== Η πορεία προς το δεύτερο Μνημόνιο ==
Στις 2 Νοεμβρίου, μια ώρα πριν τη συνάντηση με τον Παπανδρέου και το [[Ευάγγελος Βενιζέλος|Βενιζέλο]], αντιπρόεδρο της ελληνικής κυβέρνησης και υπουργό των οικονομικών, ο Σαρκοζί συνάντησε τη Μέρκελ, τον πρόεδρο του [[Γιούρογκρουπ]] [[Ζαν-Κλωντ Γιουνκέρ]], τη διευθύντρια του [[ΔΝΤ]] [[Κριστίν Λαγκάρντ]] και τους προέδρους της [[ευρωπαϊκή Επιτροπή|Ευρωπαϊκής Επιτροπής]] [[Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο]] και του [[Ευρωπαϊκό Συμβούλιο|Ευρωπαϊκού Συμβουλίου]] [[Χέρμαν βαν Ρόμπει]] και συμφώνησαν να τηρήσουν μία κοινή στάση έξι σημείων απέναντι στον Παπανδρέου που προέβλεπε ότι το δημοψήφισμα θα αφορούσε την παραμονή της Ελλάδας στην Ευρωζώνη και ότι δε θα πραγματοποιούνταν η εκταμίευση της έκτης δόσης του πρώτου πακέτου διάσωσης μέχρι τη διενέργεια του δημοψηφίσματος. Στη συνάντηση ο Σαρκοζί επιτέθηκε στον Παπανδρέου και τον κάλεσε να αποφασίσει τι θα κάνει όταν επιστρέψει στην Αθήνα. Μετά το τέλος της συνάντησης η Μέρκελ και ο Σαρκοζί έδωσαν κοινή συνέντευξη τύπου στην οποία έκαναν δηλώσεις με αυτό το περιεχόμενο.<ref name="Spiegel-FT-HtEws-1"/><ref>{{cite web|url=http://www.real.gr/DefaultArthro.aspx?page=arthro&id=102831&catID=11 |publisher=real.gr |title=Χρεοκοπία... και με επιλογή μας |date=2011-11-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.enet.gr/?i=news.el.politikh&id=323040 |publisher=Ελευθεροτυπία |title=Μέρκελ –Σαρκοζί υπαγορεύουν όρους του δημοψηφίσματος |date=2011-11-03}}</ref>
 
Πριν τη σύνοδο ο Μπαρόζο, δίχως να ενημερώσει τους υπολοίπους συμμετέχοντες, είχε επικοινωνήσει με το Σαμαρά, που τον είχε πληροφορήσει ότι ήταν πλέον διατεθειμένος να στηρίξει μια κυβέρνηση συνεργασίας μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΠΑΣΟΚ για να αποφύγει το δημοψήφισμα. Μετά τη λήξη της συνάντησης με την ελληνική αντιπροσωπεία ο Μπαρόζο, που ανησυχούσε για τη μετάδοση της κρίσης από την Ελλάδα στην υπόλοιπη Ευρωζώνη και για την αστάθεια που θα προκαλούνταν το μήνα που θα μεσολαβούσε μέχρι τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος, παρότρυνε το Βενιζέλο να δράσει για την ακύρωση του δημοψηφίσματος.<ref name="Spiegel-FT-HtEws-1"/> Όταν τα ξημερώματα της Πέμπτης 3 Νοεμβρίου η ελληνική αποστολή επέστρεψε στην Αθήνα, δημοσιεύτηκε δήλωση του Βενιζέλου κατά της διεξαγωγής δημοψηφίσματος, στην οποία ισχυριζόταν ότι {{"|η θέση της Ελλάδας μέσα στο ευρώ είναι μια ιστορική κατάκτηση της χώρας που δεν μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Το κεκτημένο αυτό του ελληνικού λαού δεν μπορεί να εξαρτηθεί από την διεξαγωγή δημοψηφίσματος.}}<ref>{{cite web|url=http://www.evenizelos.gr/el/statementsgr/2790-statement|title=Δήλωση Ευ. Βενιζέλου αμέσως μετά την επιστροφή του από τις Κάννες|author=Ευάγγελος Βενιζέλος}}</ref><ref>{{cite news|title= Πέταξε το γάντι στον πρωθυπουργό|publisher=zougla.gr|date=2011-10-03|url=http://www.zougla.gr/page.ashx?pid=2&aid=410954&cid=6}}</ref> Με τητην στάση του Βενιζέλου συντάχθηκαν πολλοί υπουργοί και βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος.<ref>{{cite news|title=«Όχι» Βενιζέλου στο δημοψήφισμα για παραμονή ή όχι στο ευρώ - Σωρεία αντιδράσεων υπουργών και βουλευτών|url=http://news.in.gr/greece/article/?aid=1231135872|website=in.gr|date=2011-11-03|accessdate=2014-05-12}}</ref>
 
=== Σχηματισμός κυβέρνησης Παπαδήμου ===
Στις 11 Απριλίου 2012, ο πρωθυπουργός [[Λουκάς Παπαδήμος]] ανακοίνωσε την ημερομηνία των εκλογών. Ημερομηνία διεξαγωγής τους ορίστηκε η 6η Μαΐου.<ref>{{cite web | url= http://news247.gr/eidiseis/politiki/ekloges-gr/papadhmos_ekloges_stis_6_maioy.1730513.html | title=
Παπαδήμος: Εκλογές στις 6 Μαΐου| accessdate=2012-04-11| author= | date=| publisher= news247.gr }}</ref> Το αποτέλεσμα των [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές Μαΐου 2012|εκλογών της 6ης Μαΐου]] οδήγησε σε ριζική αλλαγή του πολιτικού τοπίου. Τα ποσοστά των κομμάτων της συγκυβέρνησης συρρικνώθηκαν σημαντικά ενώ εντυπωσιακή υπήρξε η αύξηση των ποσοστών των κομμάτων που εξέφραζαν την εναντίωση τους στην κυβερνητική πολιτική. Από το κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό δεν προέκυψε τελικά κυβέρνηση. Στις 16 Μαΐου ορίστηκε υπηρεσιακή κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον [[Παναγιώτης Πικραμμένος|Παναγιώτη Πικραμμένο]] και προκηρύχθηκαν νέες εκλογές για τις 17 Ιουνίου.<ref>{{cite web | url= http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=457932| title= Ορκίστηκε η υπηρεσιακή κυβέρνηση Πικραμμένου
| accessdate=2012-05-16| author= | date=| publisher=Το Βήμα }}</ref> Οι [[Ελληνικές βουλευτικές εκλογές Ιουνίου 2012|εκλογές της 17ης Ιουνίου]] ανέδειξαν την [[Νέα Δημοκρατία]] πρώτο κόμμα, χωρίς όμως αυτοδυναμία. Με τηντη συνεργασία του [[ΠΑΣΟΚ]] και της [[ΔΗΜΑΡ]], επιτεύχθηκε σχηματισμός κυβέρνησης συνεργασίας με πρωθυπουργό τον [[Αντώνης Σαμαράς|Αντώνη Σαμαρά]].
 
===Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013-2016===
*Ένταξη στο ενιαίο μισθολόγιο των εργαζομένων στις ΔΕΚΟ<ref>{{cite web | url=http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26516&subid=2&pubid=112945674 | title= Νέες περικοπές μισθών σε ΔΕΚΟ, Βουλή, ΕΥΠ και άλλους φορείς | accessdate= | author= | date= | publisher=Ημερησία }}</ref>
*Εφαρμογή διαθεσιμότητας ενός έτους, με μειωμένο μισθό σε μόνιμους υπαλλήλους του δημοσίου, οι θέσεις των οποίων καταργούνται.
*Κατάργηση των πολυάριθμων οικογενειακών επιδομάτων και αντικατάστασής τους από το ενιαίο επίδομα στήριξης τέκνων.<ref>{{cite web | url=http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathremote_1_06/11/2012_468679 | title= Πολυνομοσχέδιο: Ένα «ενιαίο επίδομα στήριξης τέκνων» | accessdate=2012-11-06 | author= | date= | publisher=Καθημερινή }}</ref>
*Αύξηση φόρου στο υγραέριο κίνησης κατά 23 λεπτά.
*Εισαγωγή έκτακτης εισφοράς στα φωτοβολταϊκά.
*Αντίτιμο 25 ευρώ για εισαγωγή σε νοσοκομείο<ref>{{cite web | url=http://news.in.gr/greece/article/?aid=1231220836 | title= Αντίτιμο 25 ευρώ για εισαγωγή σε νοσοκομείο επιβάλλει το νέο μνημόνιο από το 2014 | accessdate=2012-11-06 | author= | date= | publisher= news.in.gr }}</ref>
 
Στις 22 Δεκεμβρίου 2012, ψηφίστηκε ο προϋπολογισμός για το 2013, χωρίς διαρροές για την κυβέρνηση.<ref>{{cite web | url=http://tvxs.gr/news/%CF%88%CE%B7%CF%86%CE%AF%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BA%CE%B5-%CE%BF-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%8B%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CF%87%CF%89%CF%81%CE%AF%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%81%CF%81%CE%BF%CE%AD%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7-%CE%BA%CF%85%CE%B2%CE%AD%CF%81%CE%BD%CE%B7%CF%83%CE%B7 |title= Ψηφίστηκε ο προϋπολογισμός χωρίς διαρροές για τη κυβέρνηση | accessdate= | author= | date=2012-12-22 | publisher=tvxs.gr }}</ref> Στις 28 Απριλίου 2013 ψηφίστηκε από τη βουλή το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Οικονομικών που περιείχε σημαντικές αλλαγές σε μία σειρά επαγγελματικών κλάδων. Το πολυνομοσχέδιο υπερψηφίστηκε από 168 βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας, αλλά και ανεξάρτητους.<ref>{{cite web | url=http://news247.gr/eidiseis/politiki/yperpshfisthke_to_polynomosxedio.2232110.html | title= Υπερψηφίστηκε με 168 "ναι" το Πολυνομοσχέδιο | accessdate= | author= | date=2013-04-28 | publisher=news247.gr }}</ref> Αντιδράσεις για διατάξεις του πολυνομοσχεδίου σημειώθηκαν κυρίως στο χώρο της εκπαίδευσης που οδήγησαν την κυβέρνηση στην απόφαση της επιστράτευσης των εκπαιδευτικών.<ref>{{cite web | url=https://www.newsit.gr/ellada/86-000-ekpaideytikoys-epistrateyei-i-kyvernisi-tora-ektakti-synedriasi-tis-olme/1742470/ | title= 86.000 εκπαιδευτικούς επιστρατεύει η κυβέρνηση | accessdate= | author= | date= | publisher= newsit.gr }}</ref> Αυτή υπήρξε η 4η επιστράτευση επαγγελματικού κλάδου τονμέσα τελευταίοσε ένα χρόνο.
 
== Η πορεία προς το τρίτο Μνημόνιο ==
Ανώνυμος χρήστης

Μενού πλοήγησης