2-χλωραιθανόλη
| 2-χλωραιθανόλη | |||
|---|---|---|---|
| Γενικά | |||
| Όνομα IUPAC | 2-χλωραιθανόλη | ||
| Άλλες ονομασίες | Αιθυλενοχλωρυδρίνη | ||
| Χημικά αναγνωριστικά | |||
| Χημικός τύπος | C2H5OCl | ||
| Μοριακή μάζα | 80,52 amu | ||
| Σύντομος συντακτικός τύπος |
ClCH2CH2OH | ||
| Αριθμός CAS | 107-07-3 | ||
| SMILES | ClCCO | ||
| InChI | 1S/C2H5ClO/c3-1-2-4/h4H,1-2H2 | ||
| ChemSpider ID | 21106015 | ||
| Δομή | |||
| Ισομέρεια | |||
| Ισομερή θέσης | 3 χλωροξυαιθανόλη 1-χλωραιθανόλη μεθυλο(χλωρομεθυλ)αιθέρας |
||
| Φυσικές ιδιότητες | |||
| Σημείο τήξης | −67 °C | ||
| Σημείο βρασμού | 128-130 °C | ||
| Πυκνότητα | 1.197 kg/m3 | ||
| Διαλυτότητα στο νερό |
Αναμίξιμη | ||
| Χημικες ιδιότητες | |||
| Επικινδυνότητα | |||
| LD50 | 89 mg/kg | ||
| Η κατάσταση αναφοράς είναι η πρότυπη κατάσταση (25°C, 1 Atm) εκτός αν σημειώνεται διαφορετικά |
|||
Η 2-χλωραιθανόλη ή αιθυλενοχλωρυδρίνη είναι μια από τις απλούστερες σταθερή αλαλκανόλη (δηλαδή μονοαλογονούχα άκυκλη κορεσμένη μονοαλκοόλη). Έχει σύντομο συντακτικό τύπο ClCH2CH2OH. Με βάση το χημικό τύπο της έχει τα ακόλουθα (3) ισομερή θέσης:
- χλωροξυαιθανόλη, με σύντομο συντακτικό τύπο CH3CH2OCl, ο αιθυλεστέρας του υποχλωριώδους οξέος.
- 1-χλωραιθανόλη, με σύντομο συντακτικό τύπο CH3CH(Cl)OH, ασταθής αλαλκανόλη που αυτοϋδροφθοριώνεται παράγοντας αιθανάλη.
- μεθυλο(χλωρομεθυλ)αιθέρας, με σύντομο συντακτικό τύπο CH3OCH2Cl.
Στις κανονικές συνθήκες (25 °C, 1 atm) είναι ένα άχρωμο υγρό με ευχάριστη αιθέρια οσμή. Είναι μια ένωση διλειτουργική, αφού συνδυάζει τη χημική συμπεριφορά των αλκυλοχλωριδίων και των αλκοολών.
Μοριακή δομή [Επεξεργασία]
| Δεσμοί[1] | ||||
| Δεσμός | τύπος δεσμού | ηλεκτρονική δομή | Μήκος δεσμού | Ιονισμός |
|---|---|---|---|---|
| C-H | σ | 2sp3-1s | 109 pm | 3% C- H+ |
| C-C | σ | 2sp3-2sp3 | 154 pm | |
| C-O | σ | 2sp3-2sp3 | 150 pm | 19% C+ O- |
| C-Cl | σ | 2sp3-3sp3 | 176 pm | 9% C+ Cl- |
| O-H | σ | 2sp3-1s | 96 pm | 32% H+ O- |
| Κατανομή φορτίων σε ουδέτερο μόριο |
||||
| O | -0,51 | |||
| Cl | -0,09 | |||
| H (C-H) | +0,03 | |||
| C#2 | +0,03 | |||
| C#1 | +0,13 | |||
| H (O-H) | +0,32 | |||
Παραγωγή [Επεξεργασία]
Από αιθένιο [Επεξεργασία]
Με επίδραση (προσθήκη) υποχλωριώδους οξέος (HOF) σε αιθένιο παράγεται 2-χλωραιθανόλη:[2]

- Το HOCl παράγεται συνήθως επιτόπου με την αντίδραση:

Από αιθανοδιόλη-1,2 [Επεξεργασία]
Με υποκατάση του ενός υδροξυλίου από χλώριο σε αιθανοδιόλη-1,2(CH3OH):[3]

Από 1,2-διχλωραιθάνιο [Επεξεργασία]
Με υδρόλυση 1,2-διχλωραιθανιου|:[4]

- Ισχυρές βάσεις όπως το υδροξείδιο του νατρίου παράγουν χλωραιθένιο ή και αιθίνιο, αποσπώντας ένα ή και δύο, αντίστοιχα, μόρια υδροφθορίου.
- Ως AgOH στην πράξη χρησιμοποιείται υδατικό εναιώρημα οξειδίου του αργύρου (Ag2O).
Από χλωραιθανάλη [Επεξεργασία]

Από χλωραιθανικό 2-χλωραιθυλεστέρα [Επεξεργασία]
O χλωραιθανικός 2-χλωραιθυλεστέρας δίνει αντιδράσεις οξειδοαναγωγής, σχηματίζοντας 2-χλωραιθανόλη:[6]
Με διυδρογόνο (H2) και νικέλιο (Ni):

Από 2-χλωραιθαναμίνη [Επεξεργασία]
Με επίδραση νιτρώδους οξέος (ΗΝΟ2) σε 2-χλωραιθαναμίνη:[7]

Από οξιράνιο [Επεξεργασία]
Με επίδραση υδροχλωρίου σε οξιράνιο:[8]
Χημικές ιδιότητες και παράγωγα [Επεξεργασία]
- Όπως όλες οι σταθερές αλαλκοόλες η 2-χλωραιθανόλη συνδυάζει τις χημικές ιδιότητες των αλκοολών και των αλκυλαλογονιδίων.
- Παρακάτω αποφεύχθηκε η αναφορά στο αποτέλεσμα χρήσης αντιδραστηρίων που αντιδρούν και με το υδροξύλιο και το χλώριο, γιατί το αποτέλεσμα δεν είναι γενικό. Ανάλογα με τις συνθήκες μπορεί να ευνοηθεί η αντίδραση μόνο με το υδροξύλιο, μόνο με το χλώριο ή και με τα δύο ταυτόχρονα.
Χημικές αντιδράσεις του υδροξυλίου [Επεξεργασία]
Χλωραιθένιο [Επεξεργασία]
Με ενδομοριακή αφυδάτωση 2-χλωραιθανόλης παράγεται χλωραιθένιο. Η αντίδραση ευνοείται σε σχετικά υψηλές θερμοκρασίες, >150 °C. Σε χαμηλότερες ευνοείται η διαμοριακή αφυδάτωση που δίνει δι(2-χλωραιθυλ)αιθέρα, ενώ χωρίς καθόλου θέρμανση παράγεται o όξινος θειικός 2-χλωραιθυλεστέρας (FCH2CH2OSO3H), που αποτελεί την ενδιάμεση ένωση για τις αφυδατώσεις.:[9]
![\mathrm{ClCH_2CH_2OH \xrightarrow[>150^oC]{\pi .H_2SO_4} CH_2=CHCl + H_2O }](http://upload.wikimedia.org/math/7/0/6/706e7026c481b30ffca64e2ae4389604.png)
Δι(2-χλωραιθυλ)αιθέρας [Επεξεργασία]
Παραγωγή δι(χλωραιθυλ)αιθέρα:[10]
![\mathrm{2ClCH_2CH_2OH \xrightarrow[<140^oC]{H_2SO_4} ClCH_2CH_2OCH_2CH_2Cl + H_2O}](http://upload.wikimedia.org/math/3/5/0/350981af3dc7b6db7e93bfa2a710c946.png)
Καρβοξυλικοί εστέρες [Επεξεργασία]
Αντίδραση με ακυλιωτικά μέσα:
1. Εστεροποίηση με καρβοξυλικό οξύ:[11]

2. Εστεροποίηση με ανυδρίτη καρβοξυλικού οξέος:[12]

3. Εστεροποίηση με ακυλαλογονίδιο:[13]

- Όπου Py: πυριδίνη.
Οξείδωση [Επεξεργασία]
1. Με υπερμαγγανικό κάλιο (KMnO4). Παράγεται χλωραιθανικό οξύ:[14]

2. Με τριοξείδιο του χρωμίου (CrO3). Παράγεται αρχικά χλωραιθανάλη και στη συνέχεια, με περίσσεια τριοξειδίου του χρωμίου, χλωραιθανικό οξύ:[15]

- Η διαφορά είναι ότι στην περίπτωση #2, η οξείδωση μπορεί να σταματήσει στην χλωραιθανάλη.
Υποκατάσταση υδροξυλίου από αλογόνα [Επεξεργασία]
Σε όξινο περιβάλλον το υδροξύλιο γίνεται καλύτερη αποχωρούσα ομάδα από το χλώριο, οπότε (όπου X: F, Cl, Br, Ι):[16]

Χημικές αντιδράσεις του χλωρίου [Επεξεργασία]
Υποκατάσταση από άλλο αλογόνο [Επεξεργασία]
Σε ουδέτερο περιβάλλον ευνοείται η υποκατάσταση του χλωρίου από όλα τα υπόλοιπα αλογόνα (εδώ X: βρώμιο ή ιώδιο):[17]

Υποκατάσταση από φθόριο [Επεξεργασία]
Με επίδραση φθοριούχου υφυδραργύρου (Hg2F2) σε 2-χλωραιθανόλη (ClCH2CH2OH) παράγεται 2-φθοραιθανόλη:[18]

Υποκατάσταση από υδροξύλιο [Επεξεργασία]
Υδρόλυση με αραιό διάλυμα υδροξειδίου του αργύρου (AgOH) προς αιθανοδιόλη-1,2:[17]

- Ισχυρές βάσεις όπως το υδροξείδιο του νατρίου παράγουν αιθανάλη, αποσπώντας υδραλογόνο.
- Ως AgOH στην πράξη χρησιμοποιείται υδατικό εναιώρημα οξειδίου του αργύρου (Ag2O).
Υποκατάσταση από αλκοξύλιο [Επεξεργασία]
Με αλκοολικά άλατα (RONa) προς 2-αλκοξυαιθανόλη (ROCH2CH2OΗ):[17]

Υποκατάσταση από αλκινύλιο [Επεξεργασία]
Με αλκινικά άλατα (RC≡CNa) προς αλκιν-3-όλες (RC≡CCH2CH2ΟΗ). Π.χ.:[17]

Υποκατάσταση από ακύλια [Επεξεργασία]
Με καρβονικά άλατα (RCOONa) προς καρβονικό (2-υδροξυαιθυλ)εστέρα (RCOOCH3):[17]

Υποκατάσταση από κυάνιο [Επεξεργασία]
Με κυανιούχο νάτριο (NaCN) προς 3-υδροξυπροπανονιτρίλιο (HOCH2CH2CN):[17]

Υποκατάσταση από αλκύλιο [Επεξεργασία]
Με αλκυλολίθιο (RLi) προς αλκοόλη-1:[17]

Υποκατάσταση από σουλφυδρύλιο [Επεξεργασία]
Με όξινο θειούχο νάτριο (NaSH) προς 2-υδροθειοαιθανόλη (HSCH2CH2ΟH):[17]

Υποκατάσταση από αλκυλοσουλφύλιο [Επεξεργασία]
Με θειολικό νάτριο (RSNa) προς 2-(αλκυλοθει)αιθανόλη:[17]

Υποκατάσταση από αμινομάδα [Επεξεργασία]
1. Με αμμωνία (NH3) προς 2-αμιναιθανόλη:[17]

2. Με πρωτοταγή αμίνη (RNH2) προς 2-αλκυλαμιναιθανόλη:[17]

3. Με δευτεροταγή αμίνη (RNHR) προς 2-διαλκυλαμιναιθανόλη:[17]

- Όπου R όχι οπωσδήποτε ίδια.
Υποκατάσταση από νιτροομάδα [Επεξεργασία]
Με νιτρώδη άργυρο (AgNO2) προς νιτρομεθάνιο (CH3NO2):[19]

Υποκατάσταση από αρύλιο [Επεξεργασία]
Με επίδραση τύπου Friedel-Crafts σε βενζολίου παράγεται 2-φαινυλαιθανόλη:

Αναγωγή [Επεξεργασία]
1. Με λιθιοαργιλιοϋδρίδιο (LiAlH4):[20]

2. Με «υδρογόνο εν τω γενάσθαι», δηλαδή μέταλλο + οξύ:[21]

Εσωτερική απόσπαση υδροχλωρίου [Επεξεργασία]
Με απόσπαση υδροχλωρίου (HCl) από 2-χλωραιθανόλη παράγεται οξιράνιο:[22]
Επίδραση καρβενίων [Επεξεργασία]
Παρεμβολή καρβενίων, π.χ. με μεθυλενίου παράγονται 2-χλωροπροπανόλη-1, 1-χλωροπροπανόλη-2 και μεθυλο(2-χλωραιθυλ)αιθέρας:[23]

Βιοχημικές ιδιότητες [Επεξεργασία]
Η 2-χλωραιθανόλη είναι ένας μεταβολίτης της διάσπασης του 1,2-διχλωραιθανίου. Μετά η η 2-χλωραιθανόλη οξειδώνεται σε χλωραιθανάλη και τελικά σε χλωραιθανικό οξύ. Αυτή η μεταβολική οδός είναι τοπική, αφού μεγάλες ποσότητες 1,2-διχλωραιθανίου χρησιμοποιούνται ετησίως για την παραγωγή χλωραιθενίου.[24]
Aναφορές και σημειώσεις [Επεξεργασία]
- ↑ Τα δεδομένα προέρχονται εν μέρει από το «Table of periodic properties of the Ellements», Sagrent-Welch Scientidic Company και Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, Σελ. 34.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 156, §6.8.4.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 185, §7.2.1, R = CH2CH2OH, X = Cl.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.197, §8.2.3α.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 218, §9.2.2.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 307, §13.7.5.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.198, §8.2.6.
- ↑ Ν. Αλεξάνδρου, Α. Βάρβογλη, Δ. Νικολαΐδη: Χημεία Ετεροχημικών Ενώσεων, Θεσσαλονίκη 1985, §2.1., σελ. 16.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.153, §6.3.3.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.199, §8.4.5β.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.199, §8.4.4α.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.199, §8.4.4β.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.199, §8.4.4γ.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.200, §8.4.6α.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.200, §8.4.6β.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ.199, §8.4.2γ.
- ↑ 17,00 17,01 17,02 17,03 17,04 17,05 17,06 17,07 17,08 17,09 17,10 17,11 Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 186, §7.3.1.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 185, §7.2.8.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 244, §10.3.Α, R = CH2CH2OH, X = Cl.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 187, §7.3.3α, R = CH2CH2ΟΗ, X = Cl.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 187, §7.3.3β, CH2CH2ΟΗ, X = Cl.
- ↑ Ν. Αλεξάνδρου, Α. Βάρβογλη, Δ. Νικολαΐδη: Χημεία Ετεροχημικών Ενώσεων, Θεσσαλονίκη 1985, §2.1., σελ. 15.
- ↑ Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982, σελ. 155, §6.7.3, R = CH2OH.
- ↑ 1. Janssen, D. B.; van der Ploeg, J. R. and Pries, F., "Genetics and Biochemistry of 1,2-Dichloroethane Degradation", Biodegradation, 1994, volume 5, pp. 249-57.doi:10.1007/BF00696463
Πηγές [Επεξεργασία]
- Γ. Βάρβογλη, Ν. Αλεξάνδρου, Οργανική Χημεία, Αθήνα 1972
- Α. Βάρβογλη, «Χημεία Οργανικών Ενώσεων», παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1991
- SCHAUM'S OUTLINE SERIES, ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ, Μτφ. Α. Βάρβογλη, 1999
- Ασκήσεις και προβλήματα Οργανικής Χημείας Ν. Α. Πετάση 1982
- Δημήτριου Ν. Νικολαΐδη: Ειδικά μαθήματα Οργανικής Χημείας, Θεσσαλονίκη 1983.
- Ν. Αλεξάνδρου, Α. Βάρβογλη, Δ. Νικολαΐδη: Χημεία Ετεροχημικών Ενώσεων, Θεσσαλονίκη 1985.
| Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα 2-Chloroethanol της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες). |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
