Αυτόγραφο

Φωτογραφία δημοσιότητας του Γερμανού τραγουδιστή Φραντσλ Λανγκ με αυτόγραφο (πιθανώς για τη συλλογή ενός θαυμαστή)

Αυτόγραφο ονομάζεται η ιδιόχειρη γραφή, συνήθως αλλά όχι πάντοτε με υπογραφή, ενός διάσημου ανθρώπου, την οποία συνήθως ζητεί από τη διασημότητα κάποιος θαυμαστής ή θαυμάστριά του. Σε πολλές περιπτώσεις, ιδίως στην περίπτωση καλλιτεχνών, το αυτόγραφο γράφεται πάνω σε μια φωτογραφία του διάσημου προσώπου, αλλά δεν είναι σπάνια και τα γραμμένα σε οποιαδήποτε άλλη επιφάνεια αυτόγραφα. Μεγαλύτερη είναι η προχειρότητα στην περίπτωση γνωστών αθλητών, που εύκολα πείθονται να γράφουν αυτόγραφα πάνω π.χ. σε φανέλες ή μπάλες, ενώ οι συγγραφείς συνήθως υπογράφουν βιβλία τους σε ειδικές εκδηλώσεις. Υπάρχει ως αναγνωρισμένο χόμπι η συνήθεια της συλλογής αυτογράφων.

Η συνήθεια του να ζητούνται αυτόγραφα καλλιτεχνών δεν είναι, όπως πιστεύεται ευρύτατα, δημιούργημα του 20ού αιώνα και της εποχής του κινηματογραφικού «σταρ σύστεμ»: Το καλλιτεχνικό αυτόγραφο ήταν γνωστό στον ευρωπαϊκό χώρο του θεάτρου ακόμα και από τον Μεσαίωνα. Με γενικούς όρους, το αρχαιότερο γνωστό «αυτόγραφο» θα μπορούσε να θεωρηθεί μια σουμεριακή πήλινη πινακίδα του 3100 π.Χ. περίπου, που αναγράφει μόνο το όνομα του γραφέα Gar.Ama. Δεν έχουν βρεθεί άλλα αυτόγραφα από την αρχαιότητα, και το παλαιότερο που γράφηκε από κάποια γνωστή στην ιστορία προσωπικότητα είναι του Ελ Σιντ από το έτος 1098 μ.Χ..

Στον χώρο της μελέτης των χειρογράφων, η λέξη αυτόγραφο [κείμενο] ή ολόγραφο σημαίνει το χειρόγραφο που είναι γραμμένο εξ ολοκλήρου από τον ίδιο τον συγγραφέα και όχι από κάποιον γραφέα με υπαγόρευση ή αντιγραφή.

Πηγές

• Το αντίστοιχο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμ. 7