Μετάβαση στο περιεχόμενο

Αικατερίνη Α΄ της Ρωσίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Αικατερίνη Α΄
Περίοδος8 Φεβρουαρίου 1725 - 17 Μαΐου 1727
ΠροκάτοχοςΠέτρος Α΄
ΔιάδοχοςΠέτρος Β΄
Αυτοκρατορική σύζυγος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας
Περίοδος2 Νοεμβρίου 1721 – 8 Φεβρουαρίου 1725
Περίοδος9 Φεβρουαρίου 1712 – 2 Νοεμβρίου 1721
Γέννηση15 Απριλίου 1684
Θάνατος17 Μαΐου 1727
Τσάρσκογιε Σελό, Αγία Πετρούπολη, Ρωσική Αυτοκρατορία
Τόπος ταφήςΚαθεδρικός Ναός Αγίων Πέτρου και Παύλου
ΣύζυγοςΠέτρος Α΄ της Ρωσίας
ΑπόγονοιΆννα Πετρόβνα
Ελισάβετ της Ρωσίας
ΟίκοςΣκοβρόνσκι
ΠατέραςΣαμουήλ Σκοβρόνσκι
ΜητέραΕλισάβετ Μόριτς
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π • σ • ε )

Η Αικατερίνη Α΄ (ρωσ. Екатерина I Алексеевна, 15 Απριλίου 1684 - 17 Μαΐου 1727), γεννηθείσα Μάρτα Έλενα Σαμουήλοβνα Σκοβρόνσκα (πολων. Marta Helena Samuilovna Skowrońska), ήταν η αυτοκράτειρα της Ρωσίας από το 1721 ως σύζυγος του Πέτρου Α΄ της Ρωσίας, ενώ από το 1725 ανέλαβε η ίδια την εξουσία. Ήταν η δεύτερη σύζυγος του αυτοκράτορα Πέτρου και μητέρα της αυτοκράτειρας Ελισάβετ. Προς τιμήν της, ο Πέτρος Α΄ καθιέρωσε το Παράσημο της Αγίας Αικατερίνης (1713) και ονόμασε την πόλη Αικατερινούπολη (Γεκατερίνμπουργκ) στα Ουράλια όρη (1723).

Βιογραφία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καταγωγή και παιδική ηλικία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομά της ήταν στα πολωνικά Μάρτα Έλενα Σκοβρόνσκα. Μέχρι τώρα δεν είναι γνωστά με ακρίβεια ο τόπος γέννησής και η εθνικότητα της. Θεωρείται ότι γεννήθηκε στις 15 Απριλίου 1684. Σύμφωνα με μια εκδοχή γεννήθηκε στο έδαφος της σημερινής Λεττονίας από Πολωνό πατέρα, στην ιστορική περιοχή της Βίντζεμε. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή γεννήθηκε στο Ντορπάτ (νυν Τάρτου) της Εσθονίας.

Οι γονείς της Μάρτα, Σάμουελ Σκοβρόνσκυ και Ελίζαμπετ Μόριτς, πέθαναν από την πανούκλα το 1684, αφήνοντας πίσω τους πέντε παιδιά, και ο θείος την έδωσε σ΄ έναν Λουθηρανό πάστορα ονόματι Γιόχαν Ερνστ Γκλυκ γνωστό για τη μετάφραση της Βίβλου στη λεττονική γλώσσα. Μετά τη κατάληψη της Άλουκσνε από τα ρωσικά στρατεύματα, ο Γκλυκ, ως μορφωμένος άνθρωπος, προσλήφθηκε στην ρωσική υπηρεσία, ίδρυσε το πρώτο σχολείο στη Μόσχα, δίδασκε γλώσσες και έγραφε ποιήματα στα ρωσικά. Η Μάρτα ήταν υπηρέτρια στο σπίτι του Γκλυκ.

Πρώτος γάμος

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, έως 12 ετών το κορίτσι ζούσε με τη θεία της, Άννα-Μαρία Βεσελόβσκαγια, προτού καταλήξει στην οικογένεια του Γκλυκ. Σε ηλικία 17 ετών η Μάρτα παντρεύτηκε ένα Σουηδό δραγόνο ονόματι Γιόχαν Κρούζε λίγο πριν από τη ρωσική επίθεση στην Άλουκσνε. Μία ή δύο ημέρες μετά το γάμο ο Κρούζε με το σύνταγμά του έφυγε για τον πόλεμο χωρίς να επιστρέψει ποτέ πίσω.

Ερωμένη του Πέτρου Α΄

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 25 Αυγούστου 1702 κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Βόρειου Πολέμου ο ρωσικός στρατός υπό τον στρατάρχη Μπορίς Σερεμέτιεφ διεξήγαγε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον των Σουηδών στη Λιβονία και κατέκτησε τη σουηδική πόλη-φρούριο Άλουκσνε. Στην Άλουκσνε ο Σερεμέτιεφ συνέλαβε 400 κατοίκους. Όταν ο πάστορας Γκλυκ συνοδευόμενος από τους υπηρέτες του ήρθε να ενημερωθεί για την τύχη των κατοίκων, ο Σερεμέτιεφ πρόσεξε τη Μάρτα και την πήρε με τη βία για ερωμένη του. Τον Αύγουστο του 1703 ο ιδιοκτήτης της έγινε ο πρίγκιπας Αλεξάντρ Ντανίλοβιτς Μένσικοφ, φίλος και συνεργάτης του Πέτρου Α΄ της Ρωσίας. Όλοι οι κάτοικοι της πόλης Άλουκσνε μεταφέρθηκαν στη Μόσχα.

Το φθινόπωρο του 1703 κατά τη διάρκεια μιας από τις τακτικές επισκέψεις του στο Μένσικοφ στην Αγία Πετρούπολη, ο Πέτρος Α΄ γνώρισε τη Μάρτα και σύντομα την έκανε ερωμένη του. Το 1704 η Μάρτα γεννά το πρώτο τους παιδί, τον Πέτρο, και λίγο μετά τον Παύλο. Και τα δυο παιδιά πεθαίνουν στην πρώιμη παιδική ηλικία. Το 1705 ο Πέτρος την έστειλε σε ένα χωριό κοντά στη Μόσχα στο σπίτι της αδελφής του, Ναταλίας Αλεξέγιεβνας, όπου η Μάρτα έμαθε να διαβάζει και να γράφει ρωσικά. Όταν η Μάρτα βαφτίστηκε Ορθόδοξη Χριστιανή (το 1707 ή 1708) άλλαξε το όνομα της σε Αικατερίνη Αλεξέγιεβνα Μιχάιλοβα δεδομένου ότι ο νονός της ήταν ο γιος του Πέτρου, τσάρεβιτς Αλέξιος Πετρόβιτς, και διότι το επίθετο Μιχάιλοφ το χρησιμοποιούσε ο ίδιος ο Πέτρος Α΄.

Γάμος με τον Πέτρο Α΄

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ανεπίσημα, παντρεύτηκαν κάποια στιγμή το διάστημα μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου 1707. Ακόμη και πριν από το γάμο η Αικατερίνη γέννησε δυο κόρες, την Άννα και την Ελισάβετ. Επίσημα, ο γάμος του Πέτρου Α΄ με την Αικατερίνη πραγματοποιήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 1712 στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ισαάκιου στην Αγία Πετρούπολη. Το 1713 ο Πέτρος Α΄ προς τιμήν της καλής συμπεριφοράς της συζύγου του κατά τη διάρκεια ανεπιτυχούς εκστρατείας στο Ρώσοτουρκικό Πόλεμο του 1710-1713, δημιούργησε ιπποτικό τάγμα για γυναίκες και καθιέρωσε το παράσημο της Αγίας Αικατερίνης[1].

Το 1724 στέφθηκε αυτοκράτειρα και το φθινόπωρο του ίδιου έτους ο Πέτρος Α΄ υποψιαζόταν την Αυτοκράτειρα για μοιχεία λόγω της φιλικής σχέσης της με το γραμματέα της Βίλεμ Μονς και την αδελφή του, Ματριόνα, που απέκτησαν επιρροή στην Αικατερίνη και μέσω αυτής προωθούσαν τα συμφέροντά τους. Ο Πέτρος ήθελε να πατάξει τη διαφθορά και διέταξε την εκτέλεση του Μονς και την εξορία της αδελφής του. Σταμάτησε να μιλάει στην Αικατερίνη και να συναντιέται μαζί της. Μόνο μία φορά μετά την παράκληση της κόρης τους, Ελισάβετ, συμφώνησε να δειπνήσει με την Αικατερίνη. Μόνο πριν από το θάνατο του συμφιλιώθηκε με τη σύζυγό του. Τον Ιανουάριο του 1725 βρισκόταν συνεχώς δίπλα στον ετοιμοθάνατο Αυτοκράτορα, ο οποίος πέθανε στην αγκαλιά της.

Άνοδος στο θρόνο

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με το νόμο στις 5 Φεβρουαρίου 1722 ο Πέτρος Α΄ κατάργησε την παλιά σειρά διαδοχής στο θρόνο του εξ αρρενογονίας απόγονου. Έτσι, με το διάταγμα του 1722 θα μπορούσε οποιοσδήποτε να γίνει διάδοχος του θρόνου. Ο Πέτρος Α΄ πέθανε νωρίς το πρωί στις 28 Ιανουαρίου (8 Φεβρουαρίου) 1725 παραλείποντας να ορίσει διάδοχο και χωρίς εν ζωή γιο. Η πλειοψηφία του κόσμου ήταν υπέρ αρσενικού εκπρόσωπου της δυναστείας, του Μεγάλου Δούκα Πέτρου (εγγονού του Πέτρου Α΄). Όταν η Αικατερίνη είδε πως δεν υπάρχει καμία ελπίδα ανάρρωσης του συζύγου της, ζήτησε από το Μένσικοφ και τον Πιότρ Αντρέγιεβιτς Τολστόυ να δράσουν υπέρ των δικαιωμάτων της.

Στις 28 Ιανουαρίου (8 Φεβρουαρίου) 1725 η Αικατερίνη Α΄ ανήλθε στο θρόνο της Ρωσικής Αυτοκρατορίας με την υποστήριξη της φρουράς και των ευγενών. Στην πραγματικότητα, όμως, η βασιλεία της Αικατερίνης Α΄ γινόταν από το στρατάρχη πρίγκιπα Μένσικοφ και το Ανώτατο Συμβούλιο της Επικρατείας. Η Αικατερίνη Α΄ ήταν ικανοποιημένη πλήρως με το ρόλο της πρώτης κυρίας στο Τσάρσκογιε Σελό αφήνοντας τη διαχείριση του κράτους στους συμβούλους της. Ενδιαφερόταν μόνο για το ναυτικό στόλο, καθώς η αγάπη του Πέτρου για τη θάλασσα άγγιξε και αυτήν. Με πρωτοβουλία του Τολστόυ το Φεβρουάριο του 1726 δημιουργήθηκε μια νέα δημόσια αρχή, το Ανώτατο Συμβούλιο της Επικρατείας, όπου ένας στενός κύκλος ανώτερων αξιωματούχων θα μπορούσε να ελέγχει τη Ρωσική Αυτοκρατορία υπό την προεδρία της Αυτοκράτειρας. Ως εκ τούτου, ο ρόλος της Συγκλήτου έχει μειωθεί σημαντικά. Το Ανώτατο Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάσιζε από κοινού για όλες τις σημαντικές αποφάσεις και η Αικατερίνη Α΄ απλά υπέγραφε τα έγγραφα που αποστέλλονταν από αυτό. Το Ανώτατο Συμβούλιο κατάργησε τις τοπικές αρχές που δημιουργήθηκαν από τον Πέτρο Α΄.

Η Αικατερίνη Α΄ δεν κυβέρνησε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι χοροί, οι γιορτές, τα πανηγύρια και τα γλέντια που ακολούθησαν κλόνισαν την υγεία της και στις 10 Απριλίου 1727 η Αυτοκράτειρα αρρώστησε. Άρχισε να χειροτερεύει μέρα με τη μέρα, ενώ εμφάνισε σημάδια της πνευμονίας.

Θάνατος και διαδοχή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το απόγευμα της 6 (17, Ν.Η.) Μαΐου 1727, η 43χρονη Αυτοκράτειρα πέθανε. Ενταφιάστηκε στο Φρούριο Πέτρου και Παύλου. Η κυβέρνηση έπρεπε να αντιμετωπίσει επειγόντως το θέμα της διαδοχής. Όταν η Αυτοκράτειρα ήταν άρρωστη, για την αντιμετώπιση του ζητήματος της διαδοχής το παλάτι συγκέντρωσε τα όργανα της κυβέρνησης: το Ανώτατο Συμβούλιο της Επικρατείας, τη Γερουσία και τη Σύγκλητο. Προσκλήθηκαν και οι αξιωματικοί της φρουράς. Στην σύνοδο αποφασίστηκε η εκλογή του εγγονού του Πέτρου Α΄ από το γιο του Αλεξιο Πέτροβιτς, Πέτρου Β΄, τον οποίο θεωρείται ότι είχε επιλέξει και η ίδια η Αυτοκράτειρα.[2]

Ζήτημα καταγωγής

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αναζήτηση για τις ρίζες της Αικατερίνης Α΄ στην περιοχή της Βαλτικής η οποία έγινε μετά το θάνατο του Πέτρου Α΄ έχει δείξει ότι η Aυτοκράτειρα είχε δύο αδελφές, την Άννα και την Κρυστύνα, και δύο αδελφούς, τον Κάρολ και το Φρύντερικ. Η Αικατερίνη μετέφερε τις οικογένειές τους στην Αγία Πετρούπολη το 1726. Στην διαθήκη της η Αικατερίνη Α΄ τους αποκαλεί ως «στενούς συγγενείς». Ωστόσο, οι ιστορικοί στα τέλη του 19ου αιώνα θέτουν υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη αυτής τη συγγενικής σχέσης .

Οικογένεια

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απέκτησε δώδεκα παιδιά, εκ των οποίων μόνο δύο ενηλικιώθηκαν.

Πρόγονοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Σαμουήλ Σκοβρόνσκυ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Αικατερίνη Α΄ της Ρωσίας
(Μάρθα Ελένα Σκοβρόνσκα)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ελισάβετ Μόριτς
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. ↑ HUGHES, LIDSEY (2007). Η Ρωσία την εποχή του Μεγάλου Πέτρου. AΘΗΝΑ,ΕΚΔΟΣΕΙς ΛΙΒΑΝΗ. σελ. 309. 309
  2. ↑ Massie, Robert K. (12 May 2022). Peter the Great. Apollo. ISBN 978-1-80110-277-3.

Πηγές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Αικατερίνη_Α΄_της_Ρωσίας&oldid=11754344"