Γαία (διαστημική αποστολή)
Καλλιτεχνική αναπαράσταση του διαστημικού τηλεσκοπίου. | |||||
| Ονόματα | 2015 HP116[1][α] | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Τύπος αποστολής | διαστημικό παρατηρητήριο αστρομετρίας | ||||
| Διαχειριστής | Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (European Space Agency, ESA) | ||||
| COSPAR ID | 2013-074A | ||||
| SATCAT № | 39479 | ||||
| Ιστοσελίδα | www.esa.int/Science Exploration/Space Science/Gaia | ||||
| Διάρκεια αποστολής | 11 χρόνια, 3 μήνες και 8 ημέρες | ||||
| Ιδιότητες διαστημόπλοιου | |||||
| Κατασκευαστής | |||||
| Μάζα εκτόξευσης | 2.029 kg[3] | ||||
| Καθαρή μάζα | 1.392 kg | ||||
| Μάζα φορτίου | 710 kg[4] | ||||
| Διαστάσεις | 4,6 x 2,3 m | ||||
| Ισχύς | 1.910 watt | ||||
| Έναρξη αποστολής | |||||
| Ημέρα εκτόξευσης | 19 Δεκεμβρίου 2013, 09:12:14 UTC[5] | ||||
| Πύραυλος | Σογιούζ/Φρεγκάτ | ||||
| Τοποθεσία εκτόξευσης | Διαστημικό Κέντρο Γουιάνας, Κουρού | ||||
| Ανάδοχος έργου | Arianespace | ||||
| Τέλος αποστολής | |||||
| Καταστροφή | εκτός λειτουργίας | ||||
| Απενεργοποιήθηκε | 27 Μαρτίου 2025 | ||||
| Τροχιακές παράμετροι | |||||
| Σύστημα αναφοράς | λαγκρανζιανό σημείο L2 του συστήματος Γης-Σελήνης | ||||
| Είδος | τροχιά Λισαζού (Lissajous) | ||||
| Περίγειο | 263.000 km[6] | ||||
| Απόγειο | 707.000 km[6] | ||||
| Περίοδος | 180 ημέρες | ||||
| Εποχή | 2014 | ||||
| Βασικό τηλεσκόπιο | |||||
| Τύπος | αναστιγματικό τριών κατόπτρων[3] | ||||
| Διάμετρος | 1,45 x 0,5 m | ||||
| Περιοχή συλλογής | 0.7 m2 | ||||
| Μήκη κύματος | ορατό φάσμα καθώς και τμήματα του εγγύς υπεριώδους και του εγγύς υπέρυθρου | ||||
| Αναμεταδότες | |||||
| Κανάλι | Ζώνη S: τηλεμετρία, παρακολούθηση και αποστολή εντολών
| ||||
| Εύρος ζώνης | Ζώνη S: μερικά kbit/s για αποστολή και λήψη δεδομένων
Ζώνη X: 3–8 Mbit/s για λήψη δεδομένων | ||||
| Όργανα | |||||
| ASTRO (αστρομετρία), BP/RP (φωτομετρία), RVS (φασματόμετρο για τη μέτρηση της ακτινικής ταχύτητας. | |||||
----
| |||||
Η Γαία (αγγλικά: Gaia) είναι ανενεργό πλέον διαστημικό παρατηρητήριο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (European Space Agency, ESA). Πήρε το όνομά της από τη θεότητα της ελληνικής μυθολογίας Γαία που προϋπήρχε της δημιουργίας του κόσμου και συμβολίζει την υλική του υπόσταση. Κύριος στόχος της αποστολής ήταν η πραγματοποίηση αστρομετρικών μετρήσεων εξαιρετικής ακρίβειας για τον προσδιορισμό των θέσεων, των αποστάσεων και των κινήσεων των αστέρων.[7][8] Οι μετρήσεις αυτές αξιοποιήθηκαν επίσης για τον εντοπισμό εξωπλανητών μέσω της μελέτης χαρακτηριστικών των αστέρων γύρω από τους οποίους περιφέρονται, όπως το φαινόμενο μέγεθος και το χρώμα τους.[9] Η επεξεργασία των δεδομένων που συλλέχθηκαν συνεχίζεται και το 2026 με στόχο τη δημιουργία του μεγαλύτερου και ακριβέστερου τρισδιάστατου καταλόγου αστρονομικών αντικειμένων που έχει καταρτιστεί ποτέ. Ο κατάλογος αναμένεται πως θα περιλαμβάνει περίπου ένα δισεκατομμύριο αστρονομικά αντικείμενα, κυρίως αστέρες, αλλά και πλανήτες, κομήτες, αστεροειδείς και κβάζαρ.[10]
Για τον προσδιορισμό με μεγάλη ακρίβεια της θέσης και της κίνησης των αστρονομικών αντικειμένων, η Γαία παρατήρησε καθένα από αυτά περίπου 70 φορές[11] κατά την αρχικά προβλεπόμενη πενταετή διάρκεια της αποστολής (2014–2019) και περίπου άλλες τόσες κατά την παράτασή της.[12][13] Η παράταση της αποστολής κατέστη δυνατή επειδή η απόδοση των οργάνων μειωνόταν με βραδύτερο ρυθμό από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί.[14] Οι επιστημονικές παρατηρήσεις ολοκληρώθηκαν επισήμως στις 15 Ιανουαρίου 2025[15] και η Γαία απενεργοποιήθηκε στις 27 Μαρτίου του ίδιου έτους, έπειτα από περισσότερα από δέκα χρόνια λειτουργίας.[16]
Η Γαία παρατηρούσε αντικείμενα με φαινόμενο μέγεθος μικρότερο από 20 σε μια ευρεία φωτομετρική ζώνη που εκτεινόταν από το εγγύς υπεριώδες έως το εγγύς υπέρυθρο και κάλυπτε ολόκληρο το ορατό φάσμα.[17] Τα αντικείμενα αυτά αντιστοιχούν περίπου στο 1% του συνολικού αστρικού πληθυσμού του Γαλαξία μας.[11] Επιπλέον αναμενόταν να εντοπίσει από μερικές χιλιάδες έως δεκάδες χιλιάδες εξωπλανήτες μεγέθους παρόμοιου με εκείνο του Δία,[18][19][20][21] περίπου 500.000 κβάζαρ έξω από τον Γαλαξία μας καθώς και δεκάδες χιλιάδες γνωστούς και νέους αστεροειδείς και κομήτες στο Ηλιακό Σύστημα.[22][23][24]
Έπειτα από την ολοκλήρωση των παρατηρήσεων η αποστολή Γαία συνεχίζεται με την ανάλυση των δεδομένων που συγκεντρώθηκαν. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ακριβούς τρισδιάστατου χάρτη των αστρονομικών αντικειμένων σε ολόκληρο τον Γαλαξία μας καθώς και η καταγραφή των κινήσεών τους. Οι φασματοφωτομετρικές μετρήσεις επιτρέπουν τον προσδιορισμό βασικών φυσικών χαρακτηριστικών των παρατηρούμενων αστέρων, όπως η λαμπρότητα, η ενεργός θερμοκρασία, η επιφανειακή βαρύτητα και η χημική τους σύσταση. Η εκτεταμένη αυτή απογραφή αστέρων παρέχει βασικά παρατηρησιακά δεδομένα για τη διερεύνηση σημαντικών ζητημάτων που αφορούν την προέλευση, τη δομή και την εξελικτική ιστορία του Γαλαξία μας. Σύμφωνα με τον ισχύοντα προγραμματισμό της αποστολής, η τελευταία δημοσίευση δεδομένων δεν αναμένεται πριν από τα τέλη του 2030.
Ως διάδοχος της αποστολής Ίππαρχος (Hipparcos, 1989–1993), η Γαία εντάσσεται στο μακρόπνοο επιστημονικό πρόγραμμα Horizon 2000+ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Εκτοξεύθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2013 από την Arianespace, με πύραυλο Σογιούζ/Φρεγκάτ, από το διαστημικό κέντρο στο Κουρού της Γαλλικής Γουιάνας.[25][26] Το διαστημικό σκάφος τέθηκε σε τροχιά γύρω από το λαγκρανζιανό σημείο L2 του συστήματος Ήλιου–Γης.
Σημειώσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Το Pan-STARRS κατέγραψε λανθασμένα τη Γαία ως γεωπλήσιο αστεροειδή, βαρυτικά δεσμευμένο στο σύστημα Γης–Σελήνης,[2] προτού επιβεβαιωθεί ότι επρόκειτο στην πραγματικότητα για διαστημικό σκάφος.[1]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 G. V. Williams (2015-04-27). «Deletion of 2015 HP116». Minor Planet Electronic Circulars 2015-H125. ISSN 1523-6714. https://www.minorplanetcenter.net/mpec/K15/K15HC5.html. Ανακτήθηκε στις 30 June 2026.
- ↑ R. Anderson; B. Gibson; T. Foggia (2015-04-27). «2015 HP116». Minor Planet Electronic Circulars 2015-H123. ISSN 1523-6714. https://www.minorplanetcenter.net/mpec/K15/K15HC3.html. Ανακτήθηκε στις 30 June 2026.
- 1 2 «GAIA (Global Astrometric Interferometer for Astrophysics) Mission». ESA eoPortal. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Οκτωβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 28 Μαρτίου 2014.
- ↑ «Frequently Asked Questions about Gaia». ESA. 14 Νοεμβρίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2014. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2014.
- ↑ «Gaia Liftoff». ESA. 19 Δεκεμβρίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Δεκεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2013.
- 1 2 «Gaia enters its operational orbit». ESA. 8 Ιανουαρίου 2014. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Ιανουαρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 8 Ιανουαρίου 2014.
- ↑ «ESA Gaia home». ESA. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2013.
- ↑ «Timo Prusti plenary: Gaia: Scientific In-orbit Performance». SPIE Newsroom. 2014. doi:.
- ↑ E. Bohan· R. Dinwiddie· J. Challoner· και άλλοι. (2016). Big History (1st American έκδοση). New York: DK. σελ. 76. ISBN 978-1-465-45443-0. OCLC 940282526.
- ↑ D. Overbye (1 Μαΐου 2018). «Gaia's Map of 1.3 Billion Stars Makes for a Milky Way in a Bottle». The New York Times. ISSN 0362-4331. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 2 Μαΐου 2018.
- 1 2 «ESA Gaia spacecraft summary». ESA. 20 Μαΐου 2011. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Νοεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουνίου 2013.
- ↑ «A billion pixels for a billion stars». BBC Science and Environment. BBC. 10 Οκτωβρίου 2011. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2018.
- ↑ «We have already installed the eye of 'Gaia' with a billion pixels to study the Milky Way». Science Knowledge. 14 Ιουλίου 2011. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 6 Απριλίου 2016.
- ↑ «Gaia: fact sheet». ESA. 24 Ιουνίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Ιουνίου 2019. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2013.
- ↑ «Last starlight for ground-breaking Gaia». esa.int. European Space Agency. 15 Ιανουαρίου 2025. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Ιουλίου 2025. Ανακτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2025.
- ↑ K. Miller (27 Μαρτίου 2025). «Farewell to Gaia, the Milky Way's Cartographer». The New York Times. ISSN 0362-4331. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Οκτωβρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 29 Μαρτίου 2025.
- ↑ «Expected Nominal Mission Science Performance». European Space Agency. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Νοεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2019.
- ↑ J. Wenz (2019). «Lessons from scorching hot weirdo-planets». Knowable Magazine (Annual Reviews). doi:.
- ↑ «Gaia Science Objectives». European Space Agency. 14 Ιουνίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Σεπτεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2014.
- ↑ M. Perryman; J. Hartman; G. A. Bakos; L. Lennart. «Astrometric exoplanet detection with Gaia». The Astrophysical Journal 797 (14). doi:.
- ↑ C. Lammers; J. N. Winn (2026). «On the Exoplanet Yield of Gaia Astrometry». The Astronomical Journal 171 (18). doi:.
- ↑ «Gaia's mission: solving the celestial puzzle». University of Cambridge. University of Cambridge. 21 Οκτωβρίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Μαΐου 2020. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2014.
- ↑ «ESA's Gaia... Launches With A Billion Pixel Camera». Satnews.com. 19 Δεκεμβρίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Μαΐου 2020. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2014.
- ↑ «Gaia space telescope to detect killer asteroids». thehindubusinessline.com. 19 Δεκεμβρίου 2013. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Μαρτίου 2014.
- ↑ «Announcement of Opportunity for the Gaia Data Processing Archive Access Co-Ordination Unit». ESA. 19 Νοεμβρίου 2012. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Μαΐου 2013. Ανακτήθηκε στις 17 Μαρτίου 2013.
- ↑ «Arianespace to launch Gaia; ESA mission will observe a billion stars in our galaxy». Press releases. Arianespace. 16 Δεκεμβρίου 2009. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Σεπτεμβρίου 2010.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Γαία (διαστημική αποστολή) στο Wikimedia Commons- Η διαστημική αστρομετρική αποστολή Gaia
- Η πύλη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος