Όρη Αντιρόντακ
| Όρη Αντιρόντακ | |
|---|---|
 | |
 | |
| Ύψος | 1.629 μέτρα |
| Χώρες | Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και Καναδάς |
| wikidata () | |
Τα όρη Αντιρόντακ (αγγλ. Adirondack Mountains) είναι ορεινός όγκος στο βορειοανατολικό μέρος της πολιτείας της Νέας Υόρκης, ο οποίος σχηματίζει έναν περίπου κυκλικό θόλο με διάμετρο περίπου 260 χιλιόμετρα και καλύπτει έκταση περίπου 13 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα.[1] Τα Αντιρόντακ περιέχουν πάνω από εκατό κορυφές, αλλά καμιά δεν υπερβαίνει σε υψόμετρο τα 1.700 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η υψηλότερη κορυφή είναι εκείνη του Όρους Μάρσυ, με υψόμετρο 1.628,5 μέτρα. Οι «Ψηλές κορυφές των Αντιρόντακ», ένας παραδοσιακός κατάλογος 46 κορυφών άνω των 1.200 μέτρων, αποτελούν δημοφιλείς περιπατητικούς προορισμούς. Υπάρχουν περισσότερες από 200 λίμνες με τις δικές τους ονομασίες στα Αντιρόντακ, ενώ ο αριθμός των μικρότερων λιμνών και άλλων υδάτινων σωμάτων υπερβαίνει τις τρεις χιλιάδες. Μερικές ενδιαφέρουσες λίμνες είναι η Λίμνη Τζωρτζ, η Λίμνη Πλάσιντ και η πολύ μικρή Λίμνη Τηαρ-οφ-δε-Κλάουντς (= «δάκρυ των νεφών»). Το συνολικό μήκος των ποταμιών που διαρρέουν την περιοχή υπερβαίνει τα 1.600 χιλιόμετρα.[2]
Παρά το ότι τα Αντιρόντακ αποτελούνται από πανάρχαια πετρώματα, ηλικίας μεγαλύτερης του ενός δισεκατομμυρίου ετών, ως όρη είναι σχετικώς πολύ νέα, χρονολογούμενα στις εποχές των παγετώνων. Σύμφωνα με μια θεωρία, υπάρχει μία θερμή κηλίδα στον μανδύα της Γης κάτω από τον ορεινό όγκο, η οποία προκαλεί συνεχιζόμενη ανύψωσή του όγκου με ρυθμό 1,5 έως 3 εκατοστών του μέτρου ετησίως.[2]
Τα Όρη Αντιρόντακ παρουσιάζουν μεγάλη διαφοροποίηση σε σχέση με τη γύρω τους περιοχή, τόσο ώστε να ταξινομούνται στη δική τους «επαρχία» εντός της φυσιογραφικής περιοχής των Απαλάχιων.[3] Συνορεύει με τρεις άλλες «επαρχίες»: του Σαιν Λώρενς (Champlain) στα βόρεια και βορειοανατολικά, το Απαλαχιανό Υψίπεδο στα νότια και νοτιοδυτικά, και τα Ridge-and-Valley Appalachians στα νοτιοανατολικά.
Ολόκληρος ο ορεινός όγκος περικλείεται μέσα στο Πάρκο Αντιρόντακ, μια τεράστια προστατευόμενη περιοχή με έκταση 24.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Το Πάρκο ιδρύθηκε το 1892 από την Πολιτεία της Νέας Υόρκης για να προστατεύσει τους φυσικούς πόρους της περιοχής και να παρέχει ευκαιρίες αναψυχής για τους ανθρώπους.[4]
Ετυμολογία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Είναι προφανές από την αγγλική γραφή ότι η ονομασία των Αντιρόντακ δεν περιέχει το ελληνικό συνθετικό αντί-, δηλαδή δεν έχουν ονομασθεί σε αντιπαραβολή με κάποια όρη «Ρόντακ» (δεν υπάρχουν τέτοια, μόνο ο Γάλλος ιεραπόστολος Ζοζέφ-Φρανσουά Λαφιτώ χρησιμοποιεί την ονομασία Rontaks το 1729 ως σύντμηση για τα ίδια τα Αντιρόντακ). Η λέξη πιστεύεται ότι προέρχεται από τη φράση της γλώσσας των Ινδιάνων Μοχώκ atirǫ́·taks, που σημαίνει «δενδροφάγοι», άνθρωποι που τρώνε δένδρα.[5] Η πρώτη γραπτή χρήση του τοπωνυμίου βρίσκεται στο γλωσσάρι μοχώκ-ολλανδικών που συνέταξε το 1635 ο Χάρμεν Μ. φαν ντεν Μπόγκερτ (Harmen Meyndertsz van den Bogaert) και βρίσκεται στο βιβλίο του Ταξίδι στη Χώρα των Μοχώκ. Εκεί αναγράφεται ως Adirondakx.[6] Ο Λαφιτώ εξηγεί ότι τη λέξη χρησιμοποιούσαν οι Ινδιάνοι Ιροκέζοι ως υποτιμητικό όρο για τις ομάδες εκείνες των Αλγκονκιανών Ινδιάνων που δεν καλλιεργούσαν τη γη και για αυτό χρειαζόταν κάποιες φορές να τρώνε τον φλοιό δέντρων προκειμένου να επιβιώσουν σε δριμείς χειμώνες.[7]
Οι Μοχώκ δεν είχαν γραπτή γλώσσα, οπότε οι Ευρωπαίοι απέδωσαν την ονομασία με διάφορες γραφές, όπως Achkokx, Rondaxe και Adirondax.[7] Αυτές οι λέξεις ήταν ισχυρά συνδεδεμένες με τη συγκεκριμένη περιοχή, αλλά δεν θεωρούνταν ακόμα τοπωνύμιο: ένας αγγλικός χάρτης του 1761 αναφέρει την περιοχή απλώς ως Deer Hunting Country (= «χώρα του κυνηγιού ελαφιών»). Μόλις το 1838 τα βουνά ονομάσθηκαν Adirondacks από τον Ebenezer Emmons, τον πολιτειακό γεωλόγο για τη Βόρεια Πολιτεία της Νέας Υόρκης.[8]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ The Young people's encyclopedia of the United States. Brookfield, Conn.: Millbrook Press. 1993. ISBN 1-56294-514-9.
- 1 2 «Adirondack Mountains». visitadirondacks.com. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2023.
- ↑ «Physiographic divisions of the conterminous U.S.». water.usgs.gov. Ανακτήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2023.
- ↑ «About the Adirondack Park». www.adirondackcouncil.org. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2023.
- ↑ Πρότυπο:Merriam-Webster
- ↑ Journey Into Mohawk Country, 1635, υπό Harmen Meyndertsz Van Den Bogaert
- 1 2 Sulavik, Stephen B. (2007). Adirondack: of Indians and mountains, 1535-1838. Fleischmanns, N.Y.: Purple Mountain Press. σελίδες 21–51. ISBN 978-1930098794.
- ↑ Cherniak, D. J. «Ebenezer Emmons (1799–1863)». Rensselaer Polytechnic Institute. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουνίου 2015.