ZX Spectrum

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
ZXSpectrum48k.jpg
ZX Spectrum
Τύπος Προσωπικός υπολογιστής
Κυκλοφόρησε από Απρίλιος 1982
Κυκλοφόρησε μέχρι 1992
Επεξεργαστής Zilog Z80
@ 3,5MHz
Μνήμη 16Kb-128Kb
Λειτουργικό σύστημα Sinclair Research

Ο ZX Spectrum ήταν ένας 8-bits οικιακός υπολογιστής που παρουσιάστηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1982 από την εταιρεία Sinclair Research, αποτέλεσε δε την μεγαλύτερή της επιτυχία, τόσο εμπορικά, όσο και για τις καινοτομίες που εισήγαγε στην έννοια της οικιακής διασκέδασης και χρήσης με υπολογιστή. Διαδέχθηκε τον επίσης δημοφιλή ZX81, έχοντας ως σημαντικότερα πλεονεκτήματα την έγχρωμη έξοδο για τηλεόραση και την μεγαλύτερη μνήμη RAM (Random Access Memory) (16 ή 48 Kb). Στις αρχικές του εκδόσεις το χρώμα του ήταν μαύρο με μικρά γκρι πλήκτρα που έδιναν την αίσθηση γομολάστιχας. Η παραγωγή του σταμάτησε οριστικά το 1992 έχοντας διανύσει μια μακρά πορεία στην παγκόσμια αγορά με πολλές εκδόσεις και κλώνους.

Παρεχόμενο υλικό και λογισμικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Spectrum αναδείχθηκε στον μοναδικό, εκείνη την εποχή, ανταγωνιστή του αμερικανικού Commodore 64. Η εμπορική του επιτυχία πυροδότησε έναν κατασκευαστικό οργασμό από άλλες εταιρείες για την πλαισίωση του σε επιπλέον υλικό (hardware) και λογισμικό (software). Το πακέτο πώλησης περιελάμβανε μια μονάδα που ήταν ένα πληκτρολόγιο (QWERTY), με ενσωματωμένες και τις εντολές της BASIC, το οποίο εμπεριείχε τον επεξεργαστή Z80 της Zilog και όλα τα ηλεκτρονικά του. Το τροφοδοτικό παροχής ισχύος ήταν εξωτερικό. Μπορούσε να απεικονίσει 32 στήλες επί 24 γραμμές κειμένου ενώ η ανάλυση οθόνης που υποστήριζε ήταν 256Χ192 εικονοστοιχεία (pixels) με δυνατότητα 8 χρωμάτων (μαζί με το μαύρο) και 2 επιπέδων φωτεινότητας. Για τη λειτουργία του απαιτούνταν επιπλέον ένα κοινό απλό κασετόφωνο ως μονάδα μαγνητικής αποθήκευσης/ανάγνωσης και μία έγχρωμη τηλεόραση ως μονάδα απεικόνισης. Το λειτουργικό σύστημα (operating system) περιλαμβανόταν στη μνήμη ROM (Read Only Memory) όπως επίσης και μία ειδική έκδοση της BASIC.

Εκδόσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ZX Spectrum +2 με ενσωματωμένο κασετόφωνο αποθήκευσης ψηφιακών δεδομένων

Στη διάρκεια της παρουσίας του στην αγορά εμφανίστηκε σε τουλάχιστον επτά εκδόσεις με τα εξής κοινά χαρακτηριστικά: 8-Bit επεξεργαστής Z80 της Zilog, κεντρικό κύκλωμα και πληκτρολόγιο ενσωματωμένα στην ίδια συσκευή, έξοδο τηλεόρασης (διαμορφωτής RF), μνήμη ROM με ενσωματωμένη έκδοση της δημοφιλούς BASIC, και έξοδο γενικής χρήσης για σύνδεση περιφερειακών. Από τον SPECTRUM +2 και μετά η Sinclair Research εξαγοράστηκε από την ανταγωνίστρια εταιρεία Amstrad. Οι διαφορές των εκδόσεων αναλύονται παρακάτω:

  1. ZX Spectrum 16KB μνήμη RAM, 32KB ROM
  2. ZX Spectrum 48KB μνήμη RAM, 32KB ROM
  3. ZX Spectrum + 48KB μνήμη RAM, επιπλέον καλύτερο πληκτρολόγιο, πλήκτρο reset, πιο στιβαρή και αξιόπιστη κατασκευή.
  4. ZX Spectrum 128 128KB μνήμη RAM, AY-3-8912 chip, MIDI interface, RS-232 σειριακή θύρα, RGB έξοδο οθόνης.
  5. ZX Spectrum +2 (Amstrad), επιπλέον θύρα για 2 joystick, ενσωματωμένο κασετόφωνο, καλύτερο πληκτρολόγιο.
  6. ZX Spectrum +2A (Amstrad) με καινούργιο motherboard, τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά ίδια με το 2A.
  7. ZX Spectrum +3A (Amstrad) με ενσωματωμένο Floppy Disk Drive 3 ιντσών, ίδιο με αυτό που είχαν τα υπόλοιπα μοντέλα της Amstrad όπως τα CPC 664 & 6128 και προσθήκη του λειτουργικού συστήματος CP/M.
  8. Διάφοροι κλώνοι με σημαντικότερο αυτόν της εταιρείας Timex.

Περιφερειακά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διεπαφή για εκτυπωτή και ο αντίστοιχος εκτυπωτής

Το ZX Spectrum εξαρχής κατασκευάστηκε, κυρίως λόγω κόστους, όπως όλα τα μηχανήματα της εποχής, με πολύ μικρή υποστήριξη περιφερειακών συσκευών και συνδέσεων. Έτσι κυκλοφόρησαν στην παγκόσμια αλλά και στην ελληνική αγορά, μεγάλος αριθμός ειδικών διεπαφών (interface) με σημαντικότερα τα :

  • Kempston διεπαφή χειριστηρίου (joystick interface).
  • Διεπαφή χειριστηρίου από την ελληνική εταιρεία ROM Ψηφιακή.
  • Διεπαφή για σύνδεση microdrive και το αντίστοιχο microdrive, ένα είδος μικρής μαγνητικής κασέτας ως αποθηκευτικό μέσο.
  • Το κύκλωμα υποστήριξης εκτυπωτή και ο αντίστοιχος εκτυπωτής (ZX PRINTER).
  • Το κύκλωμα υποστήριξης σειριακής θύρας RS-232,
  • Η κάρτα υποστήριξης δικτύου (ZX NET).
  • Interface 1 και 2 (Kempston) διεπαφές που υποστήριζαν δύο θύρες παιχνιδιών (game ports) και επιπλέον μνήμη ROM.
  • Διεπαφές για σαρωτές και ρομποτικούς βραχίονες καθώς και οι αντίστοιχες συσκευές.

Διαθέσιμο Λογισμικό (Software)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κυκλοφόρησαν συνολικά 21.000 τίτλοι. Ο μεγαλύτερος αριθμός αφορούσε παιχνίδια. Ακολουθεί συνοπτική λίστα με κατηγοριοποίηση και ενδεικτικούς τίτλους.

Στους περισσότερους εξομοιωτές υπάρχει και εξομοίωση λειτουργίας κασετοφώνου. Μέχρι και το 2013 η παραγωγή παιχνιδιών συνεχιζόταν με νέους τίτλους.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Περιοδικό PIXEL-Τεύχος 1 (Απρίλιος 1984), Τεύχος 2 (Μάιος-Ιούνιος 1984)
  • Περιοδικό MICROMAD- Τεύχος 27

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα ZX Spectrum της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).