Γωγ και Μαγώγ

Τα έθνη των Γωγ και Μαγώγ απωθούνται από την κατασκευή τείχους από τους άνδρες του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Από το Βιβλίο του Αλεξάνδρου του Ζαν Βωκελέν, Μπρυζ Βελγίου, 15ος αιώνας

Με την εξελληνισμένη ονομασία Γωγ και Μαγώγ αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη η φράση που συναντάται στην Εβραϊκή Βίβλο ως Γκογκ ου-Μαγκόγκ (εβρ. גּוֹג וּמָגוֹג‎‎), και στο Κοράνιο ως Γιατζούτζ και Ματζούτζ (αραβ. يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ‎‎). Με αυτή υποδηλώνονται είτε πρόσωπα, είτε φυλές, ή ακόμα και περιοχές. Στο κεφάλαιο λη΄ (38) στο Βιβλίο του Ιεζεκιήλ ο Γωγ είναι πρόσωπο και Μαγώγ είναι η γη του. Αλλά στους αιώνες που μεσολάβησαν μέχρι να γραφεί το τελευταίο βίβλίο της Καινής Διαθήκης, η Αποκάλυψη του Ιωάννη (κεφ. 20), η παράδοση είχε εξελιχθεί ώστε το «Γωγ από τη Μαγώγ» να αποδίδεται ως «Γωγ και Μαγώγ».

Η προφητεία σε σχέση με την οποία αναφέρεται η φράση λέγεται ότι θα εκπληρωθεί λίγο πριν τη «έσχατες ημέρες», αλλά όχι αναγκαστικά πριν τη συντέλεια του κόσμου. Η εβραϊκή εσχατολογία θεώρησε τους Γωγ και Μαγώγ ως εχθρούς που θα νικηθούν από τον Μεσσία των Εβραίων, γεγονός που θα εισήγαγε την οικουμένη στη Μεσσιανική Εποχή. Η χριστιανική άποψη είναι καθαρότερα «αποκαλυπτική»: σύμφωνα με αυτή οι Γωγ και Μαγώγ θα είναι σύμμαχοι του Διαβόλου (Σατανά) εναντίον του Θεού μετά τη χιλιετή βασιλεία, όπως περιγράφεται στην Αποκάλυψη του Ιωάννη.

Υπάρχει ένας θρύλος που συνδέθηκε με τη φράση από τη Ρωμαϊκή Εποχή. Σύμφωνα με αυτόν οι Πύλες του Αλεξάνδρου ανεγέρθηκαν από τον Μέγα Αλέξανδρο προκειμένου να απωθήσουν τις φυλές αυτές ή έθνη. Ο Εβραίος ιστορικός Ιώσηπος τους ταύτιζε με το έθνος που ήταν απόγονοι του Μαγώγ εκείνου που αναφέρεται στο βιβλίο της Γενέσεως (κεφ. 10). Αυτοί οι απόγονοι ήταν γνωστοί ως Ιαφεθίτες και ο Ιώσηπος υπέθεσε ότι ήταν οι Σκύθες. Οι πρώτοι Χριστιανοί συγγραφείς τους θεώρησαν ως ορδές μελλοντικών βαρβάρων. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, ταυτίσθηκαν κατά καιρούς με τους Βίκινγκς, τους Ούννους, τους Χαζάρους, τους Μογγόλους ή με άλλους νομάδες της Ευρασίας, ακόμα και με τις Δέκα χαμένες φυλές των Ισραηλιτών.

Οι θρύλοι των Γωγ και Μαγώγ σε σχέση με τις Πύλες του Αλεξάνδρου εισάχθηκαν στον Βίο του Αλεξάνδρου. Σύμφωνα με μία εκδοχή του κειμένου, οι «Γωθ και Μαγώθ» είναι οι βασιλείς των «Ακάθαρτων Εθνών», τα οποία ο Αλέξανδρος απώθησε πέρα από μια ορεινή διάβαση και τους απέτρεψε από το να διασχίσουν το νέο τείχος του. Στα μεσαιωνικά μυθιστορήματα και παράγωγα έργα οι Γωγ και Μαγώγ φέρονται να επιδίδονται σε ανθρωποφαγία.

Πηγές

• Lust, J.: το λήμμα «Gog» στο Dictionary of deities and demons in the Bible, εκδ. Brill, 1999