Αλκυόνη (μυθολογία)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Αλκυονίδες ημέρες)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Η Αλκυόνη στην ελληνική μυθολογία ήταν σύζυγος του Κύηκα και κόρη του Αιόλου.

Μυθολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χέρμπερτ Ντράπερ, Αλκυόνη, 1915.

Η Αλκυόνη και ο Κύηκας ζούσανε πολύ ευτυχισμένοι στην Τραχίδα, της οποίας ο Κύηκας ήταν βασιλιάς. Κάποιες φορές αποκαλούσαν ο ένας τον άλλον Δία και Ήρα[1]. Αυτό εξόργισε το Δία, και ενώ ο Κύηκας ήταν στη θάλασσα (πηγαίνοντας να συμβουλευτεί ένα μαντείο, σύμφωνα με τη διήγηση του Οβίδιου), έριξε κεραυνό στο καράβι του. Λίγο μετά ο Μορφέας μεταμορφωμένος ως Κύηκας εμφανίστηκε στην Αλκυόνη για να της διηγηθεί τη μοίρα του συζύγου της, και εκείνη ρίχτηκε στη θάλασσα από τη θλίψη της, όπου αντίκρισε το νεκρό σώμα του Κύηκα[2]. Από συμπόνια οι θεοί τους μεταμόρφωσαν στα πουλιά αλκυόνες.

Ο ΟβίδιοςOvid[3] και ο Υγίνος[4] και οι δύο αναφέρουν την μεταμόρφωση του ζευγαριού μετά την απώλεια του Κύηκα στην τρικυμία, αν και οι δύο παραλείπουν το ότι ο Κύηκας και η Αλκυόνη αποκαλούσαν ο ένας τον άλλο Δία και Ήρα, και την οργή του Δία ως αποτέλεσμα αυτού. Ο Οβίδιος επίσης προσθέτει τη λεπτομέρεια ότι η Αλκυόνη είδε το ξεβρασμένο σώμα του στην ακτή πριν αποπειραθεί να αυτοκτονήσει.

Ο μύθος αναφέρεται επίσης σε συντομία στον Βιργίλιο, πάλι χωρίς την αναφορά στο θυμό του Δία[5]

Αλκυονίδες μέρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Οβίδιος και ο Υγίνος αναφέρουν την μεταμόρφωση ως την προέλευση για την ετυμολογία των αλκυονίδων ημερών, τις μέρες μέσα στο χειμώνα κατά τις οποίες υπάρχει καλοκαιρία χωρίς ανέμους. Η φράση εμφανίζεται ήδη στις Όρνιθες του Αριστοφάνη, με την σημασία μιας ανέμελης και ήρεμης περιόδου[6]. Αναφορά επίσης γίνεται και από το Λουκιανό, στο διάλογό του Αλκυών ή περί μεταμορφώσεως, όπου αναφέρει ότι οι άνεμοι κοπάζουν και η θάλασσα είναι σαν καθρέπτης[7], και στον Αιλιανός στο έργο του Περί ζώων ιδιότητος[8].

Μία άλλη εκδοχή θέλει τις Αλκυονίδες κόρες του Γίγαντα Αλκυονέα, επτά στον αριθμό, οι οποίες μετά το φόνο του πατέρα τους σκοτώθηκαν πηδώντας στη θάλασσα, και μεταμορφώθηκαν στη συνέχεια από την Αμφιτρίτη στα πουλιά αλκυόνες[9]. Υπάρχει και άλλη εκδοχή, κατά την οποία η Αλκυόνη και η έξι αδελφές τις μεταμορφώθηκαν στον αστερισμό των Πλειάδων. Οι Πλειάδες μεσουρανούν τον Ιανουάριο, όταν και γεννάει η αλκυόνα. Την αναφορά την κάνει ο Αριστοτέλης στο έργο του Περί ζώων ιστοριών, όπου αναφέρει ότι ο αλκυόνη γεννά επτά μέρες τα αβγά και επτά τα μεγαλώνει, κατά τις ο οποίες μέρες ο Δίας παραχώρησε τις αλκυονίδες μέρες[10], αναφέροντας ότι δεν συμβαίνουν παντού αλκυονίδες μέρες, αλλά στην περιοχή της Σικελίας πάντα. Ο αριθμός των Πλειάδων, επτά, ή εννιά μαζί με τους γονείς τους ή και 14 ορατές με γυμνό μάτι[11], ταυτίζεται με τον αριθμό των αλκυονίδων ημερών, επτά, ή 14 όπως ήταν αρχικά, επτά πριν το χειμερινό ηλιοστάσιο και επτά μετά από αυτό[12][13]. Γι’ αυτό και τα διαφορετικά πρόσωπα της Αλκυόνης κόρης του Αίολου και της Αλκυόνης κόρης του Αλκυονέα μπορεί να σχετίζονται, και τουλάχιστον η μυθολογία τους αλληλοσυνδέεται[14].

H εμφάνιση των αλκυονίδων ημερών σήμερα αναφέρεται στο διάστημα 15 Δεκεμβρίου με 15 Φεβρουαρίου[15] [16][17][18], διάστημα το οποίο περιέχει τη μυθολογική σύνδεση και των 14 ημερών γύρω από το ηλιοστάσιο το Δεκέμβριο, και το μύθο των Πλειάδων και την περίοδο επώασης των αβγών των αλκυόνων τον Ιανουάριο. Όσο για τον ορισμό του φαινομένου από μετεωρολογικής πλευράς, εμφανίζονται στατιστικά κατά το παραπάνω διάστημα και ιδιαίτερα το δεύτερο μισό του Ιανουαρίου, άλλοτε λίγες και άλλοτε περισσότερες, και χαρακτηρίζονται από σχετική άπνοια, ηλιοφάνεια με έως 15 ή και 20 βαθμούς και μικρή νεφοκάλυψη[19][20]. Η εξήγηση του φαινομένου είναι επειδή παρατηρείται η ίδια βαρομετρική πίεση λόγω της εξισορρόπησης των βαρομετρικών πιέσεων μεταξύ της Βόρειας Ευρώπης και της περιοχής της Ελλάδας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, που έχει ως αποτέλεσμα μια αντί-κυκλωνική κατάσταση με άπνοια και καλοκαιρία[21][22][23][24], ενώ μπορεί να ειδωθεί ως φυσιολογικό φαινόμενο απλά λόγω της θέσης της Ελλάδας στα νοτιοανατολικά, που έχει ως αποτέλεσμα σε κάποιες μέρες του χειμώνα να παρατηρείται ηλιοφάνεια και καλοκαιρία[19]. Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι οι αλκυονίδες μέρες ήταν ένα σταθερό μετεωρολογικό φαινόμενο κατά τον 5ο και 4ο αιώνα προ Χριστού, κατά το διάστημα 15 Ιανουαρίου με 15 Φεβρουαρίου[22].


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Alcyone της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ησίοδος, Κατάλογος Γυναικών fr. 15; Απολλόδωρος i. 7. 3 - 4)
  2. Discover the myth of Alcyone and Ceyx
  3. Οβίδιος Μεταμορφώσεις XI, 410ff.-748 (also here Archived 2005-04-19 at the Wayback Machine.)
  4. Υγίνος, Fabulae 65
  5. Βιργίλιος, Γεωργικά i. 399
  6. Όρνιθες 1591-1594: «…ἀλκυονίδας τ᾽ ἂν ἤγεθ᾽ ἡμέρας ἀεί.»
  7. [1]
  8. Βιβλίον α:36: “κυούσης της αλκυόνος ίστανται τα πελάγη, ειρήνην δε και φιλίαν άγουσι οι άνεμοι. Κύει δε άρα Χειμώνος μεσούντος, και όμως η του αέρος γαλήνη δίδωσι σωτηρίας αλκυονείας τηνικάδε της ώρας άγειν ημέρας”
  9. ΚΙΝΥΡΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΜΥΘΟ, σελ. 94
  10. [2]: «Διὸ καὶ καλοῦνται, ὅταν εὐδιειναὶ γένωνται αἱ τροπαί, ἀλκυονίδες ἡμέραι ἑπτὰ μὲν πρὸ τροπῶν, ἑπτὰ δὲ μετὰ τροπάς, καθάπερ καὶ Σιμωνίδης ἐποίησεν ὡς ὁπόταν χειμέριον κατὰ μῆνα πινύσκῃ Ζεὺς ἤματα τεσσαρακαίδεκα».
  11. Πλειάδες: Οι Αστροπουλάδες του Ουρανού και οι Αλκυονίδες Ημέρες
  12. William Smith, επιμ. (1867). Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. Volume 1, σελ. 108. http://quod.lib.umich.edu/m/moa/ACL3129.0001.001/123. «It was fabled, that during the seven days before, and as many after, the shortest day of the year, while the bird ἀλκυών, was breeding, there always prevailed calms at sea.» 
  13. [3]
  14. Pleiades Mythology
  15. Αλκυονίδες ημέρες
  16. Τι είναι οι αλκυονίδες μέρες και γιατί φέτος μπορεί να ξανάρθουν
  17. The Greek Myth Behind Winter’s ‘Halcyon Days’
  18. The Myth of Halcyon – The Halcyon Days
  19. 19,0 19,1 Τι είναι οι αλκυονίδες μέρες, κάθε πότε εμφανίζονται και γιατί φέτος μπορεί να ξανάρθουν
  20. Αλκυονίδες ημέρες
  21. Halcyon Days: the Myth of Alcyone, The National Herald
  22. 22,0 22,1 Halcyon Days: Ancient Greek Theater Helps Scientists Reconstruct Past Climate
  23. Η Αλκυόνη και ο Δίας
  24. Ο μύθος της Αλκυόνης – Από τη συζυγική αγάπη στις βαρομετρικές πιέσεις

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

DOGRB - title page.png Αυτό το λήμμα βασίζεται ή περιλαμβάνει κείμενο από λήμμα στo Λεξικό της ελληνικής και ρωμαϊκής βιογραφίας και μυθολογίας του Ουίλλιαμ Σμιθ (1870) που αποτελεί κοινό κτήμα.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]