Κωστής Παλαμάς: Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων

Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
μ
Λόγω των θεσεών του για το γλωσσικό ζήτημα, υπέστη μια σειρά από διώξεις και για ένα χρονικό διάστημα, απολύθηκε από τη θέση του.
μ (Αντικατάσταση παρωχημένου προτύπου με references tag)
μ (Λόγω των θεσεών του για το γλωσσικό ζήτημα, υπέστη μια σειρά από διώξεις και για ένα χρονικό διάστημα, απολύθηκε από τη θέση του.)
{{Πληροφορίες συγγραφέα
|υπογραφή = Kostis-palamas-signature.svg}}
Ο '''Κωστής Παλαμάς''' ([[Πάτρα]], [[13 Ιανουαρίου]] [[1859]] - [[Αθήνα]], [[27 Φεβρουαρίου]] [[1943]]) ήταν [[ποιητής]], πεζογράφος, [[θέατρο|θεατρικός]] συγγραφέας, ιστορικός και ήταν κριτικός της λογοτεχνίας. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, με σημαντική συνεισφορά στην εξέλιξη και ανανέωση της νεοελληνικής ποίησης. Αποτέλεσε κεντρική μορφή της λογοτεχνικής γενιάς του [[1880]], πρωτοπόρος, μαζί με τον [[Νίκος Καμπάς|Νίκο Καμπά]] και τον [[Γεώργιος Δροσίνης|Γεώργιο Δροσίνη]], της αποκαλούμενης [[Νέα Αθηναϊκή Σχολή|Νέας Αθηναϊκής (ή Παλαμικής) σχολής]].
 
== Βιογραφία ==
 
Γεννήθηκε στην [[Πάτρα]] στις [[13 Ιανουαρίου]] [[1859]] από γονείς που κατάγονταν από το [[Μεσολόγγι]]. Η οικογένεια του πατέρα του ήταν οικογένεια λογίων, με αξιόλογη πνευματική δραστηριότητα, και ασχολούμενων με τη θρησκεία. Ο προπάππος του [[Παναγιώτης Παλαμάς]] (1722-1803) είχε ιδρύσει στο [[Μεσολόγγι]] την περίφημη "[[Παλαμαία Σχολή]]" και ο παππούς του [[Ιωάννης Παλαμάς|Ιωάννης]] είχε διδάξει στην Πατριαρχική Ακαδημία της [[Κωνσταντινούπολη]]ς. Ο θείος του Ανδρέας Παλαμάς υπήρξε πρωτοψάλτης και υμνογράφος, τον οποίο ο Κωστής Παλαμάς αναφέρει στα "Διηγήματά" του (Β' έκδοση, 1929, σελ. 200). Ο Μιχαήλ Ευσταθίου Παλαμάς (αδελφός του Ανδρέα) και ο Πανάρετος Παλαμάς ήταν ασκητές. Ο Δημήτριος Ι. Παλαμάς, επίσης θείος του Κωστή, ήταν ψάλτης και υμνογράφος στο Μεσολόγγι.<ref>Κώνστας Κ.Σ. (1961) Ο Ανδρέας Παλαμάς ο Υμνογράφος. Στερεοελλαδική Εστία, τεύχος 8, 1961, σελ. 113-117</ref> Ο πατέρας του ήταν δικαστικός.
 
Όταν ο ποιητής ήταν 6 χρονών έχασε και τους δύο γονείς του σε διάστημα σαράντα ημερών (Δεκέμβριος 1864-Φεβρουάριος 1865). Στενοί συγγενείς ανέλαβαν τότε τα τρία παιδιά της οικογένειας, το μικρότερο αδερφό του η αδερφή της μητέρας του και εκείνον και το μεγαλύτερο αδερφό του ο θείος τους Δημήτριος Παλαμάς, που κατοικούσε στο [[Μεσολόγγι]] και ήταν εκπαιδευτικός. Εκεί έζησε από το [[1867]] ως το [[1875]] σε ατμόσφαιρα μάλλον δυσάρεστη και καταθλιπτική, που ήταν φυσικό να επηρεάσει τον ευαίσθητο ψυχισμό του, όπως φαίνεται και από ποιήματα που αναφέρονται στην παιδική του ηλικία.
[[Αρχείο:Palamas Serao Hoyse.jpg|200px|thumb|Το σπίτι του Παλαμά στην [[Πάτρα]]]]
 
Μετά την αποφοίτησή του από το γυμνάσιο εγκαταστάθηκε στην [[Αθήνα]] το [[1875]], όπου γράφτηκε στην Νομική Σχολή. Σύντομα όμως εγκατέλειψε τις σπουδές του αποφασισμένος να ασχοληθεί με τη [[λογοτεχνία]]. Το πρώτο του ποίημα το είχε γράψει σε ηλικία 9 ετών, μιμούμενος τα πρότυπα της εποχής του, «ποίημα για γέλια», όπως το χαρακτήρισε αργότερα ο ίδιος. Η αρχή του ποιήματος εκείνου ήταν: «''Σ' αγαπώ εφώνησα, / κι εσύ μ' αστράπτον βλέμμα /Μη &mdash; μ' απεκρίθης &mdash; μη θνητέ, / τολμήσης να μιάνης / δια της παρουσίας σου / τας ώρας τας ωραίας / που έζησα στον κόσμον / …''».
 
Από το [[1875]] δημοσίευε σε εφημερίδες και περιοδικά διάφορα ποιήματα, φιλολογικά άρθρα, κριτικές και τοχρονογραφήματα. Το [[1876]] υπέβαλε στον Βουτσιναίο ποιητικό διαγωνισμό την ποιητική συλλογή ''Ερώτων Έπη'', σε καθαρεύουσα, με σαφείς τις επιρροές της Α΄ Αθηναϊκής Σχολής. Η συλλογή απορρίφθηκε με το χαρακτηρισμό "λογιωτάτου γραμματικού ψυχρότατα στιχουργικά γυμνάσματα". Η πρώτη του αυτοτελής έκδοση ήταν το [[1878]] το ποίημα "Μεσολόγγι". Από το [[1898]] εκείνος και οι δύο φίλοι και συμφοιτητές του [[Νίκος Καμπάς]] (με τον οποίο μοιραζόταν το ίδιο δωμάτιο) και [[Γεώργιος Δροσίνης]] άρχισαν να συνεργάζονται με τις πολιτικές-σατιρικές εφημερίδες "[[Ραμπαγάς]]" και "[[Μη χάνεσαι (περιοδικό)|Μη χάνεσαι]]". Οι τρεις φίλοι είχαν συνειδητοποιήσει την παρακμή του [[Α' Αθηναϊκή Σχολή|αθηναϊκού ρομαντισμού]] και με το έργο τους παρουσίαζαν μια νέα ποιητική πρόταση, η οποία βέβαια ενόχλησε τους παλαιότερους ποιητές, που τους αποκαλούσαν περιφρονητικά "παιδαρέλια" ή ποιητές της "Νέας Σχολής".
[[Αρχείο:Palamas 10 years old.jpg|thumb|left|ο ποιητής σε ηλικία 10 χρονών]]
 
Το [[1886]] δημοσιεύτηκε η πρώτη του ποιητική συλλογή ''Τραγούδια της Πατρίδος μου'' στη δημοτική γλώσσα, η οποία εναρμονίζεται απόλυτα με το κλίμα της [[Νέα Αθηναϊκή Σχολή|Νέας Αθηναϊκής Σχολής]]. Το [[1887]] παντρεύτηκε τη συμπατριώτισσά του Μαρία Βάλβη, με τηνη οποία του συμπαραστάθηκε σε όλη του τη ζωή και απέκτησαν τρία παιδιά, μεταξύ των οποίων και ο [[Λέανδρος Παλαμάς]]. το [[1889]] δημοσιεύτηκε ο ''Ύμνος εις την Αθηνάν'', αφιερωμένος στη γυναίκα του, για τον οποίο βραβεύτηκε στον Φιλαδέλφειο ποιητικό διαγωνισμό την ίδια χρονιά. Ένδειξη της καθιέρωσής του ως ποιητή ήταν η ανάθεση της σύνθεσης του Ύμνου των [[Ολυμπιακοί Αγώνες|Ολυμπιακών Αγώνων]], το [[1896]].
 
[[Εικόνα:Palamas-hoi-aiones.jpg|220px|right|thumb|Χειρόγραφο του Κωστή Παλαμά με τις τρεις πρώτες στροφές από το ποίημά του «Οι Αιώνες», γνωστό και με τον τίτλο «Ο Ύμνος των Αιώνων».]]
 
==Η κηδεία του Κωστή Παλαμά==
Πέθανε σε βαθιά γεράματα στις [[27 Φεβρουαρίου]] του [[1943]] έπειτα από σοβαρή ασθένεια, 40 ημέρες μετά το θάνατο της συζύγου του (τον οποίο δεν είχε πληροφορηθεί επειδή και η δική του υγεία ήταν σε κρίσιμη κατάσταση). Ο γιος του Λέανδρος, σύμφωνα με τη μαρτυρία του [[Κωνσταντίνος Τσάτσος|Κωνσταντίνου Τσάτσου]] δεν επιθυμούσε η κηδεία του πατέρα του να πάρει ''εθνοπατριωτική διάσταση'', επειδή φοβόταν πως οι Ιταλικές αρχές κατοχής θα του στερούσαν το διαβατήριό του.<ref>Κωνσταντίνος Τσάτσος, Λογοδοσία μιας ζωής τομ. 1ος, εκδ. Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 2000 σελ. 167</ref> Η κηδεία του έμεινε ιστορική, καθώς μπροστά σε έκπληκτους Γερμανούς κατακτητές, χιλιάδες κόσμου τον συνόδευσαν στην τελευταία του κατοικία, στο [[Α΄ νεκροταφείο Αθηνών]], ψάλλοντας τον [[Εθνικός ύμνος|εθνικό ύμνο]].
===Η οικία Παλαμά===
Η οικία του Παλαμά στην Πάτρα σώζεται ως σήμερα στην οδό Κορίνθου 241. Τρία χρόνια πριν τη γέννηση του Παλαμά στο ίδιο σπίτι γεννήθηκε η μεγάλη Ιταλίδα πεζογράφος [[Ματθίλδη Σεράο]].<ref>{{cite web|title=Αυτό το πατρικό σπίτι του Κωστή Παλαμά βγήκε στο "σφυρί."|url=http://www.skaipatras.gr/skai-events/item/10380-το-πατρικό-σπίτι-του-κωστή-παλαμά-που-βρίσκεται-στην-πάτρα-κορίνθου-241-βγήκε-στο-σφυρί.html|publisher=ΣΚΑΪ Πάτρας|accessdate=10 Φεβρουαρίου 2012|date=13 Ιουνίου 2011}}</ref>
Η εποχή της εμφάνισης του Κωστή Παλαμά, αλλά και των άλλων ποιητών της [[Νέα Αθηναϊκή Σχολή|Νέας Αθηναϊκής Σχολής]] συνέπεσε με την έξαρση του προβληματισμού για το [[γλωσσικό ζήτημα]]. Το 1888 εκδόθηκε το ''Ταξίδι μου'' του [[Γιάννης Ψυχάρης|Ψυχάρη]], ενώ είχε προηγηθεί η διαμάχη Κωνσταντίνου Κόντου-[[Δημήτριος Βερναρδάκης|Δημ. Βερναρδάκη]], το 1882. Ενώ σταδιακά στην ποίηση η δημοτική καθιερώθηκε (με τη συμβολή και των ποιητών της [[Νέα Αθηναϊκή Σχολή|Νέας Αθηναϊκής Σχολής]]), στην πεζογραφία (και φυσικά στον επίσημο λόγο) επικρατούσε η καθαρεύουσα. Ο Παλαμάς, υποστηρικτής της δημοτικής, υποδέχθηκε με ευνοϊκή κριτική το ''Ταξίδι μου''. Μια μόλις μέρα αφ' ότου το διάβασε, έγραψε το άρθρο "Το επαναστατικόν βιβλίον του κ. Ψυχάρη" εκφράζοντας ενθουσιώδεις κρίσεις, χωρίς βέβαια να παραλείψει να επισημάνει και τις ακρότητες του συγγραφέα. Η υποστήριξή του προς όλες τις προσπάθειες καθιέρωσης της δημοτικής ήταν συνεχής και έμπρακτη. Συνεργαζόταν με το περιοδικό-όργανο του δημοτικισμού ''[[Νουμάς (περιοδικό)|Ο Νουμάς]]'' από το πρώτο κιόλας τεύχος και στη δημοτική έγραψε όχι μόνο τα ποιήματα αλλά και τα (λίγα) διηγήματά του.
 
Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι ενώ στο λογοτεχνικό (και αργότερα και στο κριτικό) έργο χρησιμοποιούσε τη δημοτική, ως Γραμματέας του Πανεπιστημίου ήταν υποχρεωμένος να συντάσσει τα επίσημα έγγραφα σε αυστηρή καθαρεύουσα. Όπως ανέφερε ο ίδιος σε επιστολή του, στην φιλολογική του εργασία ήταν "μαλλιαρός" και στην υπηρεσία του "αττικιστής απ' την κορφή ως τα νύχια". Η επίσημη θέση του, όπως ήταν φυσικό, δύσκολα μπορούσε να συνδυαστεί με την υποστήριξη στο δημοτικισμό. Βρέθηκε πολλές φορές στο επίκεντρο επιθέσεων, ειδικά κατά τα "[[Ευαγγελικά]]" (1901) και τα "[[Ορεστειακά]]" (1903). Παρά ταύτα ο ίδιος δε δίστασε να δηλώσει δημοσίως ότι ο δημοτικισμός ήταν η αρετή του (1908). Λόγω των θεσεών του για το γλωσσικό ζήτημα, υπέστη μια σειρά από διώξεις και για ένα χρονικό διάστημα, απολύθηκε από τη θέση του.
 
== Κατάλογος έργων ==
350

επεξεργασίες

Μενού πλοήγησης