Γκόντφρι Τσιτάλου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Γκόντφρι Τσιτάλου
Godfrey Chitalu (cropped).jpg
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση22  Οκτωβρίου 1947[1]
Λουάνσιγια
Θάνατος27  Απριλίου 1993
Λιμπρεβίλ
Συνθήκες θανάτουατύχημα
ΠαρατσούκλιUcar
Χώρα πολιτογράφησηςΖάμπια
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΑγγλικά
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταποδοσφαιριστής
προπονητής ποδοσφαίρου

Ο Γκόντφρι Τσιτάλου (Godfrey Chitalu, 22 Οκτωβρίου 1947 – 27 Απριλίου 1993), ήταν Ζαμπιανός ποδοσφαιριστής, ο οποίος αγωνιζόταν ως επιθετικός. Θεωρείται ευρέως ως ο καλύτερος Ζαμπιανός ποδοσφαιριστής όλων των εποχών, καθώς κατέχει το ρεκόρ τερμάτων της Εθνικής Ζάμπιας και ψηφίστηκε ως Ποδοσφαιριστής της Χρονιάς στη χώρα του πέντε φορές.[2][3][4][5][6][7][8][9][10] Επίσης, το 2006, επιλέχθηκε από την Αφρικανική Συνομοσπονδία Ποδοσφαίρου ως ένας από τους 200 καλύτερους Αφρικανούς ποδοσφαιριστές των τελευταίων 50 ετών.[11]

Η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία Ζάμπιας υποστήριξε ότι ο Τσιτάλου σημείωσε 107 γκολ σε όλες τις διοργανώσεις το 1972, περισσότερα από το σύνολο του Γκερντ Μύλερ το 1972 και το σύνολο του Λιονέλ Μέσι το 2012, τα οποία αναφέρονται συχνά (εσφαλμένα) από τους δημοσιογράφους ως «παγκόσμια ρεκόρ».[12][13] Η έρευνα παρουσιάστηκε το 2012 αφού ο Μέσι κατέρριψε το υποτιθέμενο παγκόσμιο ρεκόρ του Μύλερ. Ωστόσο, εκπρόσωπος της FIFA δήλωσε ότι επίσημο παγκόσμιο ρεκόρ της FIFA δεν υπήρξε ποτέ, καθώς δεν έχει αρμοδιότητα στις εγχώριες διοργανώσεις.[14] Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση, ασχολήθηκε με την προπονητική και ήταν επικεφαλής της Εθνικής Ζάμπιας όταν ολόκληρη η ομάδα χάθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα στα ανοικτά των ακτών της Γκαμπόν στις 27 Απριλίου 1993.

Σταδιοδρομία σε συλλόγους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τσιτάλου αγωνίστηκε στις Κίτουε Γιουνάιτεντ ΦΚ (1964–1970) και Κάμπουε Γουόριορς ΦΚ (1971–1982).

Εθνική ομάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τσιτάλου έκανε το διεθνές ντεμπούτο του στις 29 Ιουνίου 1968 σε φιλικό αγώνα εναντίον της Ουγκάντας στη Λουσάκα, τον οποίο κέρδισε η Ζάμπια με 2–1.[15] Σκόραρε το πρώτο του γκολ στην ισοπαλία με 2–2 με την ίδια ομάδα πέντε ημέρες αργότερα.[16]

Ο Τσιτάλου έπαιξε εξέχοντα ρόλο στους αγώνες για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1970 με αντίπαλο το Σουδάν, με τη Ζάμπια να αποκλείεται με έναν κανονισμό που ήταν ιδιαίτερος στην Αφρική και ευνοούσε την ομάδα που κέρδισε το δεύτερο σκέλος. Παρόλο που το συνολικό σκορ ήταν ισόπαλο με 6–6, αφού η Ζάμπια κέρδισε τον πρώτο αγώνα με 4–2 και έχασε τον επαναληπτικό αγώνα με την ίδια διαφορά, το Σουδάν προκρίθηκε στον δεύτερο γύρο καθώς σημείωσε περισσότερα γκολ στον δεύτερο αγώνα.[17] Οι προγραμματισμένες διαμαρτυρίες δεν οδήγησαν σε τίποτα, όπως εξήγησε η FIFA:

«Οι προκριματικοί αγώνες στην Αφρική διέπονται από ειδικούς κανόνες και αυτοί ορίζουν ότι εάν στο τέλος της πλήρους διάρκειας του δεύτερου αγώνα οι ομάδες είναι ισόπαλες, θα παιχθούν 30 λεπτά παράτασης. Εάν στο τέλος της παράτασης, το συνολικό σκορ είναι ακόμα ισόπαλο, τότε η ομάδα που θα σημειώσει τα περισσότερα γκολ στο δεύτερο παιχνίδι θα ανακηρυχθεί νικήτρια».[18]

Ο Τσιτάλου ήταν στην ομάδα που κέρδισε τη Νιγηρία με 5–1 στις 15 Ιουλίου 1973 στη Λουσάκα για να προκριθεί στο Κύπελλο Εθνών Αφρικής του 1974. Αγωνίστηκε για τη Ζάμπια στη διοργάνωση και σημείωσε ένα γκολ εναντίον της Αιγύπτου, στην ήττα με 3–1. Η Ζάμπια έφτασε στον τελικό τον οποίο έχασε από το Ζαΐρ μετά από επαναληπτικό αγώνα.

Τον Απρίλιο του 1975 αποβλήθηκε από την εθνική ομάδα για σχεδόν δύο χρόνια. Επέστρεψε όταν ο προπονητής της Ζάμπια, Μπράιτγουελ Μπάντα ανέλαβε την ευθύνη της ομάδας, ερχόμενος από τον πάγκο για να σκοράρει δύο γκολ σε έναν κρίσιμο αγώνα για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου 1978 εναντίον της Ουγκάντα στις 27 Φεβρουαρίου 1977, στη νίκη με 4–2 στην Ντόλα.[19]

Επανέλαβε το κατόρθωμα πέντε μήνες αργότερα, σε έναν αγώνα προκριματικών για το Κύπελλο Εθνών Αφρικής εναντίον της Αλγερίας, με τη Ζάμπια να έχει χάσει με 2–0 στον πρώτο αγώνα στο Αλγέρι. Σημείωσε δύο γκολ για να ισοφαρίσει το συνολικό σκορ με 2–2 και η Ζάμπια επικράτησε 6–5 στα πέναλτι.[20] Τον μήνα που έκλεισε τα 30, ο Τσιτάλου σημείωσε 5 γκολ στο Κύπελλο ΚΕΚΑΦΑ, το οποίο η Ζάμπια έχασε στον τελικό από την Ουγκάντα.

Την επόμενη χρονιά, ο Τσιτάλου κέρδισε το δεύτερο Κύπελλο Εθνών Αφρικής το 1978 στη Γκάνα, αλλά η Ζάμπια τον έχασε από τραυματισμό στο πρώτο παιχνίδι και αποκλείστηκε στον πρώτο γύρο της διοργάνωσης.[21] Έκανε ξανά εντύπωση στο Κύπελλο ΚΕΚΑΦΑ στην Ουγκάντα, όπου τερμάτισε ως πρώτος σκόρερ με 11 γκολ, συμπεριλαμβανομένων 3 στη συντριβή με 9–0 επί της Κένυας και 4 στη νίκη με 4–0 επί της Ουγκάντα. Η Ζάμπια ωστόσο έχασε στον τελικό από το Μαλάουι με 3–2.[22]

Το 1980, εκπροσώπησε τη Ζάμπια στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1980, σημειώνοντας ένα γκολ με αντίπαλο τη Σοβιετική Ένωση στην ήττα με 3–1. Σκόραρε επίσης όταν η Ζάμπια έχασε από τη Βενεζουέλα με 2–1.[23] Έπαιξε το τελευταίο του παιχνίδι για τη Ζάμπια στις 12 Δεκεμβρίου 1980 εναντίον της Κένυας στο Ναϊρόμπι, στον οποίο η Ζάμπια έχασε με 2–1. Ήταν η 111η εμφάνισή του, καθιστώντας τον τον παίκτη (εκτός τερματοφυλάκων) με τις περισσότερες συμμετοχές και τον πρώτο σκόρερ της Ζάμπια και της Αφρικής με 79 γκολ.[22][24]

Στις 25 Μαΐου 1981, ο Τσιτάλου τιμήθηκε με το Παράσημο της Τιμής από τον Πρόεδρο της Ζάμπιας Κένεθ Καούντα για τη συνεισφορά του στο ποδόσφαιρο της Ζάμπιας.[25]

Προπονητική σταδιοδρομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την αιφνιδιαστική ήττα της Ζάμπια από τη Μαδαγασκάρη σε αγώνα για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου 1994 στο Ανταναναρίβο τον Δεκέμβριο του 1992, ο προπονητής Σάμιουελ Εντλόβου απολύθηκε και ο Μόζες Σιμουάλα ονομάστηκε νέος προπονητής της Ζάμπιας, με βοηθούς τους Τσιτάλου και Άλεξ Τσόλα. Ωστόσο, ο Σιμουάλα αρρώστησε πριν προλάβει να αναλάβει την ομάδα και ο Τσιτάλου διορίστηκε επικεφαλής προπονητής.[26] Η Ζάμπια έιχει μεγάλες πιθανότητες να φτάσει μέχρι το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1994,[27] αλλά στην πτήση της προς τη Σενεγάλη η ομάδα συνάντησε τη μοίρα της στη φρικτή αεροπορική τραγωδία στα ανοιχτά της Γκαμπόν. Ο Τσιτάλου είχε απολογισμό 4 νίκες, μία ισοπαλία και 1 ήττα με 13 γκολ ενεργητικό και 3 παθητικό.

Προσωπική ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Τσιτάλου παντρεύτηκε την Κριστίν Τσιμπάλε τον Οκτώβριο του 1972, μεταξύ δύο αγώνων με την γκανέζικη Άκκρα Χαρτς οφ Όουκ στο Αφρικανικό Κύπελλο Πρωταθλητριών.[28] Είχαν οκτώ παιδιά και ο γιος του, Ντένις, έπαιξε επίσης στους Κάμπουε Γουόριορς το 1992.[29]

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο τάφος του Τσιτάλου στη Λουσάκα.

Στις 27 Απριλίου 1993, η Εθνική Ζάμπιας ταξίδευε στη Σενεγάλη για τον πρώτο από τους προκριματικούς αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου 1994 στη φάση των ομίλων. Ο τρόπος μεταφοράς της ομάδας ήταν ένα αεροπλάνο της Πολεμικής Αεροπορίας της Ζάμπιας. Μετά τον ανεφοδιασμό με καύσιμα στη Λιμπρεβίλ της Γκαμπόν, το αεροπλάνο παρουσίασε προβλήματα και έπεσε στη θάλασσα. Τριάντα επιβαίνοντες, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου της Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας Ζάμπιας, του Τσιτάλου και δεκαοκτώ παικτών έχασαν τη ζωή τους στο δυστύχημα.[30][31]

Η Οδός Γκόντφρι Τσιτάλου στη Λουσάκα φέρει το όνομα του.[32] Τον Δεκέμβριο του 2012, η Κάμπουε Γουόριορς μετονόμασαν το Στάδιο των Σιδηροδρόμων σε «Στάδιο Γκόντφρι Τσιτάλου» και ανακοίνωσε σχέδια για την ανέγερση ενός αγάλματος προς τιμήν του.[33][34]

Τίτλοι και διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με συλλόγους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Πρωτάθλημα Ζάμπιας (2) : 1971, 1972
  • Κύπελλο Ζάμπιας: 1972
  • Τσάλεντζ Καπ Ζάμπιας: 1972
  • Κύπελλο Χάινριχ Τσιμπούκου (3): 1970, 1971, 1972
  • Λιγκ Καπ Ζάμπιας (3): 1971, 1972, 1973

Με εθνική ομάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ζάμπια
  • Κύπελλο Ηρώων (σειρές 3 αγώνων εναντίον της Ουγκάντα): 1968
  • Τρόπαιο Πίτερ Στάιβεσαντ (σειρές 3 αγώνων εναντίον του Μαλάουι): 1969

Ατομικές διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ζαμπιανός Ποδοσφαιριστής της Χρονιάς (5) : 1968, 1970, 1972, 1978, 1979
  • Κορυφαίος σκόρερ του Πρωταθλήματος Ζάμπιας (6) : 1968, 1971, 1972, 1974, 1977, 1980
  • Ζαμπιανός Αθλητής της Χρονιάς: 1977
  • Πρώτος σκόρερ του Κυπέλλου ΚΕΚΑΦΑ: 1978
  • Παράσημο της Τιμής της Ζάμπια: 1981
  • Βραβείο Fair Play από τη Διεθνή Επιτροπή Fair Play: 1988

Ως προπονητής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κύπελλο Ζάμπιας: 1984
  • Α΄ Κατηγορία Ζάμπιας: 1991
  • Τσάλεντζ Καπ Ζάμπιας: 1991
  • Κύπελλο Πρωταθλητριών Ζάμπιας: 1991
  • Λιγκ Καπ Ζάμπιας: 1992

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 (πολλαπλές γλώσσες) Transfermarkt. 253614. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  2. Zimba, Jack (31 Ιανουαρίου 2010). «Lest we forget them». The Post (Zambia). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Δεκεμβρίου 2012. https://web.archive.org/web/20121218162443/http://www.postzambia.com/post-read_article.php?articleId=5173. Ανακτήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου 2010. 
  3. Jerry Muchimba (24 Μαΐου 2012). «Samuel "Zoom" Ndhlovu: True Zambian Legend». Bolazambia. Ανακτήθηκε στις 9 Ιουλίου 2012. 
  4. Emmanuel Maradas. «Interview with Ndaye Mulamba Living Legend». Simbasports. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Σεπτεμβρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 17 Ιουνίου 2009. 
  5. «Dennis Liwewe talks to Fast Track». BBC. 9 Μαΐου 2002. http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/1977739.stm. Ανακτήθηκε στις 10 Ιουνίου 2009. 
  6. Chibulu, Musonda "Stars of yester-year – Solly Pandor: True Zambian Legend" Zambia Daily Mail, 14 Αυγούστου 2010 σελ. 10
  7. «Profile: Before Lionel Messi, there was Godfrey Chitalu». The Score. 17 Δεκεμβρίου 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Δεκεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2012. 
  8. Claudia Ekai (13 Δεκεμβρίου 2012). «Chitalu's record spins football world». Supersport. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2012. 
  9. Sophie Pilgrim (17 Δεκεμβρίου 2012). «Zambia's Chitalu 'scored more goals than Messi'». france24. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2012. 
  10. Jose Guerrero (15 Δεκεμβρίου 2012). «Kamanga: "El Derby County vino dos veces para fichar a Chitalu"». as.com. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2012. 
  11. «Οι 200 κορυφαίοι Αφρικανοί». Sport24.gr. 25 October 2006. http://www.sport24.gr/football/article273152.ece?service=print. 
  12. «Super League History». Football Association of Zambia. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιανουαρίου 2012. 
  13. Michael Cummings. «Godfrey Chitalu: Did Zambian Striker Score More Goals Than Lionel Messi?». Bleacher Report. Ανακτήθηκε στις 29 Μαρτίου 2013. 
  14. «FIFA refuses to back Lionel Messi or Godfrey Chitalu for goal record». BBC. https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/20727929. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2012. 
  15. Anon.
  16. Kamphodza, Sam "Small crowd sees Zambia through" Times of Zambia, 5 Ιουλίου 1968, σελ. 12
  17. Anon.
  18. Anon.
  19. Mukwala, John.
  20. Kalwisha, Wellington.
  21. Sayela Walubita, Moses (2011). Zambia Sporting Score: A Period of Hits and Misses. iUniverse. σελ. 5. ISBN 978-1-4502-7911-6. 
  22. 22,0 22,1 «Godfrey Chitalu - Century of International Appearances». Ανακτήθηκε στις 25 Νοεμβρίου 2021. 
  23. «Godfrey Chitalu: Biography & Statistics». Sports Reference LLC. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Δεκεμβρίου 2012. Ανακτήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2012. 
  24. «INTERNATIONAL OLYMPIC COMMITTEE : Most goals in international football: From Pele and Puskas to Cristiano and Sunil Chhetri». Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2021. 
  25. Mwale, Simon.
  26. Anon.
  27. Anon.
  28. Anon.
  29. Chishimba, Chishimba.
  30. Djazmi, Mani (10 Φεβρουαρίου 2012). «Zambian footballers remember a lost generation of players». BBC Sport. https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/16991481. 
  31. Wilson, Jonathan (19 Ιανουαρίου 2012). «The day a team died: A tragedy for Zambian football». The Independent. https://www.independent.co.uk/sport/football/international/the-day-a-team-died-a-tragedy-for-zambian-football-6291475.html. 
  32. «Godfrey Chitalu Rd». Google Maps. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2012. 
  33. «Kabwe Warriors To Honour Zambia's Greatest Player of All Time – Godfrey 'Ucar' Chitalu». Tumfweko. 17 Δεκεμβρίου 2012. http://tumfweko.com/2012/12/17/warriors-to-honour-zambias-greatest-player-of-all-time-godfrey-ucar-chitalu/. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2012. 
  34. «Zambian club to name stadium after hero Chitalu». ten sport. 17 Δεκεμβρίου 2012. http://tensport.com.au/news/newsarticles/Football-Zambian-club-to-name-stadium-after-hero-Chitalu.htm. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2012. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]