Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Αλέξανδρος ο Μέγας»

Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ενημέρωση φωτογραφιών
μ (1990 ΔΡΑΧΜΕΣ. ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ, ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΒΕΡΓΙΝΑ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ/ΝΙΚΗ)
(Ενημέρωση φωτογραφιών)
 
== Πρώτα χρόνια ==
[[Αρχείο:Alexander1256Αλεξανδρος ο Μεγας - Alexander The Great - Alejandro Magno 1256.jpg|μικρογραφία|Άγαλμα του Αλεξάνδρου στο [[Αρχαιολογικό μουσείο Κωνσταντινούπολης]]]]
[[Αρχείο:Alexander the Great mosaic.jpg|μικρογραφία|[[Ψηφιδωτό του Μεγάλου Αλεξάνδρου (Πομπηία)]] (1ος αιώνα π.Χ.), λεπτομέρεια από αρχαίο ρωμαϊκό ψηφιδωτό πάτωμα από την Οικία του Φαύνου στην [[Πομπηία]], που απεικονίζει τον Αλέξανδρο να μάχεται εναντίον του βασιλιά [[Δαρείος Γ΄ της Περσίας|Δαρείου Γ' της Περσίας]] στη [[μάχη της Ισσού]].]]
 
=== Γέννηση ===
[[Αρχείο:Alexander und Olympias-IMG 5215.JPG|μικρογραφία|Αλεξανδροζ και [[Ολυμπιάδα]]]]
 
Ο Αλέξανδρος του Φιλίππου Β' και της Ολυμπιάδας, γεννήθηκε τον Ιούλιο του 356 π.Χ.<ref>Κανελλόπουλος 1973, σελ. 10.</ref>, πιθανώς την 20η ή 26η Ιουλίου, στην Πέλλα, πρωτεύουσα του μακεδονικού κράτους{{sfn|Green|1991|p=xlv}}. Σύμφωνα με την παράδοση, γεννήθηκε την ίδια νύχτα που ο [[Ηρόστρατος]] πυρπόλησε τον [[Ναός της Αρτέμιδος στην Έφεσο|ναό της Άρτεμης στην Έφεσο]], με τους μάντεις και ιερείς να ερμηνεύουν το γεγονός ως [[οιωνός|οιωνό]] της υποταγής της Ασίας.<ref name="plout3">Πλούταρχος, ''Βίοι Παράλληλοι: Αλέξανδρος'', 3</ref>
 
=== Λίβανος και Συρία ===
{{Κύριο|Μάχη της Ισσού|Πολιορκία της Τύρου}}
 
[[Αρχείο:Alexander III Alikarnassos-Issos.png|μικρογραφία|333 π.Χ. [[Γόρδιος δεσμός|Γόρδιο]], [[Μάχη της Ισσού]]]]
Την άνοιξη του [[333 π.Χ.]] ο Μακεδόνας βασιλιάς κατέλαβε την [[Καππαδοκία]] και προωθήθηκε προς τις [[Κιλίκιες πύλες]]. Παρέμεινε όμως στην [[Ταρσός|Ταρσό]] μέχρι τον Οκτώβριο για να αναρρώσει από μια βαριά ασθένεια.<ref>Αρριανός, ''Αλεξάνδρου Ανάβασις'', Β' 4,8</ref> Για να εξασφαλίσει την κυριαρχία στη θάλασσα, ξεκίνησε πορεία προς τη [[Φοινίκη]] όπου ήταν η βάση του ναυτικού των Περσών. Ο [[Δαρείος Γ΄ της Περσίας|Δαρείος Γ΄]] συγκέντρωσε τεράστιες δυνάμεις στη [[Βαβυλώνα]], με διοικητή τον ίδιο και κινήθηκε προς την [[Κιλικία]] εναντίον του Αλέξανδρου. Ο Αλέξανδρος διέβη τις Κιλίκιες πύλες για να συναντήσει τον Δαρείο Γ΄, ο οποίος όμως κατάφερε να φέρει τον στρατό του στα νώτα του Αλεξάνδρου.
Αφού περίμενε ενισχύσεις από τη Μακεδονία, απέλυσε τους πιο καταπονημένους στρατιώτες και επέστρεψε στη [[Φοινίκη]] για να κατευθυνθεί προς τον [[Ευφράτης|Ευφράτη]], όπου ο Δαρείος Γ΄ συγκέντρωνε στρατό από τις ανατολικές επαρχίες. Λέγεται ότι κατέστειλε μια επανάσταση των Σαμαρειτών, που έκαψαν ζωντανό τον στρατηγό του Ανδρόμαχο. Η επανάσταση κατεστάλη, η [[Σαμάρεια]] πέρασε υπό τον έλεγχο των ελληνικών στρατευμάτων, ενώ είναι πιθανό να ιδρύθηκε τότε η πόλη [[Γέρασα]].
 
Πέρασε τον ποταμό [[Τίγρης ποταμός|Τίγρη]], και έφτασε στο οροπέδιο των [[Γαυγάμηλα|Γαυγαμήλων]], περίπου 90 χλμ. από τα Άρβηλα (σημ. [[Ερμπίλ]], στο ιρακινό Κουρδιστάν). Εκεί νίκησε για άλλη μια φορά τον περσικό στρατό, στην ομώνυμη [[μάχη των Γαυγαμήλων]]. Στη συνέχεια κατέλαβε τη [[Βαβυλώνα]], της οποίας ανοικοδόμησε τα ιερά που είχε γκρεμίσει ο Ξέρξης, όπως αυτό του θεού [[Μαρδούκ]]. Προσέφερε μάλιστα θυσία στον Μαρδούκ, τηρώντας πανάρχαια παράδοση.{{Sfn|Κανελλόπουλος|1973|p=124}}[[Αρχείο:Alexander the Great mosaic.jpg|μικρογραφία|[[Ψηφιδωτό του Μεγάλου Αλεξάνδρου (Πομπηία)]] (1ος αιώνα π.Χ.), λεπτομέρεια από αρχαίο ρωμαϊκό ψηφιδωτό πάτωμα από την Οικία του Φαύνου στην [[Πομπηία]], που απεικονίζει τον Αλέξανδρο να μάχεται εναντίον του βασιλιά [[Δαρείος Γ΄ της Περσίας|Δαρείου Γ' της Περσίας]] στη [[μάχη της Ισσού]].]]
 
Ο Δαρείος Γ΄ διέφυγε προς την [[Μηδία]], και ο Αλέξανδρος προέλασε προς τα [[Σούσα]], πρωτεύουσα του περσικού κράτους, η οποία παραδόθηκε χωρίς αντίσταση, από τον Πέρση σατράπη της Σουσιανής, Αβουλίτη. Εκεί βρήκε περίπου ποσότητα χρυσού, αργύρου και νομίσματα, αξίας 50.000 περίπου ταλάντων. Στα Σούσα δε εγκατέστησε τη μητέρα και την υπόλοιπη οικογένεια του Δαρείου και όρισε ο ίδιος τους δασκάλους των εελληνικών για τα παιδιά του Πέρση βασιλιά. Σατράπη της Σουσιανής άφησε τον Αβουλίτη, ορίζοντας όμως Μακεδόνες διοικητές του στρατού της σατραπείας.{{Sfn|Κανελλόπουλος|1973|p=128}} Επόμενος στόχος του ήταν η καταδίωξη του Δαρείου και η εισβολή στην Περσίδα (σημ. [[Φαρς]]). Η εκστρατεία ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 330 π.Χ. Μετά τη διάβαση του ποταμού Πασιτίγρη (σημ. [[Καρούν (ποταμός)|Καρούν]], στο [[Ιράν]]), συνάντησε ισχυρή αντίσταση από τους ορεσίβιους Ουξίους. Τελικά κατάφερε να τους αιφνιδιάσει, κυκλώνοντάς τους. Μετά την υποταγή τους, έστειλε μέρος του στρατεύματος και τις αποσκευές του, υπό τον Παρμενίωνα, από τον αμαξιτό δρόμο που οδηγούσε στην [[Περσέπολη]]. Ο ίδιος, επικεφαλής του μακεδονικού πεζικού, των εταίρων και των Αγριάνων και τοξοτών, ακολούθησε τον ταχύτερο δρόμο μέσα από τις ορεινές διαβάσεις του νοτίου [[Όρη Ζάγκρος|Ζάγρου]]. Εκεί, στο φυσικό στενό το οποίο συνέει τη Σουσιανή με την Περσίδα, και το οποίο οι αρχαίοι αποκαλούσαν Περσίδες Πύλες, συνάντησε ισχυρή αντίσταση από τον σατράπη της Περσίδας, Αριοβαρζάνη. Ο Αριοβαρζάνης είχε χτίσει μέσα στο στενό τείχος, το οποίο υπεράσπιζε επικεφαλής δύναμης 25.000-40.000 πεζών και 300-700 ιππέων. Μετά από ανεπιτυχή κατά μέτωπο επίθεση, η οποία στοίχισε πολλές απώλειες στους Μακεδόνες, Πέρσες αιχμάλωτοι οδήγησαν το μεγαλύτερο μέρος του μακεδονικού στρατού, υπό τον Αλέξανδρο, μέσα από δύσβατο μονοπάτι και υπό αντίξοες συνθήκες, στα νώτα του Αριοβαρζάνη τον στρατό του οποίου εξολόθρευσε.{{Sfn|Κανελλόπουλος|1973|p=129}}
 
==== Υποταγή της Υρκανίας, της Αρείας, της Δραγγιανής και της Αραχωσίας ====
[[Αρχείο:Six Greek sculptors (1915) (14760675486).jpg|μικρογραφία|Αλέξανδρος ο Μέγας]]
Η εκστρατεία στις ανατολικές σατραπείες ξεκίνησε με την εκκαθάριση της [[Υρκανία]]ς όπου, στα όρη των Ταπούρων, είχαν καταφύγει και οι Έλληνες μισθοφόροι του Δαρείου Γ΄ με αρχηγό τον [[Ναβαρζάνης|Ναβαρζάνη]]. Μετά από την υποταγή της Υρκανίας διέσχισε την [[Παρθία]] και στην πόλη [[Τους|Σούσια]] της [[Αρία]]ς, ο σατράπης Σατιβαρζάνης δήλωσε υποταγή, διατηρώντας το αξίωμά του. Μετά την αναχώρησή του Αλέξανδρου όμως για τη Βακτρία, όπου ο Βήσσος συγκέντρωνε στρατεύματα, ο Σατιβαρζάνης εξολόθρευσε τη φρουρά που είχε αφήσει ο Αλέξανδρος και συγκέντρωσε στρατό για να βοηθήσει τον Βήσσο. Ο Αλέξανδρος επέστρεψε αλλά ο Σατιβαρζάνης διέφυγε με 2.000 ιππείς. Στη θέση του διορίστηκε ο Αρσάκης. Αφού ίδρυσε μια νέα πόλη, την [[Αλεξάνδρεια Αρείας]], κατέφυγε στην Φράδα της [[Δραγγιανή]]ς για να διαχειμάσει.
 
Ο Αλέξανδρος παντρεύτηκε τρεις φορές: Τη [[Ρωξάνη]], κόρη του ευγενή της [[Σογδιανή|Σογδιανής]] [[Οξυάρτης|Οξυάρτη]] της [[Βακτρία|Βακτρίας]],<ref>Ahmed, S. Z. (2004), ''Chaghatai: the Fabulous Cities and People of the Silk Road'', West Conshokoken: Infinity Publishing, σελ. 61.</ref><ref>Strachan, Edward and Roy Bolton (2008), ''Russia and Europe in the Nineteenth Century'', Λονδίνο: Sphinx Fine Art, σελ. 87, {{ISBN|978-1-907200-02-1}}.</ref><ref>Livius.org. "[http://www.livius.org/articles/person/roxane/ Roxane]." ''Articles on Ancient History''. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2016</ref>. Για πολιτικούς λόγους, τις Περσίδες πριγκίπισσες [[Στάτειρα Β΄]] και [[Παρυσάτιδα]], η μεν πρώτη κόρη του [[Δαρείος Γ΄ της Περσίας|Δαρείου Γ΄]], η δε δεύτερη κόρη του [[Αρταξέρξης Γ΄ της Περσίας|Αρταξέρξη Γ΄]].<ref name="Carney">{{citation|last=Carney|first=Elizabeth Donnelly|title=Women and Monarchy in Macedonia|date=2000|location=Νόρμαν, Οκλαχόμα, Η.Π.Α.|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=0-8061-3212-4}}</ref> Φαίνεται πως είχε δύο γιους, τον [[Αλέξανδρος Δ΄ της Μακεδονίας|Αλέξανδρο Δ΄ της Μακεδονίας]] με τη Ρωξάνη και, ενδεχομένως, τον [[Ηρακλής ο Μακεδών|Ηρακλή]] με την ερωμένη του [[Βαρσίνη]]. Έχασε άλλο ένα παιδί όταν η Ρωξάνη απέβαλε στη Βαβυλώνα.<ref>{{cite web|url=http://www.livius.org/aj-al/alexander01/alexander_iv.html|title=Alexander IV|last=|first=|date=|website=|publisher=Livius|archiveurl=|archivedate=|accessdate=13 Δεκεμβρίου 2009}}</ref>{{sfn|Renault|2001|p=100}}
 
Ο Αλέξανδρος είχε στενή σχέση με τον φίλο, στρατηγό και σωματοφύλακά του [[Ηφαιστίωνας|Ηφαιστίωνα]], γιο Μακεδόνα ευγενούς.{{sfn|Green|1991|pp=465}} Ο θάνατος του Ηφαιστίωνα συγκλόνισε τον Αλέξανδρο. Αυτό το συμβάν μπορεί να συνέβαλε στην επιδείνωση της υγείας και της ψυχικής του κατάστασης κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών της ζωής του.{{sfn|Green|2007|pp=23–24}}<ref name="AMD">{{cite journal |last1=Oldach|first1= DW |last2= Richard|first2= RE |last3= Borza|first3= EN | last4 = Benitez| first4= RM |title=A mysterious death |journal= N. Engl. J. Med. |volume= 338 |issue= 24 | pages = 1764–69 |date=Ιούνιος 1998 |pmid=9625631 |url=http://content.nejm.org/cgi/pmidlookup?view=short&pmid=9625631&promo=ONFLNS19 |doi= 10.1056/NEJM199806113382411}}</ref>. Πιθανώς αυτή η ακραία θλίψη να είναι το κλειδί της ερμηνείας της σχέσης μεταξύ των δύο ανδρών. Σε ταφικό μνημείο μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου, απεικονίζονται οι δυο τους ως δίδυμοι με απαλό ανδρόγυνο πρόσωπο. Ισως ο τάφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου δώσει περισσότερα στοιχεία για την σχέση μεταξύ των δυο ανδρών.{{sfn|Wood|2001|p=28}} Ο [[Κλαύδιος Αιλιανός]], στη συλλογή του ανέκδοτων ιστοριών ''Ποικίλη Ιστορία'', γράφει για την επίσκεψη του Αλέξανδρου στην [[Τροία]], όπου «όταν ο Αλέξανδρος στεφάνωσε τον τάφο του [[Αχιλλέας|Αχιλλέα]] και ο Ηφαιστίωνας αυτόν του [[Πάτροκλος|Πατρόκλου]], ο τελευταίος αποκρίθηκε ότι ήταν ''ερώμενος'' του Αλέξανδρου, ακριβώς όπως ο Πάτροκλος ήταν για τον Αχιλλέα».<ref name="AelXII7">{{Citation | last = Aelian | title = Varia Historia | chapter-url = https://el.wikisource.org/wiki/Ποικίλη_Ιστορία/ιβ#π.7 | volume = XII | chapter = 7}}</ref> Ωστόσο ο Καναδός ιστορικός Βάλντεμαρ Χέκελ (Waldemar Heckel) είναι σχεδόν βέβαιος ότι η ιστορία αυτή δημιουργήθηκε μετά τον θάνατο των δύο ανδρών{{Sfn|Heckel|2008|p=65}}. Για τη φύση της σχέσης των δύο ανδρών, ο ίδιος ιστορικός υποστηρίζει πως δεν είναι δυνατό να εξακριβωθεί αν υπήρχε ερωτικό στοιχείο σε αυτή τη σχέση αλλά είναι βέβαιο πως δεν επηρέασε σοβαρά τις πολιτικές του ενέργειες. Όμως κάποιες από τις υπερβολικές αντιδράσεις του Αλεξάνδρου κατά τον θάνατο του Ηφαιστίωνα, αν και ειλικρινείς, είχαν οπωσδήποτε πολιτικές επιπτώσεις.{{Sfn|Heckel|2008|p=149}} Σύμφωνα με την Αμερικανίδα ιστορικό Τζιν Ριμς (Jeanne Reames), οι περισσότεροι σύγχρονοι ιστορικοί καταλήγουν πως η σχέση του Μεγάλου Αλεξάνδρου με τον [[Ηφαιστίωνας|Ηφαιστίωνα]] ήταν κάτι περισσότερο από [[Πλατωνικός έρωτας|πλατωνική]].<ref>{{harvnb|Reames |1999|p=82}}=: Η Reames παραθέτει μια σειρά από ιστορικούς που αποδέχονται ή απορρίπτουν τον εν λόγω ισχυρισμό. Συγκεκριμένα, σημειώνει πως ''"Other Alexander historians who assume a sexual relationship include Africa 1982, E.N. Borza (personal conversation), Bosworth 1988, E. Carney (personal conversation), Green 1991, Heckel 1992, Lane Fox 1974 and 1980, O'Brien 1992, Renault 1975. Those who argue against it or simply ignore it are Burn 1962, Fuller 1960, Milns 1969, Robinson 1947, Saville 1990, Stark 1958, Tarn 1948, Welles 1970, and Wilcken 1967. The dates of publication in the two different categories are, of course, to be noted. Hammond 1980: 246 and 322 n.14 is cagey on the subject, but implies their relationship was platonic, yet in another place, he implies otherwise: Hammond and walbank 1988"''</ref> Οι περισσότεροι Έλληνες ιστορικοί αρνούνται με κάθε τρόπο μια τέτοια ιδέα.<ref>{{harvnb|Reames|1999|p=82}}=: Most Greek historians still make every attempt to deny homoerotic interests on the part ofAlexander: see Green 1989, for amusing commentary on the whole situation. 'Stonewall' is a reference to the famous riot between police and drag queens at Stonewall Inn, 57 Christopher Street in Greenwich Village, New York City, on June 28,1969, which began the quest by gays and lesbians for civil. rights.</ref>[[Αρχείο:Statue of Alexander the Great riding Bucephalus and carrying a winged statue of Nike (square of Alexander the Great) in Pella city (6914833428).jpg|μικρογραφία|Αλεξανδρος, [[Βουκεφάλας]], και [[Νίκη (μυθολογία)|Νικη]], [[Αρχαία Πέλλα|Πéλλα]]]]Στην ''Εγκυκλοπαίδεια της Ομοφυλοφιλίας'', στο λήμμα για τον Μεγάλο Αλέξανδρο, αναφέρεται πως, παρόλες τις σχέσεις του με αρκετές γυναίκες, από μικρή ηλικία είχε πάθος με τα όμορφα αγόρια και παραπέμπει στους ''[[Δειπνοσοφισταί|Δειπνοσοφιστές]]'' του [[Αθήναιος ο Ναυκρατίτης|Αθηναίου]].{{sfn|Johansson|2016|p=39-40}} Αναφέρεται επίσης η σχέση του και με τον όμορφο [[Ευνούχοι|ευνούχο]] Βαγώα, πρώην αγαπημένο του [[Δαρείος Γ΄ της Περσίας|Δαρείου]].{{sfn|Johansson|2016|p=39-40}} Στην ''Εγκυκλοπαίδεια του αρχαίου ελληνικού κόσμου'', αναφέρεται πως ο Αλέξανδρος είχε ήταν αμφιφυλόφιλος, κάτι το οποίο ήταν σύμφωνο με τα τότε έθιμα της ελληνικής ανώτερης τάξης.{{Sfn|Sacks|Brody|1995|p=22}} O ιστορικός Ρόμπιν Λέιν Φοξ (Robin Lane Fox) λέει ότι «οι μεταγενέστερες φήμες υποθέτουν ότι ο Βαγώας ήταν εραστής του Αλεξάνδρου. Αυτό είναι αβέβαιο.»<ref>Fox, Robin Lane, The Search for Alexander, Little Brown & Co. Boston, 1st edition (October 1980), σ. 67. ISBN 0-316-29108-0</ref> Η ιστορικός Ελίζαμπεθ Κάρνι (Elizabeth D. Carney) λέει πως θα ήταν σφάλμα να αποδοθεί η ιδιότητα του ομοφυλόφιλου στον Αλέξανδρο, παρόλο που δέχεται πως είχε σεξουαλικές σχέσεις με τον Βαγώα και ίσως και με τον Ηφαιστίωνα, γιατί στους Μακεδόνες, όπως και στους νότιους Έλληνες, δεν θεωρούνταν υποχρεωτικό να έχει κάποιος ερωτικές σχέσεις μόνο με άτομα του αντίθετου ή του ίδιου φύλου, ιδιαίτερα οι νέοι άντρες της ανώτερης τάξης. O πατέρας του, Φίλιππος ήταν περιβόητος όχι μόνος για τις πολλές σχέσεις του με γυναίκες αλλά και με άντρες.{{Sfn|Roisman|2003|pp=242-243}}
 
Στην ''Εγκυκλοπαίδεια της Ομοφυλοφιλίας'', στο λήμμα για τον Μεγάλο Αλέξανδρο, αναφέρεται πως, παρόλες τις σχέσεις του με αρκετές γυναίκες, από μικρή ηλικία είχε πάθος με τα όμορφα αγόρια και παραπέμπει στους ''[[Δειπνοσοφισταί|Δειπνοσοφιστές]]'' του [[Αθήναιος ο Ναυκρατίτης|Αθηναίου]].{{sfn|Johansson|2016|p=39-40}} Αναφέρεται επίσης η σχέση του και με τον όμορφο [[Ευνούχοι|ευνούχο]] Βαγώα, πρώην αγαπημένο του [[Δαρείος Γ΄ της Περσίας|Δαρείου]].{{sfn|Johansson|2016|p=39-40}} Στην ''Εγκυκλοπαίδεια του αρχαίου ελληνικού κόσμου'', αναφέρεται πως ο Αλέξανδρος είχε ήταν αμφιφυλόφιλος, κάτι το οποίο ήταν σύμφωνο με τα τότε έθιμα της ελληνικής ανώτερης τάξης.{{Sfn|Sacks|Brody|1995|p=22}} O ιστορικός Ρόμπιν Λέιν Φοξ (Robin Lane Fox) λέει ότι «οι μεταγενέστερες φήμες υποθέτουν ότι ο Βαγώας ήταν εραστής του Αλεξάνδρου. Αυτό είναι αβέβαιο.»<ref>Fox, Robin Lane, The Search for Alexander, Little Brown & Co. Boston, 1st edition (October 1980), σ. 67. ISBN 0-316-29108-0</ref> Η ιστορικός Ελίζαμπεθ Κάρνι (Elizabeth D. Carney) λέει πως θα ήταν σφάλμα να αποδοθεί η ιδιότητα του ομοφυλόφιλου στον Αλέξανδρο, παρόλο που δέχεται πως είχε σεξουαλικές σχέσεις με τον Βαγώα και ίσως και με τον Ηφαιστίωνα, γιατί στους Μακεδόνες, όπως και στους νότιους Έλληνες, δεν θεωρούνταν υποχρεωτικό να έχει κάποιος ερωτικές σχέσεις μόνο με άτομα του αντίθετου ή του ίδιου φύλου, ιδιαίτερα οι νέοι άντρες της ανώτερης τάξης. O πατέρας του, Φίλιππος ήταν περιβόητος όχι μόνος για τις πολλές σχέσεις του με γυναίκες αλλά και με άντρες.{{Sfn|Roisman|2003|pp=242-243}}
 
== Υστεροφημία ==
 
=== Ο μύθος του Αλέξανδρου ===
[[Αρχείο:Iskandar.JPG|thumb|right|150px|Περσική μινιατούρα του 15ου αιώνα από τη [[Χεράτ]] που απεικονίζει τον Ισκαντέρ]]Αμέσως μετά τον θάνατό του έγινε [[Αρχείο:Alexander-byzant.jpg|thumb|150pxμύθος|Ομυθικό]] Αλέξανδροςπρόσωπο ωςστη αυτοκράτοραςλαϊκή τουπαράδοση Βυζαντίου.και Παράστασητην απόέντεχνη παραγωγή, ακολουθώντας διαφορετικά πρότυπα σε κάθε λαό, έως και τη ''Μυθιστορίασημερινή εποχή. Ιδιαίτερα το έργο του Αλέξανδρου[[Ψευδοκαλλισθένης|Ψευδοκαλλισθένη]], '' ([[ΚώδικαςΜυθιστόρημα (παλαιογραφία)|κώδικαςτου Αλεξάνδρου]]'' είχε σημαντική επίδραση στην περιγραφή του ΕλληνικούΑλεξάνδρου Ινστιτούτουαπό τηςτις Βενετίας)]]μεταγενέστερες παραδόσεις, από την περσική έως τη μεσαιωνική ευρωπαϊκή και τη νεότερη ελληνική παράδοση.{{sfn|Roisman|Worthington|2010|p=117}}
Αμέσως μετά τον θάνατό του έγινε [[μύθος|μυθικό]] πρόσωπο στη λαϊκή παράδοση και την έντεχνη παραγωγή, ακολουθώντας διαφορετικά πρότυπα σε κάθε λαό, έως και τη σημερινή εποχή. Ιδιαίτερα το έργο του [[Ψευδοκαλλισθένης|Ψευδοκαλλισθένη]], ''[[Μυθιστόρημα του Αλεξάνδρου]]'' είχε σημαντική επίδραση στην περιγραφή του Αλεξάνδρου από τις μεταγενέστερες παραδόσεις, από την περσική έως τη μεσαιωνική ευρωπαϊκή και τη νεότερη ελληνική παράδοση.{{sfn|Roisman|Worthington|2010|p=117}}
 
Στην Αίγυπτο, αναφερόταν ως γιος του [[Νεκτανεβώ Β΄]], τελευταίου φαραώ πριν την περσική κατάκτηση{{sfn|Roisman|Worthington|2010|p=122}}. Η νίκη του επί του Δαρείου παρουσιάζεται ως σωτηρία της Αιγύπτου, αποδεικνύοντας έτσι πως η χώρα εξουσιαζόταν και πάλι από Αιγύπτιο βασιλιά{{sfn|Roisman|Worthington|2010|p=120}}. Σύμφωνα με τον Ιουδαίο ιστορικό [[Ιώσηπος Φλάβιος|Ιώσηπο]], όταν ο Αλέξανδρος μπήκε στην Ιερουσαλήμ, του έδειξαν το Βιβλίο του Δανιήλ, της [[Παλαιά Διαθήκη|Παλαιάς Διαθήκης]], το οποίο αναφέρει πως κάποιος ισχυρός Έλληνας βασιλιάς θα κατέλυε την Περσική Αυτοκρατορία, και πως χάρις σε αυτό ο Αλέξανδρος δεν πείραξε την πόλη<ref>Ιώσηπος, ''Ιουδαϊκή Αρχαιολογία'', XI, 337 [http://lexundria.com/j_aj/11.304-12.0/wst viii, 5] {{en}}</ref>. Η [[Συριακή γλώσσα|συριακή]] μετάφραση του ''Μυθιστορήματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου'' παρουσιάζει τον Αλέξανδρο ως τον ιδεώδη [[Χριστιανός|Χριστιανό]] κοσμοκατακτητή ο οποίος «προσευχόταν στον ένα και μοναδικό Θεό»{{sfn|Roisman|Worthington|2010|p=120}}.
Στις γλώσσες [[Χίντι]] και [[Ούρντου γλώσσα|Ουρντού]], το όνομα ''Σικαντάρ'', προερχόμενο από τα περσικά, σημαίνει το ανερχόμενο νέο σε ηλικία ταλέντο<ref>Connerney, R. D. (2009). ''The upside-down tree: India's changing culture'', Algora, σελ. 214. ISBN 0-87586-649-2.</ref>. Στη μεσαιωνική Ευρώπη, ο Αλέξανδρος εκτιμόταν ως μέλος των [[Εννέα Άξιων]] (Nine Worthies), ομάδας ηρώων των οποίων οι ζωές συμπυκνώνουν τα ιδανικά της [[Ιπποσύνη|ιπποσύνης]]<ref>{{cite book|last1=Noll|first1=Thomas|article=The Visual Image of Alexander the Great|title=Alexander the Great in the Middle Ages: Transcultural Perspectives|editor-last=Stock|editor-first=Markus|translator-last=Boettcher|translator-first=Susan|date=2016|publisher=University of Toronto Press|location=Toronto, Canada|isbn=978-1-4426-4466-3|page=258|url=https://books.google.com/books?id=2nqMCwAAQBAJ&pg=PA258&dq=Nine+Worthies+Alexander&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiy-9Lwu9DXAhWBON8KHQREDXYQ6AEIMDAC#v=onepage&q=Nine%20Worthies%20Alexander&f=false|ref=harv}}</ref>. Τον [[12ος αιώνας|12ο αιώνα]] ο Αλβέριχος της Μπεζανσόν έγραψε επικά ποιήματα με κεντρικό πρόσωπο τον Αλέξανδρο και ο ιερέας Λάμπρεχτ ένα γερμανικό τραγούδι.
 
Στους [[Βυζαντινή αυτοκρατορία|Βυζαντινούς]] ήταν δημοφιλείς ιστορίες για τον Αλέξανδρο που προέκυψαν από το ''Μυθιστόρημα'' του Ψευδοκαλλισθένη. Οι ιστορίες αυτές προσαρμόζονταν στις εκάστοτε περιστάσεις. Για παράδειγμα, ο Αλέξανδρος παρουσιαζόταν ως πρότυπο χριστιανού αυτοκράτορα, ή απόστολος του χριστιανισμού, ενώ στις ιστορίες εισάγονταν και στοιχεία από παραδόσεις της Βίβλου και του Μεσαίωνα, μαζί με αρχαιοελληνικές και άλλες παραδόσεις. Το ''Μυθιστόρημα'', ή ''Διήγησις του Αλεξάνδρου του Μακεδόνος'' ήταν από τα πιό δημοφιλή κοσμικά αναγνώσματα των Βυζαντινών Ελλήνων. Κυκλοφορούσε και σε έμμετρη μορφή, που λεγόταν ''Ριμάδα'' (από τη ''ρίμα'').<ref>[https://issuu.com/yandex963/docs/page_1_306627945ffa7a- Δ.ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ, Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ, 2016, ΤΟΜ.1 σ. 326, 327 κ.ε.]</ref> Η παράδοση αυτή συνεχίστηκε και στην [[Τουρκοκρατία]], με πολλές εκδόσεις της ''[[Φυλλάδα του Μεγαλέξανδρου|Φυλλάδας του Μεγαλέξανδρου]]''.[[Αρχείο:Alexander-byzant.jpg|thumb|150px|Ο Αλέξανδρος ως αυτοκράτορας του Βυζαντίου. Παράσταση από τη ''Μυθιστορία του Αλέξανδρου'' ([[Κώδικας (παλαιογραφία)|κώδικας]] του Ελληνικού Ινστιτούτου της Βενετίας)]]Στη νεοελληνική λαϊκή παράδοση, ο Αλέξανδρος είναι η περισσότερο διαδομένη μορφή από την αρχαιότητα. Είναι πασίγνωστος ως ''Μεγαλέξαντρος'' και είναι επίσης ο μόνος αρχαίος ήρωας που εμφανίζεται στον [[Καραγκιόζης|Καραγκιόζη]]. Πολύ διαδεδομένη επίσης είναι η παράδοση που παρουσιάζει τη [[Γοργόνες (μυθολογία)|Γοργόνα]] ως αδερφή του Αλέξανδρου να ρωτά τους ναυτικούς αν «''ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος''» και να δέχεται ως απάντηση μόνο το «''ζει και βασιλεύει''», αλλιώς βυθίζει το πλοίο.<ref name="Fermor">{{harvnb|Fermor|2006|page=215}}</ref> Σε πολλές περιοχές, διάφορα σημάδια του τόπου και ερείπια επιδεικνύονταν σαν να «ήταν του Αλέξανδρου». Σε κρητικό τραγούδι ο Αλέξανδρος παρουσιάζεται να έχει ενώσει τη [[Μαύρη Θάλασσα]] με τη [[Μεσόγειος Θάλασσα|Μεσόγειο]] ανοίγοντας τον [[Βόσπορος|Βόσπορο]]<ref>http://www.avgi.gr/article/10812/9013664/o-laikos-megalexandros</ref>. Επίσης τον είχαν φανταστεί και ως άγιο και ασκητή, να έχει ιδρύσει [[μοναστήρι (θρησκεία)|μοναστήρια]] στην έρημο{{Εκκρεμεί παραπομπή|σχόλιο=29/7/2018}}.
Στη νεοελληνική λαϊκή παράδοση, ο Αλέξανδρος είναι η περισσότερο διαδομένη μορφή από την αρχαιότητα. Είναι πασίγνωστος ως ''Μεγαλέξαντρος'' και είναι επίσης ο μόνος αρχαίος ήρωας που εμφανίζεται στον [[Καραγκιόζης|Καραγκιόζη]]. Πολύ διαδεδομένη επίσης είναι η παράδοση που παρουσιάζει τη [[Γοργόνες (μυθολογία)|Γοργόνα]] ως αδερφή του Αλέξανδρου να ρωτά τους ναυτικούς αν «''ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος''» και να δέχεται ως απάντηση μόνο το «''ζει και βασιλεύει''», αλλιώς βυθίζει το πλοίο.<ref name="Fermor">{{harvnb|Fermor|2006|page=215}}</ref> Σε πολλές περιοχές, διάφορα σημάδια του τόπου και ερείπια επιδεικνύονταν σαν να «ήταν του Αλέξανδρου». Σε κρητικό τραγούδι ο Αλέξανδρος παρουσιάζεται να έχει ενώσει τη [[Μαύρη Θάλασσα]] με τη [[Μεσόγειος Θάλασσα|Μεσόγειο]] ανοίγοντας τον [[Βόσπορος|Βόσπορο]]<ref>http://www.avgi.gr/article/10812/9013664/o-laikos-megalexandros</ref>. Επίσης τον είχαν φανταστεί και ως άγιο και ασκητή, να έχει ιδρύσει [[μοναστήρι (θρησκεία)|μοναστήρια]] στην έρημο{{Εκκρεμεί παραπομπή|σχόλιο=29/7/2018}}.
 
=== Απεικονίσεις ===
 
=== Κινηματογράφος, μουσική και σύγχρονα μυθιστορήματα ===
[[Αρχείο:Statue of Alexander the Great riding Bucephalus and carrying a winged statue of Nike (square of Alexander the Great) in Pella city (6914833428).jpg|μικρογραφία|Αλεξανδρος, [[Βουκεφάλας]], και [[Νίκη (μυθολογία)|Νικη]], [[Αρχαία Πέλλα|Πéλλα]]]]
Σε όλο το πέρασμα του χρόνου δημιουργούνταν αντικείμενα τέχνης σχετικά με τον Αλέξανδρο. Πέρα από τα έργα λόγου, τα γλυπτά και τους πίνακες, στη σύγχρονη εποχή εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο μουσικών και κινηματογραφικών έργων. Ενδεικτικό είναι το τραγούδι 'Alexander the Great' των [[Iron Maiden]]. Ταινίες που έχουν γυριστεί με θέμα τον Αλέξανδρο:
* "''Sikandar''" (1941), ινδική παραγωγή σε σκηνοθεσία Sohrab Modi σχετικά με την κατάκτηση της Ινδικής από τον Αλέξανδρο (στην ταινία φαίνεται να έχει χάσει τη μάχη του Υδάσπη).
===Γλυπτά και επιγραφές===
<gallery>
FileΑρχείο:Aleksander-d-store.jpg|Προτομή στην γλυπτοθήκη της Καλρσρούης
Αρχείο:Alexander1256.jpg|Άγαλμα του Αλεξάνδρου στο [[Αρχαιολογικό μουσείο Κωνσταντινούπολης]]
Αρχείο:NAMA-Brooklyn museum Alexander Kerameikosbewerkt.jpg|ΑθηναϊκόΠτολεμαϊκό άγαλμαγλυπτό, τουμουσείο Αλεξάνδρου μετου λεοντοκεφαλήΜπρούκλυν
Αρχείο:AlexandreLouvre.jpg|[[Ερμαϊκή στήλη του Μεγάλου Αλεξάνδρου (Μουσείο του Λούβρου αρ.Ma436)|Ερμαϊκή στήλη του Μεγάλου Αλεξάνδρου (Μουσείο του Λούβρου)]]
Αρχείο:NAMA-Alexander Kerameikos.jpg|Αθηναϊκό άγαλμα του Αλεξάνδρου με λεοντοκεφαλή
File:Aleksander-d-store.jpg|Προτομή στην γλυπτοθήκη της Καλρσρούης
FileΑρχείο:Alexander Rondanini Glyptothek Munich 298.jpg|[[Γλυπτοθήκη του Μονάχου]]
File:Brooklyn museum Alexander bewerkt.jpg|Πτολεμαϊκό γλυπτό, μουσείο του Μπρούκλυν
FileΑρχείο:Louxor Amon Ra Alexandre.jpg|Αιγυπτιακή παράσταση του Αλεξάνδρου με την μορφή του [[Άμων|Άμμωνα Ρα]]
File:Alexander Rondanini Glyptothek Munich 298.jpg|[[Γλυπτοθήκη του Μονάχου]]
File:Louxor Amon Ra Alexandre.jpg|Αιγυπτιακή παράσταση του Αλεξάνδρου με την μορφή του [[Άμων|Άμμωνα Ρα]]
</gallery>
 
57

επεξεργασίες

Μενού πλοήγησης