Αμπντούλ Μετζίτ Α΄
Ο Αμπντούλ Μετζίτ Α΄ (οθωμανικά τουρκικά: عبد المجید اول, λατινική μεταγραφή: ʿAbdü'l-Mecîd, τουρκικά: I. Abdülmecid; 25 Απριλίου 1823 – 25 Ιουνίου 1861) διετέλεσε τον 31ο σουλτάνο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διαδεχόμενος τον πατέρα του, Μαχμούτ Β΄, στις 2 Ιουλίου 1839. Η μεγαλύτερη επιτυχία του Αμπντούλ Μετζίτ υπήρξε η ανακοίνωση του Διατάγματος του Τανζιμάτ με την άνοδό του στον θρόνο, το οποίο είχε προετοιμαστεί από τον τότε Υπουργό Εξωτερικών του, Μουσταφά Ρεσίτ Πασά, και το οποίο σηματοδότησε την έναρξη της εποχής, η οποία χαρακτηρίζεται από την ολική αναδιοργάνωση της αυτοκρατορίας. Ήταν ένας ήπιος μονάρχης, ο οποίος προσέφερε στην Υψηλή Πύλη την αυτονομία που απαιτείτο για την υλοποίηση των μεταρρυθμιστικών του σχεδίων. Ένας από τους κύριους στόχους του Τανζιμάτ ήταν η ενίσχυση του Οθωμανισμού μεταξύ των μιλλέτ, προκειμένου να αναχαιτιστούν τα αναδυόμενα εθνικιστικά κινήματα εντός της αυτοκρατορίας. Ωστόσο, παρά τις νέες νομοθεσίες και μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούσαν στην ενσωμάτωση των μη μουσουλμάνων και μη Τούρκων με πιο πλήρη τρόπο στην οθωμανική κοινωνία, η κίνηση αυτή απέτυχε σε βάθος χρόνου. Ο Αμπντούλ Μετζίτ δημιούργησε συμμαχίες με τις μεγάλες δυνάμεις της Δυτικής Ευρώπης, κυρίως με το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία, οι οποίες πολέμησαν μαζί με την Οθωμανική Αυτοκρατορία στον Κριμαϊκό Πόλεμο κατά της Ρωσίας. Κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου των Παρισίων στις 30 Μαρτίου 1856, η Οθωμανική Αυτοκρατορία εντάχθηκε επίσημα στην Ευρωπαϊκή Συμφωνία.
Πρώτα χρόνια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Αμπντούλ Μετζίτ Α΄ γεννήθηκε στις 25 Απριλίου 1823[1] στο Παλάτι του Μπεσίκτας ή, σύμφωνα με άλλες πηγές, στο Παλάτι Τοπ Καπί της Κωνσταντινούπολης. Πατέρας του ήταν ο Σουλτάνος Μαχμούτ Β΄ και μητέρα του η Καυκασιανής καταγωγής Μπεζμιαλέμ Σουλτάνα. Έλαβε ευρωπαϊκή μόρφωση και υπήρξε ο πρώτος Οθωμανός σουλτάνος που μιλούσε άπταιστα τη γαλλική γλώσσα, ενώ επίσης γνώριζε την αγγλική και τη γερμανική. Επιπροσθέτως, επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία και την κλασική μουσική, διακρινόμενος γενικώς για την ευφυία του.
Βασιλεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Διαδέχθηκε τον πατέρα του στις 2 Ιουλίου του 1839 σε ηλικία μόλις 15 ετών, και συνέχισε το μεταρρυθμιστικό του έργο, το οποίο ονομάστηκε Τανζιμάτ, που σημαίνει Ευτυχής οργάνωση. Η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση, που επιβλήθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από τις Δυτικές Δυνάμεις μετά από τους Κριμαϊκούς πολέμους, παραχώρησε πολλά δικαιώματα στους υπηκόους των χριστιανικών κοινοτήτων και έδωσε σημαντική ώθηση στην ανάπτυξη του εμπορίου, των γραμμάτων κ.ά.
Το 1839 με τη συνθήκη Χάτι Σερίφ και το 1856 με τη συνθήκη Χάτι Χουμαγιούν δημιουργήθηκε ένα προστατευτικό πλαίσιο για τις μειονότητες και να εξασφαλίσει δικαιώματα για ισότιμη μεταχείριση, ίση απονομή δικαιοσύνης κ.ά. Το Χάτι Χουμαγιούν χαρακτηρίστηκε η Magna Carta της Τουρκίας[2]. Παρ' όλο που οι διατάξεις των συνθηκών αυτών περί θρησκευτικών ελευθεριών παραβιάζονταν συστηματικά (Pears, σ. 2), οι θρησκευτικές και εθνικές μειονότητες (μεταξύ των οποίων και η Ελληνική) επωφελήθηκαν και προχώρησαν σε μαζική ίδρυση σχολείων, ναών και άλλων ιδρυμάτων.
Με εντολή του, το 1843, ξεκίνησε η κατασκευή του ανάκτορου Ντολμά Μπαχτσέ (τουρκ. Dolmabahçe Sarayı) που ολοκληρώθηκε το 1856. Το Ντολμά Μπαχτσέ σχεδιάστηκε από τους Αρμένιους αρχιτέκτονες Καραμπέτ και Νικογιός Μπαλιάν. Τον εσωτερικό διάκοσμο του ανακτόρου ανέλαβε ο Γάλλος διακοσμητής Σεσάν, ενώ αρκετοί Ευρωπαίοι καλλιτέχνες ανέλαβαν να φιλοτεχνήσουν έργα ζωγραφικής για να κοσμήσουν το παλάτι. Από το 1960 λειτουργεί ως μουσείο.
Εξωτερική Πολιτική
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην εξωτερική πολιτική ο Αμπντούλ Μετζίτ Α΄ κατάφερε να καταστείλει τα επαναστατικά κινήματα στη Συρία, στην Αλβανία, στη Βοσνία και στο Μαυροβούνιο. Στον Κριμαϊκό πόλεμο προστάτεψε εν μέρει τα συμφέροντα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αλλά αναγκάστηκε να αναγνωρίσει την ένωση των παραδουνάβιων χωρών. Οι σφαγές του χριστιανικού πληθυσμού στο Λίβανο στάθηκαν αφορμή για επέμβαση των Ευρωπαϊκών δυνάμεων το 1860 που τον ανάγκασαν να αναγνωρίσει την αυτονομία της χώρας.
Θάνατος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Απεβίωσε στις 26 Ιουνίου του 1861 από φυματίωση και τον διαδέχτηκε ο αδερφός του Αμπντούλ Αζίζ. Γιοι του ήταν οι Μουράτ Ε΄, Αμπντούλ Χαμίτ Β΄, Μωάμεθ Ε΄ και Μωάμεθ ΣΤ΄ που επίσης έγιναν σουλτάνοι. Τάφηκε στο Τέμενος Γιαβούζ Σελίμ.
Οικογένεια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Σύζυγοι
- Σερβετσεζά Καντινεφέντι
- Χοσγιάρ Καντινεφέντι
- Σεβκεφζά Βαλιντέ Σουλτάν
- Τιριμουτζγκάν Σουλτάν
- Βερντιτζανάν Καντινεφέντι
- Γκιουλτζεμάλ Σουλτάν
- Σαγιεστέ Χανιμεφέντι
- Γκιουλουστού Σουλτάν
- Ραχιμέ Πιριστού Βαλιντέ Σουλτάν
- Ντιουζντιντίλ Καντινεφέντι
- Μαχιτάμπ Καντινεφέντι
- Μπεζμιαρά Καντινεφέντι
- Νιουκχετσεζά Χανιμεφέντι
- Νεργκισέβ Χανιμεφέντι
- Ζεϊνιφελέκ Χανιμεφέντι
- Νεσρίν Χανιμεφέντι
- Ναλανιντίλ Χανιμεφέντι
- Τζεϊλανγιάρ Χανιμεφέντι
- Αϊσέ Σερφιράζ Χανιμεφέντι
- Ναβεκμισάλ Χανιμεφέντι
- Γιλντίζ Χανιμεφέντι
- Σαφντερούν Χανιμεφέντι
- Χιουσνιουτζενάν Χανιμεφέντι
Παιδιά
- Μεβχιμπέ Σουλτάν (1840-1841), κόρη της Χοσγιάρ Καντινεφέντι
- Ναϊμέ Σουλτάν (1840-1843), κόρη της Τιριμουτζγκάν Σουλτάν
- Φατμά Σουλτάν (1840-1884), κόρη της Γκιουλτζεμάλ Σουλτάν, θετή κόρη της Σερβετσεζά Καντινεφέντι
- Μουράτ Ε΄ (1840-1904), γιος της Σεβκεφζά Σουλτάν
- Μπεχιγιέ Σουλτάν (1841-1847), κόρη της Ζεϊνιφελέκ Χανιμεφέντι
- Νεγιρέ Σουλτάν (1841-1844), κόρη της Ντιουζντιντίλ Χανιμεφέντι, δίδυμη της Μουνιρέ
- Μουνιρέ Σουλτάν (1841-1841), κόρη της Ντιουζντιντίλ Χανιμεφέντι, δίδυμη της Νεγιρέ
- Αλιγιέ Σουλτάν (1842-1842), κόρη της Νιουκχετσεζά Χανιμεφέντι
- Χατιτζέ Σουλτάν (1842-1842), κόρη της Γκιουλτζεμάλ Σουλτάν, δίδυμη της Ρεφιά
- Ρεφιά Σουλτάν (1842-1880), κόρη της Γκιουλτζεμάλ Σουλτάν, θετή κόρη της Σερβετσεζά Καντινεφέντι, δίδυμη της Χατιτζέ
- Αλιγιέ Σουλτάν (1842-1845), κόρη της Σεβκεφζά Σουλτάν
- Ηγεμόνας Μεχμέτ Ζιγιαεντίν Εφέντι (1842-1845), γιος της Νεσρίν Χανιμεφέντι
- Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ (1842-1918), γιος της Τιριμουτζγκάν Σουλτάν, θετός γιος της Ραχιμέ Πιριστού Σουλτάν
- Τζεμιλέ Σουλτάν (1843-1915), κόρη της Ντιουζντιντίλ Καντινεφέντι, θετή κόρη της Ραχιμέ Πιριστού Σουλτάν
- Μουνιρέ Σουλτάν (1844-1862), κόρη της Βερντιτζανάν Καντινεφέντι
- Μωάμεθ Ε΄ (1844-1918), γιος της Γκιουλτζεμάλ Σουλτάν, θετός γιος της Σερβετσεζά Καντινεφέντι
- Σαμιγιέ Σουλτάν (1845-1845), κόρη της Ντιουζντιντίλ Χανιμεφέντι
- Ηγεμόνας Αχμέτ (1846-1846), γιος της Νιουκχετσεζά Χανιμεφέντι
- Φατμά Ναζιμέ Σουλτάν (1847-1847), κόρη της Νιουκχετσεζά Χανιμεφέντι
- Ηγεμόνας Μεχμέτ Άμπιντ Εφέντι (1848-1848), γιος της Τιριμουτζγκάν Σουλτάν
- Ηγεμόνας Μεχμέτ Φουάντ Εφέντι (1848-1848), γιος της Νεργκισέβ Χανιμεφέντι
- Σαμπιχά Σουλτάν (1848-1849), κόρη της Μαχιτάμπ Καντινεφέντι
- Μπεχιτζέ Σουλτάν (1848-1876), κόρη της Νεσρίν Χανιμεφέντι
- Ηγεμόνας Αχμέτ Κεμαλεντίν Εφέντι (1848-1905), γιος της Βερντιτζανάν Καντινεφέντι
- Ηγεμόνας Μεχμέτ Μπουρχανεντίν Εφέντι (1849-1876), γιος της Νιουκχετσεζά Χανιμεφέντι
- Ηγεμόνας Μεχμέτ Βαμίκ Εφέντι (1850-1850)
- Μουκμπιλέ Σουλτάν (1850-1850), κόρη της Μπεζμιαρά Καντινεφέντι
- Ρουκιγιέ Σουλτάν (1850-1850), κόρη της Γκιουλτζεμάλ Σουλτάν
- Ηγεμόνας Μεχμέτ Μπαχαεντίν Εφέντι (1850-1852), γιος της Νεσρίν Χανιμεφέντι
- Ηγεμόνας Μεχμέτ Νιζαεντίν Εφέντι (1850-1852), γιος της Νεσρίν Χανιμεφέντι
- Σενιχά Σουλτάν (1851-1931), κόρη της Ναλανιντίλ Χανιμεφέντι
- Ηγεμόνας Αχμέτ Νουρεντίν Εφέντι (1852-1884), γιος της Μαχιτάμπ Καντινεφέντι
- Ηγεμόνας Μεχμέτ Ρούσντι Εφέντι (1852-1852), γιος της Τζεϊλανγιάρ Χανιμεφέντι
- Ηγεμόνας Οσμάν Σαφιγιεντίν Εφέντι (1852-1855), γιος της Αϊσέ Σερφιράζ Χανιμεφέντι
- Ηγεμόνας Αμπντουλάχ Εφέντι (1853-1853), γιος της Σαγιεστέ Χανιμεφέντι
- Ηγεμόνας Μεχμέτ Αμπντουσαμέντ Εφέντι (1853-1855), γιος της Ναλανιντίλ Χανιμεφέντι
- Ζεκιγιέ Σουλτάν (1855-1856), κόρη της Γκιουλουστού Σουλτάν, δίδυμη της Φεχιμέ
- Φεχιμέ Σουλτάν (1855-1856), κόρη της Γκιουλουστού Σουλτάν, δίδυμη της Ζεκιγιέ
- Σεχιμέ Σουλτάν (1855-1857), κόρη της Ναλανιντίλ Χανιμεφέντι
- Μεντιχά Σουλτάν (1856-1928), κόρη της Γκιουλουστού Σουλτάν, θετή κόρη της Βερντιτζανάν Καντινεφέντι
- Ναϊλέ Σουλτάν (1856-1882), κόρη της Σαγιεστέ Χανιμεφέντι
- Μπεντιχέ Σουλτάν (1857-1858), κόρη της Αϊσέ Σερφιράζ Χανιμεφέντι
- Ατιγιετουλάχ Σουλτάν (1858-1858)
- Φουλανέ Σουλτάν (1860-1860)
- Ηγεμόνας Σουλεϊμάν Σελίμ Εφέντι (1860-1909), γιος της Αϊσέ Σερφιράζ Χανιμεφέντι
- Μωάμεθ ΣΤ΄ (1861-1926), γιος της Γκιουλουστού Σουλτάν, θετός γιος της Σαγιεστέ Χανιμεφέντι
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Αμπντούλ Μετζίτ Α΄ | Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάννικα». www.britannica.com (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Νοεμβρίου 2025.
- ↑ Pears Edwin (1917) Life of Abdul Hamid, Constable & Co., London. p.1, 2.
