Γεώσφαιρα
Υπάρχουν αρκετοί διαφορετικοί ορισμοί της λέξεως γεώσφαιρα, που αντιστοιχούν σε διαφορετικές σημασίες.
Στην αριστοτελική φυσική
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην αριστοτελική φυσική ο όρος εννούσε 4 σφαιρικούς φυσικούς τόπους, ομόκεντρους γύρω από το κέντρο της Γης, όπως περιγράφεται στα έργα Φυσικά και Μετεωρολογικά. Ο Αριστοτέλης ερμήνευε με τον τρόπο αυτόν τις κινήσεις των τεσσάρων στοιχείων: της γης, του νερού, του αέρα και της φωτιάς.
Σύγχρονες σημασίες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Σε σύγχρονα κείμενα και στη συστημική επιστήμη της Γης (Earth system science), η γεώσφαιρα αναφέρεται στα στερεά μέρη του πλανήτη Γη. Χρησιμεύει, μαζί με τους όρους ατμόσφαιρα, υδρόσφαιρα και βιόσφαιρα για να περιγράψει τα συστήματα της Γης (κάποτε και την αλληλεπίδρασή τους με τη γήινη μαγνητόσφαιρα). Σε αυτό το εννοιολογικό πλαίσιο, αντί για τη γεώσφαιρα χρησιμοποιείται ο όρος λιθόσφαιρα. Ωστόσο η λιθόσφαιρα αναφέρεται μόνο στο ανώτερο στρώμα του εσωτερικού της Γης.[1]
- Ο όρος μπορεί επίσης να χρησιμοποιείται ως μια συλλογική ονομασία για τη λιθόσφαιρα, την υδρόσφαιρα, την κρυόσφαιρα και την ατμόσφαιρα.[2] Τα διαφορετικά μέρη της γεώσφαιρας ανταλλάσσουν μεταξύ τους διάφορες ροές μάζας και ενέργειας. Η ανταλλαγή αυτή επηρεάζει την ισορροπία των διαφορετικών σφαιρών της γεώσφαιρας.[3]
- Συναφώς με το παραπάνω, ως γεώσφαιρα ορίζεται το σύνολο της ανόργανης ύλης που υπάρχει στη λιθόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και την ατμόσφαιρα. Ο ορισμός αυτός δίνεται σε αντιδιαστολή της βιόσφαιρας ως του συνόλου των ζωντανών οργανισμών της Γης.
- Μετά την έναρξη της εξερευνήσεως του διαστήματος έχει παρατηρηθεί ότι ο όγκος της ιονόσφαιρας ή πλασματόσφαιρας παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις και είναι συχνά πολύ μεγαλύτερος από όσο πιστευόταν έως τότε, εκτεινόμενος κάποτε μέχρι τα όρια της γήινης μαγνητόσφαιρας.[4] Αυτό το μεταβλητό εξωτερικό όριο της γήινης («γεωγενούς») ύλης έχει αναφερθεί ως γεώπαυση της γεώσφαιρας[5] για να υποδηλώσει τη σχετική σπανιότητα τέτοιας ύλης πέρα από αυτό.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Allaby, A. και Allaby, M. (επιμ.): A Dictionary of Earth Sciences, Oxford University Press, 2η έκδοση, Νέα Υόρκη 2003, σελ. 320
- ↑ Williams, R.S., Jr., και Ferrigno, J.G. (επιμ.): Σχήμα 4 εκτός κειμένου στο State of the Earth’s cryosphere at the beginning of the 21st century–Glaciers, global snow cover, floating ice, and permafrost and periglacial environments, U.S. Geological Survey Professional Paper 1386–A, έτος 2012
- ↑ lorea, N.; Cotet, V.; Mocani, V. (Απρίλιος 2014). «Cycles of substances and energy at geospheres interface - fluxes conditioning the soil and life». Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences 9 (2): 209-217.
- ↑ Siscoe, G. (1991). «Aristotle on the magnetosphere». Eos, Transactions, American Geophysical Union 72 (7): 69. doi:. Bibcode: 1991EOSTr..72...69S.
- ↑ Moore, T.E.; Delcourt, D.C. (1995). «The geopause». Reviews of Geophysics 33 (2): 175. doi:. Bibcode: 1995RvGeo..33..175M.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Το ομώνυμο λήμμα στην Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica, έκδοση 2006, τόμος 14, σελ. 207
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Γεώσφαιρα στο Wikimedia Commons
Λεξιλογικός ορισμός του γεώσφαιρα στο Βικιλεξικό
