Δ΄ Σταυροφορία: Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων

Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
μ
καμία σύνοψη επεξεργασίας
(→‎Αλλαγή σχεδίων: Βυζαντινών)
μΧωρίς σύνοψη επεξεργασίας
Η '''Δ' Σταυροφορία''' ([[1201]]-[[1204]]) είχε σκοπό και στόχο την κατάληψη της [[Ιερουσαλήμ]] μέσω μιας εισβολής στην [[Αίγυπτος|Αίγυπτο]], αλλά παρέκκλινε από το στόχο της και οι Σταυροφόροι κατέλαβαν τελικά την [[Κωνσταντινούπολη]], καταλύοντας τη [[Βυζαντινή Αυτοκρατορία]] και ιδρύοντας τη [[Λατινική Αυτοκρατορία]]. Ως ιστορικό γεγονός, η Δ' Σταυροφορία αποτέλεσε ένα εξαιρετικά πολύπλοκο ιστορικό φαινόμενο, το οποίο υπήρξε αποτέλεσμα διάφορων συμφερόντων και συναισθημάτων: θρησκευτικά αισθήματα, ελπίδες των Σταυροφόρων για ηθική ανταμοιβή και επιθυμία για κέρδη και περιπέτειες και υλικά κέρδη από την άλλη πλευρά. Όμως, η επικράτηση των υλικών συμφερόντων, η οποία ήταν αισθητή και στις προηγούμενες [[Σταυροφορίες]], εκδηλώθηκε ξεκάθαρα κατά την Δ’ Σταυροφορία με την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης το 1204.
{{Σταυροφορίες}}
 
== Η πολιτική κατάσταση πριν από την έναρξη της Δ’ Σταυροφορίας ==
=== [[Άγιοι Τόποι]] ===
Την εποχή εκείνη η [[Παλαιστίνη (ιστορική περιοχή)|Παλαιστίνη]] ανήκε στην αιγυπτιακή δυναστεία των Αγιουβιδών. Μετά τον θάνατο όμως του [[Σαλαδίνος|Σαλαδίνου]], (τον [[Μάρτιος|Μάρτιο]] του [[1193)]], τα μέλη της δυναστείας ήλθαν σε εμφύλια σύγκρουση. Η εξέλιξη αυτή φαίνονταν ότι ήταν ευνοϊκή για την επιτυχή έκβαση μιας επικείμενης Σταυροφορίας.
 
Μάλιστα την εποχή εκείνη στα χέρια των Σταυροφόρων είχαν μείνει μόνο δύο αξιόλογες πόλεις: η [[Αντιόχεια]] (στη [[Συρία]]) και η [[Τρίπολη]] (στην [[Παλαιστίνη]]), καθώς και ένα παραλιακό κάστρο, η [[Άκρα]]. Ήταν επομένως επιτακτική η κήρυξη Σταυροφορίας για την επανάκτηση των υπόλοιπων Αγίων Τόπων (κυρίως των [[Ιεροσόλυμα|Ιεροσολύμων]]).
 
=== Βυζαντινή Αυτοκρατορία ===
Τo έτoςέτος πριν από την έναρξη της Δ' Σταυροφορίας, στο Βυζάντιο επικρατούσε γενικός αναβρασμός και ατμόσφαιρα εμφυλίου πολέμου, η οποία οφειλόταν στις ανεπαρκείς ικανότητες τις αυτοκρατορικής δυναστείας των Αγγέλων.
 
Στην [[Πελοπόννησος|Πελοπόννησο]], ο τοπικός άρχοντας [[Λέων Σγουρός]] είχε αποστατήσει, και με έδρα το [[Άργος]] επέκτεινε την κυριαρχία του βόρεια, μέχρι την κεντρική [[Εύβοια]] και τη [[Λάρισα]]. Στη [[Ρόδος|Ρόδο]] αποστάτησε ο τοπικός άρχοντας, [[Λέων Γαβαλάς]]. Στην [[Μικρά Ασία]] σημαντικό υπήρξε το κίνημα του [[Θεόδωρος Α' Λάσκαρης|Θεόδωρου Λάσκαρη]] στη [[Βιθυνία]]. Στον Πόντο, τον Απρίλιο του 1204, η [[Τραπεζούντα]] καταλήφθηκε με [[Γεωργιανοί|γεωργιανό]] στρατό από τον εγγονό του Ανδρόνικου, [[Αλέξιος Α' Μέγας Κομνηνός|Αλέξιο Α']], ο οποίος ίδρυσε εκεί στη συνέχεια την [[Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας]]. Η περιοχή της [[Σμύρνη]]ς, είχε αποσπαστεί από το Βυζάντιο από το 1198. Η περιοχή της Φιλαδέλφειας το 1203 αποστάτησε με επικεφαλής τον τοπικό της άρχοντα. Η [[Αττάλεια]] είχε και αυτή ανεξάρτητο δικό της κυβερνήτη, κάποιον Ιταλό τυχοδιώκτη. Η άλλοτε ισχυρή κεντρική εξουσία της Αυτοκρατορίας ήταν πια σκιώδης.
 
=== Η Δύση μετά την Γ’ Σταυροφορία ===
== Προπαρασκευή ==
Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της Δ’ Σταυροφορίας δύο χαρακτήρες έπαιξαν σημαντικό ρόλο: ο Πάπας Ιννοκέντιος Γ’ ως αντιπρόσωπος του πνευματικού παράγοντα και ο δόγης Ερρίκος Δάνδολος, ως εκπρόσωπος του κοσμικού παράγοντα, που έδινε προτεραιότητα στους υλιστικούς εμπορικούς σκοπούς.
Ο κόμης [[Θεοβάλδος Γ' της Καμπανίας]] εξελέγη αρχηγός του στρατού των Σταυροφόρων, αλλά πέθανε ξαφνικάαιφνίδια πριν αρχίσει η Σταυροφορία. Ως νέος ηγέτης εκλέχθηκε ο [[Βονιφάτιος ο Μομφερατικός]], έτσι η αρχηγία περιήλθε σε [[Ιταλοί|Ιταλό]] πρίγκιπα.
 
== Έναρξη της Σταυροφορίας: Ζάρα ==
Ο Δάνδολος αντιλήφθηκε αμέσως όλα τα πλεονεκτήματα αυτής της πρότασης και ήθελε να παίξει κύριο ρόλο στην εκστρατεία κατά της [[Κωνσταντινούπολη]]ς. Έβλεπε ότι ανοίγονταν μεγάλες ευκαιρίες από αυτή την τροπή των γεγονότων. Αρχικά, οι Σταυροφόροι δεν ενέκριναν αυτή την αλλαγή στα σχέδια, όμως τελικά συμφώνησαν με τον Δάνδολο. Οι περισσότεροι από τους Σταυροφόρους αποφάσισαν να συμμετάσχουν κατά της Κωνσταντινούπολης, υπό τον όρο μετά να κατευθυνθούν προς την Αίγυπτο. Έτσι, τον Μάιο του 1203 ο Ενετικός στόλος με τον Δάνδολο, τον Βονιφάτιο Μομφερατικό και τον πρίγκιπα Αλέξιο, απέπλευσε από τη Ζάρα και ύστερα από ένα μήνα έκανε την εμφάνισή του στην πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
 
Πολλοί ερευνητές πάντως έχουν δώσει μεγάλη σημασία στο ζήτημα αυτής της παρέκκλισης της Σταυροφορίας προς Κωνσταντινούπολη. Αυτή η εκδοχή των τυχαίων συμπτώσεων που οδήγησαν τελικά την Σταυροφορία κατά του Βυζαντίου, υποστηρίζεται από τον ιστορικό [[Γοδεφρείδος Βιλλεαρδουίνος|Γοδεφρείδο Βιλλεαρδουίνο]], που είχε συμμετάσχει στην Σταυροφορία και ήταν κύρια πρωτογενής πηγή της Δ' Σταυροφορίας. Υπάρχουν όμως και άλλες πηγές που υποστηρίζουν ότι η πορεία κατά της Κωνσταντινούπολη είχε μυστικά αποφασιστεί εξαρχής από τον Πάπα και τον [[Γερμανοί|Γερμανό]] βασιλιά Φίλιππο της Σουαβίας<ref>The chronicles of Novgorod, σελ. 181, C. Kopf.</ref><ref>The version of Novgorod of the forth Crusade. Bazilli. IstoricheskiyaIzvestiya, τεύχη 3&4, σελ. 55.</ref>. Γενικά, από διαφορετικές πηγές έχουν διατυπωθεί τα δύο αυτά διαφορετικά σενάρια, δηλαδή των «τυχαίων γεγονότων» και της «προμελέτης»<ref>Η αλλαγή της της κατεύθυνσης της Δ' Σταυροφορίας. P. Mitrofanov. σελ. 461-523 (Ρώσικα).</ref><ref>Die Vierte Kreuzzug und Seine Probleme. Neue Jahrbuecher fuer das Klassische Altertum. 1904. σελ. 505-514.</ref>.
 
Μια άλλη ιστορική πηγή, ο [[Γάλλοι|Γάλλος ]] μελετητής, Μα-Λατρί, υποστήριξε ότι η Βενετία, είχε μυστική συνθήκη με τον Σουλτάνο της Αιγύπτου και, ως εκ τούτου, με δεξιοτεχνία ανάγκασε τους Σταυροφόρους να εγκαταλείψουν τον βασικό τους στόχο, την Αίγυπτο, και να κατευθυνθούν εναντίον του Βυζαντίου<ref>Historie de l' Isle de Chypre. Mas-Latrie. σελ. 162-163 (Γαλλικά).</ref>.
 
Πέρα από τις διάφορες θεωρίες, οι πηγές συγκλίνουν σε ένα συμπέρασμα: ότι επικράτησε η ισχυρή θέληση του Δάνδολου, ο οποίος είχε ανησυχήσει από την οικονομική ανάπτυξη των άλλων ιταλικών κρατών, της [[Δημοκρατία της Γένοβας|Γένουας]] και της [[Πίζα]]ς και προσδοκούσε στον απεριόριστο πλούτο και λαμπρό μέλλον από την κατάκτηση των αγορών της Ανατολής.
Σχετικά με τη διανομή των εδαφών, η Κωνσταντινούπολη, βάσει της συμφωνίας διανομής ([[Partitio Terrarum Imperii Romaniae]]), ο Βαλδουίνος έλαβε τα πέντε όγδοα και ο Δάνδολος τα τρία όγδοα μαζί με την Αγία Σοφία. Ο Βαλδουίνος έλαβε και την περιοχή της νότιας [[Θράκη]]ς, ένα μικρό τμήμα της βορειοδυτικής [[Μικρά Ασία|Μικράς Ασίας]] στον [[Ελλήσποντος|Ελλήσποντο]] και μερικά νησιά του Αιγαίου. Ο Βονιφάτιος πήρε τη [[Μακεδονία]] με τη [[Θεσσαλονίκη]] καθώς και τη βόρεια [[Θεσσαλία]] και γινόταν υποτελής του Βαλδουίνου.
 
Η Βενετία κατά τον διαμοιρασμό, εξασφάλισε τη μερίδα του λέοντος. Η Δημοκρατία του Αγίου Μάρκου έλαβε μερικές περιοχές στις ακτές της Αδριατικής, όπως π.χ. το [[Δυρράχιο]], τα [[Ιόνια νησιά|νησιά του Ιονίου]], το μεγαλύτερο μέρος των [[Νησιά Αιγαίου Πελάγους|νησιών του Αιγαίου]], περιοχές στην Πελοπόννησο, την [[Κρήτη]], μερικούς λιμένες στην [[Θράκη]]. Βάσει της συμφωνίας, η [[Αγία Σοφία (Κωνσταντινούπολη)|Αγία Σοφία]] περιήλθε στα χέρια του κλήρου της Βενετίας[[Βενετία]]ς και ο Βενετός Θωμάς Μοροζίνι έγινε Πατριάρχης και κεφαλή της [[Καθολική Εκκλησία|Καθολικής Εκκλησίας]] της Νέας Αυτοκρατορίας.
 
Σε αυτή την κατάσταση, δημιουργήθηκαν εστίες ελληνικής αντίστασης. Ήδη είχαν δημιουργηθεί η [[Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας]] και η [[Αυτοκρατορία της Νίκαιας]]. Αμέσως, μετά ο [[Θεόδωρος Κομνηνός Δούκας]] ιδρύει το [[Δεσποτάτο της Ηπείρου]], με πρωτεύουσα την [[Άρτα]].
 
== Πρωτογενείς πηγές ==
* Ο [[Νικήτας Χωνιάτης]] ιστορικός του Βυζαντίου, κατέγραψε την καταστροφή της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους.

Μενού πλοήγησης