Άσμα της Αντιοχείας

Η άφιξη του Πέτρου του Ερημίτη στη Ρώμη

Το λεγόμενο Άσμα της Αντιοχείας (γαλλ. Chanson d'Antioche‎‎) είναι μεσαιωνικό γαλλικό επικό άσμα. Αποτελείται από 9.000 αλεξανδρινούς στίχους και στροφές αποκαλούμενες laisses.

Του έπους αυτού σώζεται σήμερα μια εκδοχή που γράφηκε περί το έτος 1180, προοριζόμενη για ένα γαλλικό ακροατήριο αυλικών, και ενσωματώθηκε σε έναν ημιιστορικό κύκλο επικών ποιημάτων, τον λεγόμενο κύκλο των Σταυροφοριών. Αυτός είναι εμπνευσμένος από τα γεγονότα των ετών 1097-1099, της αποκορυφώσεως της Α΄ Σταυροφορίας: την κατάληψη της Αντιοχείας το 1098 και της Ιερουσαλήμ, και τις απαρχές των σταυροφορικών κρατών. Το Άσμα της Αντιοχείας ξαναδουλεύτηκε αργότερα και ενσωματώθηκε σε έναν πιο εκτεταμένο κύκλο σταυροφορικών ποιημάτων, εκείνον του 14ου αιώνα, που ήταν πολύ περισσότερο μυθικός σε χαρακτήρα και εμπλουτισμένος με ποιητικές λεπτομέρειες.

Το Άσμα της Αντιοχείας αφηγείται το κήρυγμα του Πέτρου του Ερημίτη για την Α΄ Σταυροφορία, τις προετοιμασίες για την αναχώρηση, τους δακρύβρεχτους αποχαιρετισμούς, την άφιξη στην Κωνσταντινούπολη και την Πολιορκία της Αντιοχείας.

Το χαμένο αρχικό ποίημα λέγεται ότι συντέθηκε από έναν αυτόπτη μάρτυρα των γεγονότων, τον Ρισάρ λε Πελερέν (Richard le Pèlerin, δηλαδή «Ριχάρδος ο Προσκυνητής»), έναν βόρειο Γάλλο ή Φλαμανδό ο οποίος το ξεκίνησε επί τόπου, κατά την οκτάμηνη πολιορκία της Αντιοχείας. Η παλαιότερη εκδοχή που γνωρίζουμε σήμερα γράφηκε από τον Γκραιντόρ ντε Ντουαί (Graindor de Douai), έναν σύγχρονο του βασιλιά Λουδοβίκου Ζ΄ της Γαλλίας. Ο Γκραιντόρ αρύσθηκε λεπτομέρειες από τους χρονικογράφους ώστε να καταστήσει το έργο του πιο ζωντανό και ακριβές.

Πηγές

• Το ομώνυμο λήμμα στη Νέα Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια «Χάρη Πάτση», τόμος 7, σελ. 88