Curculionidae

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Curculionidae
Reitter Διάφορα είδη της οικογένειας των Curculionidae
Reitter Διάφορα είδη της οικογένειας των Curculionidae
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Ζώα (Animalia)
Συνομοταξία: Αρθρόποδα(Arthropoda)
Ομοταξία: Έντομα (Insekta)
Τάξη: Κολεόπτερα (Coleoptera)
Υπεροικογένεια: Curculionoidea
Οικογένεια: (Curculionidae)

Οι Curculionidae είναι οικογένεια εντόμων από την τάξη των κολεοπτέρων. Παγκοσμίως αναφέρονται περίπου 50.000 είδη[1] κατανεμημένα σε περίπου εκατό υποοικογένειες. Οι ειδικοί διαφωνούν με την κατανομή σε υποοικογένειες Στην Ευρώπη αναφέρονται δεκαέξι υποοικογένειες[2] Οι Curculionidae σήμερα περιορίζονται σχετικά με αρχαιότερες απόψεις. Σήμερα οι οικογένειες Apionidae, Anthribidae, Attelabidae, Brachyceridae, Brentidae, Dryophthoridae, Erirhynidae, Nanophyidae, Nemonychidae, Oxycorynidae, Raymondinymidae, Rhynchitidae, και άλλα δεν κατατάσσονται πια στις Curculionidae, αλλά μαζί με αυτές σχηματίζουν την υπεροικογένεια Curculionoidea. Στον κατάλογο των Curculionoidea για την Ελλάδα[3] αναφέρονται τώρα πια περισσότερα από επτακόσια είδη.

Μορφολογικά χαρακτηριστικά του ακμαίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πιο εκπληκτικό χαρακτηριστικό της οικογένειας αυτής είναι η προέκταση του κεφαλιού μπροστά από τους οφθαλμούς, η οποία σχηματίζει ένα ρύγχος. Το ρύγχος ποικίλει σε μήκος και πάχος. Μπορεί να αποκτήσει μήκος πολλαπλάσιο του μήκους του υπόλοιπου κορμιού ή να είναι πιο κοντό από το υπόλοιπο κεφάλι. Μπορεί να είναι στενό ή φαρδύ. Οι εικόνες 1 μέχρι 8 δίνουν μια ιδέα από την ποικιλία μορφών του ρύγχους. Και οι άλλες οικογένειες των Curculionoidea έχουν ρύγχος (εικόνες 9 μέχρι 12). Υπάρχουν όμως μερικά άλλα κολεόπτερα με ρύγχος , που δεν ανήκουν ούτε στα Curculionoidea. Οι κεραίες είναι γονατοειδείς και ροπαλοειδείς με μεγάλο πρώτο άρθρο (σκάπος). Η θέση στο ρύγχος, όπου εκφύονται οι κεραίες ποικίλει αρκετά στα διάφορα είδη, καμιά φορά στο θηλυκό βρίσκεται αλλού παρά στο αρσενικό (εικόνες 9 μέχρι 10). Κατά κανόνα ο σκάπος μπορεί να τοποθετηθεί ολόκληρος ή κατά μέρος σε αυλάκι του ρύγχους. Το αυλάκι αυτό είναι ευδιάκριτο σαν μαύρη γραμμή στην εικόνα 1. Η μορφή και η θέση του αυλακιού αυτού έχει μεγάλη σημασία για την ταξινόμηση των Curculionidae. Τα στοματικά μόρια είναι στην μπροστινή άκρη του ρύγχους. Το άνω χείλος είναι πολύ μικρό και αφήνει τους άνω γνάθους ακάλυπτους.

Τα ευρωπαϊκά είδη στην πλειονότητα είναι μικρά, από 0,1 μέχρι 20 χιλιοστά το πολύ. Γενικά δεν συναντούμε ζωηρά χρώματα όπως στις τροπικές ζώνες. Το πρόνωτο λιώνεται με το υπόλοιπο προθώρακα χωρίς ραφή.

Μερικά είδη από τις Curculionidae μπορούν να πετούν, σε άλλα είδη τα έλυτρα είναι λιωμένα και οι οπίσθιες πτέρυγες μπορεί να είναι καλά αναπτυγμένες ή να έχουν υποπλαστεί ή να απουσιάζουν τελείως . Πολλές φορές τότε τα έλυτρα είναι εξαιρετικά σκληρά.

Ο τροχαντήρας δεν είναι μεταξύ του ισχίου και του μηρού όπως στα περισσότερα έντομα, αλλά ο μηρός και ο τροχαντήρας μαζί σχηματίζουν μια άρθρωση με το ισχίο. Οι ταρσοί των έξι ποδιών αποτελούνται όλοι από πέντε μέρη, το προτελευταίο μέρος όμως είναι τόσο μικρό, πως φαίνεται μόνο σε μερικά είδη. Τα νύχια μπορούν να είναι λιωμένα στη βάση ή χωριστά.

Ρύγχος διάφορων κολεοπτέρων
Είδος, υποεικογένεια, εικογένεια
Fühlergrube Polydrosus.jpg Fühlergrube Phyllobius.jpg
Graptus triguttatus rüssel.jpg
Larinus turbinatus side.jpg
Εικ.1 Polydrusus sp.
Entiminae
Curculionidae
Εικ.2 Phyllobius sp.
Entiminae
Curculionidae
Εικ.3 Graptus triguttatus
Entiminae
Curculionidae
Εικ.4 Larinus turbinatus
Lixinae
Curculionidae
Cossonus linearis front.jpg Parethelcus pollinarius front.jpg Hypera diversipunctata detail.jpg Curculio nucum01.jpg
Εικ.5 Cossonus linearis
Cossoninae
Curculionidae
Εικ.6 Parethelcus pollinarius
Ceutorhynchinae
Curculionidae
Εικ.7 Hypera diversipunctata
Hyperinae
Curculionidae
Εικ.8 Curculio nucum
Curculioninae
Curculionidae
Rhynchites giganteus snout male.jpg Rhynchites giganteus snout female.jpg Apoderus coryli head front.jpg Platystomos albinus front.jpg
Εικ.9 Rhynchites giganteus
αρσενικό
Rhynchitinae, Rhynchitidae
Εικ.10Rhynchites giganteus
θηλυκό
Rhynchitinae, Rhynchitidae
Εικ.11 Apoderus corylis
Apoderinae
Attelabidae
Εικ.12 Platystomos albinus
Anthribinae
Anthribidae

Μορφολογικά χαρακτηριστικά των προνύμων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά κανόνα οι προνύμφες ζουν μέσα σε φυτά. Είναι άποδες, παχιές, λίγο κυρτές, μαλακές και άχρωμες μέχρι κιτρινωπές με εξαίρεση το κεφάλι. Υπάρχουν όμως είδη με προνύμφες, που μοιάζουν με κάμπια πεταλούδας.

Βιολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα είδη των Curculionidae είναι όλα φυτοφάγα. Ο βιολογικός κύκλος προσαρμόζεται στον κύκλο των φυτών και στα ευρωπαϊκά είδη κατά κανόνα διαρκεί ένα χρόνο. Μερικά είδη μπορούν να προκαλούν ζημιές στις καλλιέργειες. Λίγα είδη παριστάνουν μια παρθενογενετική ανάπτυξη. Συνήθως τα αυγά τοποθετούνται σε τρύπες, και τα θηλυκά συμφώνως με το είδος τρυπώνουν σε φύλλα ή άνθη ή φρούτα ή σπόρους ή βλαστούς ή ρίζες μαλακών φυτών, ή και στο ξύλο. Πάρα πολλά είδη είναι μονοφάγα δηλαδή καταναλώνουν μόνο το φυτικό ιστό ενός είδους, ή μερικών συγγενών ειδών. Ο αριθμός των αυγών είναι σχετικά μεγάλος. Παρατηρείται κάποια φροντίδα στην απόθεση των αυγών, ιδιαίτερα στις Rhynchitidae, που όμως σήμερα δεν θεωρείται πια υποοικογένεια των Curculionidae.

Σπουδαίες ζημιές προκαλούν

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Heinz Freude, Karl Wilhelm Harde (Hrsg.), Gustav Adolf Lohse (Hrsg.): Die Käfer Mitteleuropas. Band 10. Bruchidae - Curculionidae 1., Goecke&Evers, Krefeld 1981, ISBN 3-87263-029-6
  • Gillott Entomology Third Edition Springer ISBN-10 1-4020-3182-3
  • Adolf Horion: Käferkunde für Naturfreunde. Vittorio Klostermann, Frankfurt am Main 1949

Αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Rüsselkäfer-4-059.jpg Sitophilus.granarius.jpg
Sitophilus.oryzae.7438.jpg
Εικ.13: Hylobius abietes
10 - 13 χιλιοστά
Εικ.14: Sitophilus oryzae'
περίπου 3 χιλιοστά
Εικ.15: Sitophilus oryzae
το πολύ 3 χιλιοστά
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα