Αναστάσιος Παπούλας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Αναστάσιος Παπούλας
Papoulas Anastasios.JPG
Ο Παπούλας την περίοδο που διοικούσε την στρατιά της Μικράς Ασίας
Γέννηση1857
Μεσολόγγι
Θάνατος24 Απριλίου 1935
Αθήνα
ΕνταφιασμόςΑ' Νεκροταφείο Αθηνών
ΧώραΕλλάδα Flag of Greece (1822-1978).svg
ΚλάδοςΕλληνικός Στρατός Ξηράς HellenicArmySeal.svg
Εν ενεργεία1878 - 1920
1920 - 1922
ΒαθμόςΑντιστράτηγος GR-Army-OF8-1912.svg
ΔιοικήσειςΔιοικητής Στρατιάς Μικράς Ασίας
Διοικητής Ε΄ Σώματος Στρατού
Μάχες/πόλεμοιΕλληνοτουρκικός πόλεμος του 1897
Βαλκανικοί πόλεμοι
Μικρασιατική Εκστρατεία

Ο Αναστάσιος Παπούλας του Σπυρίδωνος, (Μεσολόγγι, 1857 - Αθήνα, 24 Απριλίου 1935) ήταν Έλληνας στρατιωτικός που διετέλεσε αρχιστράτηγος του ελληνικού στρατού κατά τη Μικρασιατική εκστρατεία 1920-1922.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο Μεσολόγγι, πατέρας

του ήταν ο Σπυρίδων Παπούλας, αγωνιστής του 1821 στο Μεσολόγγι, και μετά την ανεξαρτησία πλοιοκτήτης των μεγαλυτέρων της εποχής ελληνικών σκαφών "Αγαμέμνων" και "Εκτωρ".[1] Έλαβε μέρος στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, στον Μακεδονικό αγώνα, στους Βαλκανικούς πολέμους και στην Μικρασιατική εκστρατεία 1920-1922. Υπήρξε ένας εκ των σπουδαιοτέρων στρατιωτικών παραγόντων της επανάστασης του 1909 και των πολέμων 1912-13,προαχθείς επ' ανδραγαθία εις υποστράτηγον. Αντετάχθη εις την έξοδον της Ελλάδος εκ της ουδετερότητας κατά τον Α΄παγκόσμιον πόλεμον.[2]. Ο Αναστάσιος ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές του σπουδές στο Μεσολόγγι και το 1878 κατατάχθηκε ως εθελοντής στον Ελληνικό στρατό. Φοίτησε στη Σχολή Ευελπίδων και πήρε μέρος στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 με το βαθμό του Υπολοχαγού, σαν διοικητής Λόχου στο στρατό Θεσσαλίας. Στον Μακεδονικό αγώνα ήταν μεταξύ των αξιωματικών που συνέβαλαν [1] στην διοργάνωση του και το Φεβρουάριο του 1904 με το βαθμό του λοχαγού Πεζικού, μαζί με τον ομοβάθμο του Αλέξανδρο Κοντούλη, τον Υπολοχαγό Γεώργιο Κολοκοτρώνη και τον Ανθυπολογαχό Παύλο Μελά, επισκέφθηκαν την τότε κατεχόμενη από τους Τούρκους περιοχή.

Στο τέλος του Ιανουαρίου 1905, με το βαθμό του Λοχαγού διετέλεσε διευθυντής [2] της τότε διοικητικής αστυνομίας Αθηνών—Πειραιώς, ενώ το 1909, ήταν από από τους πρωτεργάτες της επαναστάσεως στου Γουδή και συμμετείχε στο συμβούλιο εκκαθαρίσεων των αξιωματικών. Πολέμησε στους Βαλκανικούς πολέμους, ως συνταγματάρχης-διοικητής του 10ου Συντάγματος Πεζικού [3] και έλαβε μέρος σε όλες τις επιχειρήσεις της 3ης Μεραρχίας σε Μακεδονία και Ήπειρο, ενώ πήρε μέρος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το βαθμό του Υποστρατήγου ο Παπούλας, διοίκησε το V Σώμα Στρατού. Στο τέλος Δεκεμβρίου 1913 ανακλήθηκε στην Αθήνα ο Αντιστράτηγος Παναγιώτης Δαγκλής, τον οποίο αντικατέστησε ο Παπούλας, που ανέλαβε [4] την ευθύνη του πρωτοκόλλου της Φλωρεντίας και όπως αναφέρεται σε τηλεγράφημα του Σπύρου Σπυρομήλιου στους Μητροπολίτες Δρυϊνουπόλεως Βασίλειο και Βελλάς και Κονίτσης Σπυρίδωνα

«Χειμάρρα 9-2-1914, Προς Πρόεδρον Συνελεύσεως. Στρατηγός (σ.σ. Αναστάσιος Παπούλας) έρχεται Αργυρόκαστρον αύριον εξ Ιωαννίνων όπως φυλακίσει υμάς STOP. Έδωσεν διαταγήν συλλήψεως και ματαιώσεως ανταρσίας STOP. Εκκένωσις αρχίζει εκ Κορυτσάς 16 (σ.σ. Φεβρουαρίου) STOP. Αύριο πρωί κηρύξατε αυτονομίαν. Πράττω ίδιος. Σπυρομήλιος».

Έφτασε στην Κορυτσά στις 10 Φεβρουαρίου 1914 και είχε αποστολή να επιβλέψει την εκκένωση και την παράδοση της περιοχής σύμφωνα με τις διαταγές της Ελληνικής Κυβερνήσεως [5]. Ενημέρωσε στη Μητρόπολη όλα τα μέλη της Επιτροπής Εθνικής Άμυνας της Κορυτσάς, ότι η Ελλάδα ήταν υποχρεωμένη να αποχωρίσει και τους διαβεβαίωσε ότι είχαν εξασφαλιστεί η ζωή, η τιμή, η περιουσία, τα εκκλησιαστικά και σχολικά τους προνόμια. Η Επιτροπή Εθνικής Άμυνας απαίτησε να έχει γραπτές τις διαβεβαιώσεις του και ο υποστράτηγος τους διαμήνυσε μέσω του αστυνομικού διευθυντή, ότι έπρεπε να διαλύσουν την επιτροπή και με έγγραφη απάντησή του στον Μητροπολίτη Γερμανό, διαβεβαίωνε ότι η ζωή, η περιουσία, η εθνική οντότητα και τα προνόμια του Πατριαρχείου ήταν εξασφαλισμένα, και στις 14 προς 15 Φεβρουαρίου 1914, αναχώρησε για το Αργυρόκαστρο.

΄Ηταν αντίθετος με την επανάσταση στο Γουδί[3] και τάχθηκε με το βασιλικό περιβάλλον.[4] Το 1917 οργάνωσε, μετά την εκθρόνιση του βασιλιά Κωνσταντίνου, τα κινήματα της Θήβας και της Πελοπονήσσου. Για τον λόγο αυτό, όσο και για τη συμμετοχή του παλιότερα στη δημιουργία των ομάδων επιστράτων, καταδικάστηκε σε θάνατο. Τελικά δεν εκτελέστηκε έπειτα από προσωπική παρέμβαση του Ελευθερίου Βενιζέλου. Έμεινε έγκλειστος στις φυλακές του Ιντζεδίν έως τις εκλογές τον Νοέμβριο του 1920, οπότε και του ανατέθηκε από την αντιβενιζελική κυβέρνηση η αρχιστρατηγία[3] του ελληνικού στρατού στην Μικρά Ασία. Διαφώνησε με τον βασιλιά Κωνσταντίνο δια την περαιτέρω προέλαση του ελληνικού στρατού προς Άγκυρα και παρητήθη.[5]

Κατά τη διάρκεια της θητείας του ηγήθηκε της εκστρατείας προς το Σαγγάριο, που αποτέλεσε σημαντική καμπή για την πορεία του πολέμου.

Τον Μάϊο του 1922 τελικά αντικαταστάθηκε στην αρχιστρατηγία από τον Γεώργιο Χατζανέστη και αποστρατεύθηκε. Οι συζητήσεις για την αντικατάστασή του ή την παραμονή στην ηγεσία είχαν ξεκινήσει από τις αρχές Μαΐου καθώς την 15η Μαΐου θα έπρεπε να αποχωρήσει από το στράτευμα λόγω κατάληψης του ορίου ηλικίας.

Η κυβέρνηση ήταν αρχικά θετική για την παραμονή του, όμως λόγω διαφωνίας που προέκυψε μεταξύ Στεργιάδη και Παπούλα για την τακτική στη Μικρά Ασία, ο τελευταίος υπέβαλε παραίτηση. Η κυβέρνηση έκανε δεκτή την παραίτηση του και τον αποστράτευσε με κύρια αιτιολογία την κατάληψη του ορίου ηλικίας του και ενώ πριν είχε δημοσιεύσει στο ΦΕΚ την αντικατάστασή του από τον Χατζανέστη, γεγονός που εξόργισε τον Παπούλα.[6] Με το ξέσπασμα της επαναστάσεως και τον ερχομό του στρατού στην Αθήνα ανέλαβε την εκπροσώπηση της κυβέρνησης στις συνομιλίες με την επαναστατική επιτροπή που έδρευε στο Λαύριο.[6] Υπήρξε δε και ένας από τους επικρατέστερους[6] για να αναλάβει τον πρωθυπουργικό θώκο από την επαναστατική επιτροπή, ιδέα που τελικώς απορρίφθηκε.

Κατά τη Δίκη των έξι, αν και ο ίδιος πριν την διαφωνία με τον βασιλιά Κωνσταντίνο σχετικά με την προέλαση, ανήκε στη φιλοβασιλική παράταξη[7] το Νοέμβριο του 1922, κατέθεσε ως μάρτυρας κατηγορίας εναντίον του Γεωργίου Χατζηανέστη παρ' όλο που υπήρχε κίνδυνος να παραπεμφθεί και ο ίδιος σε δίκη.[3] Υποστηρίχθηκε ότι πολλές ευθύνες που του αναλογούσαν τις επέρριψε στο διάδοχό του.[6] Τελικά προσχώρησε στη βενιζελική παράταξη και αργότερα έγινε υποστηρικτής της αβασίλευτης δημοκρατίας.[8] Το 1935 συνελήφθη για τη συμμετοχή του στο αποτυχημένο κίνημα της 1ης Μαρτίου 1935 των Πλαστήρα-Βενιζέλου,καταδικάστηκε σε θάνατο και τελικά εκτελέστηκε, παρόλο που είχε δοθεί χάρη, δια τουφεκισμού ξημερώματα της Μεγάλης Τετάρτη 24 Απριλίου του 1935 μαζί με τον αντιστράτηγο Μιλτιάδη Κοιμήση όχι αναγκαστικά ως οι περισσότερο υπεύθυνοι.

Η εκτέλεσή του θεωρήθηκε ως εκδίκηση των αντιβενιζελικών στις εκτελέσεις των έξι το 1922.[3]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Παπούλας, Σπυρίδων (1961 αναθεωρημένη1965). Επιστημονική Εταιρεία των Ελληνικών Γραμμάτων ΠΑΠΥΡΟΣ Δίτομον Επιτραπέζιον Εγκυκλοπαιδικόν και Γλωσσικόν Λεξικόν Διευθυντής Συντάξεως Στυλ. Γ. Κορρές Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. ΑΘΗΝΑ. σελ. 7251 7252.  line feed character in |title= at position 46 (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |year= (βοήθεια)
  2. Παπούλας, Αναστάσιος (1961 αναθεωρημένη 1965). Επιστημονική Εταιρεία των Ελληνικών Γραμμάτων ΠΑΠΥΡΟΣ Δίτομον Επιτραπέζιον Εγκυκλοπαιδικόν και Γλωσσικόν Λεξικόν Διευθυντής Συντάξεως Στυλ. Γ. Κορρές Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. ΑΘΗΝΑ. Αθήνα. σελ. σελ. 7249 7150 & 7251 7252.  line feed character in |title= at position 54 (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |year= (βοήθεια)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Ελευθεροτυπία, Η δίκη των έξι, άρθρο του Γιώργου Καραγιάννη, σελ.66, 69, 70 & 71
  4. Παπούλας, Αναστάσιος (1961 αναθεωρημένη 1965). Επιστημονική Εταιρεία των Ελληνικών Γραμμάτων ΠΑΠΥΡΟΣ Δίτομον Επιτραπέζιον Εγκυκλοπαιδικόν και Γλωσσικόν Λεξικόν Διευθυντής Συντάξεως Στυλ. Γ. Κορρές Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. ΑΘΗΝΑ. Αθήνα. σελ. 7249 7150 & 7251 7252.  line feed character in |title= at position 54 (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |year= (βοήθεια)
  5. Παπούλας, Αναστάσιος (1961 αναθεωρημένη έκδοση 1965). . Επιστημονική Εταιρεία των Ελληνικών Γραμμάτων ΠΑΠΥΡΟΣ Δίτομον Επιτραπέζιον Εγκυκλοπαιδικόν και Γλωσσικόν Λεξικόν Διευθυντής Συντάξεως Στυλ. Γ. Κορρές Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. ΑΘΗΝΑ.. Αθήνα, σελ. 7249 7150 & 7251 7252. Αθήνα. σελ. 7249 7250 & 7251 7252.  line feed character in |title= at position 60 (βοήθεια); Ελέγξτε τις τιμές ημερομηνίας στο: |year= (βοήθεια)
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Δημακοπούλου Χαρίκλεια, Το έκτακτο στρατοδικείο προς εκδίκασιν των κατά των υπαιτίων της εθνικής καταστροφής κατηγοριών (1922), σελ.99 - 103, από το συλλογικό έργο 'Η δίκη των Οκτώ και η εκτέλεση των έξι, Αθήνα 2010, Ίδρυμα ιστορία του Ελευθερίου Βενιζέλου
  7. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΤΟΜΟΣ τόμος 24 Εκδότης: NATIONAL GEOGRAPHIC, 2009-2010 σελίδα 195
  8. Γιώργος Θ. Μαυρογορδάτος, 1915. Ο Εθνικός Διχασμός, εκδόσεις Πατάκη, ζ΄έκδοση, Αθήνα 2016, σελ. 331.


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Anastasios Papoulas της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).