Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Θέογνις ο Μεγαρεύς»

Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
αφαίρεση σήμανσης νεκρών συνδέσμων, δεν είναι νεκροί
(Repairing 7 external links using Checklinks)
(αφαίρεση σήμανσης νεκρών συνδέσμων, δεν είναι νεκροί)
 
[[Αρχείο:POxy.v0023.n2380.a.01 Theognis.jpg|thumb|right|250px|[[Πάπυροι της Οξυρρύγχου|Πάπυρος της Οξυρρύγχου]] 2380, Θέογνις στιχ. 254-278]]
O '''Θέογνις ο Μεγαρεύς''' ([[Αρχαία ελληνική γλώσσα|αρχ.ελλ.]] ''{{πολυτονικό|Θέογνις ὁ Μεγαρεύς}}'', [[floruit|fl.]]{{Ref_label|A|α|none}} ~ [[548 π.Χ.|548]] - [[544 π.Χ.]])<ref>Κύριλλος A' Αλεξανδρείας, ''Κατά Ιουλιανού'', [http://books.google.com/books?id=ofDBwLB9iAQC&pg=PT264#v=onepage&q=&f=false I.13.A], [http://books.google.com/books?id=ofDBwLB9iAQC&pg=PT439#v=onepage&q=&f=false VII.225.C], ''Patrologia Graeca'', vol.76, Migne Jacques-Paul, Garnier Fratres et J.-P. Migne Successores, 1863 : '''ακμή''' κατά την ''58<sup>η</sup> Ολυμπιάδα''</ref><ref name="β">Λεξικό της Σούδας, Suda On Line, [http://www.stoa.org/sol-bin/search.pl?login=guest&enlogin=guest&db=REAL&field=adlerhw_gr&searchstr=theta,136 <Θέογνις>] : '''γέννηση''' κατά την ''59<sup>η</sup> Ολυμπιάδα''</ref> ήταν Έλληνας [[Αρχαία ελληνική λογοτεχνία#Η ελεγεία|ελεγειακός]] ποιητής των αρχαίων χρόνων από τα [[Μέγαρα]] της [[Αττική]]ς. Γόνος αριστοκρατικής οικογένειας, με το όνομά του να σημαίνει «απόγονος θεών»,<ref>Taplin O., Literature in the Greek World, Oxford University Press, 2001 : [http://books.google.gr/books?id=TilWjorNXioC&lpg=PA55&dq=theognis%20lawgiver%20exile&lr=&as_brr=3&pg=PA55#v=onepage&q=&f=false σ. 55]{{Dead link|date=June 2015}}</ref> τάχθηκε υπέρ της ολιγαρχικής μερίδας των Μεγαρέων σε μια περίοδο ιδιαίτερα έντονης πολιτικής ρευστότητας για την πόλη. Το έργο του αντανακλά τις πολιτικές του θέσεις σε συνδυασμό με απόψεις ηθικού χαρακτήρα για διάφορα θέματα, γεγονός που τον κατατάσσει στους [[γνωμικοί ποιητές|γνωμικούς ποιητές]]. Απολάμβανε υψηλής δημοφιλίας στην αρχαιότητα, χάρη στην κομψότητα και το δυναμισμό που χαρακτήριζε την ποιητική του παραγωγή. Σχετικά με την προσωπική του ζωή οι γνώσεις μας είναι περιορισμένες. Ωστόσο, ξεχωρίζουν η σχέση του με μια ανώνυμη γυναίκα, την οποία σκόπευε να νυμφευθεί, και εκείνη με τον συμπολίτη του Κύρνο, ο οποίος αποτελεί πολλές φορές το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται με τους στίχους του. Σήμερα ο Θέογνις, πλάι στους υπολοίπους Έλληνες ποιητές της αρχαϊκής περιόδου, θεωρείται πρωτοπόρος της ανθρώπινης ποιητικής έκφρασης και είναι ο πρώτος δημιουργός τον οποίο απασχόλησε ρητά<ref>Θέογνις, [http://www-old.lit.auth.gr/ancientelegy/commentarii/text.php?id=39 στιχ. 19-23], {{πολυτονικό|'''ὧδε δὲ πᾶς τις ἐρεῖ· ‘Θεύγνιδός ἐστιν ἔπη τοῦ Μεγαρέως· πάντας δὲ κατ' ἀνθρώπους ὀνομαστός.'''}}. ''Για αυτά λοιπόν θα λένε όλοι « Είναι τα λόγια του Θέογνι από τα Μέγαρα, του ξακουστού σε όλους τους ανθρώπους.''</ref><ref>Easterling, P. E., The Cambridge History of Classical Literature, Cambridge University Press, 1989: [http://books.google.gr/books?id=zLUzKHNI4qsC&lpg=PA97&ots=no_hx03H85&dq=west%20megarian%20poet%20773&pg=PA97#v=onepage&q=&f=false σ. 97]</ref> η [[υστεροφημία]] του.
 
== Βιογραφία ==
Το κυρίαρχο θέμα που διαπνέει την ποίηση του Θέογνι είναι η σύγκρουση μεταξύ ενός παλιού και ενός νέου τρόπου σκέψης, αντιστοίχων της πάλαι ποτέ κραταιάς ολιγαρχικής τάξης, στην οποία ανήκε, και του νέου στα πολιτικά πράγματα δήμου. Η σύγκρουση αυτή δεν εκλαμβάνεται ως αντικείμενο διανοητικού πολιτικού αναστοχασμού, αλλά γίνεται αντιληπτή στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής και πρακτικής. Ο ποιητής δράττεται της ευκαιρίας να παρατηρήσει στη συμπεριφορά των δημοτών την άγνοια του ηθικού κώδικα ο οποίος αποτελεί τη δική του κληρονομιά - ως μέλους της τάξης των ευγενών - ενώ παράλληλα εκφράζει την οργή του για τα τεκταινόμενα στην πόλη του.
 
Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, το συναίσθημα του ποιητή τον οδηγεί στη χρήση ρεαλιστικών εικόνων,<ref>Wilson L. H., ''Sappho's sweetbitter songs: configurations of female and male in ancient Greek lyric'',Routledge, 1996: [http://books.google.gr/books?id=ib7mr0_U5D0C&lpg=PA170&dq=theognis%20realism&as_brr=3&pg=PA170#v=onepage&q=&f=false σ. 170]</ref> πέρα από το σύνηθες επιτηδευμένο ύφος του είδους της ελεγείας. Το ποιητικό ύφος του Θέογνι χαρακτηρίζεται από την ισχύ της έκφρασής του και τη χρήση της απλής καθομιλουμένης χωρίς καμία καλολογική προσθήκη.<ref>Wender D.(ed.), Theogony: and , Works and days, Penguin Classics, 1973: [http://books.google.gr/books?id=LY8m6Ofh3IMC&lpg=PA91&ots=b268mbCsx0&dq=theognis%20style&pg=PA91#v=onepage&q=&f=false σ.91]{{Dead link|date=June 2015}}</ref> Η χρήση μεταφορών αποτελεί το δυνατό του σημείο.
 
Ο ποιητής κακίζει την νέα μορφή διακυβέρνησης, καταγγέλει την ηθική απαξία των απλών πολιτών και υποδεικνύει το ρόλο του χρήματος στη διάβρωση των ηθών. Αυτή η τελευταία πτυχή είναι χρήσιμη αφενός μεν για τη χρονολογική εξακρίβωση της εισαγωγής του χρήματος ως ανταλλακτικού μέσου στην αρχαϊκή εποχή, αφετέρου δε λόγω του ότι ο δημιουργός μας δίνει την οπτική γωνία της έως τότε άρχουσας τάξης των γαιοκτημόνων. Το [[χρήμα]] επέφερε το δανεισμό, την είσπραξη [[τόκος|τόκου]], τη συσσώρευση πλούτου από άκληρους απλούς πολίτες που στη συνέχεια χρησιμοποίησαν τη νεοαποκτηθείσα οικονομική τους δύναμη για να προσχωρήσουν στη νομή της εξουσίας. Σε μια κοινωνία όμως που ο {{πολυτονικό|''ἐσθλός''}}<ref>Liddell H. G., Scott R. A Greek-English Lexicon revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie, Oxford, Clarendon Press, 1940 : [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aalphabetic+letter%3D*e%3Aentry+group%3D261%3Aentry%3De%29sqlo%2Fs <ἐσθλός>]</ref> (αριστοκράτης) σημαίνει "ηθικός και καλός", ενώ ο ''κακός''<ref>Liddell H. G., Scott R. A Greek-English Lexicon revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie, Oxford, Clarendon Press, 1940 : [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aalphabetic+letter%3D*k%3Aentry+group%3D16%3Aentry%3Dkako%2Fs <κακός>]</ref> σημαίνει "ταπεινής καταγωγής", η δημιουργία μεσαίας τάξης δεν μπορεί να συμβεί απρόσκοπτα και ο Θέογνις προσωποποιεί αυτή την αντίδραση. Το αντιθετικό αυτό δίπολο αποτελεί ένα από τα κυριότερα μοτίβα του ποιητή.<ref>Jaeger, W., Paideia: the ideals of Greek culture, Τόμος 1, Oxford University Press US, 1986:[http://books.google.gr/books?id=irH1HHF-NmoC&lpg=PA190&ots=YE_OkFszjM&dq=theognis%20posterity&pg=PA198#v=onepage&q=&f=false σ. 198]</ref> Παρόμοιες εννοιολογικές συνδέσεις απαντώνται και σε άλλες γλώσσες, αλλά στο Θέογνι αποτελεί τη βάση από την οποία ξεκινά για να εκφωνήσει το δικό του λόγο περί ηθικής. Με τις ελεγείες του, αποτυπώνει το αριστοκρατικό ιδεώδες σχετικά με το «{{πολυτονικό|πῶς δεῖ εἴναι}}» ο άνθρωπος, καθιστώντας το κοινό κτήμα των Ελλήνων της εποχής του, λίγο πριν η κοινωνική του ομάδα τεθεί στο περιθώριο των πολιτικών εξελίξεων. Ο παραινετικός του λόγος που έχει σαφή στόχο τη διδασκαλία του Κύρνου, και κατ' επέκταση του ακροατή ή αναγνώστη, αποτελεί ίδιον των αποκαλουμένων γνωμικών ποιητών, με τον [[Σόλων ο Αθηναίος|Σόλων]]α και τον [[Τυρταίος|Τυρταίο]]<ref>Chambers's encyclopaedia: a dictionary of universal knowledge for the people, Τόμος 4, W. and R. Chambers, 1862 [http://books.google.gr/books?id=pgsbAAAAYAAJ&dq=theognis%20solon%20tyrtaeus%20gnomic&lr=&as_brr=3&pg=RA1-PA801#v=onepage&q=&f=false σ. 801]</ref> να εμπίπτουν επίσης σε αυτή την κατηγορία. Δεν αποκλείεται μάλιστα, εαν ο ποιητής είχε ζήσει έναν αιώνα αργότερα, να είχε επιλέξει τον πεζό λόγο για την έκφραση της σκέψης του.<ref>Encyclopedia Britannica, Volume V26, 1911, σ. 772</ref> Στη σύγχρονη εποχή φαντάζει ως νομοθέτης,<ref>Percy W. A., Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece, University of Illinois Press, 1998: [http://books.google.gr/books?id=TCvoj1efp8UC&lpg=PA131&ots=YhS5r-k2Yn&dq=Cyrnus%20theognis&pg=PA131#v=onepage&q=&f=false σ. 131]</ref> όπως πράγματι υπήρξε ο πρώτος από τους δύο που μόλις αναφέρθηκαν μαζί με τον Σπαρτιάτη [[Λυκούργος (νομοθέτης)|Λυκούργο]]. Όλοι τους σκιαγράφονται ως αποκομμένοι από το πνεύμα της εποχής της πόλης τους, στην οποία προσφέρουν έναν ηθικό κώδικα και ακολουθούν το δρόμο της εκούσιας ή ακούσιας εξορίας.<ref>Farenga V., Citizen and self in ancient Greece:individuals performing justice and the law, Cambridge University Press, 2006: [http://books.google.gr/books?id=qQfpIXaO2NoC&lpg=PA305&dq=theognis%20lycurgus&lr=&as_brr=3&pg=PA305#v=onepage&q=&f=false σ. 305]</ref>
[[Αρχείο:Index mentioning Nietzsche's first publication - Theognis.png|thumb|right|310px|Η πρώτη δημοσίευση του Νίτσε (1867)]]}}
 
Η απήχηση των ελεγειών του Θέογνι ήταν τέτοια που έναν αιώνα περίπου μετά το θάνατό του θεωρούνταν ήδη κλασικός,<ref>West M.L., Ancient Greek music, Oxford University Press, 1994: [http://books.google.gr/books?id=So-Qpz6WDS4C&lpg=PA25&dq=theognis%20%22classic%22&lr=&as_brr=3&pg=PA25#v=onepage&q=&f=false σ. 25]</ref> όπως μαρτυρούν οι πολλαπλές παραθέσεις των στίχων του και οι άλλες αναφορές σ'αυτόν κατά τη διάρκεια της ομώνυμης εποχής. Ο [[Ξενοφών]]τας<ref>Στοβαίος, ''Ανθολόγιον'' [http://www.archive.org/stream/iannoustovaiouan03stovuoft#page/210/mode/2up 88]</ref> αναφέρει ότι μοναδικό αντικείμενο της ποίησης του ήταν η αρετή και η κακία των ανθρώπων, οπότε το έργο του συνιστούσε διατριβή πάνω στο θέμα. Ο [[Ισοκράτης]]<ref>Προς Νικοκλέα,[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0143%3Aspeech%3D2%3Asection%3D43 42]</ref> τον συγκαταλέγει μεταξύ του [[Ησίοδος|Ησιόδου]] και του Φωκυλίδη ως «...άριστο σύμβουλο για τον ανθρώπινο βίο.». [[Πλάτων]]ας<ref>''Μένων'' [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Plat.+Meno+95d&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0177 95d]</ref> και [[Αριστοτέλης]]<ref>''Ηθικά Ευδήμεια'' [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0049%3Abook%3D7%3Asection%3D1237b 7.1237b]</ref> παραθέτουν στίχους του εν μέσω της ανάπτυξης των φιλοσοφικών τους συλλογισμών. Παράλληλα, είναι γνωστό ότι τα γνωμικά του ποιητή συμπεριλαμβάνονταν στα βασικά βιβλία των νεαρών Αθηναίων την ίδια περίοδο.<ref>Cleveland C. D., A compendium of Grecian antiquities, Lippincott, Grambo & Co., 1854 : [http://books.google.gr/books?id=sNwLAAAAYAAJ&dq=theognis%20athenian%20taught&lr=&as_brr=3&pg=PA196#v=onepage&q=&f=false σ. 196]</ref><ref>Wender D.(ed.), Theogony: and , Works and days, Penguin Classics, 1973: [http://books.google.gr/books?id=LY8m6Ofh3IMC&lpg=PA90&dq=boys%20athenian%20school%20theognis&pg=PA90#v=onepage&q=&f=false σ. 90]{{Dead link|date=June 2015}}</ref><ref>Sandys J. E., Sir, ''A history of classical scholarship: From the sixth century B.C. to the end of the Middle Ages'', CUP Archive, 1906 : [http://books.google.gr/books?id=nr88AAAAIAAJ&lpg=PA49&dq=boys%20athenian%20school%20theognis&pg=PA49#v=onepage&q=&f=false σ. 49]</ref> Στίχοι του έχουν ανευρεθεί σε τέσσερα, πιθανώς έξι, αθηναϊκά αγγεία - δηλαδή σε περισσότερα από οποιονδήποτε άλλο ποιητή - ενώ ένα από αυτά, που χρονολογείται στο μέσο του 6ου αιώνα π.Χ, επαινεί την ομορφιά του.<ref>Neer R.T., ''Style and politics in Athenian vase-painting'', Cambridge University Press, 2002</ref> Ωστόσο, εντύπωση προκαλεί η μη συμπερίληψή του στον Κανόνα των Εννέα λυρικών ποιητών που συνέθεσαν οι Αλεξανδρινοί φιλόλογοι,<ref>Faraone C.A., ''The stanzaic architecture of early Greek elegy'', Oxford University Press US, 2008 [http://books.google.com/books?id=H5Wb2CnqsDUC&lpg=PA13&dq=theognis%20alexandria%20lyric&lr=&as_brr=3&pg=PA13#v=onepage&q=&f=false σ. 13]</ref> γεγονός που μαρτυρά τη μερική κάθοδό του προς την αφάνεια κατά τη διάρκεια της ελληνιστικής και της ρωμαϊκής εποχής.
 
Μια αλυσίδα αναφορών διέσωσε το όνομά του έως την ανάπτυξη της [[τυπογραφία]]ς. Ο ιστορικός [[Αμμιανός Μαρκελλίνος]] (~330-μετά το 391 μ.Χ.) αναφέρεται σε αυτόν ως "ο παλιός και σοφός ποιητής". Ο αυτοκράτορας [[Ιουλιανός]],<ref>Κατά των Γαλιλαίων [http://www.archive.org/stream/workswithenglish03juliuoft#page/382/mode/2up 224 C]</ref> στην απολογία του υπέρ της πολυθεϊστικής θρησκείας διερωτάται αν ''«..ο σοφώτατος Σολομώντας είναι ίσος του Φωκυλίδη, του Θέογνι ή του Ισοκράτη.»''. Παρά την ερωτική του ζωή, ο ποιητής παρατίθεται και από τον Κλήμη Αλεξανδρείας,<ref>Στρωματείς, [http://www.archive.org/stream/clementisalexan01dindgoog#page/n51/mode/1up 5.8]</ref> ο οποίος παραλληλίζει τους στίχους 35-36 με τον Ψαλμό 17. Η συγκεκριμένη παραίνεση, μαζί με άλλα σημεία που άπτονται θεμάτων ηθικής ήταν ιδιαίτερα προσφιλής στους Χριστιανούς συγγραφείς, συμπεριλαμβανομένων μορφών όπως ο [[Γρηγόριος Ναζιανζηνός|Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός]] (329 - 389 μ.Χ). Ο τελευταίος, παραθέτει τους στίχους 643-644,<ref>White C., ''Christian Friendship in the Fourth Century'', Cambridge University Press, 2002: [http://books.google.gr/books?id=-pDT7N9Uix4C&lpg=PA71&ots=vzMsj01obB&dq=Theognis%20gregory&pg=PA71#v=onepage&q=&f=false σ. 71]</ref><ref>Επιστολή ΙΓ', [http://www.archive.org/stream/patrologiaecursu37mignuoft#page/n27/mode/2up {{πολυτονικό|Ἂμφιλοχίῳ}}]</ref> επιδοκιμάζοντας τη θέση του ποιητή υπέρ της φιλίας η οποία στηρίζεται στις πράξεις αντί για τη διασκέδαση. Η προαναφερθείσα παράθεσή του από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη ως πηγή ηθικής διδασκαλίας έχει υποστηριχθεί ότι αποτέλεσε την αιτία που το έργο του διεσώθη στη βυζαντινή εποχή.<ref>Easterling E., Knox B.M.W., Greek literature, Cambridge University Press, 1985 : [http://books.google.com/books?id=Cg8SOYw9GLAC&lpg=PA158&ots=rFWlveJD_s&dq=theognis%20%22byzantine%20era%22&pg=PA158#v=onepage&q=&f=false σ.158]</ref>
10.488

επεξεργασίες

Μενού πλοήγησης