Demoscene

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η demoscene είναι μια υποκουλτούρα τέχνης υπολογιστών η οποία ειδικεύεται στην παραγωγή demos (επιδείξεων), τα οποία είναι προγράμματα υπολογιστή και αποτελούνται από γραφικά που σχεδιάζονται σε πραγματικό χρόνο στην οθόνη, ζωγραφισμένα γραφικά και μουσική, συνδυασμένα και συγχρονισμένα αρμονικά μεταξύ τους με σκοπό να επιδείξουν τόσο τις δυνατότητες του υπολογιστή στον οποίο τρέχουν, όσο και τις ικανότητες των ανθρώπων που το έφτιαξαν τόσο ως μονάδες, όσο και ως ομάδα. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι ένα demo θυμίζει σε πολλούς τομείς ένα video clip, μία παραγωγή προς τέρψη του θεατή.

Η demoscene πρωτοεμφανίστηκε κατά την οκτάμπιτη εποχή σε υπολογιστές όπως ο Commodore 64, o ZX Spectrum και ο Amstrad CPC, και έγινε δημοφιλής κατά την άνοδο των δεκαεξάμπιτων και τριανταδυάμπιτων οικιακών υπολογιστώνAmiga και το Atari ST). Στα πρώιμα χρόνια, τα demos είχαν ισχυρή σύνδεση με το σπάσιμο λογισμικού. Όταν ένα σπασμένο πρόγραμμα ξεκίναγε, ο cracker ή η ομάδα του έπαιρναν τα εύσημα με μια γραφική εισαγωγή η οποία καλείται "crack intro" (συντομογραφία cracktro). Αργότερα, η παραγωγή εισαγωγών και αυτόνομων demos εξελίχθηκε σε μια νέα υποκουλτούρα ανεξάρτητη της πειρατικής.[εκκρεμεί παραπομπή]

Προέλευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την εποχή των πρώτων οικιακών υπολογιστών στους οποίους άνθισε η βιομηχανία των παιχνιδιών (Commodore 64, Amstrad 464, Spectrum), άνθισε παράλληλα και η πειρατεία των παιχνιδιών. Ταλαντούχοι προγραμματιστές (προερχόμενοι κατά κύριο λόγο από Σκανδιναβικές χώρες) σχημάτιζαν groups όπου "έσπαγαν" την προστασία των παιχνιδιών, και διένειμαν τα παιχνίδια στην αγορά ως πειρατικά. Καθώς αυτό άρχισε να γίνεται μία επικερδής "επιχείρηση", ο ανταγωνισμός μεταξύ αυτών των groups μεγάλωσε και τους έδωσε έναυσμα πέραν από το να σπάνε και να διανείμουν τα παιχνίδια γρηγορότερα, να διαφημίσουν και το ίδιο τους το group.

Στο λιγοστό χώρο που έμενε ελεύθερος στη δισκέτα του παιχνιδιού λοιπόν, έβαζαν μία μικρή εισαγωγή που συνήθως αποτελείτο από ένα εφέ (προγραμματισμένο πάντα), κάποιο όμορφο γραφικό, ένα μικρό μουσικό κομμάτι και αρκετό κείμενο που διαφήμιζε το group και πολλές φορές υποβίβαζε τα ανταγωνιστικά groups.

Επόμενο ήταν ότι ο ανταγωνισμός των groups μεταφέρθηκε και σε αυτό τον τομέα, στο ποιο group θα έχει την καλύτερη εισαγωγή στις διανομές του. Επόμενο ήταν λοιπόν, τα groups αυτά να επιστρατεύσουν ταλαντούχα άτομα σε προγραμματισμό, γραφικά και μουσική ώστε να φτιάχνουν ακόμα καλύτερες εισαγωγές στον μικρότερο δυνατό χώρο (που δεν ξεπέρναγε τα 4kb). Έτσι λοιπόν πέραν της σκηνής του "cracking" των παιχνιδιών, γεννήθηκε και η σκηνή των εισαγωγών, τα λεγόμενα "Intros" (από το "Introductions"), η πρώιμη μορφή των σημερινών Demos.

Με τον καιρό, τα άτομα που έφτιαχναν Intros, έβλεπαν ότι ήταν πολύ πιο γοητευτική η ενασχόληση με τη δημιουργία όμορφων και εντυπωσιακών Intros. Έτσι, σιγά σιγά τα άτομα αυτά αποσχίστηκαν από την πειρατεία και ασχολήθηκαν αποκλειστικά με αυτό.

Ελλείψει του παιχνιδιού από την δισκέτα, είχαν πλέον στη διάθεση τους πολύ περισσότερο χώρο για να φτιάξουν πολύ πιο εντυπωσιακά και σύνθετα πράγματα. Άρχισαν να δημιουργούνται groups στην Ευρώπη όπου κάνανε μόνο αυτό και δείχνανε τη δουλειά τους σε άλλα groups χωρίς να αποσκοπούν σε κάποιο οικονομικό όφελος, λαμβάνοντας μόνο την επιβεβαίωση από άλλα άτομα της σκηνής όταν κάνανε κάτι που ήταν φαινομενικά αδύνατο να μπορεί να γίνει στους περιορισμένης δύναμης - τότε - υπολογιστές. Τα groups αυτά στην πλειοψηφία τους αποτελούνταν από έναν η περισσότερους προγραμματιστές, μουσικούς και γραφίστες.

Οι παραγωγές πλέον δεν αποτελούσαν εισαγωγές για κάτι άλλο (παιχνίδι), έτσι χάσανε τον χαρακτηρισμό Intros και πλέον μετονομαστήκανε σε Demos.

Τα κανάλια επικοινωνίας εκείνη την εποχή ήταν δύσκολα και λιγοστά. Διαδίκτυο δεν υπήρχε οπότε οι παραγωγές κυκλοφορούσαν είτε από χέρι σε χέρι, είτε σε BBS (Bulletin Board System) οι οποίες πολύ συχνά βρίσκονταν σε διαφορετικές χώρες και οδηγούσαν σε φουσκωμένους από υπεραστικά τηλεφωνήματα λογαριασμούς. Οι συνθήκες αυτές, οδήγησαν τα άτομα της σκηνής να διοργανώνουν ετήσια parties, όπου συγκεντρωνόντουσαν τα groups, και δείχνανε τις παραγωγές τους, και ενίοτε διαγωνιζόντουσαν μεταξύ τους για το ποιο group είχε φτιάξει το καλύτερο Demo.

Η σκηνή μεγάλωνε, τα parties πληθαίνανε, και τα Demos διαδόθηκαν σε όλη την Ευρώπη, και στους "πολύ ψαγμένους" της Αμερικής. Την μεγάλη τους άνθιση την γνώρισαν με την έλευση της Amiga, ενός επαναστατικού τότε υπολογιστή με εξωπραγματικές δυνατότητες ισχύος, γραφικών και ήχου για την εποχή.

Εντυπωσιακές τεχνικές, εφέ, γραφικά, design και εμπνευσμένη μουσική, μετέτρεψαν τα Demos σε μικρές μορφές ψηφιακής τέχνης.

Τα parties[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι διαγωνισμοί μεταξύ των groups στα parties είχαν γίνει πλέον δεδομένοι. Όλο και περισσότερα groups πηγαίνανε στα parties (τα οποία κατά γενικό κανόνα διαρκούσαν 3 μέρες). Αρχικά σε υπόγεια, σπίτια και μικρούς νοικιασμένους χώρους. Όσο μεγάλωνε η συμμετοχή τόσο μεγαλώνανε και τα parties, και από την τότε εποχή των υπογείων και των parties των 10-20 ατόμων, έχουν φτάσει σήμερα να διεξάγονται σε στάδια Hockey, με πολλούς και μεγάλους σπόνσορες, και να φιλοξενούν πάνω από 5000 άτομα.

Σχεδόν κάθε Ευρωπαϊκή χώρα υιοθέτησε το θεσμό του Demo Party και δημιούργησε το δικό της σε ετήσια βάση. Κάποια από αυτά τα parties όπως το "Assembly" της Φινλανδίας, απέκτησε τόσο μεγάλο κύρος που κάθε χρόνο θεωρείται η Μέκκα των απανταχού Demosceners, όπου η προβολή ενός Demo σε αυτό και μία καλή θέση στο διαγωνισμό αποτελεί διεθνή αναγνώριση για το group που το έφτιαξε, καθώς επίσης και επιβράβευση με δώρα ή χρηματικά έπαθλα προερχόμενα κατά κανόνα από τους σπόνσορες του Party.

Η demoscene στην Eλλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ελληνική demoscene δημιουργήθηκε αργά. Ήταν βέβαια κρυφός θεατής από την περίοδο της Amiga με λιγοστούς οπαδούς, αλλά αποφάσισε να κάνει το πρώτο βήμα στα μέσα της δεκαετίας του 1990.

Το 1995, έγινε το πρώτο ελληνικό demoparty στην Πάτρα και ονομάστηκε "The Gardening". Οι συμμετοχές σε demos ήταν ελάχιστες, όπως ελάχιστες ήταν και οι συμμετοχές στους παράπλευρους διαγωνισμούς που κατά παράδοση διεξαγόντουσαν πλέον σε όλα τα parties (όπως διαγωνισμοί intros σε 4kb, σε 64kb, διαγωνισμοί μουσικής, γραφικών, animation, παιχνιδιών και πολλοί άλλοι «παράξενοι» διαγωνισμοί όπως πετάγματος δισκέτας ή φαγώματος μερέντας).

Τα επόμενα χρόνια, το 1996 και το 1997, το Gardening απέδειξε ότι εν τέλει είχε δημιουργηθεί ελληνική demoscene, και υπήρχαν λιγοστά αλλά αξιόλογα demogroups που ήταν σε θέση να φτιάξουν εντυπωσιακά demos. Οι συμμετοχές περισσότερες σε όλους τους διαγωνισμούς, ο ανταγωνισμός μεγαλύτερος, η παρουσία χορηγών αλλά και η ύπαρξη μεγαλύτερου χώρου για τη διεξαγωγή του The Gardening (θέατρο φοιτητικής εστίας πανεπιστημίου Πατρών) ώστε να μπορεί να φιλοξενήσει περί τα 100 άτομα με τους υπολογιστές τους, αριθμός εντυπωσιακός για τα Ελληνικά δεδομένα.

Μετά το Gardening '97, η ελληνική σκηνή εξαφανίστηκε. Η μεταβατική περίοδος των PC όπου πολλές νέες τεχνολογίες άλλαξαν τα δεδομένα (με σημαντικότερη την εμφάνιση των επιταχυντών τρισδιάστατων γραφικών). Η αλλαγή δεν άφησε όμως ανεπηρέαστη ούτε την παγκόσμια demoscene. Για ένα διάστημα 3 χρόνων, υπήρχε η γενικότερη εντύπωση ότι η demoscene είχε πεθάνει.

Ο καιρός έδειξε όμως ότι η demoscene έκανε απλά διάλειμμα. Το 2000, ξεκίνησαν πάλι τα demoparties στην Ελλάδα και συνεχίζονται μέχρι και σήμερα. Το demoparty React από το 2002 ως το 2004 αποτελεί τη συνέχεια του Gardening και διεξάγεται σταθερά στο ίδιο μέρος στην Πάτρα, όπως και το Pixelshow 2005 και 2007. Επίσης υπάρχει το Digital Nexus που διεξάχθηκε το 2001 στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Καινούρια groups σχηματίστηκαν, καινούρια demos εμφανίστηκαν και με τη βοήθεια και του Internet η σκηνή γνωρίζει πλέον τη δεύτερη άνθισή της.

Τα σημερινά demos[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα σημερινά demos όχι μόνο εκμεταλλεύονται τις νέες τεχνολογίες των PC, αλλά πολλές φορές τις απαιτούν. Πλέον το 95% των demos απαιτεί ύπαρξη επιταχυντή τρισδιάστατων γραφικών (τουλάχιστον Geforce 2 ή αντίστοιχη κάρτα της ATI) και επεξεργαστή άνω των 800Mhz.

Η μεγαλύτερη πηγή για demos στεγάζεται στο site pouet.net όπου μπορεί ο καθένας να κατεβάσει όλα τα τελευταία demos καθώς και παλιότερα, όπως επίσης να διαβάσει και σχόλια των υπολοίπων demosceners για αυτά.

Χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κυριότερες διαφορές ενός demo/intro από ένα video clip ή ένα animation σε 3dstudio είναι ότι η απεικόνιση στην οθόνη δεν προέρχεται από ένα έτοιμο αρχείο δεδομένων, αλλά αναλαμβάνει ο επεξεργαστής και η κάρτα γραφικών να απεικονίσουν το demo σε πραγματικό χρόνο, όπως ακριβώς κάνουν για ένα παιχνίδι. Ως αποτέλεσμα αυτού, τα demos καταλαμβάνουν πολύ μικρότερο χώρο στο δίσκο από ότι ένα animation ή video clip.

Υπάρχουν πολλά εντυπωσιακά intros τα οποία έχουν μέγεθος 64kb και απεικονίζουν γραφικά και ήχο τα οποία αν ήταν video της ίδιας ποιότητας θα χρειαζόταν πολλά megabytes, ίσως και gigabytes για να απεικονιστούν.

Τέλος, έχουν πολύ μεγαλύτερη καλλιτεχνική αξία, καθώς έχουν ωριμάσει και πλέον μπορούν να χαρακτηριστούν ως πραγματική ψηφιακή τέχνη.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διεθνής demoscene[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • pouet.net, βάση δεδομένων demos, με συνδέσμους για κατέβασμα.
  • scene.org, μη κερδοσκοπική οργάνωση με στόχο την παροχή της «σκηνής ηλεκτρονικής τέχνης» με ένα φόρουμ για επικοινωνία και μοίρασμα της δουλειάς της.

Ελληνική demoscene[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • demoscene.gr, ιστότοπος για την ελληνική demoscene (Internet Archive, 2/2008)
  • deus.gr, ιστότοπος του demogroup dEUS
  • asd.gr, ιστότοπος του demogroup Andromeda Software Development