Αρχοντικό Πέλλας
Συντεταγμένες: 40°47′24″N 22°27′55″E / 40.79000°N 22.46528°E
| Αρχοντικό | |
|---|---|
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Περιφέρεια | Κεντρικής Μακεδονίας |
| Περιφερειακή Ενότητα | Πέλλας |
| Δήμος | Πέλλας |
| Δημοτική Ενότητα | Γιαννιτσών |
| Γεωγραφία | |
| Υψόμετρο | 60 |
| Πληθυσμός | |
| Μόνιμος | 177 |
| Έτος απογραφής | 2021 |
| Πληροφορίες | |
| Παλαιά ονομασία | Αλάρη |
| Ταχ. κώδικας | 581 00 |
| Τηλ. κωδικός | 23820 |
Το Αρχοντικό (επισήμως Αρχοντικόν) είναι πεδινό χωριό της Κεντρικής Μακεδονίας, στην Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας.[1] Είναι χτισμένο σε μεσοσταθμικό υψόμετρο 60 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας,[2] μεταξύ Γιαννιτσών και Πέλλας, και ο πληθυσμός του στην απογραφή του 2011 ήταν 218 κάτοικοι.
Το Αρχοντικό απέχει 2 χιλιόμετρα από τον κοντινότερο προορισμό του, το Μεσιανό, 5 χιλιόμετρα από την έδρα του δήμου, τα Γιαννιτσά, και 52 χιλιόμετρα από την Θεσσαλονίκη.
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο αρχαίος οικισμός του Αρχοντικού έχει τη μορφή τούμπας-τράπεζας και βρίσκεται 4,5 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Πέλλας. Οι κάτοικοι του ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι. Καλλιεργούσαν σιτάρι, κριθάρι, όσπρια, μάζευαν βελανίδια, έτρεφαν αιγοπρόβατα και γουρούνια και κυνηγούσαν ελάφια, ενώ παράλληλα γινόταν και εκμετάλλευση της θάλασσας, η οποία βρισκόταν τότε σε κοντινή απόσταση.[3] Υπήρξε σημαντικό αστικό κέντρο κατά τους προϊστορικούς και ιστορικούς χρόνους, έως το 400 π.Χ. περίπου, οπότε και επιλέχθηκε ως νέα πρωτεύουσα του Βασιλείου της Μακεδονίας η Πέλλα. Σήμερα ταυτίζεται μερικώς με την αρχαία Τύρισσα, όπως άλλωστε αναφέρεται και από τους Πλίνιο Πρεσβύτερο και Κλαύδιο Πτολεμαίο.[4][5] Ο οικισμός αυτός κατοικούνταν μέχρι τη βυζαντινή εποχή.
Στην Τουρκοκρατία το Αρχοντικό ήταν γνωστό με το όνομα «Αλάρη» ή «Αλάρι» και γεωγραφικά υπαγόταν στον καζά των Γιαννιτσών. Ήταν εξ ολοκλήρου χριστιανικό χωριό, όπως επίσης μαρτυρεί και η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, χτισμένη τον 19ο αιώνα. Κατά τον Μακεδονικό Αγώνα σπουδαίο ρόλο διαδραμάτισε ο Αρχοντικιώτης οπλαρχηγός Αντώνιος Αργυρίου, ο οποίος έδρασε στην περιοχή της Βέροιας.[6]
Το χωριό απελευθερώθηκε το 1912 με τη μάχη των Γιαννιτσών. Το 1926 έλαβε το νέο του όνομα «Αρχοντικό». Το 1924 εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Μικρά Ασία, αυξάνοντας το πληθυσμό σε 245 κατοίκους.[7]
Διοίκηση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ήταν χωριό του Δήμου Γιαννιτσών και της Επαρχίας Γιαννιτσών, του Νομού Πέλλης, χωρίς να αποτελεί αυτόνομη κοινότητα. Με την εφαρμογή του Σχεδίου «Καποδίστριας», το Αρχοντικό προσαρτήθηκε στο Δημοτικό διαμέρισμα Γιαννιτσών του Δήμου Γιαννιτσών του Νομού Πέλλας.[8] Με την εφαρμογή του Προγράμματος «Καλλικράτης» την 1η Ιανουαρίου 2011, το χωριό έφθασε στη σημερινή διοικητική του υπαγωγή, σύμφωνα με την οποία αποτελεί έναν από τους 8 οικισμούς της Δημοτικής κοινότητας Γιαννιτσών, η οποία υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Γιαννιτσών του νέου Δήμου Πέλλας.
Πληθυσμός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Έτος | Πληθυσμός |
|---|---|
| 1991 | 214 |
| 2001 | 223 |
| 2011 | 218 |
| Έτος | Πληθυσμός |
|---|---|
| 1961 | 441 |
| 1971 | 285 |
| 1981 | 257 |
| 1991 | 213 |
| 2001 | 231 |
| 2011 | 214 |
Φωτογραφίες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Το Αρχοντικό από ψηλά
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Το Αρχοντικό - Δήμος Πέλλας». www.giannitsa.gr. Ανακτήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2024.
- ↑ «Αρχοντικό ΠΕΛΛΑΣ, Δήμος ΠΕΛΛΑΣ | buk.gr». buk.gr. Ανακτήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2024.
- ↑ «Ο Προϊστορικός Οικισμός του Αρχοντικού Γιαννιτσών - Δήμος Πέλλας». www.giannitsa.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Αυγούστου 2025.
- ↑ IV,34
- ↑ Γεωγραφία III,12,36
- ↑ Α. Καλλιανιώτης, Α. Σπυριδόπουλος, Κ. Παπανικολάου. Το Μεγάλο Συναξάρι, Αφανείς Γηγενείς Μακεδονομάχοι (1903-1913). Θεσσαλονίκη, 13-10-2011: Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, University Studio Press. σελ. 238. ISBN 9789601220604.
- ↑ «Κατάλογος των προσφυγικών συνοικισμών της Μακεδονίας σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ), έτος 1928». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2012. Ανακτήθηκε στις 15 Αυγούστου 2025.
- ↑ «Αρχοντικό Πέλλης». Διοικητικές μεταβολές των ΟΤΑ. Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης. Ανακτήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2024.
- ↑ https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2011_monimos.pdf
- ↑ https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_monimos.pdf
- ↑ https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_monimos.pdf
- ↑ ΠΛ 3:713
- ↑ ΠΛΜ 11:283
- ↑ «Απογραφή Πληθυσμού-Kατοικιών 2011 - ELSTAT». www.statistics.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Αυγούστου 2025.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Το λήμμα «Αρχοντικόν» στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 7, σελ. 19
- Ελλάς: οδικοί-τουριστικοί χάρτες, έκδ. Ν. & Ι. Φώτης, 33η έκδοση, Αθήνα 2005/6, σελ. 22
- Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, 1996, 2006 (ΠΛΜ)
- Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, 1963 (ΠΛ)