Γουαδαλκιβίρ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ο ποταμός Γουαδαλκιβίρ με τον Χρυσό Πύργο στη Σεβίλλη, Ισπανία.
Άποψη του ποταμού Γουαδαλκιβίρ, Σεβίλλη, Ισπανία

Συντεταγμένες: 37°08′23″N 6°11′27″W / 37.1398332°N 6.1909283°W / 37.1398332; -6.1909283 Ο Γουαδαλκιβίρ, ή Γκουανταλκιβίρ[1] (Guadalquivir), Baetis στα λατινικά ή al-wādi al-kabīr στα αραβικά είναι το πέμπτο μεγαλύτερο σε μήκος ποτάμι στην Ιβηρική χερσόνησο και το δεύτερο μακρύτερο ποτάμι με όλο το μήκος του στην Ισπανία. Βρίσκεται στην νότια Ισπανία, έχει μήκος 657 χιλιόμετρα και αποστραγγίζει μια έκταση περίπου 58.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Σήμερα είναι πλωτός μέχρι την Σεβίλλη ( εμπορικό λιμάνι) ενώ την ρωμαική εποχή έφθαναν μεγάλα πλοία μέχρι την Κόρδοβα. Έχει πολλές τεχνητές λίμνες για άδρευση και για παροχή υδροηλεκτρικής ενέργειας.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρώτες αναφορές στον ποταμό γίνονται από τον Ηρόδοτο [2] ο οποίος μας περιγράφει τα ταξίδια των Ιώνων Φωκαιών σε περιοχές πέρα των Ηράκλειων στηλών στην αρχαία Ταρτησσό, παίρνοντας πληροφορίες και από τους Φοίνικες, οι οποίοι είναι από τους πρώτους που έχουν ιδρύσει εκεί αγκυροβόλιο και διαπραγματεύονται πολύτιμα μέταλλα. Ενός ποταμού που για την εποχή του ήταν ένα πολύ μεγάλο εμπορικό λιμάνι με μεταφορές χρυσού και χαλκού από τις κελτικές χώρες, όπως μας αναφέρει, ο αρχαίος ιστορικός Έφορος. Κατόπιν οι Ρωμαίοι τον 2ο π.χ αιώνα διαπλέουν το ποταμό και ιδρύουν την πόλη "Hispalis" (σημερινή Σεβίλλη), κατασκευάζουν ναυπηγεία και η εμπορική κίνηση των πλοίων στο ποτάμι ανεβαίνει στα ύψη. Ο Στράβων τον αναφέρει στα γεωγραφικά [3] «ο ποταμός Βαίτης» (Baetis όπως τον ονόμαζαν οι Ρωμαίοι) και γράφει ότι είναι πλωτός και πυκνοκατοικημένος.

Ο Παυσανίας στο βιβλίο του "Ηλιακά Β" [4] τον περιγράφει σαν τον μεγαλύτερο ποταμό της Ιβηρικής που στο στόμιό του (σχηματίζει δέλτα), υπάρχει μια μεγάλη πόλη. Κατά την αραβική κατοχή (712-1248) οι Μαυριτανοί κατασκευάζουν στο ποτάμι πέτρινες αποβάθρες και τον γνωστό Torre del Oro (Χρυσός Πύργος), στη Σεβίλλη για να ενισχύσουν την άμυνα και τον έλεγχο του ποταμού. Τον 13ο αιώνα ο βασιλιάς Φερδινάνδος ο τρίτος επεκτείνει τα ναυπηγεία. Μετά την ανακάλυψη της Αμερικής, η Σεβίλλη με το παραποτάμιο λιμάνι της έγινε το οικονομικό κέντρο της Ισπανικής αυτοκρατορίας . Μετα χρόνια όμως, η πλοήγηση στο ποτάμι λόγω των προσχώσεων γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Σήμερα με την κατασκευή τεχνητού καναλιού, η Σεβίλλη έχει εμπορικό παραποτάμιο λιμάνι.

Πηγές και ροή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η θέση του ποταμού Γουαδαλκιβίρ στην Ισπανία

Οι πηγές του ποταμού Γκουανταλκιβίρ βρισκόταν κατά την ιστορία σε διάφορα μέρη. Η υπάρχουσα διχογνωμία για τις πηγές του ποταμού παίρνει τέλος με την δημοσίευση μιας μελέτης[5] της Υδρογραφικής υπηρεσίας το 1977 που δίνει την πραγματική θέση των πηγών του ποταμού στην οροσειρά της Σιέρα ντε Καθόρλα στον δήμο Quesada της περιοχής της Χαέν, αντί της τοποθεσίας της οροσειράς La Sagra στο δήμο Huéscar της Γρανάδας. Πηγάζει σε ύψος 1.400 μ στην νότια Ισπανία στην Ανδαλουσία και ρέει προς τα δυτικά διασχίζοντας εύφορες πεδιάδες και μεγάλες πόλεις όπως Κόρδοβα, Σεβίλλη, Σανλούκαρ και καταλήγει στον Ατλαντικό ωκεανό μέσα από μία ελώδη περιοχή, τη γνωστή Λας Μαρίσμας (προστατευόμενη περιοχή από βάλτους, ρηχά νερά, και αμμόλοφους, μέρος των οποίων από το 1969 θεωρείται Εθνικό πάρκο), στον κόλπο του Κάδιθ.

Παραπόταμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ποταμός Genil είναι ο κύριος παραπόταμος του ποταμού Γουαδαλκιβίρ στην Ανδαλουσία, Ισπανία. Πηγάζει απο βουνά της Σιέρα Νεβάδα. Άλλοι παραπόταμοι είναι: Aguascebas, Cerezuelo, Guadiana Menor, Guadalbullón, Guadajoz, Corbones, Guadaíra, Guadiana Menor, Borosa, Aguamulas, Guadalimar, Jándula, Yeguas, Guadalmellato, Guadiato, Bembézar, Viar, Rivera de Huelva, Guadiamar.

Πολιτιστική κληρονομιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεφύρια, νερόμυλοι, μοναστήρια, μονοπάτια, ποιήματα είναι τα δείγματα της ανθρώπινης παρουσίας στην περιοχή του ποταμού από τα βάθη των αιώνων. Δείγματα που χαρακτηρίζουν μια πλούσια πολιτιστική κληρονομιά. Μερικά χαρακτηριστικά ιστορικά μνημεία:

  • Ο Χρυσός Πύργος
  • Οι μύλοι του Γουαδαλκιβίρ
  • Η Ρωμαϊκή γέφυρα της Κόρδοβα
  • Γέφυρα Αλαμίγιο δημιουργία του Σ.Καλατράβα
  • Υγροβιότοποι του Γουαδαλκιβίρ γνωστοί με την ονομασία "Las Marismas" είναι μια φυσική ελώδης πεδινή περιοχή, με επιφάνεια περίπου 2.000 km², στο δέλτα του ποταμού, στην Ανδαλουσία (νοτιοδυτική Ισπανία).Περίπου είκοσι αιώνες πριν, οι υγροβιότοποι ήταν μια μεγάλη λιμνοθάλασσα , γνωστή ως "Lacus Ligustinus" (λατινικά), στο στόμιο του ποταμού Γουαδαλκιβίρ. Αργότερα με το πέρασμα του χρόνου, με την εναπόθεση των ιζημάτων του ποταμού και με την αύξηση της ανθρώπινης δραστηριότητας στην περιοχή δημιουργήθηκαν οι προσχώσεις, οι οποίες έδωσαν την θέση τους στις υπάρχουσες σημερινές λίμνες με τα μικρά νησάκια.
  • Εθνικό Πάρκο Doñana (Doñana National Park) Το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF) το 1969, αγόρασε ένα τμήμα των βάλτων από την ισπανική κυβέρνηση για να προστατεύσει το φυσικό κάλλος της περιοχής.


Ποιητές, άφησαν την δική τους σφραγίδα.

Ο ποταμός Γκουανταλκιβίρ

πορτοκαλιές και λιόδεντρα διασχίζει.

Τα δυο ποτάμια της Γρανάδας

απ’ το χιόνι στα στάρια κατεβαίνουν

Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, Μικρή Μπαλάντα Των Τριών Ποταμών


Oh gran río, gran rey de Andalucía,

De arenas nobles ya que no doradas!

(Ω, μεγάλο ποτάμι, τρανέ βασιλιά της Ανδαλουσίας

των ευγενών αρρένων/άμμων, που πια δεν χρυσαφίζουν!)

Te vi en Cazorla nacer;

hoy, en Sanlúcar morir. Un borbollón de agua clara,

debajo de un pino verde, eras tú, ¡qué bien sonabas!"

Αντόνιο Ματσάδο, Nuevas canciones (1924)

Χρήση του ονόματος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Με το αυτό όνομα "GUADALQUIVIR" (Μ-43) φέρεται μεγάλο Ναρκαλιευτικό του Ισπανικού Βασιλικού Ναυτικού, (πρώην αμερικανικό "Persistant" (MSO 491), ναυπήγησης 1956.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Υδρία, Cambridge, Ήλιος (1992). «τόμος 4». Γενική εγκυκλοπαίδεια. Αθήνα: Τέσσερα Έψιλον. σελ. 358. ISBN 960-7190-04-1. 
  2. Ηρόδοτος (1994). «παράγραφος 163». Κλειώ. Αθήνα: Κάκτος. σελ. 338. 
  3. Στράβων (1994). «Βιβλίο 3,σελίδες 47,158». Γεωγραφικά. Αθήνα: Κάκτος. σελ. 200. 
  4. Παυσανίας (1992). Ελλάδος Περιήγησης Ηλιακά, κεφάλαιο 19, παράγραφος 3, σελίδα 275. Ἀθήνα: Κάκτος. σελ. 360. 
  5. Varios Autores: Guadalquivires. Confederación Hidrográfica del Guadalquivir, Cádiz, 1977. ISBN 84-85268-24-5


Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Fuentes del Guadalquivir (έκδοση 74803639) της Ισπανικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).