Αλλαγές

Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
μ
Αναστροφή της επεξεργασίας από τον 176.92.242.130 (συνεισφ.), επιστροφή στην τελευταία εκδοχή υπό CubicStar
Ο '''Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ'''<ref>Ατατούρκ: ''Εθνάρχης, Πατέρας των Τούρκων''. Μέχρι το 1934, οπότε τέθηκε σε ισχύ ο νόμος για το ονόματα της οικογένειας, η τουρκική ιστοριογραφία αναφέρεται στον Κεμάλ ως Μουσταφά Κεμάλ Πασά, αλλά από το 1934 με ψήφιση ειδικού νόμου από τη Βουλή (Ν.2587/24.11.1934) αναγνωρίστηκε και έλαβε το επίθετο '''Ατατούρκ'''. Με νεότερο νόμο στις 17 Δεκεμβρίου του 1934 απαγορεύτηκε η χρήση αυτού του επιθέτου από οποιονδήποτε άλλον ακόμα και στενών συγγενών του. Συνέπεια αυτού είναι νόμοι και συνθήκες που υπέγραψε πριν την παραπάνω ημερομηνία να μην αναφέρεται το επίθετο Ατατούρκ.</ref> (''Mustafa Kemal Atatürk'', {{προφορά|mustaˈfa ceˈmal aˈtaˌtyɾc}}, [[Θεσσαλονίκη]], [[19 Μαΐου]] [[1881]] - [[Κωνσταντινούπολη]], [[10 Νοεμβρίου]] [[1938]]) ήταν [[Τουρκία|Τούρκος]] στρατιωτικός και πολιτικός. Ήταν ιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της [[Τουρκική Δημοκρατία|Τουρκικής Δημοκρατίας]]. Ουσιαστικά ανέλαβε πραξικοπηματικά μια διαμελισμένη [[Οθωμανική αυτοκρατορία]], της οποίας το εναπομείναν υπόλοιπο των εδαφών στην [[Ανατολία]], κατόρθωσε να το μετατρέψει σε κράτος δυτικού προτύπου ονομάζοντάς το [[Τουρκία]].
 
Προκειμένου να εφαρμόσει την πολιτική του, δεν δίστασε να συνεχίσει αγριότητες και τρομερές θηριωδίες των [[Νεότουρκοι|Νεοτούρκων]], όπως η [[γενοκτονία των Αρμενίων]] και των [[Γενοκτονία των Ελλήνων|Ελλήνων]]. Θεωρείται, παρ' όλ' αυτά, ιδιαίτερα χαρισματικός και έξυπνος ηγέτης, του οποίου η μορφή, σύμφωνα με τους σύγχρονους ιστορικούς, συγκαταλέγεται ανάμεσα στις σημαντικότερες προσωπικότητες που επηρέασαν καθοριστικά με την παρουσία τους τον 20ό αιώνα. Από τον λαό ο Κεμάλ προσέλαβε τον χαρακτηρισμό «Ατατούρκ», που σημαίνει «πατέρας των Τούρκων».
 
== Καταγωγή ==
[[Αρχείο:Ataturk-birth-house.jpg|thumb|left|Το σπίτι του Μουσταφά Κεμάλ στη [[Θεσσαλονίκη]]<ref name="kutay-ata">{{Cite book| son = Kutay | ilk = Cemal | yıl = Kasım 1999 | başlık =Atatürk Bugün Olsaydı | yayımcı=Aksoy yayıncılık | id = ISBN 975-312-125-3}}</ref>]]
 
Επισήμως η γέννηση του Ατατούρκ καταγράφεται το έτος 1296 του ημερολογίου [[Ρουμί]], το οποίο εκτείνεται από τις 13 Μαρτίου 1880 έως τις 12 Μαρτίου 1881 του [[Γρηγοριανό ημερολόγιο|Γρηγοριανού ημερολογίου]]<ref name="Mango 2004, σ.26"/>. Γεννήθηκε στην τότε οθωμανική [[Θεσσαλονίκη]]<ref>. To πατρικό σπίτι του πατέρα του βρισκόταν στη συνοικία Γενί Καπί της πόλης όπου πιθανώς γεννήθηκε και ο Μουσταφά Κεμάλ. Ο πατέρας του έχτισε επίσης ένα σπίτι στη συνοικία Κοτζακασίμ, το οποίο διατηρείται σήμερα ως [[Μουσείο Ατατούρκ Θεσσαλονίκης|μουσείο]] και έχει ανακηρυχθεί τόπος γέννησής του (Mango 2004, σ.28-29).</ref> και το όνομα του ήταν Μουσταφά. Η ακριβής ημερομηνία γέννησης δεν είναι γνωστή. Όταν ρωτήθηκε από τα μέλη συγγραφικής ομάδας εγκυκλοπαίδειας, απάντησε πως γεννήθηκε τη [[19 Μαΐου|19η Μαΐου]] του [[1919]], δηλαδή την ημέρα που αποφάσισε να γίνει αντάρτης.<ref>Εφημερίδα ''Το Βήμα'', [http://web.archive.org/web/20070929122854/http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=13564&m=Y04&aa=1 Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ], 19 Μαΐου [[2002]]</ref> Μετά τον θάνατο του πατέρα του, η μητέρα του κατέφυγε στο σπίτι του αδερφού της στο χωριό Σαρήγιαρ (σημ. [[Χρυσαυγή Θεσσαλονίκης|Χρυσαυγή]]) του Λαγκαδά, στο οποίο υπήρχε σημαντική παρουσία του μουσουλμανικού στοιχείου. Από εκεί έφυγε λίγα χρόνια αργότερα, επιστρέφοντας πάλι στη Θεσσαλονίκη όπου έζησε με τη θεία του, Χατιτζέ.<ref>Hanioğlu (2011), σελ. 21</ref>
 
Στα δώδεκά του χρόνια, και παρά τις αντιρρήσεις της μητέρας του, ο Μουσταφά εισήχθη στην κατώτερη στρατιωτική σχολή της Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια φοίτησε στη Στρατιωτική Σχολή του Μοναστηρίου, για να καταλήξει το [[1899]] στην Αυτοκρατορική Στρατιωτική Ακαδημία της [[Κωνσταντινούπολη]]ς από την οποία εξήλθε το [[1902]]. Αμέσως μετά εισήχθη στη Σχολή Ειδικής Εκπαίδευσης του Γενικού Επιτελείου, από όπου το [[1904]] αποφοίτησε με τον βαθμό του λοχαγού. Κατά τη διάρκεια της φοίτησής του στη στρατιωτική σχολή της Θεσσαλονίκης διακρίθηκε στα [[μαθηματικά]] και ύστερα από προτροπή ενός δασκάλου του, που συμπτωματικά ονομαζόταν Μουσταφά, υιοθέτησε το όνομα Κεμάλ, που σημαίνει «τελειότητα»<ref name="britannica">"Kemal Atatürk." Encyclopædia Britannica. 2010. Encyclopædia Britannica Online. 8 Μαρτίου. 2010 <http://www.britannica.com/EBchecked/topic/40411/Kemal-Ataturk></ref><ref>Οι αναφορές σε απόκτηση του ονόματος Κεμάλ από τον δάσκαλό του στηρίζονται σε εξιστόρηση του ίδιου του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Πιθανό θεωρείται επίσης να επέλεξε ο ίδιος το όνομα ως φόρο τιμής στον ποιητή Ναμκ Κεμάλ (Mango 2004, σ.37).</ref>. Από εκείνη την εποχή οι πολιτικές του απόψεις ήταν αντίθετες προς το οθωμανικό κράτος και γι' αυτό είχε αρχίσει να εκδίδει πολιτική εφημερίδα, η οποία μοιραζόταν στους συμμαθητές του, ενάντια στο τότε καθεστώς.
 
== Στρατιωτική σταδιοδρομία ==
Το [[1905]] διορίστηκε υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου της Ακαδημίας στην [[Κωνσταντινούπολη]], αλλά θεωρήθηκε αντικαθεστωτικός με αποτέλεσμα να φυλακιστεί για λίγους μήνες και έπειτα να σταλεί, ουσιαστικά να εξοριστεί, στο 5ο τάγμα [[Δαμασκός|Δαμασκού]]. Εκεί ίδρυσε μυστικό πολιτικό σωματείο, το οποίο ονόμασε ''Vatan ve Hürriyet'', που στα τουρκικά σημαίνει ''Πατρίδα και Ελευθερία''. Κατάφερε να μυήσει αρκετούς αξιόλογους αξιωματικούς και να δημιουργήσει παρακλάδια στη Θεσσαλονίκη. Όμως γρήγορα η επαναστατική κίνηση αποκαλύφθηκε και αναγκάστηκε να διαλύσει την οργάνωση. Στη συνέχεια μετατέθηκε στη [[Γιάφα]] (σημ. [[Ισραήλ]]).
 
Οι απόψεις για την συμμετοχή του Κεμάλ στο κίνημα των [[Νεότουρκοι|Νεότουρκων]] διίστανται. Θεωρείται ότι δεν έλαβε ενεργά μέρος στο κίνημα των [[Νεότουρκοι|Νεοτούρκων]].<ref name=auto1>Εφημερίδα Καθημερινή, [http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathfiles_100002_11/03/2007_184177 Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ], 11 Μαρτίου του 2007</ref> Υπάρχει η άποψη ότι την εποχή του ξεσπάσματος του κινήματος ο Κεμάλ βρισκόταν στη [[Θεσσαλονίκη]], στην οποία εργάστηκε για την επιτυχία της επαναστατικής αυτής κίνησης αλλά, στη συνέχεια, ήρθε σε ρήξη με την ηγεσία των Νεότουρκων και παράτησε προσωρινά την πολιτική, στρέφοντας την προσοχή του στα στρατιωτικά.<ref>''Εγκυκλοπαίδεια Δομή'', εκδ. Δομή, Αθήνα 1996, λήμμα Ατατούρκ, σ.300.</ref>
Στις [[23 Απριλίου]] [[1920]] ο Κεμάλ εγκαταστάθηκε στην [[Άγκυρα]] και έχοντας καταδικαστεί από τον Σουλτάνο σε θάνατο συγκάλεσε τη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση, η οποία εξέλεξε προσωρινή κυβέρνηση με Πρωθυπουργό και πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης τον ίδιο, ενώ του ανατέθηκε παράλληλα και η ηγεσία του στρατού. Στις [[10 Αυγούστου]] υπογράφηκε από την οθωμανική κυβέρνηση της [[Κωνσταντινούπολη]]ς η [[Συνθήκη των Σεβρών]], την οποία η κυβέρνηση Κεμάλ αρνήθηκε να αναγνωρίσει, θεωρώντας την ατιμωτική για το έθνος. Στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση είχαν σχηματιστεί δύο ομάδες: η μία υποστήριζε τον Κεμάλ και η άλλη αντιδρούσε σθεναρά στα σχέδιά του. Τελικά υπερίσχυσε η πρώτη ομάδα, η οποία και κατάφερε να ενισχύσει με περισσότερες εξουσίες τον ρόλο του προέδρου.
 
Σταδιακά, ο Κεμάλ κατάφερε να προσεταιριστεί τις Μεγάλες Δυνάμεις και να συνάψει βαρύνουσας σημασίας συμφωνίες, οι οποίες άλλαξαν δραματικά την κατάσταση στη [[Μικρά Ασία]]. Ιδιαίτερο ρόλο έπαιξε η [[Σοβιετική Ένωση]], η οποία όχι μόνο παραχώρησε οθωμανικές περιοχές που είχαν χαθεί στον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του [[1878]] αλλά υπολογίζεται ότι προσέφερε στην κυβέρνηση της Άγκυρας βοήθεια αξίας 6 εκατομμυρίων [[Ρούβλι|ρουβλίων]].<ref>''Ε΄ Ιστορικά' - Η Μικρασιατική καταστροφή'', εκδ. Ελευθεροτυπία, Αθήνα 2000, τεύχος 17, σ.23.</ref> Ο ελληνικός στρατός την [[1 Αυγούστου|1η Αυγούστου]] του [[1921]] ανακόπηκε από τον τακτικό στρατό του Κεμάλ και υποχώρησε, ενώ την ίδια ώρα οι Μεγάλες Δυνάμεις με τηλεγραφήματα συνέχαιραν τον Κεμάλ για την νίκη του. Τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου, κατόπιν παρασκηνιακών συνομιλιών, οι Γάλλοι συμφώνησαν να ακυρώσουν τη [[Συνθήκη των Σεβρών]] και να αποχωρήσουν από τη Μικρά Ασία, εγκαταλείποντας στρατιωτικό υλικό. Στις [[2 Ιανουαρίου]] 1922 η [[Ουκρανία]] υπέγραψε συνθήκη ειρήνης με την κυβέρνηση Κεμάλ. Μέχρι τον Ιούλιο, η μοναδική δύναμη που υποστήριζε την Ελλάδα ήταν η [[Αγγλία]], η οποία θα στήριζε την κυβέρνηση της Άγκυρας μόνο σε ενδεχόμενη ήττα της Ελλάδας, υποστηρίζοντας όπως πάντα τα δικά της συμφέροντα. Στις [[13 Αυγούστου]] ο τουρκικός στρατός, εκμεταλλευόμενος τα ολέθρια λάθη της ελληνικής πλευράς, επιτέθηκε στη γραμμή του [[Αφιόν Καραχισάρ]] αιφνιδιάζοντας τον ελληνικό στρατό και γρήγορα κατάφερε να τον διασπάσει και να τον τρέψει σε φυγή. Στις [[27 Αυγούστου]] 1922, και αφού οι Ιταλοί είχαν εκκενώσει την [[Έφεσος|Έφεσο]], ο τουρκικός στρατός υπό την ηγεσία του Κεμάλ κατέλαβε τη [[Σμύρνη]], σφάζοντας με μανία και θράσος τον αθώο ελληνικό και αρμενικό πληθυσμό και πυρπολώντας την ελληνική και αρμενική συνοικία.
 
== Πρόεδρος της Τουρκίας ==
74.836

επεξεργασίες

Μενού πλοήγησης