Αλφάβητο Μπασκίρ
Το αλφάβητο Μπασκίρ είναι το αλφάβητο της Μπασκιρικής γλώσσας. Μιλιέται κυρίως στη Ρωσία, στη περιοχή του Μπασκορτοστάν.
Σημερινή αλφαβητική σειρά
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το σημερινό αλφάβητο Μπασκίρ χρησιμοποιείται από τη δεκαετία του 1940[1]. Περιέχει 42 γράμματα και εννέα από αυτά, τα Ә ә, Ө ө, Ү ү, Ғ ғ, Ҡ ҡ, Ң ң, Ҙ ҙ, Ҫ ҫ, Һ һ δεν περιλαμβάνονται στο ρωσικό αλφάβητο.
Νωρίτερα, μέχρι το 1928 η γλώσσα γραφόταν σε μια παραλλαγή του αραβικού αλφαβήτου. Από το 1928 το Γιαναλίφ ήταν το επίσημο αλφάβητο για τη μπασκιρική γλώσσα. Τον Αύγουστο του 1938 ξεκίνησε η διαδικασία αλλαγής του αλφαβήτου στο Κυριλλικό.[2]
Κυριλλικό αλφάβητο
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η πρώτη χρήση του κυριλλικού αλφαβήτου για τα Μπασκιρικά ξεκίνησε το 1892 στο κυβερνείο Αρινμπούρκ, με αλφάβητο βασισμένο στο ρωσικό. Το 1898 κυκλοφόρησε η δεύτερη έκδοση. Το 1907 εκδόθηκε αλφαβητάριο για τη μπασκιρική γλώσσα.
Συγκριτικός πίνακας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Κυριλλικό (από το 1940) |
Αραβικό αλφάβητο (έως το 1928)[3] |
Λατινικό (1928-1940) |
|---|---|---|
| А а | ا | A a |
| Б б | ب | B ʙ |
| В в | و,ۋ | V v |
| Г г | ﮒ | G g |
| Ғ ғ | غ,ع | Ƣ ƣ |
| Д д | ﺩ | D d |
| Ҙ ҙ | ظ,ض,ذ | Đ đ |
| Е е | ي | E e |
| Ё ё | - | - |
| Ж ж | ج,ژ | Ƶ ƶ |
| - | - | Ç ç |
| З з | ﺯ | Z z |
| И и | ي | I i |
| Й й | ي | J j |
| К к | ك | K k |
| Ҡ ҡ | ق | Q q |
| Л л | ل | L l |
| М м | م | M m |
| Н н | ن | N n |
| Ң ң | ڭ | N̡ n̡ |
| О о | ۇ | O o |
| Ө ө | ۇ | Ɵ ɵ |
| П п | ﭗ | P p |
| Р р | ﺭ | R r |
| С с | ص,ﺱ | S s |
| Ҫ ҫ | ث | Ѣ ѣ |
| Т т | ط,ﺖ | T t |
| У у | و | U u |
| Ү ү | و | Y y |
| Ф ф | ف | F f |
| Х х | خ,ﺡ | X x |
| Һ һ | ه | H h |
| Ц ц | - | - |
| Ч ч | چ | C c |
| Ш ш | ش | Ş ş |
| Щ щ | - | - |
| Ъ ъ | - | - |
| Ы ы | ئ | Ь ь |
| - | - | ьj |
| Ь ь | - | ’ |
| Э э | ئ | E e |
| Ә ә | ه | Ə ə |
| Ю ю | - | - |
| Я я | - | - |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Башҡорт әҙәби теленең алфавите hәм орфографияhы. Өфө, 1940
- ↑ «90 лет назад башкирская письменность перешла с арабского на латинский алфавит». rb7.ru сайтында мәҡәлә
- ↑ Ғәли Ишбулатов. «Ғәрәп яҙмаһын өйрәнеүселәргә әлифба». — 2-се баҫ. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988й. — 64 бит.