Επεξεργασία: Άντι Γουόρχολ

{{Πληροφορίες καλλιτέχνη}}
O '''Άντι Γουόρχολ''' (''Andy Warhol'' [Andrew Warhola], [[6 Αυγούστου]] [[1928]] — [[22 Φεβρουαρίου]] [[1987]]) ήταν [[Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής|Αμερικανός]] πολυσχιδής καλλιτέχνης, [[ζωγραφική|ζωγράφος]], [[γλυπτική|γλύπτης]], [[κινηματογράφος|κινηματογραφιστής]], [[συγγραφέας]] και [[συλλέκτης]], πρωτοπόρος του κινήματος της [[Ποπ Αρτ]].

== Βιογραφία ==
Γόνος ρουθήνων μεταναστών από τη Αυστρουγγαρία που εγκαταστάθηκαν στις [[Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής]], γεννήθηκε στο [[Πίτσμπουργκ]] της [[Πενσυλβάνια]]. Την περίοδο 1945-9 σπούδασε στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Κάρνεγκι και κατόπιν εγκαταστάθηκε στη [[Νέα Υόρκη]], όπου εργάστηκε αρχικά σαν σχεδιαστής παπουτσιών όπου και τον πρόσεξε ο πασίγνωστος τότε γκαλλερίστας
[[Αλέξανδρος Ιόλας]] και τον προώθησε στο περιοδικό Glamour σαν εικονογράφο. Η ενασχόλησή του με τη ζωγραφική ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 και αρχικά ήταν επηρεασμένη από θέματα διαφημίσεων, καθημερινά αντικείμενα και την εικονογραφία των [[κόμικς]], δίνοντας τα πρώτα δείγματα γραφής της [[Ποπ Αρτ]]. Με πίνακες που απεικόνιζαν κουτιά σούπας της εταιρείας Κάμπελ ή μπουκάλια [[Κόκα Κόλα]], απέκτησε μεγαλύτερη φήμη και μέχρι το 1963 παρήγαγε μαζικά τέτοιου τύπου επιτηδευμένα κοινότοπες αναπαραστάσεις καταναλωτικών προϊόντων, καθώς και προσωπογραφίες διασημοτήτων - μεταξύ αυτών και αρκετά πρόσωπα που αποτελούσαν σύμβολα της αμερικανικής ποπ κουλτούρας - σε φανταχτερά χρώματα και συχνά ως [[μεταξοτυπία|μεταξοτυπίες]]. 
[[Αρχείο:Andy Warhol 1977.jpg|αριστερά|thumb|200px|Άντι Γουόρχολ, Ιούνιος 1977]]

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1960, ο Γουόρχολ αφοσιώθηκε στον κινηματογράφο, σκηνοθετώντας ταινίες που χαρακτηρίζονταν από τη διάθεση πειραματισμού και πρόκλησης, το ερωτικό στοιχείο και ενίοτε την ασυνήθιστη διάρκειά τους. Στα πιο γνωστά έργα του ανήκουν τα ''The Chelsea Girls'' (1966), ''Eat'' (1963), ''My Hustler'' (1965) και ''Blue Movie'' (1969). Στην ταινία ''Empire'' (1964), διάρκειας οκτώ ωρών με πλάνα αποκλειστικά του [[Empire State Building]] σε πραγματικό χρόνο, ο Γουόρχολ παρουσίασε στην πιο ακραία μορφή της, τη δική του αισθητική τού βαρετού. Από το 1962 μέχρι το 1968, εργαστήριο του αποτέλεσε ένας χώρος που στο παρελθόν στέγαζε εργοστάσιο, και για αυτό ονομάστηκε ''Factory''. Σύντομα εξελίχθηκε σε τόπο συγκέντρωσης διασημοτήτων, καλλιτεχνών, μελών της [[αβάν γκαρντ]] και [[αντεργκράουντ]] κουλτούρας, [[Τοξικομανία|τοξικομανών]], [[Ομοφυλοφιλία|ομοφυλόφιλων]], μουσικών και φιλότεχνων. Μετά από απόπειρα δολοφονίας του στο ''Factory'' από τη Βαλερί Σολάνας, στις [[3 Ιουνίου]] του 1968, ο Γουόρχολ κράτησε αποστάσεις από τον αντισυμβατικό περίγυρό του, συναναστρεφόμενος περισσότερο με πλούσια μέλη της υψηλής κοινωνίας. Από το έργο του στη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, ξεχωρίζουν οι κατά παραγγελία προσωπογραφίες που τύπωνε ως μεγεθύνσεις φωτογραφιών Polaroid, πολλές από τις οποίες αφορούσαν πολιτικές φυσιογνωμίες και διασημότητες του [[Χόλυγουντ]]. Στη δεκαετία του 1980, συνεργάστηκε με τον [[Φραντσέσκο Κλεμέντε]] και τον [[Νεοεξπρεσιονισμός|νεοεξπρεσιονιστή]] ζωγράφο [[Ζαν Μισέλ Μπασκιά]]. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε εκ νέου με τη ζωγραφική, δίνοντας μια σειρά πινάκων βασισμένων σε θρησκευτικά θέματα της αναγέννησης, όπως ο ''Μυστικός Δείπνος'' (1986). 
Πέθανε το Φεβρουάριου του 1987, στην πόλη της Νέα Υόρκης, μετά από επιπλοκές κατά τη διάρκεια επέμβασης αφαίρεσης της χολής του. Ο Γουόρχολ υπήρξε συστηματικός συλλέκτης έργων, κυρίως κοσμημάτων, διακοσμητικής και λαϊκής τέχνης, τα οποία δημοπρατήθηκαν μετά το θάνατό του. Το Μουσείο Άντι Γουόρχολ, με πλούσια συλλογή έργων του, εγκαινιάστηκε το 1994 στο Πίτσμπουργκ.

== Συγγραφικό έργο ==
* ''Andy Warhol’s Index'' (New York, 1967)
* ''A: A Novel'' (New York, 1968)
* ''The Philosophy of Andy Warhol (From A to B and Back Again)'' (1975)
* ''Andy Warhol’s Exposures'' (1979)
* ''POPism: The Warhol ’60s'' (1983)
* ''America'' (1985)
* ''The Andy Warhol Diaries'' (1989)
* 
== Βιβλιογραφία ==
* V. Bockris, ''Warhol'', London, 1989
* F. Feldman and J. Schellmann, ''Andy Warhol Prints: A Catalogue Raisonné'', New York, 1985
* Marco Livingstone. "Warhol, Andy." ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. 2009
* "Andy Warhol." Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 2009

== Εξωτερικοί σύνδεσμοι ==
{{commonscat}}
* [http://www.warholfoundation.org/ Warhol Foundation]
* {{cite web |url=http://www.moma.org/collection/browse_results.php?criteria=O%3AAD%3AE%3A6246&page_number=1&template_id=6&sort_order=1 |title=Andy Warhol |publisher=[[Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (Νέα Υόρκη)]] |location=[[Νέα Υόρκη]] |year= |accessdate=}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Γουορχολ Αντι}}

[[Κατηγορία:Αμερικανοί κινηματογραφιστές]]
[[Κατηγορία:Αμερικανοί παραγωγοί ταινιών]]
[[Κατηγορία:Αμερικανοί ζωγράφοι]]
[[Κατηγορία:Ποπ Αρτ]]
[[Κατηγορία:Αντικουλτούρα δεκαετίας 1960]]