Δολοφονία του Τζαμάλ Χασόγκτζι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Δολοφονία του Τζαμάλ Χασόγκτζι
Jamal Khashoggi in March 2018 (cropped).jpg
Ο Κασόγκτζι τον Μάρτιο του 2018.
ΏραΛίγο μετά τις 13:00, όταν ο Χασόγκτζι μπήκε στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας[1][2]
Ημερομηνία2 Οκτωβρίου 2018, πριν 4 έτη (2018-10-02)
ΤοποθεσίαΠροξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη, Τουρκία
Συντεταγμένες41°05′10″N 29°00′44″E / 41.0860°N 29.0121°E / 41.0860; 29.0121Συντεταγμένες: 41°05′10″N 29°00′44″E / 41.0860°N 29.0121°E / 41.0860; 29.0121
Οργανώθηκε απόΜοχάμεντ Μπιν Σαλμάν
ΚατηγορούμενοιΓια φόνο:
  • Φαγιάντ Σαμπίμπ Αλμπαλαουί
  • Τούρκι Μουσερέφ Αλσεχρί
  • Γουαλίντ Αμπντουλά Αλσεχρί
  • Μάχερ Αμπντουλαζίζ Μουτρέμπ
  • Σαλάχ Μοχάμαντ Τουμπαϊγκί
ΚαταδίκεςΘάνατος για φόνο: πέντε άτομα
Φυλάκιση για συγκάλυψη της δολοφονίας: άλλα τρία άτομα


Στις 2 Οκτωβρίου του 2018, ο Τζαμάλ Χασόγκτζι, Σαουδάραβας δημοσιογράφος, αρθρογράφος της Washington Post, πρώην εκδότης της Al-Watan και πρώην γενικός διευθυντής και αρχισυντάκτης του Al-Arab News Channel, δολοφονήθηκε από πράκτορες της σαουδικής κυβέρνησης στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη. [3][4] Έχοντας μεταβεί στο κτίριο του προξενείου για να λάβει ένα πιστοποιητικό για τον επερχόμενο γάμο του, ο Χασόγκτζι δέχτηκε επίθεση, στραγγαλίστηκε και διαμελίστηκε [5][6] από μια 15μελή ομάδα Σαουδαράβων εκτελεστών.[6] Οι τελευταίες στιγμές του Χασόγκτζι αποτυπώνονται σε ηχογραφήσεις, αντίγραφα των οποίων στη συνέχεια δημοσιοποιήθηκαν.[5][7] Η τουρκική έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Χασόγκτζι στραγγαλίστηκε μόλις μπήκε στο κτίριο του προξενείου και ότι το σώμα του διαμελίστηκε και θάφτηκε σε άγνωστη τοποθεσία.[8] Τούρκοι ερευνητές, καθώς και έρευνες από τους New York Times, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μερικά από τα 15 μέλη της ομάδας δολοφόνων της Σαουδικής Αραβίας ήταν στενά συνδεδεμένα με τον Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν, τον διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, και ότι η ομάδα είχε ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη ειδικά για να διαπράξει τη δολοφονία.[9]

Η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας συμμετείχε σε εκτεταμένη προσπάθεια να συγκαλύψει τη δολοφονία, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής αποδεικτικών στοιχείων.[6] Αφού άλλαξε επανειλημμένα τον ισχυρισμό της για το τι συνέβη στον Χασόγκτζι τις ημέρες που ακολούθησαν τη δολοφονία, η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας παραδέχτηκε ότι ο Χασόγκτζι είχε δολοφονηθεί σε εκ προμελέτης φόνο, [10][11] αλλά αρνήθηκε ότι η δολοφονία έγινε κατόπιν εντολής του Μπιν Σαλμάν, [10][12][13] ο οποίος είπε ότι αποδέχτηκε την ευθύνη για τη δολοφονία «επειδή συνέβη υπό το βλέμμα μου», αλλά ισχυρίστηκε ότι δεν το διέταξε.[5] Τούρκοι αξιωματούχοι δημοσίευσαν ένα ηχητικό ντοκουμέντο της δολοφονίας του Χασόγκτζι που ισχυρίζονται ότι περιείχε στοιχεία ότι ο Χασόγκτζι είχε δολοφονηθεί κατόπιν εντολής του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.[3] Μέχρι τον Νοέμβριο του 2018, η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ, βασισμένη σε πολλαπλές πηγές πληροφοριών, είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο Μπιν Σαλμάν είχε διατάξει τη δολοφονία του Χασόγκτζι. [1] Τον ίδιο μήνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις σε 17 Σαουδάραβες βάσει του νόμου Μαγκνίτσκι σχετικά με τη δολοφονία Χασόγκτζι, συμπεριλαμβανομένου του πρώην συμβούλου του Μπιν Σαλμάν, Σαούντ Αλ-Καχτάνι, αλλά δεν επέβαλε κυρώσεις στον ίδιο τον Μπιν Σαλμάν.[14] Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αμφισβήτησε την εκτίμηση της CIA, εξέφρασε την υποστήριξή του στον Μπιν Σαλμάν και δήλωσε ότι η έρευνα για τον θάνατο του Χασόγκτζι έπρεπε να συνεχιστεί.[15]

Η δολοφονία προκάλεσε έντονες παγκόσμιες ανησυχίες και κριτική κατά της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας.[16] Μια έκθεση του Ιουνίου 2019 που εκδόθηκε από την Άγκνες Καλαμάρ, την ειδική εισηγήτρια των Ηνωμένων Εθνών για τις εξωδικαστικές δολοφονίες, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η δολοφονία του Χασόγκτζι ήταν "μια βάναυση, σχεδιασμένη και προμελετημένη δολοφονία". [16] Η Καλαμάρ έκρινε ότι η ευθύνη για τη δολοφονία του Χασόγκτζι και η περίπλοκη εκστρατεία συγκάλυψης βαρύνουν τους ανώτατους αξιωματούχους της βασιλικής οικογένειας της Σαουδικής Αραβίας και ότι "αξιόπιστα στοιχεία" απαιτούσαν "διερεύνηση της ατομικής ευθύνης υψηλού επιπέδου Σαουδάραβων αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του πρίγκιπα διαδόχου."[6]Η έκθεση της Καλαμάρ περιγράφει επίσης τον ρόλο του γενικού προξένου της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη στον συντονισμό της δολοφονίας, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό ότι η δολοφονία ήταν μια μη εξουσιοδοτημένη πράξη από απατεώνες.[6] Η ειδική εισηγήτρια ζήτησε να διεξαχθεί ποινική έρευνα από τον ΟΗΕ και, επειδή ο Χασόγκτζι ήταν κάτοικος Ηνωμένων Πολιτειών, το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών των ΗΠΑ.[6]

Τον Ιανουάριο του 2019, η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας ξεκίνησε μια δίκη εναντίον 11 Σαουδάραβων που κατηγορούνται για συμμετοχή στη δολοφονία του Χασόγκτζι. [17][16]Τον Δεκέμβριο του 2019, μετά από διαδικασίες που καλύπτονταν από μυστικότητα, ένα δικαστήριο της Σαουδικής Αραβίας αθώωσε τρεις κατηγορούμενους, καταδίκασε πέντε κατηγορούμενους σε θάνατο και καταδίκασε τρεις κατηγορούμενους σε ποινές φυλάκισης.[16] Οι αθωωμένοι κατηγορούμενοι, ο Σαούντ Αλ-Καχτάνι και ο Αχμέντ αλ-Ασίρι, ήταν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι ασφαλείας της Σαουδικής Αραβίας, ενώ οι πέντε άνδρες που καταδικάστηκαν σε θάνατο ήταν "ουσιαστικά απλά μέλη" και τελικά έλαβαν νόμιμα χάρη τον Μάιο του 2020 από τα παιδιά του Χασόγκτζι.[18] Οι εισαγγελείς της Σαουδικής Αραβίας απέρριψαν τα πορίσματα της έρευνας του ΟΗΕ και υποστήριξαν ότι η δολοφονία "δεν ήταν προμελετημένη", αλλά η απόφαση να διαπραχθεί αντ' αυτού "λήφθηκε επί του παρόντος".[16] Η ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ είπε ότι η ετυμηγορία της Σαουδικής Αραβίας ήταν μια "γελοιοποίηση" επειδή "οι εγκέφαλοι όχι μόνο είναι ελεύθεροι, αλλά μόλις και μετά βίας τους έχουν αγγίξει η έρευνα".[16] Η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η Διεθνής Αμνηστία, χαρακτήρισε την ετυμηγορία "λευκή" και η τουρκική κυβέρνηση είπε ότι η δίκη απείχε πολύ από την απόδοση δικαιοσύνης και ευθυνών. [16]

Βιογραφικό θύματος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

4 Ιουνίου 2009 − μετά την ομιλία του στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Μπάρακ Ομπάμα συμμετέχει σε μια συνέντευξη στρογγυλής τραπέζης με, μεταξύ άλλων, τους Τζαμάλ Χασόγκτζι, Μπάμπανγκ Χαρυμούρτι και Ναούμ Μπαρνέα.
Κύριο λήμμα: Τζαμάλ Χασόγκτζι

Ο Χασόγκτζι ήταν Σαουδάραβας δημοσιογράφος, [4] συγγραφέας και πρώην γενικός διευθυντής και αρχισυντάκτης του Al-Arab News Channel.[19] Υπηρέτησε επίσης ως συντάκτης της σαουδαραβικής εφημερίδας Al Watan, μετατρέποντάς την σε πλατφόρμα για τους Σαουδάραβες προοδευτικούς.[20]

Ο Χασόγκτζι διέφυγε από το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας τον Ιούνιο του 2017 και αυτοεξορίστηκε στις ΗΠΑ. Έγινε συχνός συνεργάτης σε εκδόσεις όπως το τμήμα παγκόσμιων απόψεων της Washington Post και συνέχισε να ασκεί κριτική στη Σαουδική κυβέρνηση. Είχε ασκήσει έντονη κριτική στον διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμαντ μπιν Σαλμάν, και στον βασιλιά της χώρας, Σαλμάν της Σαουδικής Αραβίας. [4] Αντιτάχθηκε επίσης στην επέμβαση της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη.[21] Ο Χασόγκτζι ανέφερε: "Η κυβέρνηση μου απαγόρευσε το Twitter όταν προειδοποίησα ενάντια στην υπερβολικά ενθουσιώδη σύσφιξη σχέσεων του τότε εκλεγμένου προέδρου Ντόναλντ Τραμπ". [22] Τον Σεπτέμβριο του 2017, η Washington Post δημοσίευσε την πρώτη στήλη του Χασόγκτζι, στην οποία επέκρινε τον πρίγκιπα και την κατεύθυνση του βασιλείου και υποστήριξε τη μεταρρύθμιση στη χώρα του. Μόλις ξεκίνησε η συνεργασία του Χασόγκτζι με την Washington Post, παρενοχλήθηκε μέσω Twitter από λογαριασμούς bot υπέρ του καθεστώτος που είναι κοινώς γνωστοί ως «ηλεκτρονικές μύγες». [23] Ο Σαούντ Αλ-Καχτάνι, ο «άρχοντας των μυγών», όπως αποκαλείται, ήταν ένας αξιωματούχος που είχε επιφορτιστεί από τον διάδοχο του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν να εφαρμόσει μια καταστολή μηδενικής ανοχής στις διαφωνίες που προεκυπταν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Αλ-Καχτάνι ενεπλάκη αργότερα στη δολοφονία του Χασόγκτζι.[24][25]

Λίγο πριν τη δολοφονία του, ο Χασόγκτζι ξεκίνησε πολλές ενέργειες για την καταπολέμηση της διαδικτυακής καταστολής σε μια προσπάθεια να εδραιώσει την αντιπολίτευση και να κατηγορήσει τον διάδοχο του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν για κακοδιαχείριση του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας. Ο Χασόγκτζι συνεργάστηκε με τον Ομάρ Αμπντουλαζίζ, έναν από τους πιο εμφανείς δημόσιους επικριτές του καθεστώτος της Σαουδικής Αραβίας στο εξωτερικό, ο οποίος είχε λάβει άσυλο στον Καναδά, σε μια σειρά πρωτοβουλίων, όπου μια από αυτές ονομάστηκε "Κίνημα των Μελισσών ή Στρατός των Μελισσών". Ήθελαν να δημιουργήσουν μια αντίπαλη παράταξη στη μηχανή προπαγάνδας του καθεστώτος – ως "ένα δίκτυο ακτιβιστών υπέρ της δημοκρατίας που θα δημοσιεύουν και θα ενισχύουν ο ένας τα μηνύματα του άλλου για τα πολιτικά ζητήματα της Σαουδικής Αραβίας".[26]Ο Αμπντουλαζίζ ανέφερε ότι ήθελαν "να μιλήσουν για τους αντιφρονούντες, τους πολιτικούς κρατούμενους, την ελευθερία του λόγου, τα ανθρώπινα δικαιώματα" και να ενημερώσουν τον κόσμο για το τι πραγματικά συμβαίνει. [26] Και το Κίνημα των Μελισσών θα πρέπει επίσης να παρέχει ασφάλεια στον κυβερνοχώρο σε άνθρωπους που ζουν στη Σαουδική Αραβία και σε άλλα καταπιεστικά καθεστώτα στη Μέση Ανατολή που χρειάζονται έναν ασφαλή τρόπο έκφρασης. [27] Όπως έγραψε ο Χασόγκτζι στο τελευταίο του, που δημοσιεύτηκε μετά θάνατον, άρθρο, ήταν της γνώμης ότι "Αυτό που χρειάζεται περισσότερο ο αραβικός κόσμος είναι η ελεύθερη έκφραση".[28][29]

Ο Χασόγκτζι και ο Αμπντουλαζίζ εργάζονταν επίσης σε μια ταινία μικρού μήκους, που έδειχνε πώς η ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας κυβερνούσε τη χώρα, έναν ιστότοπο που παρακολουθούσε τα ανθρώπινα δικαιώματα και το νέο ίδρυμα «Δημοκρατία για τον Αραβικό Κόσμο Τώρα». Προσπάθησαν να κρατήσουν το έργο τους μυστικό από τη δίωξη της Σαουδικής Αραβίας. Στα τέλη Σεπτεμβρίου 2018, ο Χασόγκτζι συναντήθηκε με φίλους του στο Λονδίνο για να συζητήσουν τα διάφορα σχέδιά του.[30]

Το καλοκαίρι του 2018, το κινητό του Αμπντουλαζίζ μολύνθηκε με ένα κοριό παρακολούθησης. Αυτό αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά την 1η Οκτωβρίου 2018 σε μια λεπτομερή ιατροδικαστική έκθεση από το Citizen Lab, [31] ένα πρόγραμμα του Πανεπιστημίου του Τορόντο που ερευνά την ψηφιακή κατασκοπεία κατά του Pegasus της NSO, του οποίου η Σαουδική Αραβία έχει αναδειχθεί ως ένας από τους μεγαλύτερους χειριστές της, καθώς είναι ένα από τα πιο διαθέσιμα προηγμένα εργαλεία spyware. Έχει σχεδιαστεί για να παρακολουθεί κινητά τηλέφωνα χωρίς να ανιχνεύεται. [31]Μεταξύ άλλων γνωστών υποθέσεων, η Σαουδική Αραβία πιστεύεται ότι χρησιμοποίησε λογισμικό υποκλοπών για να στοχεύσει τον Σαουδάραβα αντιφρονούντα Γαχία Ασίρι, πρώην αξιωματικό της Βασιλικής Αεροπορίας της Σαουδικής Αεροπορίας και ιδρυτή της οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων ALQST. Το Citizen Lab κατέληξε με «υψηλό βαθμό επιβεβαίωσης» ότι το κινητό του υποκλάπηκε επιτυχώς με το spyware Pegasus της NSO Group και απέδωσε αυτή τη υποκλοπή σε έναν χειριστή που συνδέεται με την κυβέρνηση και τις υπηρεσίες ασφαλείας της Σαουδικής Αραβίας και τη Διεθνή Αμνηστία.[32][33] Μέσω της εξελιγμένης επίθεσης λογισμικού κατασκοπείας στο τηλέφωνο του Αμπντουλαζίζ, το καθεστώς της Σαουδικής Αραβίας θα είχε άμεση ενημέρωση στις προσωπικές σκέψεις του Χασόγκτζι και θα είχε πρόσβαση σε ώρες συνομιλιών μεταξύ των δύο ανδρών. Ο Αμπντουλαζίζ θυμάται: "Ο Τζαμάλ ήταν πολύ ευγενικός δημοσίως, αλλά ιδιωτικά, μιλούσε πιο ελεύθερα – ήταν πολύ πολύ επικριτικός με τον διάδοχο".[34]

Στις 21 Σεπτεμβρίου, έντεκα ημέρες πριν από τη δολοφονία του Χασόγκτζι στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας, έκανε μια δήλωση υποστήριξης στο Κίνημα των Μελισσών. Χρησιμοποιώντας το πρώτο hashtag του Bee Army "τι ξέρεις για τις μέλισσες" έγραψε στο Twitter: "Αγαπούν την πατρίδα τους και την υπερασπίζονται με αλήθεια και δικαιώματα".[27]

Στις 9 Οκτωβρίου, μία εβδομάδα μετά την εξαφάνισή του, η Washington Post δημοσίευσε ένα άρθρο στο οποίο η Χατιτζέ Τζενγκίζ, η αρραβωνιαστικιά του Χασόγκτζι, ισχυριζόταν ότι είχε κάνει αίτηση για αμερικανική υπηκοότητα. [35] Στις 19 Οκτωβρίου, το Κέντρο Γουίλσον εξέδωσε μια δήλωση λέγοντας ότι του είχαν προσφέρει μια υποτροφία στο Διεθνές Κέντρο Μελετών Γούντροου Γουίλσον, που βρίσκεται στην Ουάσινγκτον.[36][37]

Στις 22 Οκτωβρίου, ο Μαρκ Οούεν Τζόουνς, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Χαμάντ Μπιν Χαλίφα στη Ντόχα, ο οποίος ερεύνησε την αραβική προπαγάνδα και παρακολουθούσε τα ρομπότ του Twitter της Σαουδικής Αραβίας για δύο χρόνια, ανέφερε ότι έχει δει μια τεράστια αύξηση στη δραστηριότητα του Twitter υπέρ του καθεστώτος και στη δημιουργία των λογαριασμών τρολ, από τότε που εξαφανίστηκε ο Χασόγκτζι: "Υπήρξε μια τεράστια άνοδος τον Οκτώβριο στους λογαριασμούς bot και η χρήση των hashtag που επαινούν τον πρίγκιπα διάδοχο, είναι παράλογη". [27] Μετά τη δολοφονία του Χασόγκτζι, οι κυβερνοεπιχειρήσεις της Σαουδικής Αραβίας βρέθηκαν στο επίκεντρο του παγκόσμιου ελέγχου. Η κυβέρνηση του Καναδά ξεκίνησε έρευνα για αυτές τις κακόβουλες επιθέσεις στον κυβερνοχώρο.[38]

Τον Δεκέμβριο του 2018 ο Ομάρ Αμπντουλαζίζ παραχώρησε στο CNN πρόσβαση στα γραπτά του μηνύματα με τον Τζαμάλ Χασόγκτζι, όπου οι δυο τους συζήτησαν την έντονη κριτική και την πολιτική αντίθεσή τους στον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. [39][40] Ο Αμπντουλαζίζ υπέβαλε μήνυση εναντίον της ισραηλινής εταιρείας NSO Group Technologies που επέτρεψε την παγίδευση του smartphone του και την υποκλοπή των επικοινωνιών του από το καθεστώς της Σαουδικής Αραβίας.[41]

Αναφορές αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Washington Post ανέφερε στις 10 Οκτωβρίου 2018 ότι οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες υπέκλεψαν επικοινωνίες Σαουδάραβων αξιωματούχων που συζητούσαν ένα σχέδιο που είχε διατάξει ο διάδοχος του θρόνου Μπιν Σαλμάν, για τη σύλληψη του Χασόγκτζι από το σπίτι του στη Βιρτζίνια. [42][43] Οι υποκλαπείσες επικοινωνίες θεωρήθηκαν σημαντικές επειδή ο Χασόγκτζι είχε αγοράσει ένα σπίτι στο Μακλίν της Βιρτζίνια, [44] όπου ζούσε αφότου έφυγε από τη Σαουδική Αραβία. Ο Χασόγκτζι ο οποίος είχε λάβει ειδική βίζα – επίσης γνωστή ως βίζα «ιδιοφυΐας», που προσφέρει σε άτομα εξαιρετικών ικανοτήτων και επιτευγμάτων στις επιστήμες, τις τέχνες, την εκπαίδευση και άλλους τομείς και είναι αναγνωρισμένα διεθνώς – είχε υποβάλει αίτηση για καθεστώς μόνιμης διαμονής και τρία από τα παιδιά του ήταν πολίτες των ΗΠΑ.[45][46] Ως νόμιμος κάτοικος των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Χασόγκτζι είχε νόμιμο δικαίωμα προστασίας. Σύμφωνα με μια οδηγία που εγκρίθηκε το 2015, η υπηρεσία πληροφοριών των ΗΠΑ έχει καθήκον να προειδοποιεί τους ανθρώπους – συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν είναι πολίτες των ΗΠΑ – που κινδυνεύουν να απαχθούν ή να δολοφονηθούν. Αυτή η οδηγία ήταν μια κεντρική πτυχή της συζήτησης σχετικά με την απάντηση των ΗΠΑ στην εξαφάνιση του Χασόγκτζι.

Σύμφωνα με αξιωματούχους της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας (NSA), ο Λευκός Οίκος προειδοποιήθηκε για αυτήν την απειλή μέσω επίσημων καναλιών πληροφόρησης.[47] ​​Το Γραφείο του Διευθυντή της Εθνικής Πληροφορίας Νταν Κόουτς αρνήθηκε να σχολιάσει γιατί δεν προειδοποιήθηκε ο Χασόγκτζι.[46]55 μέλη του Κογκρέσου ζήτησαν σε μια επιστολή τους σαφήνεια από το ίδρυμα Νταν Κόουτς σχετικά με το τι ήξερε η κοινότητα των πληροφοριών σχετικά με τον κίνδυνο που αντιμετώπιζε ο Χασόγκτζι πριν την εξαφάνισή του και εάν Αμερικανοί αξιωματούχοι προσπάθησαν να τον ειδοποιήσουν ότι η ζωή του βρισκόταν σε κίνδυνο. Στην επιστολή, αναζήτησαν πληροφορίες για όλα όσα γνωρίζει η NSA για τηλεφωνήματα και email από Σαουδάραβες αξιωματούχους για την υπόθεση Χασόγκτζι. [48]

Το Ινστιτούτο Knight First Amendment στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια κατέθεσε μήνυση κατά πέντε αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών "επιδιώκοντας την άμεση δημοσιοποίηση αρχείων σχετικά με τη συμμόρφωση ή τη μη συμμόρφωση των υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ με το καθήκον τους να προειδοποιούν τον δημοσιογράφο Τζαμάλ Χασόγκτζι για απειλές κατά της ζωής ή της ελευθερίας του". Η Επιτροπή Προστασίας των Δημοσιογράφων συμμετείχε στη νομική προσπάθεια.[49][50]

Στις 16 Νοεμβρίου, μέλη της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών που ανέλυσαν πολλαπλές πηγές πληροφοριών κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν διέταξε τη δολοφονία του Χασόγκτζι. [1]Στις 20 Νοεμβρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αμφισβήτησε την αξιολόγηση της CIA και δήλωσε ότι η έρευνα για τον θάνατο του Χασόγκτζι έπρεπε να συνεχιστεί.[15] Ο νόμος περί εξουσιοδότησης εθνικής άμυνας του 2020 απαιτούσε από την κοινότητα των πληροφοριών των ΗΠΑ να κοινοποιήσει την έκθεση σχετικά με το ποιος ήταν υπεύθυνος για τη δολοφονία του Χασόγκτζι, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ αρνήθηκε να δημοσιοποιήσει την έκθεση.[51][52] Η Διευθύντρια της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, Άβριλ Χέινς αποχαρακτήρισε μια έκθεση τεσσάρων σελίδων στις 25 Φεβρουαρίου 2021 και τη δημοσίευσε την επόμενη μέρα, [53] όπως είχε υποσχεθεί να κάνει ακόμη και πριν αναλάβει η κυβέρνηση Μπάιντεν. Όπως ήταν αναμενόμενο, η έκθεση κατηγόρησε τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν για τη δολοφονία, η οποία ήταν το τελικό συμπέρασμα της CIA.[54] Λίγο μετά τη δημοσίευση της έκθεσης, αντικαταστάθηκε από μια ενημερωμένη έκδοση, [55] από την οποία αφαιρέθηκαν τρία ονόματα.[56] Μετά την έκθεση, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν κυρώσεις σε αρκετούς Σαουδάραβες που συμμετείχαν στη δολοφονία, αλλά όχι στον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.[57] Ορισμένοι εξόριστοι Σαουδάραβες αντιφρονούντες είπαν ότι "έχουν τεθεί σε μεγαλύτερο κίνδυνο" λόγω της έλλειψης κυρώσεων κατά του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.[58]

Εξαφάνιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Σαουδάραβας ακτιβιστής Γκάνεμ αλ-Ντοσάρι σε μια διαμαρτυρία έξω από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, Λονδίνο, 11 Οκτωβρίου 2018, μετά την εξαφάνιση του Χασόγκτζι, όπου η πρεσβεία της Σαουδικής Αραβίας διοργάνωσε τον εορτασμό της Εθνικής Ημέρας της Σαουδικής Αραβίας στο μουσείο.
Το προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη, 16 Οκτωβρίου 2018, μετά την εξαφάνιση του Χασόγκτζι.

Κατά τη διάρκεια του 2017, ο Οίκος των Σαούντ απηύθυνε έκκληση στον Χασόγκτζι να επιστρέψει στο Ριάντ και να συνεχίσει τις υπηρεσίες του ως σύμβουλος μέσων ενημέρωσης στη βασιλική οικογένεια. Όμως αυτός αρνήθηκε φοβούμενος ότι ήταν κάποιο τέχνασμα και ότι όταν επέστρεφε πιθανόν θα τον φυλάκιζαν. Ο Χασόγκτζι συναντήθηκε με τον αδερφό του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ, τον Πρίγκιπα Χαλίντ, στην πρεσβεία της Σαουδικής Αραβίας στην Ουάσιγκτον, στις αρχές του 2018 ή στα τέλη του 2017. [59]Τον Σεπτέμβριο του 2018 ο Χασόγκτζι επισκέφτηκε ξανά την πρεσβεία της Ουάσινγκτον, για να ανακτήσει τα έγγραφα για τον εκκρεμή γάμο του με την Τουρκάλα αρραβωνιαστικιά του, Χατιτζέ Τζενγκίζ. Προσπάθησε να ολοκληρώσει τα πάντα στις ΗΠΑ, αλλά παρασύρθηκε σκοπίμως στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Τουρκία, όπου διέμενε η αρραβωνιαστικιά του.[60][61]

Η πρώτη επίσκεψη του Χασόγκτζι στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη ήταν στις 28 Σεπτεμβρίου 2018 – όπου εμφανίστηκε απροειδοποίητα. Έχοντας χωρίσει τη σύζυγό του, η οποία είχε παραμείνει στη Σαουδική Αραβία, πήγε στο προξενείο για να λάβει ένα έγγραφο που να πιστοποιεί ότι δεν ήταν πλέον παντρεμένος, ώστε να μπορέσει να παντρευτεί την Τουρκάλα αρραβωνιαστικιά του. Πριν από αυτή την επίσκεψη αναζήτησε διαβεβαιώσεις για την ασφάλειά του από φίλους στις ΗΠΑ και έδωσε εντολή στην αρραβωνιαστικιά του να επικοινωνήσει με τις τουρκικές αρχές εάν δεν εμφανιζόταν. [62] Εκεί έτυχε θερμής υποδοχής από αξιωματούχους και του είπαν να επιστρέψει στο προξενείο στις 2 Οκτωβρίου. "Ήταν πολύ ευχαριστημένος με την καλή μεταχείριση και τη φιλοξενία τους", είπε αργότερα.[63] Στις 29 Σεπτεμβρίου ο Χασόγκτζι ταξίδεψε στο Λονδίνο και μίλησε σε μια διάσκεψη. Την 1η Οκτωβρίου επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και σε έναν φίλο του εξέφρασε ανησυχίες μήπως τον απήγαγαν και τον έστελναν πίσω στη Σαουδική Αραβία.[64] Εν τω μεταξύ, γύρω στις 16:30, μια ομάδα τριών ατόμων από τη Σαουδική Αραβία έφτασε στην Κωνσταντινούπολη με προγραμματισμένη πτήση και μετά επισκέφτηκε το προξενείο, σύμφωνα με τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν. Μια άλλη ομάδα αξιωματούχων του προξενείου ταξίδεψε σε ένα δάσος στα περίχωρα της Κωνσταντινούπολης και στην κοντινή πόλη Γιάλοβα σε ένα αναγνωριστικό ταξίδι. Ο Ερντογάν ανέφερε ότι ένας οδικός χάρτης για τη δολοφονία του Χασόγκτζι επινοήθηκε στη Σαουδική Αραβία κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Το βράδυ της 2ας Οκτωβρίου, μια 15μελής ομάδα έφτασε από το Ριάντ με δύο ιδιωτικά αεροσκάφη τύπου Gulfstream.[65]

Στις 2 Οκτωβρίου 2018, το κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης έδειξε τους ύποπτους πράκτορες να εισέρχονται στο προξενείο γύρω στο μεσημέρι. Ο Χασόγκτζι έφτασε περίπου μια ώρα αργότερα, συνοδευόμενος από την αρραβωνιαστικιά του Τζενγκίζ, στην οποία εμπιστεύτηκε δύο κινητά τηλέφωνα ενώ εκείνη τον περίμενε έξω.[64][66][67] Μπήκε στο προξενείο, από την κύρια είσοδο, γύρω στη 1 μ.μ. [2]Καθώς δεν είχε βγει μέχρι τις 4 μ.μ., παρόλο που οι ώρες εργασίας του προξενείου ήταν μέχρι τις 3:30 μ.μ., [68] η Τζενγκίζ επικοινώνησε με τις αρχές, τηλεφωνώντας στον φίλο του Χασόγκτζι, Γιασίν Ακτάι, σύμβουλο του Ερντογάν, [69] ανέφερε την εξαφάνισή του και η αστυνομία άρχισε στη συνέχεια την έρευνα.

Η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας ανέφερε ότι είχε φύγει από το προξενείο [70][71][72] μέσω μιας πίσω εισόδου. [73] Ωστόσο η τουρκική κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι ήταν ακόμα μέσα και η αρραβωνιαστικιά και οι φίλοι του είπαν ότι εξαφανίστηκε.[74]

Επίσης οι τουρκικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι το βίντεο από τις κάμερες ασφαλείας της ημέρας του συμβάντος αφαιρέθηκε από το προξενείο και ότι το προσωπικό του τουρκικού προξενείου κλήθηκε ξαφνικά να κάνει διακοπές την ημέρα που εξαφανίστηκε ο Χασόγκτζι ενώ ήταν μέσα στο κτίριο. [75] Οι ερευνητές της τουρκικής αστυνομίας είπαν στα μέσα ενημέρωσης ότι οι καταγραφές από τις κάμερες ασφαλείας δεν έδειχναν κανένα στοιχείο ότι ο Χασόγκτζι έφυγε από το προξενείο. [76] Μια κάμερα ασφαλείας εντοπίστηκε έξω από το μπροστινό μέρος του προξενείου που τον έδειξε να εισέρχεται αλλά να μην φεύγει, ενώ μια άλλη κάμερα που ήταν εγκατεστημένη σε ένα νηπιαγωγείο απέναντι από την πίσω είσοδο του προξενείου επίσης δεν τον έδειξε να φεύγει.[76]

Η εξαφάνιση έφερε στους Τούρκους αξιωματούχους μια έντονη διπλωματική πρόκληση. Ο Τζαμάλ Ελσαγιάλ ανέφερε ότι οι τουρκικές αρχές προσπαθούσαν να ακολουθήσουν μια λεπτή ισορροπία για να μην βλάψουν τις σχέσεις Τουρκίας-Σαουδικής Αραβίας: "Υπάρχει μια προσπάθεια από την τουρκική κυβέρνηση να προσπαθήσει να βρει μια διέξοδο από αυτό, ώστε να μην υπάρξει πλήρης κατάρρευση των διπλωματικών σχέσεων, τουλάχιστον ένα προσωρινό πάγωμα μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Τουρκίας. Επειδή, αν πράγματι, οι τουρκικές αρχές μπορούν να αποδείξουν κατηγορηματικά ότι Σαουδάραβες πράκτορες δολοφόνησαν ουσιαστικά έναν δημοσιογράφο μέσα στο προξενείο στην Κωνσταντινούπολη, θα απαιτούσε κάποιου είδους έντονης αντίδρασης".[66] Οι αναλυτές υποστήριξαν ότι ο Χασόγκτζι μπορεί να θεωρούνταν ιδιαίτερα επικίνδυνος από την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας όχι επειδή ήταν μακροχρόνιος αντιφρονών, αλλά μάλλον, ένας πυλώνας του σαουδαραβικού κατεστημένου που ήταν κοντά στους κυρίαρχους κύκλους του για δεκαετίες, καθώς είχε εργαστεί ως συντάκτης σε ειδησεογραφικά πρακτορεία της Σαουδικής Αραβίας και υπήρξε σύμβουλος του πρώην αρχηγού των υπηρεσιών πληροφοριών της Σαουδικής Αραβίας, Τουρκί μπιν Φαιζάλ αλ Σαούντ.[77]

Δολοφονία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με πολλές ανώνυμες αστυνομικές πηγές, η τουρκική αστυνομία θεωρεί ότι ο Χασόγκτζι βασανίστηκε και δολοφονήθηκε μέσα στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη [78] από μια 15μελή ομάδα που μετέβηκε από τη Σαουδική Αραβία για την επιχείρηση.[79][80] Μια ανώνυμη αστυνομική πηγή ισχυρίστηκε ότι το νεκρό σώμα «κόπηκε σε κομμάτια» και απομακρύνθηκε αθόρυβα έξω από το προξενείο, και ότι όλα αυτά "βιντεοσκοπήθηκαν για να αποδειχθεί ότι η αποστολή είχε ολοκληρωθεί".[81] Η οργάνωση Middle East Eye ανέφερε έναν ανώνυμο Σαουδάραβα που είπε ότι η Ομάδα Τίγρης παρέδωσε τα δάχτυλα του Χασόγκτζι στον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στο Ριάντ καθώς και άλλα στοιχεία για να αποδείξει ότι η αποστολή ήταν επιτυχής.[82]

Στις 7 Οκτωβρίου, Τούρκοι αξιωματούχοι δεσμεύτηκαν να δημοσιοποιήσουν στοιχεία που δείχνουν ότι ο Χασόγκτζι δολοφονήθηκε.[80] Ο Ακτάι αρχικά ανέφερε ότι πίστευε ότι ο Χασόγκτζι είχε σκοτωθεί στο προξενείο, [81] αλλά στις 10 Οκτωβρίου ισχυρίστηκε ότι «δεν κατηγορείται το σαουδαραβικό κράτος», κάτι που ένας δημοσιογράφος της βρετανικής εφημερίδας The Guardian είδε ότι η Τουρκία προσπαθεί να μην βλάψει τους προσοδοφόρους εμπορικούς δεσμούς και μια λεπτή περιφερειακή σχέση με τη Σαουδική Αραβία.[75]Η Τουρκία στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι είχε στη διάθεση της ηχητικά και άλλα αποδεικτικά στοιχεία για τη δολοφονία που συνέβη μέσα στο προξενείο. [83] Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν από την Τουρκία τις ηχογραφήσεις. [84] Σύμφωνα με άτομα που είναι εξοικειωμένα με το θέμα, τα ηχητικά ντοκουμέντα κοινοποιήθηκαν σε πράκτορες της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, αλλά ο εκπρόσωπος της CIA αρνήθηκε να το σχολιάσει.[85]

Το CNN ανέφερε στις 15 Οκτωβρίου ότι η Σαουδική Αραβία επρόκειτο να παραδεχτεί τη δολοφονία, αλλά θα ισχυριζόταν ότι ήταν "μια ανάκριση που πήγε άσχημα", σε αντίθεση με μια στοχευμένη δολοφονία από μια ομάδα θανάτου. [86] Αυτός ο ισχυρισμός προκάλεσε κριτική από ορισμένους, θεωρώντας ότι ο Χασόγκτζι φέρεται να τεμαχίστηκε και ότι η δολοφονία του φέρεται ότι ήταν προμελετημένη, και οι συνθήκες, συμπεριλαμβανομένης της άφιξης και της αναχώρησης μιας ομάδας 15 ατόμων, περιελάμβαναν ιατροδικαστές που υποτίθεται ότι ήταν παρόντες για να κρύψουν στοιχεία του εγκλήματος, την ίδια μέρα.[86] Αυτοί οι άνδρες είχαν πετάξει με δύο ιδιωτικά τζετ που ανήκαν στη Sky Prime Aviation, μια εταιρεία που ελέγχεται από τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν από τότε που μεταφέρθηκε στο Ταμείο Δημοσίων Επενδύσεων της Σαουδικής Αραβίας κατά το προηγούμενο έτος.[87]

Την επόμενη μέρα, το Middle East Eye ανέφερε ότι, σύμφωνα με μια ανώνυμη τουρκική πηγή, η δολοφονία διήρκεσε περίπου επτά λεπτά και ο ιατροδικαστής Σαλάχ Μοχάμεντ αλ-Τουμπαϊγκί, ο οποίος είχε μαζί του ένα πριόνι, [88] έκοψε το σώμα του Χασόγκτζι σε κομμάτια, ενώ ο Χασόγκτζι ήταν ακόμα ζωντανός, καθώς ο ίδιος και οι συνάδελφοί του άκουγαν μουσική.[89]Η πηγή υποστήριξε περαιτέρω ότι ο Χασόγκτζι σύρθηκε από το γραφείο του γενικού προξένου Μοχάμεντ αλ-Οταϊμπί μέσα στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας, όπου ο αλ-Τουμπαϊγκί άρχισε να κόβει το σώμα του Χασόγκτζι σε ένα τραπέζι στο γραφείο ενώ ήταν ακόμα ζωντανός και "δεν έγινε καμία απόπειρα να τον ανακρίνουν. Είχαν έρθει να τον σκοτώσουν". [88] Η τουρκική φιλοκυβερνητική εφημερίδα Daily Sabah ανέφερε στις 18 Οκτωβρίου ότι γείτονες της κατοικίας του προξένου παρατήρησαν ένα ασυνήθιστο πάρτι μπάρμπεκιου, το οποίο η εφημερίδα πρότεινε ότι μπορεί να ήταν για να κρύψει τη μυρωδιά από την αποτέφρωση του τεμαχισμένου πτώματος: "Μένουμε εδώ για δώδεκα χρόνια, αλλά δεν τους έχω δει ποτέ να κάνουν μπάρμπεκιου πάρτι. Ωστόσο εκείνη την ημέρα, έκαναν πάρτι μπάρμπεκιου στον κήπο". [90]

Η Wall Street Journal δημοσίευσε αναφορές από ανώνυμες πηγές ότι ο Χασόγκτζι βασανίστηκε μπροστά στον κορυφαίο Σαουδάραβα διπλωμάτη Μοχάμεντ αλ-Οταϊμπί, γενικό πρόξενο της Σαουδικής Αραβίας. [91][92] Το Reuters ανέφερε ότι ο διπλωμάτης έφυγε από την Κωνσταντινούπολη για το Ριάντ στις 16 Οκτωβρίου. Η αναχώρησή του έγινε αρκετές ώρες πριν ξεκινήσει έρευνα στο σπίτι του σε σχέση με την εξαφάνιση του δημοσιογράφου.[93]

Στις 20 Οκτωβρίου, το Υπουργείο Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας ανέφερε ότι μια προκαταρκτική έρευνα έδειξε ότι ο Χασόγκτζι πέθανε στο προξενείο ενώ βρισκόταν σε καβγά, την πρώτη επίσημη αναγνώριση του θανάτου του Χασόγκτζι από τη Σαουδική Αραβία. [94] Στις 20 Οκτωβρίου, ανακοινώθηκε ότι ο Σαούντ Αλ-Καχτάνι και ο Αχμέντ Ασίρι είχαν απολυθεί από τη βασιλική οικογένεια της Σαουδικής Αραβίας για συμμετοχή στη δολοφονία του Χασόγκτζι, σύμφωνα με το BBC.[95]

Στις 22 Οκτωβρίου, το Reuters επικαλέστηκε μια τουρκική πηγή πληροφοριών και έναν υψηλόβαθμο Άραβα με πρόσβαση σε πληροφορίες και συνδέσμους με μέλη της βασιλικής οικογένειας της Σαουδικής Αραβίας και ανέφερε ότι ο Σαούντ Αλ-Καχτάνι, ο τότε κορυφαίος βοηθός του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, είχε κάνει κλήση μέσω Skype στο προξενείο ενώ ο Χασόγκτζι κρατούνταν σε ένα δωμάτιο. Ο Καχτάνι φέρεται να προσέβαλε τον Χασόγκτζι, ο οποίος απάντησε το ίδιο. Σύμφωνα με την τουρκική πηγή, ο Καχτάνι ζήτησε από την ομάδα να σκοτώσει τον Χασόγκτζι. Ο Καχτάνι έδωσε εντολή: "Φέρτε μου το κεφάλι του σκύλου". Σύμφωνα με τις δύο πηγές, το ηχητικό ντοκουμέντο της κλήσης μέσω Skype βρίσκεται αυτή τη στιγμή στον Ερντογάν.[96] Σύμφωνα με τον Ναζίφ Καραμάν της Daily Sabah, η ηχογράφηση από το εσωτερικό του προξενείου αποκάλυψε ότι τα τελευταία λόγια του Χασόγκτζι ήταν: "Πνίγομαι... βγάλτε αυτή την τσάντα από το κεφάλι μου, είμαι κλειστοφοβικός". [97] Στις 10 Δεκεμβρίου, οι λεπτομέρειες του ηχητικού ντοκουμέντου περιγράφηκαν στο CNN από μια ανώνυμη πηγή.[98]

Στις 16 Νοεμβρίου, ένας αρθρογράφος της Χουριέτ ανέφερε ότι η Τουρκία έχει περισσότερα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένης μιας δεύτερης ηχογράφησης από το προξενείο, όπου η ομάδα της Σαουδικής Αραβίας εξετάζει τα σχέδια για τον τρόπο εκτέλεσης του Χασόγκτζι. Ανέφερε επίσης ότι: "Οι Τούρκοι αξιωματούχοι επίσης δεν επιβεβαίωσαν [τον ισχυρισμό του εισαγγελέα της Σαουδικής Αραβίας] ότι ο Χασόγκτζι δολοφονήθηκε όταν του έδωσαν μια θανατηφόρα δόση ναρκωτικών. Λένε ότι στραγγαλίστηκε με ένα σχοινί ή κάτι σαν πλαστική σακούλα".[99]

Έρευνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αστυνομικός κλοιός, μπροστά από το προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη, μετά την εξαφάνιση του Χασόγκυζι.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο συναντά τον βασιλιά Σαλμάν στις 16 Οκτωβρίου 2018.

Η Χατιτζέ Τζενγκίζ παρακάλεσε την κυβέρνηση των ΗΠΑ να αναλάβει δράση για να βοηθήσει να βρεθεί ο αρραβωνιαστικός της. Στο άρθρο της στις 9 Οκτωβρίου στην Washington Post, η Τζενγκίζ έγραψε: "Αυτή τη στιγμή, ικετεύω τον Πρόεδρο Τραμπ και την πρώτη κυρία Μελάνια Τραμπ να βοηθήσουν να ρίξουν φως στην εξαφάνιση του Τζαμάλ. Προτρέπω επίσης τη Σαουδική Αραβία, ιδιαίτερα τον βασιλιά Σαλμάν και τον διάδοχο του θρόνου Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν, να δείξει το ίδιο επίπεδο ευαισθησίας και να δημοσιοποιήσει πλάνα από το κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης από το προξενείο".[35] Η τουρκική εφημερίδα Σαμπάχ ανέφερε στις 11 Οκτωβρίου ότι Τούρκοι αξιωματούχοι ερευνούσαν εάν το έξυπνο ρολόι του Χασόγκτζι θα αποκάλυπτε ενδείξεις για το τι του συνέβη μέσα στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας, εξετάζοντας δεδομένα από το ρολόι θα μπορούσαν να είχαν μεταδοθεί στο cloud ή στο τηλέφωνο της Τζενγκίζ. [100]

Το βράδυ της 14ης Οκτωβρίου, ο Πρόεδρος Ερντογάν και ο βασιλιάς Σαλμάν ανακοίνωσαν ότι είχε επιτευχθεί συμφωνία για μια κοινή ομάδα εργασίας για την εξέταση της υπόθεσης.[101] Στις 15 Οκτωβρίου το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιούνταν επιθεώρηση του προξενείου, τόσο από Τούρκους όσο και από Σαουδάραβες αξιωματούχους, εκείνο το απόγευμα. [102][103] Σύμφωνα με μια ανώνυμη πηγή από το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα, Τούρκοι αξιωματούχοι βρήκαν στοιχεία παραβίασης κατά τη διάρκεια της επιθεώρησης και στοιχεία που υποστηρίζουν την πεποίθηση ότι ο Χασόγκτζι δολοφονήθηκε. [104]Ο Πρόεδρος Ερντογάν είπε ότι η έρευνα εξετάζει πολλά πράγματα, όπως τοξικά υλικά και υλικά που αφαιρούνται βάφοντάς τα. [105]

Σύμφωνα με ανώνυμες πηγές, η τουρκική αστυνομία έχει επεκτείνει την έρευνα, καθώς το σώμα του Χασόγκτζι μπορεί να είχε θαφτεί στο κοντινό δάσος ή σε γεωργικές εκτάσεις στην επαρχία Γιάλοβα, όπως υποδεικνύεται από την κίνηση των οχημάτων της Σαουδικής Αραβίας, [106] και τις εξετάσεις DNA δειγμάτων από το προξενείο της Σαουδικής Αραβίας και την κατοικία του προξένου. [107] Το Al Jazeera ανέφερε ότι σύμφωνα με ανώνυμες πηγές, τα δακτυλικά αποτυπώματα ενός από τους φερόμενους δράστες, του Σαλάχ Μοχάμεντ αλ-Τουμπαϊγκί, βρέθηκαν στο προξενείο.[108]

Επιβεβαίωση θανάτου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 20 Οκτωβρίου, το Υπουργείο Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας ανέφερε ότι μια προκαταρκτική έρευνα έδειξε ότι ο Χασόγκτζι πέθανε στο προξενείο ενώ βρισκόταν σε καβγά.[94]

Στις 22 Οκτωβρίου, έξι Αμερικανοί και δυτικοί αξιωματούχοι [109] δήλωσαν ότι πίστευαν ότι ο διάδοχος του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, λόγω του ρόλου του στην επίβλεψη του μηχανισμού ασφαλείας της Σαουδικής Αραβίας, ήταν τελικά υπεύθυνος για την εξαφάνιση του Χασόγκτζι, και η Διευθύντρια της CIA, Τζίνα Χάσπελ, αναχώρησε για την Τουρκία για να εργαστεί στην έρευνα [110] εν μέσω μιας αυξανόμενης διεθνούς αναταραχής για την εξήγηση της Σαουδικής Αραβίας για τη δολοφονία. [111] Ο Κυβερνήτης της Κωνσταντινούπολης είπε ότι η αρραβωνιαστικιά του Χασόγκτζι, Χατιτζέ Τζενγκίζ, είχε λάβει 24ωρη αστυνομική προστασία.[112]

Επίσης, στις 22 Οκτωβρίου, το CNN μετέδωσε πλάνα από κλειστό κύκλωμα τηλεοράσης από τις τουρκικές αρχές, που δείχνουν τον Σαουδάραβα πράκτορα Μουσταφά αλ-Μαντάνι, μέλος της 15μελούς ομάδας, να φεύγει από το προξενείο.[113] Ήταν ντυμένος με τα ρούχα του Χασόγκτζι, εκτός από τα παπούτσια. Ο Μαντάνι είχε επίσης βάλει ένα ψεύτικο μούσι που έμοιαζε με τις με αυτό του Χασόγκτζι, τα γυαλιά του και το έξυπνο ρολόι του.[114][115] Αργότερα εθεάθη στο Μπλε Τζαμί της Κωνσταντινούπολης, όπου πήγε σε ένα δημόσιο μπάνιο και άλλαξε τα δικά του ρούχα και πέταξε τα ρούχα του Χασόγκτζι.[113] Αργότερα εθεάθη να δειπνεί με έναν άλλο Σαουδάραβα πράκτορα και το βίντεο τον δείχνει να χαμογελά και να γελάει. [116] Ένας ανώνυμος Τούρκος αξιωματούχος πιστεύει ότι ο Μαντάνι μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη για να λειτουργήσει ως σωσίας και ότι "δεν χρειάζεσαι σωσία για μια παράδοση ή μια ανάκριση. Η αξιολόγησή μας δεν έχει αλλάξει από τις 6 Οκτωβρίου. Αυτό ήταν δολοφονία εκ προμελέτης και η σορός του Χασόγκτζι μεταφέρθηκε έξω από το προξενείο". [113] Η χρήση του σωσία μπορεί να ήταν μια προσπάθεια να προσδώσει αξιοπιστία στην πρώτη εκδοχή των γεγονότων της Σαουδικής κυβέρνησης: ότι ο Χασόγκτζι έφυγε από το πίσω μέρος λίγο μετά την άφιξή του. Ωστόσο δεν έγινε ποτέ επίσημο μέρος της αφήγησης της σαουδαραβικής κυβέρνησης, δήλωσε στην Washington Post ένας Τούρκος διπλωμάτης.[117]

Το βίντεο με τον σωσία ενίσχυσε τους τουρκικούς ισχυρισμούς ότι οι Σαουδάραβες σκόπευαν πάντα είτε να σκοτώσουν τον Χασόγκτζι είτε να τον μεταφέρουν πίσω στη Σαουδική Αραβία. Ο Ομέρ Τσελίκ, εκπρόσωπος του κυβερνώντος ΑΚΡ της Τουρκίας, δήλωσε: "Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια κατάσταση που έχει σχεδιαστεί και αργότερα προσπάθησε να συγκαλυφθεί. Είναι μια περίπλοκη δολοφονία."[118]

Η Σαουδική Αραβία έχει δεσμευτεί ότι θα διεξαγάγει ενδελεχή ποινική έρευνα και θα αποδώσει δικαιοσύνη για τον θάνατο του Χασόγκτζι, ωστόσο οι Τούρκοι ανακριτές αντιμετώπισαν αρκετές καθυστερήσεις από τους Σαουδάραβες ομολόγους τους. Στις 22 Οκτωβρίου, το BBC ανέφερε ότι η τουρκική αστυνομία είχε βρει ένα αυτοκίνητο με διπλωματικές πινακίδες, εγκαταλελειμμένο σε υπόγειο χώρο στάθμευσης στην Κωνσταντινούπολη. Το αυτοκίνητο ανήκε στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας και ζητήθηκε άδεια από τους Σαουδάραβες διπλωμάτες για να ερευνήσουν το αυτοκίνητο. [11]Τουρκικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν ένα βίντεο από τις 3 Οκτωβρίου (την επόμενη ημέρα της εξαφάνισης) που προφανώς έδειχνε το προσωπικό του προξενείου να καίει έγγραφα.[11]

Έρευνα στην κατοικία του προξένου της Σαουδικής Αραβίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την Κυριακή 7 Οκτωβρίου, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον Πρέσβη της Σαουδικής Αραβίας Waleed AM Elkhereiji για να ζητήσει για δεύτερη φορά άδεια να ερευνήσει το κτίριο του προξενείου. [119] Σαουδάραβες αξιωματούχοι συνέχισαν να αρνούνται ότι η τουρκική αστυνομία μπορούσε να ψάξει το πηγάδι στον κήπο του προξένου της Σαουδικής Αραβίας, [120][121] αλλά έδωσε άδεια στις 24 Οκτωβρίου (22 ημέρες μετά τη δολοφονία). [122][123][124] Η τουρκική εφημερίδα Χουριέτ ανέφερε στις 26 Οκτωβρίου ότι η αστυνομία δεν είχε βρει ίχνη DNA του Χασόγκτζι σε δείγματα νερού που ελήφθησαν από το πηγάδι.[125][126]

Ζητώντας διεθνή έρευνα, στα κεντρικά γραφεία των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη στις 25 Οκτωβρίου, η Άγκνες Καλαμάρ, Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για εξωδικαστικές, συνοπτικές ή αυθαίρετες εκτελέσεις, εξήγησε ότι οι Σαουδάραβες αξιωματούχοι που εμπλέκονται στον θάνατο του Χασόγκτζι "είναι αρκετά υψηλοί αξιωματούχοι που εκπροσωπούν το κράτος.[127] Ακόμη και η Σαουδική Αραβία παραδέχτηκε ότι το έγκλημα ήταν προμελετημένο... Από εκεί που κάθομαι, αυτό φέρει όλα τα χαρακτηριστικά των εξώδικων εκτελέσεων. Μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο, πρέπει να υποθέσω ότι αυτό συνέβη. Εναπόκειται στους Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας για να αποδείξει ότι δεν ήταν".[128]

Επίσκεψη των εισαγγελέων της Σαουδικής Αραβίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Σαουδάραβας δημόσιος εισαγγελέας Σαούντ αλ-Μοτζέμπ έφτασε στην Κωνσταντινούπολη στις 28 Οκτωβρίου, αρκετές μέρες αφότου διέψευσε επίσημες δηλώσεις της Σαουδικής Αραβίας λέγοντας ότι η δολοφονία του Χασόγκτζι ήταν προμελετημένη. Το ταξίδι του έγινε εν μέσω τουρκικών προτάσεων για "έλλειψη συνεργασίας από τη σαουδαραβική πλευρά" και υποτιθέμενων "προσπαθειών αλλοίωσης στοιχείων".[129] Ο Μοτζέμπ πραγματοποίησε συνομιλίες στις 29 Οκτωβρίου με τον γενικό εισαγγελέα της Κωνσταντινούπολης Ιρφάν Φιντάν στο δικαστήριο του Τσαγλαγιάν. Κατά τη συνάντηση αυτή, οι Σαουδάραβες αξιωματούχοι ζήτησαν τον πλήρη φάκελο της έρευνας, συμπεριλαμβανομένων αποδεικτικών στοιχείων, δηλώσεων και βίντεο. Οι Τούρκοι ερευνητές παρουσίασαν τα ευρήματα της έρευνας σε έναν φάκελο 150 σελίδων, αλλά αρνήθηκαν να μοιραστούν όλα τα στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει για τη δολοφονία. Και επανέλαβαν το αίτημα για την έκδοση των 18 υπόπτων στην Τουρκία, αν και ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών Αντέλ αλ Τζουμπέιρ επέμεινε στις 27 Οκτωβρίου ότι οι άνδρες που εμπλεκόνται θα δικαστούν σε σαουδαραβικό έδαφος. Επανέλαβαν επίσης αιτήματα για επιβεβαίωση σχετικά με το πού βρίσκεται η σορός του Χασόγκτζι, την ταυτότητα του τοπικού συνεργάτη που οι Σαουδάραβες ισχυρίζονται ότι έθαψαν τη σορό και ενημέρωση σχετικά με την πρόοδο της έρευνας της Σαουδικής Αραβίας για τους 15 Σαουδάραβες πράκτορες που επισκέφτηκαν το προξενείο της Κωνσταντινούπολης την ώρα της δολοφονίας. Λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο χωρών, η συνάντηση διήρκεσε μόλις 75 λεπτά. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου δήλωσε ότι πρέπει να αποκαλυφθεί όλη η αλήθεια και η επίσκεψη θα βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση. Ζήτησε επίσης από τους Σαουδάραβες να ολοκληρώσουν την έρευνα νωρίτερα.[130][131]

Ο Μοτζέμπ πραγματοποίησε δεύτερο γύρο συνομιλιών με τον Φιντάν στις 30 Οκτωβρίου, προτού επιθεωρήσει το προξενείο της Σαουδικής Αραβίας, όπου έφυγε αφού πέρασε λίγο περισσότερο από μία ώρα.[132][133] Σύμφωνα με μια πηγή στο γραφείο του εισαγγελέα, ο Φιντάν ζήτησε από τον Μοτζέμπ να διεξαγάγει άλλη μια κοινή έρευνα στην κατοικία του γενικού προξένου, επειδή όταν οι Τούρκοι ερευνητές μπήκαν για πρώτη φορά στο κτίριο στα μέσα Οκτωβρίου δεν τους επετράπη να ψάξουν τρία κλειδωμένα δωμάτια και επίσης δεν τους επετράπη να ψάξουν στο πηγάδι βάθους 20 μέτρων. Οι Σαουδάραβες δεν άφησαν τους πυροσβέστες να κατέβουν στο πηγάδι και η έρευνα ολοκληρώθηκε με την αστυνομία να μπορεί να λάβει μόνο μερικά δείγματα νερού.[129]

Ο Ερντογάν δήλωσε ότι η έρευνα πρέπει να ολοκληρωθεί γρήγορα: "Αυτό πρέπει να λυθεί τώρα, δεν υπάρχει λόγος δικαιολογιών" και πρέπει να ικανοποιηθεί ένα αίτημα έκδοσης για 18 υπόπτους που κρατούνται στη Σαουδική Αραβία. Η εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Μισέλ Μπατσελέτ, προέτρεψε επίσης τη Σαουδική Αραβία να αποκαλύψει τη θέση της σορού του Χασόγκτζι: "Προτρέπω τις αρχές της Σαουδικής Αραβίας να αποκαλύψουν πού βρίσκεται το σώμα του χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση ή αμφιβολίες". [133] Ο Μοτζέμπ κατηγορήθηκε από τον Ερντογάν ότι αρνήθηκε να συνεργαστεί κατά την επίσκεψή του για να συζητήσει την έρευνα. Ο Ερντογάν δήλωσε ότι: "Ο εισαγγελέας ήρθε στην Τουρκία για να δικαιολογήσει και να δυσκολέψει τα πράγματα". Ο Μοτζέμπ δεν μοιράστηκε καμία πληροφορία με τους Τούρκους ερευνητές, αλλά ήθελε να πάρει το κινητό τηλέφωνο του Χασόγκτζι από την αρραβωνιαστικιά του που έμεινε έξω από το προξενείο όταν εκείνος μπήκε μέσα.[134]

Εξαφάνιση της σορού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 31 Οκτωβρίου, ανώτερος Τούρκος αξιωματούχος είπε στην Washington Post ότι οι τουρκικές αρχές ερευνούσαν τη θεωρία ότι το σώμα του Χασόγκτζι καταστράφηκε με οξύ στο έδαφος του προξενείου ή στην κοντινή κατοικία του γενικού προξένου της Σαουδικής Αραβίας. Τα βιολογικά στοιχεία που ανακαλύφθηκαν στον κήπο του προξενείου υποστήριξαν τη θεωρία.[135] Απηχώντας τον ισχυρισμό, ο Γιασίν Ακτάι, σύμβουλος του Ερντογάν στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης και φίλος του Χασόγκτζι, άφησε να εννοηθεί σε άρθρο στην τουρκική εφημερίδα Χουριέτ, που δημοσιεύθηκε στις 2 Νοεμβρίου, ότι η σορός αρχικά τεμαχίστηκε και έπειτα διαλύθηκε με οξύ: "Βλέπουμε τώρα ότι δεν ήταν απλώς κομμένο, ξεφορτώθηκαν τη σορό διαλύοντάς την".[136][137][138]

Στις 4 Μαρτίου 2019, το Al Jazeera Arabic κυκλοφόρησε ένα ντοκιμαντέρ σχετικά με την έρευνα της δολοφονίας του Χασόγκτζι και την επακόλουθη συγκάλυψη. Το δίκτυο αναφέρει ότι το πτώμα πιθανότατα εξαφανίστηκε καόγοντας το σε φούρνο στην κατοικία του γενικού προξενείου της Σαουδικής Αραβίας.[139] Μια συνέντευξη με τον κατασκευαστή του φούρνου αποκάλυψε ότι είχε σχεδιαστεί για να είναι βαθύ και ικανό να αντέχει σε θερμοκρασίες άνω των 1.000 °C. Το κάψιμο κράτησε τρεις μέρες και έγινε τμηματικά. Στη συνέχεια, παρασκευάστηκε μεγάλη ποσότητα κρέατος μπάρμπεκιου για να καλύψει τα στοιχεία της καύσης.

Σε ένα άρθρο στην Washington Post, ο Ερντογάν περιέγραψε τη δολοφονία ως "ανεξήγητη" και ως "σαφή παραβίαση και κατάφωρη κατάχρηση της σύμβασης της Βιέννης για τις προξενικές σχέσεις ", υποστηρίζοντας ότι η μη τιμωρία των δραστών "θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα πολύ επικίνδυνο προηγούμενο." Επέκρινε την αδράνεια της Σαουδικής Αραβίας κατά του γενικού προξένου Μοχάμαντ αλ-Οτάιμπι, ο οποίος είχε παραπλανήσει τα μέσα ενημέρωσης και είχε εγκαταλείψει τη χώρα λίγο αργότερα. Προειδοποίησε ότι κανείς δεν πρέπει να τολμήσει να διαπράξει τέτοιες πράξεις στο έδαφος ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ ξανά και έγραψε: "Ως υπεύθυνα μέλη της διεθνούς κοινότητας, πρέπει να αποκαλύψουμε τις ταυτότητες των μαριονετών πίσω από τη δολοφονία του Χασόγκτζι και να ανακαλύψουμε αυτούς τους Σαουδάραβες αξιωματούχους –που ακόμα προσπαθούν να συγκαλύψουν τη δολοφονία– έχουν εμπιστευτεί... Γνωρίζουμε ότι η εντολή για τη δολοφονία του Χασόγκτζι προήλθε από τα υψηλότερα επίπεδα της σαουδαραβικής κυβέρνησης." Προέτρεψε τη διεθνή κοινότητα να αποκαλύψει όλη την αλήθεια.[140]

Παραποίηση αποδεικτικών στοιχείων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 5 Νοεμβρίου, η Daily Sabah ανέφερε έναν Τούρκο αξιωματούχο ο οποίος δήλωσε ότι μια 11μελής "ανακριτική ομάδα" είχε σταλεί από τη Σαουδική Αραβία στην Κωνσταντινούπολη στις 11 Οκτωβρίου.[141] Ο χημικός Αχμέντ Αμπντουλαζίζ Αλτζανομπί και ο ειδικός στην τοξικολογία Χαλέντ Γαχία αλ-Ζαχρανί στάλθηκαν ως μέρος της ερευνητικής ομάδας για να κρύψουν τα στοιχεία και να συγκαλύψουν την υπόθεση. [142]Αυτό αναφέρθηκε από τον Τούρκο αξιωματούχο ως ένδειξη ευαισθητοποίησης για το έγκλημα μεταξύ των κορυφαίων αξιωματούχων της Σαουδικής Αραβίας.[134] Η ομάδα της Σαουδικής Αραβίας επισκεπτόταν το προξενείο κάθε μέρα μεταξύ 11 και 17 Οκτωβρίου. Στις 15 Οκτωβρίου, επετράπη για πρώτη φορά η τουρκική αστυνομία να εισέλθει στο προξενείο. [142]

Ηχητικά ντοκουμέντα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μιλώντας πριν από την αναχώρησή του για το Παρίσι για να παραστεί στην εκατονταετηρίδα της λήξης του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Ερντογάν αναγνώρισε την ύπαρξη ηχογραφήσεων σε τηλεοπτική ομιλία του στις 10 Νοεμβρίου για να διατηρήσει την πίεση της διεθνούς κοινότητας στη Σαουδική Αραβία να αποκαλύψει ποιος διέταξε τη δολοφονία του Χασόγκτζι. Είπε: "Δώσαμε τις κασέτες. Τις δώσαμε στη Σαουδική Αραβία, στις Ηνωμένες Πολιτείες, Γερμανούς, Γάλλους και Βρετανούς". Ήταν η πρώτη φορά που αποκάλυψε ότι τα τρία κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν ακούσει τις ηχογραφήσεις. Το Reuters ανέφερε ότι η Τουρκία είχε πολλαπλές ηχογραφήσεις της δολοφονίας του Χασόγκτζι. [134]Αυτές οι ηχογραφήσεις καταγράφουν τα βασανιστήρια και τον θάνατο του Χασόγκτζι, καθώς και συνομιλίες από τις ημέρες πριν από το περιστατικό που είχε αποκαλύψει η Τουρκία κατά τη διάρκεια της έρευνάς της. Με βάση αυτές τις ηχογραφήσεις, η Τουρκία είχε συμπεράνει από νωρίς ότι η δολοφονία ήταν προμελετημένη. Ο Σαούντ Αλ-Καχτάνι αναφέρθηκε ότι είχε σημαντικό ρόλο σε όλη την ηχογράφηση.[134]

Ενώ παρευρέθηκε στους εορτασμούς της εκατονταετηρίδας του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στη Γαλλία, ο Ερντογάν συζήτησε με τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ πώς να αντιδράσει περαιτέρω στη δολοφονία. Και μια άλλη συνάντηση κεκλεισμένων των θυρών με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες.[143] Ο Πρόεδρος Τραμπ και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν συμφώνησαν ότι χρειάζονταν περισσότερες λεπτομέρειες από τη Σαουδική Αραβία για τη δολοφονία του Χασόγκτζι. Ως εκ τούτου, συμφώνησαν επίσης ότι η υπόθεση δεν πρέπει να προκαλέσει περαιτέρω αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή και οι συνέπειες από την υπόθεση Χασόγκτζι θα μπορούσαν να δημιουργήσουν έναν τρόπο προς τα εμπρός για την εξεύρεση λύσης στον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Υεμένη.[144]

Ο Καναδός πρωθυπουργός Τζάστιν Τριντό έδωσε δημόσια επιβεβαίωση ότι η Τουρκία μοιράστηκε το ηχητικό ντοκουμέντο της δολοφονίας με πολλές κυβερνήσεις.[145][146] Η γερμανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε επίσης ότι είχε λάβει πληροφορίες από τις τουρκικές αρχές, αλλά αρνήθηκε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.[147] Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Τζέρεμι Χαντ πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη Σαουδική Αραβία και ζήτησε τη συνεργασία της για μια αξιόπιστη έρευνα για τη δολοφονία του Χασόγκτζι.[148]

Συλλήψεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 15 Νοεμβρίου 2018, η Εισαγγελία της Σαουδικής Αραβίας δήλωσε ότι 11 Σαουδάραβες υπήκοοι είχαν κατηγορηθεί για τη δολοφονία Χασόγκτζι και ότι πέντε από τα άτομα που κατηγορήθηκαν θα αντιμετώπιζαν τη θανατική ποινή, καθώς είχε διαπιστωθεί ότι συμμετείχαν άμεσα στην "παραγγελία και εκτέλεση του εγκλήματος". Οι εισαγγελείς ισχυρίστηκαν ότι λίγο μετά την είσοδο του Χασόγκτζι στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη, τον έδεσαν και στη συνέχεια του έκαναν υπερβολική δόση ηρεμιστικών που οδήγησε στο θάνατό του. Οι εισαγγελείς ισχυρίστηκαν επίσης ότι η σορός του τεμαχίστηκε και απομακρύνθηκε από το προξενείο από πέντε από τους κατηγορούμενους για τη δολοφονία και παραδόθηκε σε τοπικό συνεργάτη του για να εξαφανιστεί. Ωστόσο Σαουδάραβες αξιωματούχοι συνέχισαν να αρνούνται ότι η βασιλική οικογένεια της Σαουδικής Αραβίας συμμετείχε, διέταξε ή ενέκρινε τη δολοφονία.[12][13]

Στις 16 Νοεμβρίου 2018, αρκετοί ειδησεογραφικοί οργανισμοί συμπεριλαμβανομένων των New York Times και The Washington Post, ανέφεραν ότι η CIA ήταν κατηγορηματική στην αξιολόγηση με μεγάλη σιγουριά ότι ο διάδοχος του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν διέταξε τη δολοφονία του Χασόγκτζι. Το πρακτορείο εξέτασε πολλαπλές πηγές πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης μιας τηλεφωνικής κλήσης που είχε υποκλαπεί από τον αδελφό του πρίγκιπα του θρόνου Χαλίντ μπιν Σαλμάν –τον τότε πρεσβευτή της Σαουδικής Αραβίας στις Ηνωμένες Πολιτείες– με τον Χασόγκτζι. Ένα συμπέρασμα που έρχεται σε αντίθεση με την προηγούμενη κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας ισχυρίζεται ότι ο διάδοχος δεν εμπλέκεται. Ο εκπρόσωπος της CIA, ο Λευκός Οίκος καθώς και το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ αρνήθηκαν να σχολιάσουν.[1][149]

Στις 20 Νοεμβρίου 2018, ο Τραμπ εξέδωσε τη δήλωση «On Standing with Saudi Arabia»[150] και χωρίς να αναφέρει περαιτέρω στοιχεία αρνήθηκε το συμπέρασμα της CIA: "Οι υπηρεσίες πληροφοριών μας συνεχίζουν να αξιολογούν όλες τις πληροφορίες, αλλά θα μπορούσε κάλλιστα ο διάδοχος είχε γνώση αυτού του τραγικού συμβάντος – ίσως το γνώριζε και ίσως όχι!".[151][15][152] Σε μια σειρά συνεντεύξεων ο Πρόεδρος Τραμπ είπε ότι ο διάδοχος του θρόνου αρνείται την εμπλοκή του "σθεναρά" και η CIA έχει μόνο "υποψίες".[153] Την επόμενη μέρα, ο αρθρογράφος της Χουριέτ, Αμπντουλκαντίρ Σελβί, έγραψε ότι "η CIA έχει αδιάσειστα στοιχεία. Η επακόλουθη δολοφονία είναι η τελική επιβεβαίωση αυτής της εντολής."[154]

Επικαλούμενη την αξιολόγηση της CIA που διέρρευσε, η Wall Street Journal ανέφερε ότι ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έστειλε τουλάχιστον 11 μηνύματα τις ώρες πριν και μετά τη δολοφονία στις 2 Οκτωβρίου στον στενότερο σύμβουλό του, Σαούντ αλ-Καχτάνι, ο οποίος επέβλεπε την ομάδα δολοφόνων των 15 ατόμων όταν αυτήν στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη και ότι ο Καχτάνι ήταν σε άμεση επικοινωνία με τον αρχηγό της ομάδας στην Κωνσταντινούπολη. Η αξιολόγηση σημείωσε επίσης ότι ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν είχε πει στους πράκτορές του τον Αύγουστο του 2017 ότι ο Χασόγκτζι θα μπορούσε να παρασυρθεί σε μια τρίτη χώρα, εάν δεν μπορούσε να πειστεί να επιστρέψει στη Σαουδική Αραβία.[155] Ωστόσο, το στοιχείο ανταλλαγής μηνυμάτων της έκθεσης αμφισβητήθηκε από τη Σαουδική Αραβία με βάση μια εμπιστευτική έρευνα που είχε ανατεθεί από τη Σαουδική Αραβία που διεξήχθη από την ιδιωτική εταιρεία ασφαλείας Kroll. Η έρευνα, η οποία επικεντρώθηκε σε ιατροδικαστική εξέταση ενός κινητού τηλεφώνου που ανήκε στον Σαούντ αλ-Καχτάνι, διαπίστωσε ότι κανένα από τα μηνύματα που ανταλλάχθηκαν την ημέρα της δολοφονίας μεταξύ του πρίγκιπα Μοχάμεντ και του Καχτάνι δεν αφορούσε τη δολοφονία.[156]

Τον Σεπτέμβριο του 2019, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν εμφανίστηκε σε μια συνέντευξη στην εκπομπή 60 Minutes του CBS που προβλήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2019, αρνούμενος ότι είχε διατάξει τη δολοφονία του Τζαμάλ Χασόγκτζι ή ότι είχε προηγούμενη γνώση σχετικά με αυτό, αλλά είπε ότι φέρει όλη την ευθύνη για τη δολοφονία του Τζαμάλ Χασόγκτζι επειδή το περιστατικό έλαβε χώρα υπό την επίβλεψή του. Είπε επίσης ότι "από τη στιγμή που θα αποδειχθούν κατηγορίες εναντίον κάποιου, ανεξάρτητα από το βαθμό του, θα οδηγηθεί στο δικαστήριο, χωρίς καμία εξαίρεση".[157][158]

Στις 25 Μαρτίου 2020, 20 Σαουδάραβες υπήκοοι φέρεται να κατηγορήθηκαν από τους Τούρκους εισαγγελείς για τη δολοφονία του Χασόγκτζι.[159] Σύμφωνα με το γραφείο του εισαγγελέα στην Κωνσταντινούπολη, ο σύμβουλος της βασιλικής αυλής Σαούντ αλ-Καχτάνι και ο πρώην αναπληρωτής αρχηγός πληροφοριών της Σαουδικής Αραβίας Αχμέντ αλ-Ασίρι κατηγορήθηκαν για υποκίνηση της δολοφονίας. Και οι δύο είχαν ερευνηθεί από Σαουδάραβες το 2019 αλλά αθωώθηκαν ή δεν κατηγορήθηκαν.[160][161] Οι ύποπτοι πιστεύεται ότι διέφυγαν από την Τουρκία, ενώ η Σαουδική Αραβία έχει αρνηθεί τους τουρκικούς ισχυρισμούς να οδηγηθούν όλοι οι κατηγορούμενοι πίσω στην Τουρκία προκειμένου να λογοδοτήσουν για τα εγκλήματά τους. [162] Σύμφωνα με το Aljazeera, οι κατηγορίες υποβλήθηκαν με βάση την ανάλυση των συσκευών του Χασόγκτζι, τις καταθέσεις μαρτύρων, την ανάλυση των τηλεφωνικών αρχείων των υπόπτων, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών για το πού βρίσκονται εντός και εκτός Τουρκίας, καθώς και στο προξενείο.[163] Ο Τούρκος εισαγγελέας έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τους κατηγορούμενους.[164] Την 1η Ιουλίου 2020, ένα τουρκικό δικαστήριο ανακοίνωσε την έναρξη της δίκης ερήμην των 20 κατηγορουμένων υπηκόων της Σαουδικής Αραβίας.[165] Στις 6 Ιουλίου 2020, το Ηνωμένο Βασίλειο επέβαλε κυρώσεις στους 20 υπηκόους της Σαουδικής Αραβίας. [166] Στις 7 Απριλίου 2022, τουρκικό δικαστήριο διέταξε τη μεταφορά της δίκης στη Σαουδική Αραβία, παρά το γεγονός ότι πολλοί από τους υπόπτους είχαν ήδη αθωωθεί στη Σαουδική Αραβία. Η απόφαση επικρίθηκε από υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δικηγόρους που εμπλέκονται στην υπόθεση.[167]

Φερόμενοι ως δράστες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αχμέντ Ασίρι (δεξιά) και ο Μοχάμαντ μπιν Σαλμάν (αριστερά) το 2016.

Το δίκτυο Al-Waqt επικαλούνται ενημερωμένες πηγές που ανέφεραν ότι ο Μοχάμαντ μπιν Σαλμάν είχε αναθέσει τον Αχμέντ Ασίρι, τον αναπληρωτή επικεφαλής της σαουδαραβικής υπηρεσίας πληροφοριών[168] και τον πρώην εκπρόσωπο του συνασπισμού υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη, με την αποστολή να εκτελέσει τον Χασόγκτζι μέσα στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη. Ένας άλλος στρατιωτικός με μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση των αντιφρονούντων ήταν ο δεύτερος υποψήφιος για την αποστολή.[169] Την ίδια μέρα, τουρκικά μέσα ενημέρωσης κοντά στον Πρόεδρο δημοσίευσαν εικόνες αυτού που περιέγραψαν ως 15μελούς «ομάδας δολοφόνων» που φέρεται να στάλθηκε για να σκοτώσει τον Κασόγκι και ενός μαύρου βαν που ταξίδευε αργότερα από το προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στο σπίτι του προξένου.[170] Στις 17 Οκτωβρίου η Daily Sabah, ένα ειδησεογραφικό πρακτορείο κοντά στον Τούρκο πρόεδρο, δημοσίευσε τα ονόματα και τις φωτογραφίες της 15μελούς ομάδας της Σαουδικής Αραβίας που προφανώς τραβήχτηκαν στον έλεγχο διαβατηρίων.[171] Πρόσθετες λεπτομέρειες σχετικά με τις ταυτότητες αναφέρθηκαν επίσης μαζί με τα ψευδώνυμά τους.[172] Η εφημερίδα Daily Sabah κατονόμασε και αναφέρει λεπτομερώς πως σύμφωνα με μια αναφορά, επτά από τους δεκαπέντε άνδρες που είναι ύποπτοι για τη δολοφονία του Κασόγκι είναι οι προσωπικοί σωματοφύλακες του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.[173]

Δίκη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δίκη διεξήχθη μυστικά με διπλωμάτες και μέλη της οικογένειας Χασόγκτζι να παραβρέθηκαν, ωστόσο χωρίς το δικαίωμα να μιλήσουν. Το δικαστήριο τήρησε την επίσημη γραμμή της κυβέρνησης ότι η δολοφονία δεν ήταν προμελετημένη.[174] Σύμφωνα με τους εισαγγελείς της Σαουδικής Αραβίας, δέκα άτομα ανακρίθηκαν και στη συνέχεια αφέθηκαν ελεύθεροι λόγω έλλειψης στοιχείων εναντίον τους. Συνολικά 11 άτομα δικάστηκαν από το δικαστήριο.[175] Το δικαστήριο διεξήγαγε δέκα ακροάσεις που ήταν κεκλεισμένων των θυρών στο κοινό. Σε λίγους ξένους διπλωμάτες επετράπη να παρευρεθούν στις ακροάσεις αφού προηγούμενος ορκίστηκαν μυστικότητα. Το CNN ανέφερε ότι η έλλειψη δημόσιας πρόσβασης κατέστησε αδύνατη την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το δικαστήριο αποφάσισε την ετυμηγορία.[175]

Στις 23 Δεκεμβρίου 2019, πέντε άτομα καταδικάστηκαν σε θάνατο για τη δολοφονία του Χασόγκτζι:

  • Φαγιάντ Σαμπίμπ Αλμπαλαουί
  • Τούρκι Μουσερέφ Αλσεχρί
  • Γουαλίντ Αμπντουλά Αλσεχρί
  • Μάχερ Αμπντουλαζίζ Μουτρέμπ
  • Δρ. Σάλαχ Μοχάμεντ Τουμπαϊγκί, ιατροδικαστής από το υπουργείο Εσωτερικών της Σαουδικής Αραβίας.[176][175]

Τρεις άλλοι κατηγορούμενοι, που δεν κατονομάστηκαν στις 23 Δεκεμβρίου 2019, καταδικάστηκαν σε συνολικά 24 χρόνια φυλάκιση για "συγκάλυψη του εγκλήματος και παράβαση του νόμου".[176][177]

Ελεύθεροι αφέθηκαν οι παρακάτω κατηγορούμενοι:

  • Σαούντ αλ-Καχτάνι, αφέθηκε ελεύθερος χωρίς κατηγορία
  • Αχμέντ αλ-Ασίρι, πρώην αναπληρωτής αρχηγός πληροφοριών, αφέθηκε ελεύθερος λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων
  • Μοχάμεντ αλ-Οταϊμπί, γενικός πρόξενος της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη, αφέθηκε ελεύθερος λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων.[178]

Οι οκτώ Σαουδάραβες που καταδικάστηκαν μπορούν να ασκήσουν περαιτέρω έφεση. Επιείκεια μπορεί να προσφέρει ο Σαλάχ Χασόγκτζι, ο μεγαλύτερος γιος του Χασόγκτζι.[178] Στις 7 Σεπτεμβρίου 2020, το Ποινικό Δικαστήριο του Ριάντ εξέδωσε οριστικές καταδικαστικές αποφάσεις για οκτώ άτομα για τη δολοφονία του Τζαμάλ Χασόγκτζι, στην οποία πέντε από αυτούς καταδικάστηκαν σε 20 χρόνια φυλάκιση, ο ένας καταδικάστηκε σε 10ετή κάθειρξη και οι άλλοι δύο θα εξέτιαν επτά χρόνια φυλάκιση.[179] Οι ποινές φυλάκισης των 20 ετών δόθηκαν μετά την απόφαση της οικογένειας του Χασόγκτζι να τους δώσει χάρη, πρόσθεσε το BBC. [180] Επιπλέον, κανένα από τα ονόματα των κατηγορουμένων δεν αποκαλύφθηκε, σύμφωνα με τη εφημερίδα The Guardian.[181] Ωστόσο, η αρραβωνιαστικιά του Χασόγκτζι ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι καταδικάζει την απόφαση της Σαουδικής Αραβίας, χαρακτηρίζοντάς την ως πλήρη κοροϊδία της δικαιοσύνης. Ένας εμπειρογνώμονας των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα που διεξήγαγε έρευνα για τη δολοφονία επέκρινε επίσης την απόφαση για έλλειψη διαφάνειας ή δικαιοσύνης.[182][183]

Απάντηση στη δίκη της Σαουδικής Αραβίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τη Διευθύντρια Ερευνών Μέσης Ανατολής της Διεθνούς Αμνηστίας, Λυνν Μάαλουφ, η ετυμηγορία ήταν αβέβαιη και η οργάνωση εξέδωσε μια δήλωση λέγοντας: "Η ετυμηγορία αποτυγχάνει να αντιμετωπίσει τη συμμετοχή των σαουδαραβικών αρχών σε αυτό το καταστροφικό έγκλημα ή να διευκρινίσει τη θέση των λειψάνων του Τζαμάλ Χασόγκτζι. Μόνο μια διεθνής, ανεξάρτητη και αμερόληπτη έρευνα μπορεί να αποδώσει δικαιοσύνη για τον Τζαμάλ Χασόγκτζι".[175] Η εισηγήτρια των Ηνωμένων Εθνών για τις συνοπτικές εκτελέσεις, Αγκνες Καλαμάρ, χαρακτήρισε την ποινή ως "κοροϊδία" της δικαιοσύνης, καθώς, σύμφωνα με αυτήν, ήταν μια « εξώδικη εκτέλεση για την οποία ευθύνεται το κράτος της Σαουδικής Αραβίας» και οι εγκέφαλοι του απελευθερώνονται.[184] Αν και οι γιοι του Χασόγκτζι φέρεται να αποδέχθηκαν την ετυμηγορία του 2019,[175] έδωσαν χάρη στους πέντε αξιωματούχους στις 22 Μαΐου 2020, πράγμα που σημαίνει ότι οι αξιωματούχοι δεν θα εκτελούνταν αλλά οι οικογένειές τους θα πληρώσουν χρήματα στην οικογένεια του Χασόγκτζι.[18]

Μήνυση Δημοσιογράφων χωρίς σύνορα στη Γερμανία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την 1η Μαρτίου 2021 οι Δημοσιογράφοι χωρίς σύνορα (Reporters sans Frontières) κατέθεσαν μήνυση στο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Καρλσρούης κατά του πρίγκιπα διαδόχου μπιν Σαλμάν για "εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας" στη δολοφονία του Χασόγκτζι και επιπλέον για την αυθαίρετη κράτηση 34 δημοσιογράφων. Η οργάνωση επικαλέστηκε τον Κώδικα Εγκλημάτων κατά το Διεθνές Δίκαιο, σύμφωνα με τον οποίο οι συγκεκριμένοι δημοσιογράφοι είναι θύματα πολλαπλών κατηγοριών εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, "συμπεριλαμβανομένων εκούσιων θανάτων, βασανιστηρίων, σεξουαλικής βίας και εξαναγκασμού, εξαφάνισης, παράνομης στέρησης της σωματικής ελευθερίας και δίωξη".[185][186]

Συνέπεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 22 Οκτωβρίου 2018, ο γιος και ο αδερφός του Χασόγκτζι κλήθηκαν σε μια φωτογράφηση με τον βασιλιά Σαλμάν και τον διάδοχο του θρόνου, στο Παλάτι της Γιαμαμά, στο Ριάντ. Ο Σαλαχ μπιν Τζαμάλ Χασόγκτζι και ο θείος του Σαχέλ έγιναν δεκτοί από τα βασιλικά μέλη. Οι φωτογραφίες του συμβάντος έγιναν viral, εν μέσω αναφορών ότι ο Σαλάχ, ο οποίος ζει στη Τζέντα, του έχει απαγορευτεί να φύγει από τη χώρα από το 2017. Ένας οικογενειακός φίλος, ο Γαχία Ασίρι, περιέγραψε το γεγονός ως "σοβαρή επίθεση στην οικογένεια".[187][188] Ο Νικ Πάτον Γουέλς, ένας ανώτερος διεθνής ανταποκριτής, το περιέγραψε ως "μια αξιοσημείωτη επίδειξη της συνεχούς και καταστροφικής αποσύνδεσης μεταξύ του Ριάντ και του έξω κόσμου. Σαν να είναι κάτι με το οποίο πυροβολείς τον εαυτό σου στα πόδια."[189] Στις 24 Οκτωβρίου 2018, ο Σαλάχ Χασόγκτζι, ο οποίος έχει διπλή υπηκοότητα Σαουδικής Αραβίας-ΗΠΑ, και η οικογένειά του εγκατέλειψαν τη Σαουδική Αραβία για τις ΗΠΑ.[190]

Διεθνείς Αντιδράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διαμαρτυρία μπροστά από το Γενικό Προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη μετά τη δολοφονία του Τζαμάλ Χασόγκτζι.

Επί 18 ημέρες, αξιωματούχοι της Σαουδικής Αραβίας αρνούνταν ότι ο Χασόγκτζι πέθανε στο προξενείο, προτού υποδείξουν ότι μια ομάδα Σαουδάραβων πρακτόρων είχε παραβεί τις εντολές τους να τον συλλάβουν όταν ακολούθησε αγώνας που οδήγησε στον θάνατό του.[191]Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, είπε ότι πιστεύει ότι η δολοφονία ήταν προμελετημένη και εγκεκριμένη από την κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας, και ζήτησε την έκδοση των υπόπτων.[192] Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, εξέφρασε την υποστήριξή του για την κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας, επιφυλάσσοντας να κρίνει την ενοχή της.[101] Αυτό δημιούργησε διακομματική αναταραχή στο Κογκρέσο, και 22 γερουσιαστές ζήτησαν από τον Τραμπ να εξετάσει το ενδεχόμενο διερεύνησης του κατά πόσον θα έπρεπε να επιβληθεί κυρώσεις στη Σαουδική Αραβία για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.[193] Αρκετές χώρες ζήτησαν μια διαφανή έρευνα και καταδίκασαν τη δολοφονία. Οι συμμαχικές αραβικές χώρες χαρακτήρισαν τα επακόλουθα ως εκστρατεία μέσων ενημέρωσης κατά της Σαουδικής Αραβίας.[194]

Η Γερμανία, η Νορβηγία και η Δανία[195] διέκοψαν την πώληση όπλων στη Σαουδική Αραβία λόγω του περιστατικού. Ο Καναδάς σκέφτηκε να παγώσει τη συμφωνία όπλων αξίας 13 δισεκατομμυρίων[196], αλλά μέχρι στιγμής έχει επιλέξει να προχωρήσει στη συμφωνία.[197][198]

Σύμφωνα με Αμερικανό γερουσιαστή, η κυβέρνηση Τραμπ χορήγησε εξουσιοδοτήσεις σε αμερικανικές εταιρείες να μοιράζονται ευαίσθητες πληροφορίες πυρηνικής ενέργειας με τη Σαουδική Αραβία λίγο μετά τη δολοφονία του Τζαμάλ Χασόγκτζι.[199] Τον Ιούλιο του 2019, ο Τραμπ άσκησε βέτο σε τρία διακομματικά ψηφίσματα του Κογκρέσου που θα είχαν σταματήσει τις πωλήσεις όπλων.[200] Ωστόσο, τον Φεβρουάριο του 2021, η κυβέρνηση Μπάιντεν αποχαρακτήρισε μια σύντομη έκθεση που κατηγορούσε τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν ότι ενέκρινε τη δολοφονία, υπονοώντας έτσι ότι η κυβέρνηση σχεδίαζε να προσαρμόσει τις σχέσεις ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας.[201]

Στις 11 Δεκεμβρίου 2018, ο Χασόγκτζι ανακηρύχθηκε ως πρόσωπο της χρονιάς από το περιοδικό Time για το έργο του στη δημοσιογραφία, μαζί με άλλους δημοσιογράφους που αντιμετώπισαν πολιτικές διώξεις για τη δουλειά τους. Το Time αναφέρθηκε στον Χασόγκτζι και στους άλλους ως «Φύλακα της Αλήθειας».[202][203][204]

Στα μέσα Αυγούστου 2020, η Open Society Justice Initiative, μέρος των Open Society Foundations, κατέθεσε μήνυση στο περιφερειακό δικαστήριο της Νέας Υόρκης απαιτώντας τη δημοσιοποίηση της έκθεσης της κυβέρνησης για τη δολοφονία του Χασόγκτζι, βάσει του νόμου περί ελευθερίας της πληροφορίας. Τον Ιούλιο, υπέβαλαν παρόμοιο αίτημα, αλλά δεν έλαβαν απάντηση από την αρχή σχετικά με τη νόμιμη προθεσμία.[205]

Ένα πρωτότυπο ντοκιμαντέρ του Showtime για τη δολοφονία του Χασόγκτζι, το "Kingdom of Silence", κυκλοφόρησε στις 2 Οκτωβρίου 2020, τη δεύτερη επέτειο του θανάτου του. Το σκηνοθέτησε ο Ρότσαρντ Ρόουλι.[206][207][208] Το 2020, το ντοκιμαντέρ "The Dissident" για τη δολοφονία του Χασόγκτζι και τον ρόλο του Σαουδάραβα διαδόχου πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν γυρίστηκε από τον βραβευμένο με Όσκαρ σκηνοθέτη και παραγωγό, Μπράιαν Φόγκελ. Ωστόσο, χρειάστηκαν οκτώ μήνες μέχρι ο Φόγκελ να βρει μια υπηρεσία ροής για το ντοκιμαντέρ, το οποίο κυκλοφόρησε από μια ανεξάρτητη εταιρεία.[209][210]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «CIA concludes Saudi crown prince ordered Jamal Khashoggi's assassination». The Washington Post. 16 November 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 December 2018. https://web.archive.org/web/20181203145827/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-concludes-saudi-crown-prince-ordered-jamal-khashoggis-assassination/2018/11/16/98c89fe6-e9b2-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html. Ανακτήθηκε στις 17 November 2018. 
  2. 2,0 2,1 «"Where Is Jamal?": Fiancee Of Missing Saudi Journalist Demands To Know». The Washington Post. NDTV. 9 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 October 2018. https://web.archive.org/web/20181014091308/https://www.ndtv.com/world-news/where-is-jamal-fiancee-of-missing-saudi-journalist-demands-to-know-1928951. Ανακτήθηκε στις 13 October 2018. 
  3. 3,0 3,1 «'Tell Your Boss': Recording Is Seen to Link Saudi Crown Prince More Strongly to Khashoggi Killing». The New York Times. 12 November 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 November 2018. https://web.archive.org/web/20181112233122/https://www.nytimes.com/2018/11/12/world/middleeast/jamal-khashoggi-killing-saudi-arabia.html. Ανακτήθηκε στις 13 November 2018. 
  4. 4,0 4,1 4,2 «Jamal Khashoggi: An unauthorized Turkey source says journalist was murdered in Saudi consulate». BBC News. 7 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 October 2018. https://web.archive.org/web/20181009004244/https://www.bbc.com/news/world-europe-45775819. Ανακτήθηκε στις 12 December 2018. 
  5. 5,0 5,1 5,2 Nicholas Sakelaris, Saudi Prince bin Salman accepts responsibility but not blame for Khashoggi death, United Press International (26 September 2019).
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 David D. Kirkpatrick & Nick Cumming-Bruce, Saudis Called Khashoggi 'Sacrificial Animal' as They Waited to Kill Him, The New York Times (19 June 2019).
  7. Audio transcripts of Jamal Khashoggi's murder revealed, Al Jazeera (10 September 2019).
  8. Uras, Umut (31 Οκτωβρίου 2018). «Turkey: Khashoggi strangled immediately after entering consulate». Al Jazeera. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2018. 
  9. Ben Hubbard, Saudi Arabia Seeks Death Penalty for 5 Suspects in Khashoggi Killing, "The New York Times" (3 January 2019).
  10. 10,0 10,1 Smith, Saphora (25 Οκτωβρίου 2018). «Saudis change Khashoggi story again, admit killing was 'premeditated'». NBC News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2018. 
  11. 11,0 11,1 11,2 «Saudis now admit journalist was murdered» (στα αγγλικά). BBC News. 22 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 October 2018. https://web.archive.org/web/20181021230750/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45935823. Ανακτήθηκε στις 22 October 2018. 
  12. 12,0 12,1 El Sirgany, Sarah; Altaher, Nada; Britton, Bianca. «Saudis seek death penalty, details Khashoggi's death». CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 November 2018. https://web.archive.org/web/20181115215513/https://www.cnn.com/2018/11/15/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-prosecutor-death-penalty-intl/index.html. Ανακτήθηκε στις 15 November 2018. 
  13. 13,0 13,1 «Khashoggi Case Update: Saudi Prosecutor Says 5 Suspects Should Be Executed». NPR. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 15 Νοεμβρίου 2018. 
  14. Kim Hjelmgaard, US sanctions 17 Saudi nationals over Jamal Khashoggi's killing, USA Today (15 November 2018).
  15. 15,0 15,1 15,2 «In unusual statement disputing the CIA and filled with exclamation points, Trump backs Saudi ruler after Khashoggi killing». NBC News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2018. 
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 16,6 Marwa Rashad & Mark Hosenball, Saudi Arabia sentences five to death over Khashoggi murder, U.N. official decries 'mockery', Reuters (23 December 2019).
  17. Donna Abdulaziz, Saudi Arabia Begins Trial in Khashoggi Murder, The Wall Street Journal (3 January 2019).
  18. 18,0 18,1 Tawfeeq, Mohammed· Karadsheh, Jomana· Qiblawi, Tamara· Robertson, Nic (22 Μαΐου 2020). «Khashoggi's children 'pardon' their father's killers, sparing them the death penalty». CNN. Ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2020. 
  19. «Speakers». International Public Relations Association – Gulf Chapter (IPRA-GC). 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 10 Μαΐου 2012. 
  20. Hendley, Paul (17 May 2010). «Saudi newspaper head resigns after run-in with conservatives». Al Hdhod. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 November 2018. https://web.archive.org/web/20181116112423/https://en.hdhod.com/Saudi-newspaper-head-resigns-after-run-in-with-conservatives_a3996.html. Ανακτήθηκε στις 11 October 2018. 
  21. «Turkey says journalist Khashoggi 'killed at Saudi consulate'». France 24. 7 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 October 2018. https://web.archive.org/web/20181009002148/https://www.france24.com/en/20181007-turkish-police-journalist-jamal-khashoggi-killed-saudi-consulate-mbs-washington-post. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  22. Khashoggi, Jamal. «Saudi Arabia wasn't always this repressive. Now it's unbearable». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2018. 
  23. «Khashoggi was victim of Saudi internet trolls, friend tells Euronews». 23 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2018. 
  24. «How the man behind Khashoggi murder ran the killing via Skype». Reuters. 22 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 November 2019. https://web.archive.org/web/20191115040933/https://www.reuters.com/article/us-saudi-khashoggi-adviser-insight/how-the-man-behind-khashoggi-murder-ran-the-killing-via-skype-idUSKCN1MW2HA. Ανακτήθηκε στις 22 October 2018. 
  25. Benner, Katie; Mazzetti, Mark; Hubbard, Ben; Isaac, Mike (20 October 2018). «Saudis' Image Makers: A Troll Army and a Twitter Insider». The New York Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 November 2019. https://web.archive.org/web/20191115201738/https://www.nytimes.com/2018/10/20/us/politics/saudi-image-campaign-twitter.html. Ανακτήθηκε στις 7 November 2018. 
  26. 26,0 26,1 Elias Groll. «The Kingdom's Hackers and Bots Saudi Arabia is using cutting-edge technology to track dissidents and stifle dissent». foreignpolicy.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2018. 
  27. 27,0 27,1 27,2 Bel Trew (20 October 2018). «Bee stung: Was Jamal Khashoggi the first casualty in a Saudi cyberwar?». The Independent. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 November 2018. https://web.archive.org/web/20181107064614/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/jamal-khashoggi-saudi-arabia-cyberwar-trolls-bee-army-missing-journalist-turkey-us-a8591051.html. Ανακτήθηκε στις 7 November 2018. 
  28. Jamal Khashoggi (17 Οκτωβρίου 2018). «What the Arab world needs most is free expression». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2018. 
  29. Stancati, Margherita; Said, Summer (2 November 2018). «Behind Saudi Prince's Crackdown Was Confidant Tied to Khashoggi Killing». Wall Street Journal. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 February 2019. https://web.archive.org/web/20190205161652/https://www.wsj.com/articles/behind-saudi-princes-crackdown-was-confidant-tied-to-khashoggi-killing-1541178150. Ανακτήθηκε στις 7 February 2019. 
  30. Joby Warrick, Loveday Morris, Souad Mekhennet (20 Οκτωβρίου 2018). «In death, Saudi writer's mild calls for reform grew into a defiant shout». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2018. CS1 maint: Πολλαπλές ονομασίες: authors list (link)
  31. 31,0 31,1 By Bill Marczak, John Scott-Railton, Adam Senft, Bahr Abdul Razzak, Ron Deibert (1 Οκτωβρίου 2018). «The Kingdom Came to Canada How Saudi-Linked Digital Espionage Reached Canadian Soil». Citizen Lab. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2018. CS1 maint: Πολλαπλές ονομασίες: authors list (link)
  32. «Amnesty International Among Targets of NSO-powered Campaign». amnesty.org. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 1 Οκτωβρίου 2018. 
  33. Loveday Morris and Zakaria Zakaria (17 Οκτωβρίου 2018). «Secret recordings give insight into Saudi attempt to silence critics». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2018. 
  34. Avi Asher-Schapiro (31 Οκτωβρίου 2018). «How the Saudis may have spied on Jamal Khashoggi». Committee to Protect Journalists. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2018. 
  35. 35,0 35,1 Hatice Cengiz (9 Οκτωβρίου 2018). «Please, President Trump, shed light on my fiance's disappearance». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2018. 
  36. «Statement on Jamal Khashoggi | Wilson Center». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2019. 
  37. Alexander, Nazaryan (15 October 2018). «Think tanks reconsider Saudi support amid Khashoggi controversy». Yahoo News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 October 2018. https://web.archive.org/web/20181028073900/https://www.yahoo.com/news/think-tanks-reconsider-saudi-support-amid-khashoggi-controversy-193104698.html. Ανακτήθηκε στις 28 October 2018. 
  38. Brewster, Thomas. «Exclusive: Saudi Dissidents Hit With Stealth iPhone Spyware Before Khashoggi's Murder». Forbes. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2019. 
  39. «Khashoggi messages reveal sharp criticism of MBS». Youtube. CNN. 2 Δεκεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2018. 
  40. Nina dos Santos and Michael Kaplan (3 Δεκεμβρίου 2018). «Jamal Khashoggi's private WhatsApp messages may offer new clues to killing». CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2018. 
  41. David D. Kirkpatrick (2 Δεκεμβρίου 2018). «Israeli Software Helped Saudis Spy on Khashoggi, Lawsuit Says». NYT. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2018. 
  42. «Crown prince sought to lure Khashoggi back to Saudi Arabia and detain him, U.S. intercepts show». The Washington Post. 10 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2018. 
  43. «Saudis are said to have lain in wait for Jamal Khashoggi». The Washington Post. 10 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2018. 
  44. «For Khashoggi, a Tangled Mix of Royal Service and Islamist Sympathies». 14 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 October 2018. https://web.archive.org/web/20181017155108/https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/middleeast/jamal-khashoggi-saudi-arabia.html. Ανακτήθηκε στις 23 October 2018. 
  45. «Friends of Saudi dissident say he failed to return after visit to Istanbul consulate». CNBC. Reuters. 2 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 October 2018. https://web.archive.org/web/20181025150231/https://www.cnbc.com/2018/10/03/saudi-dissident-jamal-khashoggi-worry-after-his-absence-in.html. Ανακτήθηκε στις 25 October 2018. «Khashoggi was in the United States on an O-visa» 
  46. 46,0 46,1 Heather Timmons (19 October 2018). «What does the US owe Jamal Khashoggi?». Quartz. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 October 2018. https://web.archive.org/web/20181025185924/https://qz.com/1428499/jamal-khashoggi-what-trump-owes-khashoggi-under-us-law-and-constitution/. Ανακτήθηκε στις 25 October 2018. «Khashoggi was living in the United States on an 'O' visa ... Three of Khashoggi's children are US citizens.» 
  47. «NSA: White House Knew Jamal Khashoggi Was In Danger». Observer. 10 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2018. 
  48. «Außenminister Saudi-Arabiens sieht Tötung Khashoggis als Fehler». Der Standard (στα Γερμανικά). 21 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2018. 
  49. «US intelligence being sued for failing to warn Khashoggi of threat». The Middle East Monitor. 21 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2018. 
  50. «Knight Institute Sues to Learn Whether U.S. Intelligence Agencies Complied With "Duty to Warn" Reporter Jamal Khashoggi of Threats to His Life». Knight First Amendment Institute. 20 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2018. 
  51. «Biden administration 'to declassify report' into Khashoggi murder». the Guardian. 19 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2021. 
  52. «Biden intel chief nominee vows to release Khashoggi murder report». Aljazeera.com. 19 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2021. 
  53. «Assessing the Saudi Government's Role in the Killing of Jamal Khashoggi» (PDF). ODNI.gov. 11 Φεβρουαρίου 2021. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 26 Φεβρουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2021. 
  54. Kirchgaessner, Stephanie (19 Ιανουαρίου 2021). «Biden administration 'to declassify report' into Khashoggi murder». The Guardian. Ανακτήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 2021. 
  55. «Assessing the Saudi Government's Role in the Killing of Jamal Khashoggi (v2)» (PDF). Office of the Director of National Intelligence. 26 Φεβρουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2021. 
  56. Marquardt, Alex. «Three names mysteriously removed from Khashoggi intelligence report after initial publication». CNN. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2021. 
  57. «Jamal Khashoggi: US says Saudi prince approved Khashoggi killing». BBC News. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2020. 
  58. Kirchgaessner, Stephanie (4 Μαρτίου 2021). «US decision not to punish crown prince puts us in grave danger, Saudi exiles say». theguardian. 
  59. Josh Lederman (22 Οκτωβρίου 2018). «Khashoggi met with crown prince's brother amid efforts to return him to Saudi Arabia». NBC News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2018. 
  60. «Did Embassy in DC send Khashoggi to Istanbul?». Reuters and NBC. Euronews. 9 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 October 2018. https://web.archive.org/web/20181010060724/https://www.euronews.com/2018/10/09/did-embassy-in-dc-send-khashoggi-to-istanbul. Ανακτήθηκε στις 2 November 2018. 
  61. Boris Johnson (21 October 2018). «The murder of Jamal Khashoggi was a barbaric act. We mustn't let Saudi Arabia off the hook». The Daily Telegraph. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 November 2018. https://web.archive.org/web/20181102123432/https://www.telegraph.co.uk/news/2018/10/21/murder-jamal-khashoggi-barbaric-act-mustnt-let-saudi-arabia/. Ανακτήθηκε στις 2 November 2018. «First there was the transparent ruse by which the Saudi-born Washington Post columnist was tricked into endangering himself by leaving the United States.» 
  62. Chulov, Martin· Wintour, Patrick (9 Οκτωβρίου 2018). «Jamal Khashoggi: Turkey hunts black van it believes carried body». The Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 27 Ιανουαρίου 2019. 
  63. «Though Khashoggi didn't suspect he may be in danger, he was still apprehensive». ABC News. 30 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 2018. 
  64. 64,0 64,1 «What Happened to Jamal Khashoggi?». 3 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 October 2018. https://web.archive.org/web/20181020052554/https://www.nytimes.com/2018/10/03/world/middleeast/khashoggi-saudi-journalist-istanbul.html. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  65. «Key Moments Surrounding the Killing of Jamal Khashoggi». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 November 2018. https://web.archive.org/web/20181103210118/https://www.nytimes.com/aponline/2018/10/23/world/europe/ap-saudi-arabia-writer-killed-timeline.html. Ανακτήθηκε στις 2 November 2018. 
  66. 66,0 66,1 «Erdogan on Khashoggi vanishing: Upsetting this happens in Turkey». Al Jazeera. 8 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2018. 
  67. «Saudi journalist Jamal Khashoggi disappears after entering Saudi Arabia's consulate in Istanbul». Reuters. Australian Broadcasting Corporation. 7 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 October 2018. https://web.archive.org/web/20181017115417/https://www.abc.net.au/news/2018-10-07/turkish-authorities-investigate-disappearance-of-jamal-khashoggi/10348304. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  68. «A Columnist Walked Into Saudi Arabia's Consulate. Then He Went Missing» (στα αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 October 2018. https://web.archive.org/web/20181011020839/http://time.com/5416396/jamal-khashoggi-saudi-arabia-journalist-missing/. Ανακτήθηκε στις 11 October 2018. 
  69. «Seine Verlobte im Interview: Aus diesem Grund ging Khashoggi beim zweiten Mal unbesorgt in das Konsulat» (στα γερμανικά). 26 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 December 2018. https://web.archive.org/web/20181208163013/https://www.welt.de/politik/deutschland/article182794750/Seine-Verlobte-im-Interview-Aus-diesem-Grund-ging-Khashoggi-beim-zweiten-Mal-unbesorgt-in-das-Konsulat.html. Ανακτήθηκε στις 30 October 2018. 
  70. «News snippet». Saudi Press Agency. 4 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 October 2018. https://web.archive.org/web/20181006075206/https://www.spa.gov.sa/1822222. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  71. «Jamal Khashoggi: Washington Post blanks out missing Saudi writer's column». BBC. 5 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 October 2018. https://web.archive.org/web/20181019093042/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-45758096. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  72. Ingber, Sasha (4 October 2018). «Saudi Critic Vanishes After Visiting Consulate, Prompting Fear And Confusion». NPR. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 October 2018. https://web.archive.org/web/20181019010138/https://www.npr.org/2018/10/04/654591662/saudi-critic-vanishes-after-visiting-consulate-prompting-fear-and-confusion. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  73. Chulov, Martin; McKernan, Bethan (10 October 2018). «Jamal Khashoggi: details of alleged Saudi hit squad emerge» (στα αγγλικά). The Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 October 2018. https://web.archive.org/web/20181011021035/https://www.theguardian.com/world/2018/oct/10/alleged-saudi-hit-squad-linked-to-jamal-khashoggi-disappearance. Ανακτήθηκε στις 11 October 2018. 
  74. Gall, Carlotta (3 October 2018). «What Happened to Jamal Khashoggi? Conflicting Reports Deepen a Mystery». The New York Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 October 2018. https://web.archive.org/web/20181020052554/https://www.nytimes.com/2018/10/03/world/middleeast/khashoggi-saudi-journalist-istanbul.html. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  75. 75,0 75,1 «Khashoggi case: CCTV disappears from Saudi consulate in Turkey». The Guardian. 9 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 October 2018. https://web.archive.org/web/20181020131856/https://www.theguardian.com/world/2018/oct/09/khashoggi-case-cctv-disappears-from-saudi-consulate-in-turkey. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  76. 76,0 76,1 Robinson, Joan (13 October 2018). «Jamal Khashoggi Case: A contemporary thriller». National Herald. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 October 2018. https://web.archive.org/web/20181014053123/https://www.nationalheraldindia.com/opinion/jamal-khashoggi-case-a-contemporary-thriller. Ανακτήθηκε στις 14 October 2018. 
  77. Fahim, Kareem (6 October 2018). «Saudi forensic expert is among 15 named by Turkey in disappearance of journalist Jamal Khashoggi». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 October 2018. https://web.archive.org/web/20181007000044/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkey-concludes-saudi-journalist-khashoggi-killed-by-murder-team-sources-say/2018/10/06/31ee4f86-c8d9-11e8-9c0f-2ffaf6d422aa_story.html. Ανακτήθηκε στις 14 October 2018. 
  78. Coskun, Orhan (6 October 2018). «Exclusive: Turkish police believe Saudi journalist Khashoggi was killed in consulate – sources». Reuters. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 October 2018. https://web.archive.org/web/20181014224621/https://www.reuters.com/article/us-saudi-politics-dissident/exclusive-turkish-police-believe-saudi-journalist-khashoggi-was-killed-in-consulate-sources-idUSKCN1MG0HU. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  79. Fahim, Kareem (6 Οκτωβρίου 2018). «Turkey concludes Saudi journalist Jamal Khashoggi killed by 'murder' team, sources say». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2018. 
  80. 80,0 80,1 «Saudi journalist 'killed inside consulate' – Turkish sources». The Guardian. 6 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 October 2018. https://web.archive.org/web/20181020223151/https://www.theguardian.com/world/2018/oct/06/saudi-journalist-killed-inside-consulate-turkish-sources. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  81. 81,0 81,1 «Turkish police suspect Saudi journalist Khashoggi was killed at consulate». Middle East Eye. 6 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 October 2018. https://web.archive.org/web/20181007073811/https://www.middleeasteye.net/news/turkish-police-suspect-saudi-journalist-khashoggi-was-killed-consulate-report-1250529206. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  82. Abu Sneineh, Mustafa (22 October 2018). «REVEALED: The Saudi death squad MBS uses to silence dissent». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 October 2018. https://www.webcitation.org/73MnJ9BcG?url=https://www.middleeasteye.net/tiger-squad-saudi-hitmen-khashoggi-mbs. Ανακτήθηκε στις 22 October 2018. 
  83. Harris, Shane; Mekhennet, Souad; Hudson, John; Gearan, Anne (11 October 2018). «Turks tell U.S. officials they have audio and video recordings that support conclusion Khashoggi was killed». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 October 2018. https://web.archive.org/web/20181020074357/https://www.washingtonpost.com/world/national-security/turks-tell-us-officials-they-have-audio-and-video-recordings-that-support-conclusion-khashoggi-was-killed/2018/10/11/119a119e-cd88-11e8-920f-dd52e1ae4570_story.html. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  84. «We've asked for Khashoggi tape evidence – Trump». BBC News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 October 2018. https://web.archive.org/web/20181019224754/https://www.bbc.com/news/av/world-europe-45893993/jamal-khashoggi-we-ve-asked-for-tape-evidence-trump. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  85. «Saudi claims that Khashoggi died in a 'brawl' draw immediate skepticism». The Washington Post (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2018. 
  86. 86,0 86,1 «Saudis preparing to admit Jamal Khashoggi died during interrogation, sources say». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 October 2018. https://web.archive.org/web/20181015201630/https://www.cnn.com/2018/10/15/middleeast/saudi-khashoggi-death-turkey/index.html. Ανακτήθηκε στις 15 October 2018. 
  87. Marquardt, Alex (25 Φεβρουαρίου 2021). «'Top Secret' Saudi documents show Khashoggi assassins used company seized by Saudi crown prince». CNN. Ανακτήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 2021. 
  88. 88,0 88,1 «Jamal Khashoggi's killing took seven minutes, Turkish source tells MEE». Middle East Eye. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2018. 
  89. «Jamal Khashoggi Dismembered Alive, Saudi Killer Listened To Music During Murder». Inquisitr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2018. 
  90. Merve Şebnem Oruç (18 Οκτωβρίου 2018). «A 'rogue state' behind Khashoggi's disappearance, not 'rogue killers'». Daily Sabah. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2018. 
  91. «Turkey Details Alleged Killing of Saudi Journalist». 17 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 October 2018. https://web.archive.org/web/20181017091557/https://www.wsj.com/articles/pompeo-seeks-answers-amid-crisis-over-missing-saudi-journalist-1539690270?mod=trending_now_3. Ανακτήθηκε στις 17 October 2018. 
  92. «Jamal Khashoggi Tortured In Front Of Top Saudi Diplomat: Reports». Huffington Post. 17 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2018. 
  93. «Saudi consul general leaves Turkey for Riyadh: Turkish broadcasters». Reuters. 16 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 October 2018. https://web.archive.org/web/20181018044649/https://www.reuters.com/article/us-saudi-politics-dissident-consul/saudi-consul-general-leaves-turkey-for-riyadh-turkish-broadcasters-idUSKCN1MQ23T. Ανακτήθηκε στις 17 October 2018. 
  94. 94,0 94,1 Sullivan, Kevin; Morris, Loveday; El-Ghobashy, Tamer (19 October 2018). «Saudi Arabia fires 5 top officials, arrests 18 Saudis, saying Khashoggi was killed in fight at consulate» (στα αγγλικά). The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 October 2018. https://web.archive.org/web/20181020015713/https://www.washingtonpost.com/news/world/wp/2018/10/19/saudi-government-acknowledges-journalist-jamal-khashaoggi-died-while-in-that-countrys-consulate-in-istanbul/. Ανακτήθηκε στις 20 October 2018. 
  95. «Jamal Khashoggi case: Saudi Arabia says journalist killed in fight». BBC. 20 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 November 2018. https://web.archive.org/web/20181120201646/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45923217. Ανακτήθηκε στις 23 October 2018. 
  96. «How the man behind Khashoggi murder ran the killing via Skype». Reuters. 22 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 November 2019. https://web.archive.org/web/20191115040933/https://www.reuters.com/article/us-saudi-khashoggi-adviser-insight/how-the-man-behind-khashoggi-murder-ran-the-killing-via-skype-idUSKCN1MW2HA. Ανακτήθηκε στις 22 October 2018. 
  97. «'I'm suffocating': Khashoggi's last words, says Turkish reporter». Al Jazeera English. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 November 2018. https://web.archive.org/web/20181111185950/https://www.aljazeera.com/news/2018/11/suffocating-khashoggi-words-turkish-reporter-181111085534099.html. Ανακτήθηκε στις 11 November 2018. 
  98. Robertson, Nick (9 December 2018). «'I can't breathe.' Jamal Khashoggi's last words disclosed in transcript, source says». CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 December 2018. https://web.archive.org/web/20181212045056/https://edition.cnn.com/2018/12/09/middleeast/jamal-khashoggi-last-words-intl/index.html. Ανακτήθηκε στις 12 December 2018. 
  99. «Turkey has second audio recording on Khashoggi killing: Columnist – Turkey News». Hurriyetdailynews.com. 16 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2018. 
  100. Wilkinson, Bard; Robertson, Nic; Smith-Spark, Laura (12 October 2018). «Turkey has 'shocking' evidence of Saudi journalist's murder». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 October 2018. https://web.archive.org/web/20181012074432/https://www.cnn.com/2018/10/12/middleeast/khashoggi-saudi-turkey-recordings-intl/index.html. Ανακτήθηκε στις 12 October 2018. 
  101. 101,0 101,1 Wintour, Patrick· Chulov, Martin (15 Οκτωβρίου 2018). «Donald Trump says 'rogue killers' may have murdered Khashoggi». The Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2018. 
  102. «Jamal Khashoggi: Joint search team enters Saudi consulate». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2018. 
  103. «Turkish authorities to search Saudi consulate two weeks after journalist vanished». news.sky.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 October 2018. https://web.archive.org/web/20181015170040/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/jamal-khashoggi-latest-saudi-arabia-turkey-search-istanbul-death-missing-a8584361.html. Ανακτήθηκε στις 15 October 2018. 
  104. «Turkish prosecutors 'find evidence of Jamal Khashoggi killing'». Al Jazeera. 15 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 2018. 
  105. «Turkey's Erdogan says some material at Saudi consulate painted over». Reuters. 16 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 October 2018. https://web.archive.org/web/20181016224604/https://www.reuters.com/article/us-saudi-politics-dissident-erdogan/turkeys-erdogan-says-some-material-at-saudi-consulate-painted-over-idUSKCN1MQ1CT. Ανακτήθηκε στις 17 October 2018. 
  106. McKernan, Bethan· Borger, Julian (18 Οκτωβρίου 2018). «Search for Khashoggi's remains focuses on consul general's house». The Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 27 Ιανουαρίου 2019. 
  107. «Jamal Khashoggi case: Turkish police 'search forest'». BBC News. 19 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 October 2018. https://web.archive.org/web/20181019015214/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45909732. Ανακτήθηκε στις 19 October 2018. 
  108. «Jamal Khashoggi case: All the latest updates». Al Jazeera. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2018. 
  109. «CIA director Gina Haspel travels to Turkey for Khashoggi probe, sources say». haaretz.com. 23 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2018. 
  110. «CIA director Haspel travels to Turkey for Khashoggi case: source». Reuters. 22 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2018. 
  111. Hudson, John; Harris, Shane (22 October 2018). «CIA director flies to Turkey amid growing controversy over Jamal Khashoggi killing» (στα αγγλικά). Washington Post. ISSN 0190-8286. https://www.washingtonpost.com/world/national-security/cia-director-flies-to-turkey-amid-growing-controversy-over-jamal-khashoggi-killing/2018/10/22/47d406d9-9f36-49fc-a187-a9a495b70a62_story.html. Ανακτήθηκε στις 2022-04-07. 
  112. «Jamal Khashoggi: Erdogan vows to reveal all that happened 'in all its nakedness'». Sky News. 21 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2018. 
  113. 113,0 113,1 113,2 «Mustafa al-Madani identified as Saudi 'body double' in Khashoggi's clothes, Turkish source says». CNN. 23 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 October 2018. https://web.archive.org/web/20181025145625/https://edition.cnn.com/2018/10/22/middleeast/saudi-operative-jamal-khashoggi-clothes/index.html. Ανακτήθηκε στις 25 October 2018. 
  114. Tuysuz, Gul; Abdelaziz, Salma; Balkiz, Ghazi; Formanek, Ingrid; Ward, Clarissa (23 October 2018). «Surveillance footage shows Saudi 'body double' in Khashoggi's clothes after he was killed, Turkish source says». CNN (Istanbul). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 October 2018. https://web.archive.org/web/20181023145023/https://www.cnn.com/2018/10/22/middleeast/saudi-operative-jamal-khashoggi-clothes/index.html. Ανακτήθηκε στις 23 October 2018. 
  115. Wintour, Patrick· McKernan, Bethan (22 Οκτωβρίου 2018). «CCTV footage appears to show Khashoggi body double in Istanbul». the Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 2018. 
  116. Ward, Clarissa (22 October 2018). «Who are the Saudi suspects in the Khashoggi case». CNN/Youtube. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 October 2018. https://web.archive.org/web/20181024171328/https://www.youtube.com/watch?v=41wj-5YKzkQ. Ανακτήθηκε στις 24 October 2018. 
  117. «Video appears to show Saudi body double in Jamal Khashoggi's clothes». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 October 2018. https://web.archive.org/web/20181025032054/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-consulate-employees-talking-to-turkish-prosecutors-in-khashoggi-inquiry/2018/10/22/ba5980da-d3d2-11e8-a4db-184311d27129_story.html. Ανακτήθηκε στις 25 October 2018. 
  118. «The Khashoggi Body Double – and Mounting Evidence of a Premeditated Murder». The New Yorker. 22 October 2018. https://www.newyorker.com/news/news-desk/the-khashoggi-body-doubleand-mounting-evidence-of-a-premeditated-murder. Ανακτήθηκε στις 24 October 2018. 
  119. «Turkey demands permission to search Saudi consulate after journalist Khashoggi's disappearance». Daily Sabah. 8 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2018. The Ministry of Foreign Affairs on Sunday summoned Saudi Arabian Ambassador Waleed A. M. Elkhereiji for the second time after journalist Jamal Khashoggi's disappearance and demanded permission to search the consulate building in Istanbul, October 8. 
  120. «Saudis did not let Turkey search well at consulate». Anadolu Agency. 24 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 October 2018. https://web.archive.org/web/20181024121708/https://www.aa.com.tr/en/todays-headlines/-saudis-did-not-let-turkey-search-well-at-consulate-/1291897. Ανακτήθηκε στις 24 October 2018. 
  121. «Saudi officials refuse Turkish police search at well in Istanbul consulate – Anadolu». Reuters. 24 October 2018. https://www.reuters.com/article/saudi-khashoggi-consulate/saudi-officials-refuse-turkish-police-search-at-well-in-istanbul-consulate-anadolu-idUSA4N1UT02E. 
  122. «Konsolosluk bahçesindeki kuyuda arama yapılacak» (στα tr). NTV (Turkey). 24 October 2018. https://www.ntv.com.tr/turkiye/konsolosluk-bahcesindeki-kuyuda-arama-yapilacak,9UXbI7aPaEWUk1k-7i9QPg. 
  123. «Turkish police receive permission to search well at Saudi consulate: NTV». Reuters. 24 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 October 2018. https://web.archive.org/web/20181024142119/https://www.reuters.com/article/us-saudi-khashoggi-consulate/turkish-police-receive-permission-to-search-well-at-saudi-consulate-ntv-idUSKCN1MY1HF. Ανακτήθηκε στις 24 October 2018. 
  124. «Saudi Arabia again changes its story on Khashoggi killing». The Washington Post. 25 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 October 2018. https://web.archive.org/web/20181025115811/https://www.washingtonpost.com/world/europe/turkish-probe-of-khashoggi-killing-turns-to-garden-well/2018/10/25/a3aabb88-d837-11e8-8384-bcc5492fef49_story.html. Ανακτήθηκε στις 26 October 2018. 
  125. «İncelemeden önce araçlara oto kuaför» (στα tr). Hürriyet. 26 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 October 2018. https://web.archive.org/web/20181026182249/http://www.hurriyet.com.tr/gundem/incelemeden-once-araclara-oto-kuafor-40998828. Ανακτήθηκε στις 26 October 2018. «Yapılan kriminal incelemede, suda herhangi bir DNA örneğine rastlanmadı» 
  126. «No Khashoggi DNA in Saudi consulate well». SBS News. 25 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 October 2018. https://web.archive.org/web/20181026143440/https://www.sbs.com.au/news/no-khashoggi-dna-in-saudi-consulate-well. Ανακτήθηκε στις 26 October 2018. 
  127. «Fall Khashoggi: Menschenrechtsexpertin fordert Uno-Untersuchung». Neue Zürcher Zeitung (στα Γερμανικά). 26 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2018. 
  128. «Khashoggi Killing Likely an Extrajudicial Execution – Press Conference (25 October 2018)». Youtube. United Nations. 25 Οκτωβρίου 2018. 
  129. 129,0 129,1 Koseoglu, Sinem (28 Οκτωβρίου 2018). «Turkey to present probe findings to Saudi, request new search». Al Jazeera. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2018. 
  130. «Turkey demands truth over Khashoggi killing as Saudi prosecutor visits». Reuters. 29 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 October 2018. https://web.archive.org/web/20181029141615/https://www.reuters.com/article/us-saudi-khashoggi-turkey-prosecutor/turkey-demands-truth-over-khashoggi-killing-as-saudi-prosecutor-visits-idUSKCN1N30K2. Ανακτήθηκε στις 29 October 2018. 
  131. Wintour, Patrick· McKernan, Bethan (29 Οκτωβρίου 2018). «Turkey refuses to share all Khashoggi evidence with Saudis». the Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Φεβρουαρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 27 Ιανουαρίου 2019. 
  132. «Saudi prosecutor joins probe at Saudi consulate in Istanbul for Khashoggi investigation – Turkey News». Hürriyet Daily News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2018. 
  133. 133,0 133,1 «Khashoggi's fiancee calls on Trump to prevent 'cover-up'». The Washington Post. 31 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 2018. 
  134. 134,0 134,1 134,2 134,3 «Turkey gave Khashoggi tapes to European nations, Erdogan says». Reuters. 10 November 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 November 2018. https://web.archive.org/web/20181110171320/https://www.reuters.com/article/us-saudi-khashoggi-turkey/turkey-gave-khashoggi-tapes-to-european-nations-erdogan-says-idUSKCN1NF0EQ. Ανακτήθηκε στις 10 November 2018. 
  135. «Prosecutor says Khashoggi was strangled and dismembered, but fate of body still a mystery». The Washington Post. 31 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 3 Νοεμβρίου 2018. 
  136. «Turkey's Erdogan-Khashoggi Killing Ordered at Saudi 'Highest Levels'». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 November 2018. https://web.archive.org/web/20181103105151/https://www.nytimes.com/reuters/2018/11/02/world/europe/02reuters-saudi-khashoggi-turkey.html. Ανακτήθηκε στις 3 November 2018. 
  137. «Khashoggi's body was 'dissolved' after murder – Erdogan advisor». Khashoggi's body was 'dissolved' after murder – Erdogan advisor. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 3 Νοεμβρίου 2018. 
  138. «Erdogan adviser said Khashoggi's body was dismembered and...». Reuters. 2 November 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 November 2018. https://web.archive.org/web/20181103123749/https://www.reuters.com/article/us-saudi-khashoggi-turkey/erdogan-adviser-said-khashoggis-body-was-dismembered-and-dissolved-newspaper-idUSKCN1N7179. Ανακτήθηκε στις 3 November 2018. 
  139. «Jamal Khashoggi's body likely burned in large oven at Saudi home». 4 March 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 March 2019. https://web.archive.org/web/20190305125107/https://www.aljazeera.com/news/2019/03/jamal-khashoggi-body-burned-large-oven-saudi-home-190304011823218.html. Ανακτήθηκε στις 5 March 2019. 
  140. Recep Tayyip Erdogan (2 November 2018). «Saudi Arabia still has many questions to answer about Jamal Khashoggi's killing». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 November 2018. https://web.archive.org/web/20181115152537/https://www.washingtonpost.com/news/global-opinions/wp/2018/11/02/recep-tayyip-erdogan-saudi-arabia-still-has-many-questions-to-answer-about-jamal-khashoggis-killing/. Ανακτήθηκε στις 15 November 2018. 
  141. «Saudi Arabia to pay compensation to Khashoggi family, fiancee: Turkish official». 6 November 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 November 2018. https://web.archive.org/web/20181111043945/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-pay-compensation-khashoggi-family-and-fiancee-says-turkish-official-2016567611. Ανακτήθηκε στις 10 November 2018. 
  142. 142,0 142,1 «audi team sent to Istanbul to 'cover up' Khashoggi murder: Turkish official». 5 November 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 November 2018. https://web.archive.org/web/20181111044012/https://www.middleeasteye.net/news/two-saudis-sent-istanbul-cover-khashoggi-murder-turkish-official-1558214130. Ανακτήθηκε στις 10 November 2018. 
  143. «Erdoğan, Trump meet over dinner in French capital». Yeni Safak. 11 November 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 November 2018. https://web.archive.org/web/20181112101403/https://www.yenisafak.com/en/world/erdogan-trump-meet-over-dinner-in-french-capital-3465965. Ανακτήθηκε στις 12 November 2018. 
  144. «Will Saudi Arabia ever reveal who ordered the killing of Jamal Khashoggi? Luciano Zaccara (Assistant Professor of Gulf Politics at the Gulf Studies Center at Qatar University), Matthew Bryza (Former White House official, now a non-Resident Senior Fellow at the Atlantic Council), Selva Tor (Professor of Political Science and International Relations at Koç University)». Al Jazeera English. 11 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2018. 
  145. Madjid Zerrouky (12 November 2018). «Le premier ministre canadien confirme l'existence d'enregistrements de l'assassinat du journaliste». Le Monde.fr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 November 2018. https://web.archive.org/web/20181112221849/https://www.lemonde.fr/proche-orient/article/2018/11/12/affaire-khashoggi-le-premier-ministre-canadien-confirme-l-existence-d-enregistrements_5382548_3218.html. Ανακτήθηκε στις 12 November 2018. «S'il y a un problème de communication entre les différentes institutions au sein du gouvernement français, il appartient aux autorités françaises et non à la Turquie de régler ce problème.» 
  146. Patrick, Patrick (12 Νοεμβρίου 2018). «Trudeau says Canada received Turkish tape of Khashoggi murder». The Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2018. 
  147. «Geheimdienst-Kooperation Frankreich widerspricht Türkei – offenbar keine Aufnahmen zu Khashoggi-Mord erhalten». Der Spiegel. dop/Reuters/AP/AFP. 12 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2018. 
  148. Spencer, Richard (13 November 2018). «'Tell your boss' recording could link Saudi prince to Khashoggi's death». The Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 November 2018. https://web.archive.org/web/20181121225415/https://www.thetimes.co.uk/article/jeremy-hunt-presses-saudi-arabia-over-yemen-and-khashoggi-t9tq9sjlz. Ανακτήθηκε στις 22 November 2018. 
  149. «CIA concludes Saudi prince ordered Khashoggi's killing (Interview with Fawaz A. Gerges, chair of Contemporary Middle East Studies at the LSE)». Youtube. CBC News. 17 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2018. 
  150. Donald J. Trump (20 Νοεμβρίου 2018). «On Standing with Saudi Arabia». whitehouse.gov. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2018. 
  151. Michael Hirsh (20 November 2018). «What Happened to Trump's Khashoggi Report?». Foreign Policy. https://foreignpolicy.com/2018/11/20/what-happened-to-the-khashoggi-report-trump-talked-about/. Ανακτήθηκε στις 24 November 2018. 
  152. «With Khashoggi decision, Trump places strategic interests above human rights». Youtube. PBS NewsHour. 20 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2018. 
  153. «Trump contradicts CIA assessment on Khashoggi killing». FoxNews.com. 21 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2018. 
  154. «CIA holds 'smoking gun phone call' of Saudi Crown Prince on Khashoggi murder». Hürriyet. 22 November 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 November 2018. https://web.archive.org/web/20181124220121/http://www.hurriyetdailynews.com/cia-holds-smoking-gun-phone-call-of-saudi-crown-prince-on-khashoggi-murder-columnist-139079. Ανακτήθηκε στις 24 November 2018. 
  155. «CIA Intercepts Underpin Assessment Saudi Crown Prince Targeted Khashoggi». The Wall Street Journal. 1 Δεκεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2018. 
  156. «Saudis: Saudi-Commissioned Report Contests U.S. Finding About Khashoggi's Killing». The Wall Street Journal. 7 February 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 November 2019. https://web.archive.org/web/20191104164833/https://www.wsj.com/articles/saudi-commissioned-report-contests-u-s-finding-about-journalists-killing-11549498605. Ανακτήθηκε στις 13 February 2019. 
  157. «Mohammad bin Salman denies ordering Khashoggi murder, but says he takes responsibility for it». cbsnews.com (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2019. 
  158. Maxouris, Christina (30 Σεπτεμβρίου 2019). «Mohammed bin Salman denies personal involvement in Khashoggi killing in '60 Minutes' interview but says it was carried out by Saudi officials». CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2019. 
  159. «Turkey charges 20 Saudis over Jamal Khashoggi murder». The Guardian. 25 Μαρτίου 2020. 
  160. «Turkey charges 20 Saudis over Khashoggi murder». Times of Israel. 25 March 2020. https://www.timesofisrael.com/turkey-charges-20-saudis-over-khashoggi-murder/. 
  161. «Turkey Charges 20 in Khashoggi Killing | Voice of America - English». www.voanews.com. 
  162. «Turkish prosecutors file indictment over Khashoggi killing». ABC News. 
  163. «Istanbul prosecutor indicts Saudi suspects for Khashoggi killing». www.aljazeera.com. 
  164. «Turkey charges 20 Saudis over Khashoggi murder». The Standard. 
  165. «UPDATE 1-Khashoggi's fiancee hopes Turkish trial will reveal fresh evidence». Reuters. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Ιουλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2020. 
  166. «UK imposes sanctions against human rights abusers». BBC News. 6 July 2020. https://www.bbc.com/news/uk-politics-53303100. Ανακτήθηκε στις 6 July 2020. 
  167. Timur, Safak; Hubbard, Ben (2022-04-07). «Turkey Transfers Khashoggi Murder Trial to Saudi Arabia» (στα αγγλικά). The New York Times. ISSN 0362-4331. https://www.nytimes.com/2022/04/07/world/middleeast/khashoggi-murder-trial-turkey-saudi-arabia.html. Ανακτήθηκε στις 2022-04-08. 
  168. «Gen. Asiri named deputy head of General Intelligence; Ibrahim Al-Omar is new SAGIA chairman». Saudi Gazette. 26 April 2017. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 November 2017. https://web.archive.org/web/20171113112753/http://saudigazette.com.sa/article/177105/Gen-Asiri-named-deputy-head-of-General-Intelligence-Ibrahim-Al-Omar-is-new-SAGIA-chairman. Ανακτήθηκε στις 13 October 2017. 
  169. «Arab Source: Khashoggi Murdered by Ex-Spokesman of Saudi-Led Coalition in War on Yemen». Fars News Agency. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2018. 
  170. «Photos Purport to Show Hit Squad Sent to Kill Saudi Writer». Time. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 October 2018. https://web.archive.org/web/20181014055021/http://time.com/5420263/saudi-arabia-jamal-khashoggi-assassination-squad/. Ανακτήθηκε στις 14 October 2018. 
  171. «Turkish police identify 5 suspects linked to Khashoggi murder: report». Daily Sabah. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 October 2018. https://web.archive.org/web/20181017212018/https://www.dailysabah.com/investigations/2018/10/10/15-member-saudi-intel-squad-sent-to-target-wps-khashoggi-identified. Ανακτήθηκε στις 17 October 2018. 
  172. «15-member Saudi 'intel squad' sent to target WP's Khashoggi identified». Daily Sabah. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 October 2018. https://web.archive.org/web/20181017092212/https://www.dailysabah.com/investigations/2018/10/17/turkish-police-identify-5-suspects-linked-to-khashoggi-murder-report. Ανακτήθηκε στις 10 October 2018. 
  173. Hearst, David (17 Οκτωβρίου 2018). «Exclusive: Seven of bin Salman's bodyguards among Khashoggi suspects». Middle East Eye. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2018. 
  174. Jansen, Michael (23 December 2019). «Khashoggi trial was an exercise in scapegoating and not justice» (στα αγγλικά). The Irish Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 December 2019. https://web.archive.org/web/20191223190308/https://www.irishtimes.com/news/world/middle-east/khashoggi-trial-was-an-exercise-in-scapegoating-and-not-justice-1.4123789. Ανακτήθηκε στις 23 December 2019. 
  175. 175,0 175,1 175,2 175,3 175,4 Lister, Tim. «Saudi death sentence wipes MBS's fingerprints in Khashoggi killing». CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 December 2019. https://web.archive.org/web/20191223185112/https://edition.cnn.com/2019/12/23/middleeast/saudi-khashoggi-verdict-analysis-intl/index.html. Ανακτήθηκε στις 23 December 2019. 
  176. 176,0 176,1 «Jamal Khashoggi: Saudis sentence five to death for journalist's murder». BBC News. 23 Δεκεμβρίου 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2019. 
  177. «Saudi Arabia sentences five people to death over Khashoggi killing». Sky News. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2019. 
  178. 178,0 178,1 «Khashoggi murder: Saudi Arabia sentences five to death, Qahtani not charged» (στα αγγλικά). Middle East Eye. 23 December 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 December 2019. https://web.archive.org/web/20191223161215/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-sentences-five-death-over-jamal-khashoggi-murder. Ανακτήθηκε στις 23 December 2019. 
  179. «Saudi Arabian court issues final verdict for 8 people in death of journalist Jamal Khashoggi». NBC News. 7 Σεπτεμβρίου 2020. 
  180. «Jamal Khashoggi murder: Saudi court commutes death sentences». BBC. 7 Σεπτεμβρίου 2020. 
  181. «Jamal Khashoggi murder: Saudi court overturns five death sentences». The Guardian. 7 Σεπτεμβρίου 2020. 
  182. «'Complete mockery': Saudi Arabia condemned over Khashoggi ruling». Al Jazeera. 7 Σεπτεμβρίου 2020. 
  183. «Saudi Arabia hands down 'final' rulings in Jamal Khashoggi murder, sentencing 8 to prison terms». The Washington Post. 7 Σεπτεμβρίου 2020. 
  184. «Turkey, rights groups decry Saudi verdict on Khashoggi murder». Al Jazeera. 23 Δεκεμβρίου 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Δεκεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2019. 
  185. «Press watchdog RSF files lawsuit against Saudi prince over Khashoggi». 2 Μαρτίου 2021. 
  186. RSF files criminal complaint against Saudi crown prince in Germany
  187. Feis, Aaron. «Khashoggi's son meets with Saudi king and crown prince». Nypost.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 October 2018. https://web.archive.org/web/20181024152548/https://nypost.com/2018/10/23/khashoggis-son-meets-with-saudi-king-and-crown-prince/. Ανακτήθηκε στις 25 October 2018. 
  188. «Twitter storm after Khashoggi's son meets Saudi crown prince». Al Jazeera. 24 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Οκτωβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2018. 
  189. Walsh, Nick Paton (24 October 2018). «Meeting Khashoggi's son could backfire for bin Salman». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 October 2018. https://web.archive.org/web/20181024203852/https://www.cnn.com/2018/10/24/opinions/bin-salman-khashoggi-saudi-brand-opinion-intl/index.html. Ανακτήθηκε στις 24 October 2018. 
  190. McKernan, Bethan (25 Οκτωβρίου 2018). «Khashoggi's son leaves Saudi Arabia as prosecutor says killing was planned». The Guardian. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2018. 
  191. Fraser, Suzan; Deeb, Sarah El; Press, Jon Gambrell Associated; October 19, Updated. «For 1st time, Saudis say Jamal Khashoggi killed in consulate». The Boston Globe. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 July 2019. https://web.archive.org/web/20190709080032/https://www.bostonglobe.com/news/world/2018/10/19/saudi-state-run-news-agency-quotes-prosecutors-saying-that-jamal-khashoggi-was-killed-saudi-consulate-fight/YUMIdTDF7KIac1zBlADi3O/story.html. Ανακτήθηκε στις 9 July 2019. 
  192. «Erdogan demands Saudi Arabia reveal the location of Jamal Khashoggi's body». CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 October 2018. https://web.archive.org/web/20181026213849/https://edition.cnn.com/2018/10/26/middleeast/saudi-turkey-khashoggi-investigation-intl/index.html. Ανακτήθηκε στις 26 October 2018. 
  193. «Jamal Khashoggi disappearance: 'Hell to pay' for Saudi Arabia if journalist was murdered, Lindsey Graham says». The Independent. 10 October 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 October 2018. https://web.archive.org/web/20181012043114/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/jamal-khashoggi-missing-saudi-arabia-turkey-istanbul-consulate-dismembered-lindsey-graham-us-a8578266.html. Ανακτήθηκε στις 22 October 2018. 
  194. «Saudi Arabia's Arab Allies Come To Its Defense In The Khashoggi Murder Affair» (στα Αγγλικά). MEMRI. 24 Οκτωβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 9 Ιουλίου 2019. 
  195. «Dänemark stoppt Waffenlieferungen an Saudi-Arabien wegen Fall Khashoggi». Die Zeit. 22 Νοεμβρίου 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Νοεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2018. 
  196. «Norway suspends future arms exports to Saudi Arabia». 9 November 2018. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 November 2018. https://web.archive.org/web/20181110120140/https://www.middleeasteye.net/news/norway-suspends-future-arms-exports-saudi-arabia-829709770. Ανακτήθηκε στις 9 November 2018. 
  197. Mortada, Dalia (4 Μαρτίου 2019). «Canada Set To Go Ahead With Arms Deal, Saudi Arabia Says». NPR.org (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουλίου 2019. 
  198. Moss, Neil (9 Ιανουαρίου 2019). «Killing Saudi arms export deal would 'devastate' London region, says Tory MP Vecchio». Hill Times, via Karen Vecchio MP (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουλίου 2019. 
  199. «U.S. shared nuclear power info with Saudi Arabia after Khashoggi killed». Reuters. 4 Ιουνίου 2019. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουλίου 2019. 
  200. Cohen, Zachary· Klein, Betsy (25 Ιουλίου 2019). «Trump vetoes 3 bills prohibiting arms sales to Saudi Arabia». CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιουλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουλίου 2019. 
  201. Barnes, Julian E. (26 February 2021). «Newly Declassified U.S. Report Holds Saudi Crown Prince Responsible for Khashoggi Killing» (στα αγγλικά). The New York Times. ISSN 0362-4331. https://www.nytimes.com/2021/02/26/us/politics/jamal-khashoggi-killing-cia-report.html. Ανακτήθηκε στις 26 February 2021. 
  202. Haag, Matthew; Grynbaum, Michael M. (11 December 2018). «Time Names Person of the Year for 2018: Jamal Khashoggi and Other Journalists». The New York Times. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 December 2018. https://web.archive.org/web/20181211214442/https://www.nytimes.com/2018/12/11/business/media/jamal-khashoggi-person-of-the-year-time.html. Ανακτήθηκε στις 11 December 2018. 
  203. Business, Jill Disis and Brian Stelter, CNN (11 Δεκεμβρίου 2018). «Time Person of the Year: 'The Guardians and the War on Truth'». CNN. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2019. 
  204. «Time's Person of the Year: 'Guardians' of the truth, including slain journalist Jamal Khashoggi». The Washington Post. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2018. 
  205. «Trump defies Congress — to shield MBS from accountability on Jamal Khashoggi». The Washington Post. Ανακτήθηκε στις 19 Αυγούστου 2020. 
  206. Evans, Greg (3 Σεπτεμβρίου 2020). «Showtime Documentary 'Kingdom of Silence' to Premiere on Two-Year Anniversary of Jamal Khashoggi Murder». Deadline. Ανακτήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2020. 
  207. Felperin, Leslie (4 Οκτωβρίου 2020). «'Kingdom of Silence': Film Review». The Hollywood Reporter. Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2021. 
  208. Crust, Kevin (2 Οκτωβρίου 2020). «Review: 'Kingdom of Silence' Starkly Explores Jamal Khashoggi's Life and Murder, and the U.S. Response». Los Angeles Times. Ανακτήθηκε στις 8 Απριλίου 2021. 
  209. Sperling, Nicole (24 Δεκεμβρίου 2020). «An Oscar Winner Made a Khashoggi Documentary. Streaming Services Didn't Want It». The New York Times. Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2020. 
  210. Kilkenny, Katie (23 Δεκεμβρίου 2020). «Bryan Fogel on Hollywood Reticence to Distribute 'The Dissident' and Companies Looking "the Other Way" on Human Rights Abuses». The Hollywood Reporter. Ανακτήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2020.